Bài giảng bài ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kỳ vật lý 9 (5)

Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì Thí nghiệm Đặt vật ở một vị trí bất kì trước thấu kính phân kì.. Cùng chiều hay ngược chiều với vật Muốn qua sát ảnh của một vật

TRƯỜNG THCS PHÙ ĐỔNG

Tổ : Lý – Hóa - Sinh VẬT LÝ 9

ẢNH CỦA MỘT VẬT

TẠO BỞI THẤU

KÍNH PHÂN KÌ

Tiết 48: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU

KÍNH PHÂN KÌ

I Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì

Thí nghiệm

Đặt vật ở một vị trí bất kì trước thấu kính phân kì Đặt màn hứng ở sát thấu kính Từ từ đưa màn ra xa thấu kính và quan sát xem có ảnh trên màn hay không Thay đổi vị trí của vật và làm tương tự như trên

C1 Hãy làm thí nghiệm để chứng tỏ rằng không thể hứng được ảnh của vật trên màn với mọi vị trí của vật

C2 làm thế nào để quan sát được ảnh của vật tạo bởi thấu kính phân kì ?

Ảnh đó là ảnh thật hay ảnh ảo? Cùng chiều hay ngược chiều với vật

Muốn qua sát ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì , ta đặt vật trên đường truyền của chùm tia ló

Ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì là ảnh ảo, cùng chiều với vật

I Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì

- Vật sáng đặt ở mọi vị trí trước thấu kính phân kì luôn

cho ảnh ảo, cùng chiều, nhỏ hơn vật

II.Cách dựng ảnh

Tiết 48: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU

KÍNH PHÂN KÌ

C3 Dựa vào kiến thức đã học ở bài trước hãy nêu cách

dựng ảnh của một vật AB qua thấu kính phân kì, biết AB vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính

- Dựng ảnh B’ của điểm B qua thấu kính , ảnh này là điểm đồng qui khi kéo dài chùm tia ló

- Từ B’ hạ đường vuông góc với trục chính của thấu kính cắt trục chính tại A’, là ảnh của điểm A

- A’B’ là ảnh của vật AB tạo bởi thấu kính phân kì

C4.Trên hình 45.2 cho biết vật AB được đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính phân kì có tiêu cự f = 12cm Điểm A nằm trên trục chính và cách quang tâm O một

khoảng OA = 24 cm

- Hãy dựng ảnh A’B’ của vât AB tạo bởi thấu kính đẫ cho

- Dựa vào hình vẽ, hãy lập luận để chứng tỏ rằng ảnh này luôn nằm trong khoảng tiêu cự của thấu kính

  

O F ’

F

A

B

A ’

B ’

  

O F ’

F

A

B

A ’

B ’

Khi tịnh tiến AB vuông góc với trục chính thì tai mọi vị trí, tia BI là không đổi , cho tia ló IK cũng không đổi Do đó tia

BO luôn cắt tia IK kéo dài tại B’ nằm trong đoạn FI Chính

vì vậy A’B’ luôn ở trong khoảng tiêu cự

I

K

I Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì

- Vật sáng đặt ở mọi vị trí trước thấu kính phân kì luôn cho ảnh ảo, cùng

chiều, nhỏ hơn vật

II.Cách dựng ảnh

III Độ lớn của ảnh tạo bởi các thấu kính

O F ’

F

A

B

A ’a

B ’ I

K

  

Tiết 48 : ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU

KÍNH PHÂN KÌ

A

B

B ’

F ’

F

  

  

O F ’

F A

B

A ’

B ’

C5: Đặt vât AB trước một thấu kính có tiêu cự f = 12 cm Vật AB cách thấu

kính một khoản d = 8cm, A nằm trên trục chính Hãy dựng ảnh A’B’ của AB

Dựa vào hình vẽ để nêu nhận xét về độlớn của ảnh so với vật trong hai

trường hợp:

- Thấu kính là hội tụ

- Thấu kính là phân kì

Ảnh của vật AB tạo bởi thấu kính hội

tụ lớn hơn vật

Ảnh của vật AB tạo bởi thấu kính phân kì nhỏ hơn vật

I Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì

- Vật sáng đặt ở mọi vị trí trước thấu kính phân kì luôn cho ảnh ảo, cùng chiều,

nhỏ hơn vật

III Độ lớn của ảnh tạo bởi các thấu kính

- Ảnhh của vật AB tạo bởi thấu kính hội tụ lớn hơn vật

- Ảnh của vật AB tạo bởi thấu kính phân kì nhỏ hơn vật

IV Vận dụng

II.Cách dựng ảnh

O F ’

F

A

B

A ’a

Tiết 48: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU

KÍNH PHÂN KÌ

C6 Từ bài toán trên hãy cho biết ảnh ảo của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì có đặc điểm gì giống và khác nhau.Từ đó hãy nêu cách nhận biết nhanh chóng một thấu kính là hội tụ hay phân kì

Ảnh ảo ở thấu kính hội tụ và phân kì:

-Giống nhau : cùng chiều với vật

- Khác nhau:

+ Đối với thấu kính hội tụ thì ảnh lớn hơn vật ở xa thấu kính hơn vật

+ Đối với thấu kính phân kì thì ảnh nhỏ hơn vật và gần thấu kính hơn vật

A

A ’ O

B

B

’

F ’

F

 

 

O F ’

F A

B

A ’

B ’

Cho biết OF = f = 12 cm

OA = d = 8 cm

AB = h = 6 mm = 0,6 cm

Tính : A’B’= ?; OA’ = ?

ABO

 s  A ' ' B O

  1 ' '

' OA

OA B

A

AB 



'

OIF

 s  A ' B ' F '

  2 ' '

' '

' A F

OF B

A

OI 



B ’

A

B

F ’

F

 

I

Mà OI = AB; A’F’ = OF + OA’

Từ (1) và (2)

' '

' ' OF OA

OF OA

OA







 OA.OF’+ OA.OA’= OA’.OF’

 OA OF’= OA’(OF’– OA)

  cm d

f

f d OA

OF

OF

OA

8 12

12 8

'

'

.















Vậy ảnh cách thấu kính một đoạn d’ = OA’ = 24 cm

d

d h OA

OA

AB B

8

24 6 , 0 ' '

'

Vậy chiều cao của ảnh là 1,8 cm Giải

Ta có:

  

O F ’

F A

B

A ’

B ’

I

Ta có OF = f = 12 cm

OA = d = 8 cm

AB = h = 6 mm = 0,6 cm

Tính : A’B’= ?; OA’ = ?

Ta có :  S  A ' B ' O

OIF

' '

OA B

A

AB





F A

OF B

A

OI

' '

Nên: từ (1); (2) ta có



'

OF OA

OA





 OA.OF – OA.OA’ = OA’.OF

 OA.OF = OA’(OA + OF)

f d

f d OF

OA

OF OA

8 ,

4 12 8

12 8











Mà OI = AB ; A’F = OF – OA’

Vậy ảnh cách thấu kính phân kì một đoạn d ’’ =

OA ’ = 4,8cm

d

h d OA

AB OA B

8

6 , 0 8 , 4 '

'

'

Giải

I Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì

- Vật sáng đặt ở mọi vị trí trước thấu kính phân kì luôn cho ảnh ảo, cùng chiều,

nhỏ hơn vật

III Độ lớn của ảnh tạo bởi các thấu kính

- Ảnhh của vật AB tạo bởi thấu kính hội tụ lớn hơn vật

- Ảnh của vật AB tạo bởi thấu kính hội tụ nhỏ hơn vật

IV Vận dụng

II.Cách dựng ảnh

O F ’

F

A

B

A ’a

Tiết 48: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU

KÍNH PHÂN KÌ

Xin chân thành cảm ơn quí thầy cô cùng tất cả các em