Bài giảng bài ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kỳ vật lý 9 (10)

ĐẶC ĐIỂM CỦA ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI TKPK:* Một thấu kính phân kỳ.. Qua thấu kính phân kỳ quan sát ảnh của vật đặt trước thấu kính có kích thước như thế nào so với vật, ảnh có hứng được

Trang 1

Ảnh của một vật tạo bởi thấu

kính phân kỳ

Trang 2

Nêu, vẽ đường truyền của 2 tia sáng đặc biệt sau khi tới thấu kính phân kỳ?

I

Trang 3

I ĐẶC ĐIỂM CỦA ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI TKPK:

* Một thấu kính phân kỳ

* Một giá quang học

* Một cây nến cao khoảng 5cm

* Một màn để hứng ảnh

Bước 1 Bố trí thí nghiệm như hình 45.1SGK

Bước 2 Đặt màn sát thấu kính Đặt vật ở vị trí bất kỳ trên trục

chính của thấu kính và vuông góc với trục chính

Bước 3 Từ từ dịch chuyển màn ra xa thấu kính Quan sát trên màn xem có ảnh của vật hay không

Bước 4 Qua thấu kính phân kỳ quan sát ảnh của vật đặt trước thấu kính có kích thước như thế nào so với vật, ảnh có hứng được trên màn không, ảnh đó là ảnh gì?

Bài 45: ảnh của một vật tạo bởi thấu kính

phân kỳ

DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM:

TIẾN HÀNH THÍ NGHIỆM:

Trang 4

Muốn quan sát được ảnh của vật tạo bởi TKPK ta đặt mắt trên đường truyền của chùm tia ló, ảnh ta quan sát được là ảnh ảo, cùng chiều với vật

Vật đặt trước TKPK ở mọi vị trí từ từ đưa màn ra xa TK quan sát đều không thể hứng được ảnh của vật ở trên màn

C1 Hãy làm thí nghiệm để chứng tỏ rằng không thể hứng được ảnh của vật trên màn với mọi vị trí của vật

C2 Làm thế nào để quan sát được ảnh của vật tạo bởi thấu kính phân kì?

Ảnh đó là ảnh thật hay ảnh ảo? Cùng chiều hay ngược chiều với vật?

phân kỳ

Trang 5

 Ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì là ảnh ảo, nhỏ hơn vật và cùng chiều với vật

II CÁCH DỰNG ẢNH

phân kỳ

Trang 6

C3 Dựa vào kiến thức đã học ở bài trước, hãy nêu cách dựng ảnh của vật AB qua thấu kính phân kì, biết AB vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính

 Cách dựng ảnh của vật sáng AB đặt vuông góc với trục chính và điểm A nằm trên trục chính:

* Dựng ảnh B’ của điểm B qua thấu kính, ảnh này là điểm đồng quy kéo dài chùm tia ló

* Từ B’ hạ đường vuông góc xuống trục chính, cắt trục chính tại A’, A’ là ảnh của điểm A

* A’B’ là ảnh của vật AB tạo bởi thấu kính phân kì

phân kỳ

Trang 7

C4 Vật AB vuông góc với trục chính của TKPK Điểm

A nằm trên trục chính OF = OF’ = f = 12cm, OA = 24cm ;

A’

B’

O

A

B

* Dựa vào hình vẽ, lập luận ảnh này luôn

nằm trong khoảng OF (Họat động nhóm)

* Khi di chuyển AB luôn vuông góc với trục chính tại mọi vị trí, tia

BI là không đổi, cho tia ló IK cũng không đổi Tia BO luôn cắt tia

IK kéo dài tại B’ nằm trong đoạn FI Chính vì vậy A’B’ luôn ở trong khoảng tiêu cự OF.

* Dựng ảnh A’B’

của AB (Hoạt

động cá nhân)

phân kỳ

Trang 8

III ĐỘ LỚN CỦA ẢNH ẢO TẠO BỞI CÁC THẤU KÍNH

C5 Vật AB đặt trước thấu kính có OF=OF’ = f =12cm;

OA=d = 8cm

0

’

A

B A’

B’

I

NX: Ảnh ảo, cùng

chiều, lớn hơn vật

a) Vẽ ảnh tạo bởi thấu

kính hội tụ và nêu

nhận xét về độ lớn

của ảnh so với vật

phân kỳ

Trang 9

C5 Vật AB đặt trước thấu kính có OF=OF’ = f =12cm;

OA=d = 8cm

0

’

A

B A’

B’

I

NX: Ảnh ảo, cùng

chiều, lớn hơn vật

b) Vẽ ảnh tạo bởi thấu

kính phân kì và nêu

nhận xét về độ lớn của

ảnh so với vật

Ảnh ảo, cùng chiều,

nhỏ hơn vật

B

A’

I

B’

a) Vẽ ảnh tạo bởi thấu

kính hội tụ và nêu

nhận xét về độ lớn

của ảnh so với vật

phân kỳ

Trang 10

phân kỳ

IV.VẬN DỤNG

C6 Từ C5, Hãy cho biết ảnh ảo của một vật tạo bởi TKHT và TKPK có đặc điểm gì giống nhau, khác nhau Từ đó hãy nêu cách nhận biết nhanh chóng một TK là hội tụ hay phân kì

Giống nhau: Vật đặt trong khỏang tiêu cự thì

cho ảnh ảo, cùng chiều với vật

Khác nhau: TKHT thì ảnh ảo lớn hơn vật và ở cách xa TK hơn vật TKPK thì ảnh ảo nhỏ hơn vật và ở gần TK hơn vật

Cách nhận biết nhanh chóng:

* Sờ tay vào TK nếu thấy phần rìa mỏng hơn phần giữa thì TK đó là TKHT

Ngược lại nếu thấy phần rìa dày hơn phần giữa thì TK đó là TKPK

* Đưa vật lại gần TK Nhìn qua TK nếu thấy ảnh của vật cùng chiều, lớn hơn vật thì TK đó là TKHT Ngược lại nếu thấy ảnh của vật cùng chiều, nhỏ hơn vật thì đó là TKPK `

Trang 11

A Thấu kính có phần giữa mỏng hơn phần rìa

B Thấu kính cho chùm tia ló phân kì khi chùm tia

tới song song

C Thấu kính cho ảnh ảo, cùng chiều, nhỏ hơn vật

D Thấu kính có cả ba đặc điểm trên

Thấu kính nào sau đây là thấu kính phân kì?

phân kỳ

IV.VẬN DỤNG

Trang 12

Thấu kính phân kì không có tính chất nào sau đây ?

A Tia tới đến quang tâm của thấu kính thì tia ló truyền

thẳng không đổi hướng

B Tia tới qua tiêu điểm thì cho tia ló không song song

trục chính

C Tia tới song song trục chính thì tia ló kéo dài đi qua

tiêu điểm

D Tia tới gặp thấu kính thì cho tia ló tương ứng

phân kỳ

IV.VẬN DỤNG

Trang 13

C7: Trường hợp TKPK có: AB = 6mm = 0,6cm; OF = OF’= f=12cm; OA=8cm Tính OA’=?cm;A’B’ = ?cm

A’

B’

A

B

I

) 1

( '

8 '

'

6 , 0 '

' ' A O A B A O

AO B

A

AB   

F A

OF B

A

IO

' '

' 

) 2

( ' 12

12 '

'

6 , 0

O A B

A  



Mà AB=IO ( t/c HCN)

O A O

A 12 '

12 '

8 )

2 ( ), 1 (







Giải ra ta được A’O = 4,8cm A’B’ = 0,36cm

 ABO  A’B’O

 B’A’F IOF



Ta có:

=>

Từ

IV.VẬN DỤNG

phân kỳ

Trang 14

' '

OF B

A

Mà OI = AB ( t/c HCN)

) 1 (

8 6

, 0

' '

'

O A B

A O

A

AO B

A

AB







) 2

( 12

12 6

,

0

' '

'B  A O 

A

12 '

6 ,

0 )

2 ( );

1

(







O A O

A

A’

B’

A

B

F’

C7: Trường hợp TKHT có: AB = 6mm = 0,6cm, OF = OF’ = 12cm,

OA = 8cm, OA’= ?; A’B’= ? cm

 ABO  A’B’O

 A’B’F’

IOF’



I

=

Từ

Giải ra ta được A’O = 24cm, A’B’ = 1,8cm

Ta có:

Lại có:

=>

IV.VẬN DỤNG

phân kỳ

Trang 15

Học thuộc ghi nhớ

Làm các bài tập C6 ; C7; C8 SGK

Chuẩn bị mẫu báo cáo thực hành ra giấy - Trả lời sẵn các câu hỏi từ a => e SGK trang

125

Trang 16

Bài học kết thúc.

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	654,08 KB