Neu dl/a vao tin chap d~ cho vay thi cac to chuc tin dl,!ng can phai th~m dinh bao cao tai chfnh cOng nhV ke ho~ch kinh doanh ho$c dl/ an dau tv cua doanh nghi$p xin yay trvoc khi to chu
Trang 1~ -'
-M:<;>iho~tdQng kinh te phat
sinh deu co lien quan den
gia Tuy nhien, gia co
chfnh xac va cong bang hay khOng
I~i la dieu kho xac dinh, d~c bi$t doi
voi cac tai san co gia trj Ion nhu bat
. dQng san, nha xuong, may moc
thiet bi chuyen dung Do do, tham
djnh gia la yeu cau va cung can
thiet
0Vi$t Nam, tuy moi buoc dau
-thl,lChi$n, ho~t dQngtham dinh gia
dU<;ICxem nhu la mQttrong nhung
cong Cl)gop phan vao vi$c nang
cao hi$uqua kinhdoanh cua doanh
nghi$pva nen kinhte; h~n che that
thoat, tieu cl,lc;bao v$ l<;Iifch cua
Nha nuoc, cua cac doanh nghi$p
va cua cac chu th~ giao djch tai
san Trang nhung nam vua qua, thj
truong bat dQng san dang trong giai
do~n hlnh thanh, nhung thay doi dQt
bien ve gia ca da khien cho chung
ta va cung kho khan trong vi$c xac
djnh gia tr! thl,lc cua bat dQng san
Tu cdn sot gia ca bat dQng san da
khien cho vi$c vi ph~m phap lu~t
trong xay dl,lng nha a tro tMnh mQt
van n~n lon, nhat la t~i thanh pho
Ho Chf Minh Chfnh vi nh~n thuc
dU<;jcvai trQ quan tr<;>ngcua vi$c
tham dinh gia trong nen kinh te thj
truong, Quoc hQinUoc ta da nhanh
chong thong qua PMp I$nh Gia vao
ngay 26/4/2002 Sau do, cac van
ban huong dan cOng da dU<;ICban
170/2003/ND-CP ngay 25/12/2003
cua Chfnh phu qui dinh chi tiet thi
hanh mQt so dieu cua Phap I$nh
Gia, Thong tu so 0572004m-BTC
ngay 30/01/2004 cua BQTai chfnh
huong dan quan Iy gia hang hoa,
djch VI) do Nha nUoc d~t hang
thanh toan bang nguon ngan sach
NM nUoc,Thong tu so
15/2004/TT-BTC ngay 09/3/2004 cua BQ Tai
TS 86 ttoang Trf * chfnh huong dan thl,lChi$n Nghj dinh so 170/2003/ND-CP ngay 25/12/2003cua Chfnhphu qui dinh chi tiet thi hanh mQts6 dieu cua Phap I$nh Gia, Quyet dinh so 21/2004/QD-BTCngay 24/02/2004 cua BQTai chfnhve vi$c ban Mnh qui che cap, Sl1dl)ngva quan Iythe tham dinh vien ve gia
SI! can thi~t cua hOQt d9ng tham dinh gia
Trong nen kinh te thj truong, ho~t dQng tham djnh gia rat can thiet do no dap ung cho cac ml)C dfch chfnhsau day:
-Xac dinh tlnh r6 rang, chfnh xac voi dQtin c~y, dQcI~pcao cua
cac bao cao tai chfnh nham phl)c VI)
cho nhieu doi tU<;IngnhU cac nha dau tu, nguoicho vay, cac cd quan -cua Chfnhphu Doikhino can thiet doi voi ca cong chung, nguoi laD dQng, du rang bao cao tai chfnh
da dU<;Ic ki~m toan.
Thamdinhgia tri tai san cho ml)Cdfch danh thue nham bao dam l<;Iifch cua nguoi nQpthue cOng nhu
gop phan tang thu cho ngan sach
NM nuoc, d~c bi$t doi voi hang hoa, may moc thiet bi nh~p khau
- Tham dinh gia tri tai san Sl1 dl)ng cho ml)Cdfch cam co the
chap dU<;IC xem la ho~t dQng tu van
cho cac to chuc tin dl)ng d~ cac to chuc nay quyet dinh cho vay Cac tai san dU<;Ictham djnh theo gia tri thi truong, theo nguyen t~c Sl1dl)ng tot nhat va cao nhat; dong thoi dam bao tlnh cong khai, minh b~ch
- Tham dinh gia tri tai san cho vi$c mua ban, chuygn nhu<;Ing quyen so huu, quyen Sl1dl)ng doi hoi phai dl,latren gia tri thj truong
Tham dinh gia cho ml,Jcdfch nay
con phl)c VI)cho cac t6 chuc tin dl)ngtrong vi$cthanh Iycac tai san cam co, the chap Day la ho~tdQng
co yeu cau cap bach nhat hi$n nay
- Vi-$cthu mua cuong che tai san thuqng theo gia ep bUQc,nen
co gay tfli$t thoi cho doi tU<;Ingbi thu mua cUong che tai san Ho~t dQng tham dinh gia can thiet cho vi$c bao v$ quyen l<;Iicho doi tU<;Ingbj thu mua cuong che tai san
- Cac cong ty bao hi~m thuong,
, co nhu cau tham djnh gia tai san d~
quyet dinh gia trj bao hi~m tai san
- Tham d!nh gia tai san dg cho thue mUon doi hoi phai dung d~n va phu h<;jptrong nhieu hoan canh kMc nhau d~ th~ hi$n dung chuc nang cua tham d!nh gia la phai duy trl va dieu hoa quyen l<;jicua nguoi
co quyen so huu va nguoi co quyeJn Sl1dl)ng tai san
- Tham djnh dl,lan dau tu nham phl)c VI)cho cac nha dau tu co hay khong nen dau tu ho~c Uu tien dau
tu vao mQt dl,lan Cl)th~ can cu vao
hi$u qua tai chfnh, kinh te ho~c xa hQicua tUng dl,lan dau tu da dU<;IC
tham dinh
Vai tro thdm dinh gia d6i voi hOQt d9ng cua c6c t6 chuc tin-dyng
Noichung, tham dinh gia giLtvai tro tUdngdoi quan tr<;>ngtrong nen kinhte thi truong Thl,lCte cOngcho thay hi$n nay ho~t dQngtham dinh gia tai san la mQt nhu cau khach
quan va can thiet anUoc ta Ngay
cang co nhieu yeu cau tham djnh gia hdn tUcac cd quan cong quyen, cac doanh nghi$p va k~ ca cong chung
Doi voi ho~t dQng cua cac to chuc tin dl)ng, tham djnh gia cang
.Truong DQi hQc Ban cong Marketing
20
T~ CIIf NCAN IIhNC - &6 5 NXM2004
Trang 2i c6 vai tro quantrQnghon,d$c bi$t
doi voi cac nghi$p VI,!ngan hang
nhV:tin dl,!ng,dau tv ho$c mQtso
cac ho~t dQngkhac nhV: thanh Iy
tai san, bao hi~m, thue mVon
- 80i voi nghi$p VI,!tin dl,!ng:
Nghi$p VI,!tin dl,!ngt~i bat cu mQt
ngan hang thvong m~i nao cOng
quan h$ den vi$c tfn chap ho$c the
chap, cam co.
Neu dl/a vao tin chap d~ cho
vay thi cac to chuc tin dl,!ng can
phai th~m dinh bao cao tai chfnh
cOng nhV ke ho~ch kinh doanh
ho$c dl/ an dau tv cua doanh
nghi$p xin yay trvoc khi to chuc tin
dl,!ng quyet djnh cho yay Do d6,
can bQtin dl,!ng phai c6 kha nang
th~m dinh bao cao tai chfnh, ke
ho~ch kinh doanh ho$c dl/ an dau
tv cua doanh nghi$p d~ xac dinh
ch~h xac hQ~t dQng cua doanh
nghi$p c6 hi$u qua tai chfnh, kinh
te xa hQi hay khong? M~t khac,
cac to chuc tin dl,!ngcon phai th~m
djnhgia tri doanh nghi$pcua doanh
nghi$p xin yay nham dam bao
doanhnghi$p d6 c6 kha nangthanh
toan lai yay va n~ yay
Neu dl/a vaothe chap, cam co
d~ cho yay thi cac to chuc tin dl,!ng
con phai th~m dinh gia tri tai san
ma doanh nghi$p the chap cam co
nhv: snha xvong, may m6c thiet bj,
hang h6a ma chu yeu la bat dQng
san Hi$n nay, Ngan hang Nha
nVocda cho phep cac ngan hang
thvong m~i tlj thoa thu$n va tlj chiu
trach nhi$m xac dinh gia tri bat
dQngsan the chap, cam co voi cac
doanh nghi$p xin yay Do d6, vi$c
th~m dinh gia trj bat dQngsan theo
gia trj thi trvong la mQtvan dekh6
khan d~t ra cho cac to chuc tin
dl,!ng Neu djnh gia thap, khach
hang khong hai long; neu dinh gia
cao,to chuc tin dl,!ngkh6 dam bao
thu hoi n~ yay va Iai yay trong
trvong h~p doanh nghi$p mat kha
nang thanh toan, bUQcngan hang
phaithanh Iy tai san the chap, cam
co.
£>oivoi nghi$p VI,!dau tv: Ngan
hang thvong m~i c6 th~ dau tv
bang ~h~u cach khac nhau nhv
mua chung khoan, hun von ho$c lien doanh voi mQt doanh nghi$p hay cac dl/ an dau tv Trvoc khi quyet dinh dau tv, cac ngan hang thvong m~i cOng phai th~m djnh cac dl/ an dau tv va th~m dinh gia tri cua cac doanh nghi$p ma minh djnh dau tv ho$c mua chung khoan d~ biet mQt cach chik chan rang vi$c dau tv c6 mang I~i hi$u qua hay khong?
£>oivoi vi$c thanh Iy tai san:
T~i cac ngan hang thvong m~i ho~t dQngnay phat sinh chu yeu khi cac doanh nghi$p mat kha nang thanh toan n~ yay, cac ngan hangthvong m~i phai tien hanh thanh Iy cac tai san the chap ho$c cam co d~ thu hoi n~ yay ho$c lai yay TrVoc khi thanh Iy tai san, vi$c th~m dinh gia tai san bao gio cOng can thiet, du cho cac tai san d6 dV~c thanh Iy qua phvong thuc nao
Nhv v$y d~ tranh dV~c nhO'ng rui ro dong thOi phl,!c VI,!tot cho khach hang va ngay ca h~n che nhO'ngtieu cl/c xay ra trong ho~t dQngth~m dinh gia, cac to chuc tin dl,!ng phai c6 chuyen vien c6 kha nang chuyen monve th~m djnh gia:
Th~m dinh gia bat dQngsan, th~m dinh gia may m6c thiet bj, th~m dinh gia tai san, th~m dinh bao cao tai chfnh, th~m dinh gia tri doanh, nghi$p, th~m dinh dl/ an dau tv
Vai tro th~m dinh gia tai san doi
voi ho~t dQng ngan hang vo cung
quan trQng khong chi vi nhO'ng ml,!C
dfch th~m dinh ma con doi voi
- nbO'ng phvong phap th~m dinh khac nhau.Chfnhvi nh$nthuc dV~c vai tro quan trQng cua vi$c th~m dinh gia tai san, nen mQtso ngan hang thVong m~i da thanh I$p cac Phong th~m dinh gia tai san rieng cho minh do chva c6 cac cong ty th~m dinh gia dQc I$p dam trach vi$c th~m dinh gia tai san
Mqt s6 kh6 khan trong vi~c tham dinh gia t<;Jicae tS chClc tin dyng
Sl/ phong phu va da d~ng cua tai san cOngdu n6i len rang chung
ta rat kh6 long th~m dinh gia trj cua chung mQt cach chfnh xac, neu
chUng ta khong dV~c trang bi day
du kha nang chuyen mon trong nganh th~m dinh gia va sl/ thong th~o trong nh6m ho$c lo~i tai san can th~m dinh Chi trong Tinhvl/c bat dQngsan, chung ta cOngda kh6 c6 th~ xac djnh gia tri thi trvong chfnh xac cua chung thee tUng khu vl/c ho$c dia phvong t~i mQt thai di~m nhat djnh
Hi$n nay, doi voi cac to chuc tin dl,!ng chVa thanh I$p PhOngth~m dinh gia tri tai san thi cac can bQtin dl,!ng van xac dinh gia tri tai san qua kinh nghi$m va thee cam tlnh 80i voi cac to chuc tin dl,!ngda c6 Phong th~m dinh gia tri tai san thi
nhO'ngcan bQth~m dinh'cq chuyen
nghi$p hon, nhvng cOngchva dVc;Jc dao t~o bai ban; dong thai cac tai san th~m dinh chu yeu cOngchi la bat dQng san Nhv v$y, d~ tham dinh gia tat ca cac lo~i tai san dap ung dV~c yeu cau chfnh xac qua la kh6 thl/C hi$n
MQt so kh6 khan khac ma cac to
chuc tin dl,!ngcon g$p phai nhVkha nang tham djnh cac bao cao tai chfnh, cac dl/ an dau tv ho$c gia tri cua cac doanh nghi$p, do cac can bQcua cac to chuc tin dl,!ngkhong
nganh nghe Thl/C te, chung ta cOng khong th~ nao doi hoi phai dao t~o cho mQtso ngvoi c6 day du kha nang tham djnh gia tri tat ca cac lo~i tai san cOngnhV am hi~m dVc;Jctoan bQ ho~t dQng cua cac nganh nghe trong nen kinh te d~ phl,!c VI,! cho nganh ngan hang, nham giai quyet toan bQ cac kh6 khan hi$n nay
Tu nhO'ngkh6 khan n6i tren, c6 khi cac to chuc tin dl,!rigtU choi cho yay vi khong th~ xac dinh dVc;Jcgia tri tai san ma minh khong nam vO'ng.Trong thai ky, nhu cau yay von cao hon kha nang cung ung von cua cac to chuc tin dl,!ng thl vi$c tU choi cho yay chVa phai la dieu dang quan tam nhieu; nhvng neu trong thOi ky cac to chUc tin dl,!ng thua von thi vi$c tU choi cho yay vi khong th~ tham dinh gia tri tai
san It'! dieu dang-tiec, vi cac to chuc
Trang 3tin dl,mg da phai bo qua Cdh(>id~
phat tri~n ho~td(>ngkinh doanhcua
minh
Khong chI bo qua cd h(>id~
phat tri~n ho~td(>ngkinh doanh cua
minh, cac t6 chuc tin dl,mgcan phai
t\f ganh chiu nhung rui ro khi th~m
djnh gia trj tai san c6 ket qua cao
hdn gia trj thj truong ho$c khong
dam bao tlnh phap Iy Nhung rui ro
can xay ra khi cac can b(>tin dl,mg
khong th~ th~m d!nh tlnh chinh xac
cac bao cao tai chinh cua doanh
nghi~p, hi~u qua cua cac dl,lan dau
tu ma doanh nghi~pcan ho tr(5van
ho$c gia trj doanh nghi~p vay van
tin chap M$t khac, nhung VI)vi~c
tieu cl,lc phat sinh trong vi~c th~m
d!nh gia trj tai san d~ the chap, eam
co cao hdn gia tr! thj truong ma
ngay chinh nhung can b(>lanh d~o
cua cac t6 chuc tin dl)ng van khong
th~ nao ngan ch$n dU(5c,du c6 th~
biet, nhung do thieu chung co Cl)
th~
Cac t6 chuc tin dl,lng da thanh
I~p Phong th~m dinh gia tai san c6
th~ phan nao kh.lc phl)c dU(5c
nhung kh6 khan neu tren, nhUng
van khOngth~ bao dam hoan toan
h~n che dU(5Cnhung m$t ton t~i
Trong khi d6, ho~t d(>ngcua Phong
th~m dinh gia trj tai san t~o them
m(>tkhoan chi phi khong nho cho
cac t6 chuc tin dl)ng, nhung cuoi
cung trach nhi~m van do chinh cac
t6 chuc tin dl)ng d6 phai ganh chju,
neu th~m djnh thieu chinh xac va
khong hoan chlnh ve m$t phap Iy
M9t s6 dij xuat
(1) Ky ke"t h<;Jpdong v6i m9t
doanh nghi~p th§.m dfnh gia
D~ giai quyet nhung kh6 khan
k~ tren, cac t6 chuc tin dl)ng c6 hai
giai phap chinh: Thanh I~p Phong
th~m dinh gia ho$c ky h(5pdong voi
m(>tdoanh nghi~pth~m dinh gia
Giai phap I~p Phong th~m dinh
gia cac t6 chUctin dl)ng phai ganh
chiu chi phi tang len vi:
Tang bien che: Tang bien che
khien chi phi tang them: tien IUdng,
bao hi~m xa h(>iva cac chinh sach
che d(>khac cho nguoi lac d(>ng
- Tang cd sa v~t chat cOnglam
tang chi phi
- Tang chi phi dao t~o kha nang chuyen man th~in djnh gia
Chi phi tang len nhung cac t6 chuc tin dl)ng van phai ganh ch!u m(>tphan cac h~u qua sau day:
- Chuyen vien th~m dinh gia
khong th~ bao quat het mQiTinhvl,lC cua ho~t d(>ngth~m dinh, do d6 ket qua th~m dinh gia van c6 kha nang thieu tlnh chinh xac
Cac t6 chuc tin dl)ng van ganh chiu nhung rui ro trong ho~t d(>ng
Do d6 giai phapkyh(5pdong itoi
m(>tdoanh nghi~p th~m dinh gia xem ra la giai phap h(5pIy hdr"LVI khi ky h(5p dong voi m(>t doanh
nghi~p th~m dinh gia ganh chiu toan b(>trach nhi~m khi th~m d!nh thieu chinh xac, khong ton kem chi phi khi phai I~p phong th~m dinh gia, chi phi th~m dinh S8 phai do khach hang thanh toan, dong thai
can b(>cua cac t6 chuc tin dl)ng
(2) T~o dieu ki~n de dang hc1n
dd thanh I?p cae doanh nghi~p th§.m dfnh gia
Vai tro th~m dinh gia doi voi ho~t d(>ngcua cac t6 chuc tin dl)ng khien chung ta nh~n thay vi~c thanh I~p cac doanh nghi~p th~m djnh gia d(>cI~p la c~mthiet trong thoi gian sap toi Doanh nghi~p th~m dinh gia voi kha nang chuyen man sau va r(>ngcua minh, S8thay cho cac t6 chuc tin dl)ng ch!u trach nhi~mve vi~c th~m djnh gia tai san, bao cao tai chinh, dl,l an dau tu, gia tr! doanh nghi~p m(>tcach chinh xac, trung thl,lC,h(5pphap nham giai quyet toan b(>nhungkh6 khan
ma cac t6 chuc tin dl)ng g$p phai
Tuy nh~n cho den nay ~~c tMnh I~p doanh nghi~p th~m djnh gia van chua tri~n khai dU(5cdo Nghi dinh 170/2003/ND-CP ngay 25/12/2003 qui dinh kha kh6 khan
Dieu ki~n thanh I~p doanh nghi~p th~m dinh gia chI dU(5Ct6 chuc thee
cong ty h(5p doanh ho$c doanh nghi~p c6 van dau tu nUoc ngoai
Qui d!nh nay khien cho cac cong ty TNHH va cac Gong ty c6 phan khong th~ hanh nghe th~m djnh gia
va hO<;ltd(>ngth~m djnh gia c6 th~
bi c<;lnhtranh bai cac doanh nghi~p c6 van dau tu nUoc ngoai M$t khac, muon tMnh I~pdoanh nghi~p
vien ve gia tra len; nhung cho den nay B(>Tai chinh van chUat6 chuc
(3) N6i long vi~c cap the th§.m
dfnh vien trang giai do~n dau
Hi~n n?y Truong D<;lihQc Ban cong Marketing (Tp Ho Chi Minh)
dang daot<;lOchuyen nganhth~m
Truong D<;lihQcKinhte TP.Ho Chi
chuyen nganh th~m d!nh gia Tuy nhien, d~ dU(5Ccap the th~m dinh
viencac sinh vien tot nghi~pd<;li
khat khe theo qui dinh t<;li Quyet
dinh 21/2004/QD-BTC ngay 24/02/2004 Voi nhung qui dinh t~i Quyet dinh nay vi~c cap the th~m
ung kjp thai cho vi~c thanh I~p cac
(4) Nhanh chOng hoan chlnh h~
thong van ban phap quy
Ngoai Phap I~nh Gia va cac van ban neu tren, h~ thong van ban cho ho~td(>ngth~m dinh gia van chua
dU(5c ban hanh.dong b(>nhU: Tieu chu~n th~m dinh gia Vi~t Nam; cac Nghidjnh th~m dinh gia, Ngh! d!nh
nguyen tac, phudng phap xac d!nh
gia dat Cac thOng tu huong dan ve
de nghj Chinhphu, B(>Tai chinh va cac B(>,nganh c6 lien quan nhanh
ch6ng ban hanh day du cac van ban phap quy
Tci Ii~uthem khao
Tai lilju H9i ngh; Hiljp h9i tham djnh
gia ASEAN Ian tM 12 t?i TP.HCM,Thang 9/2002.
- Nhung lieu ehuan Tham djnh gia
quae te nam 2000, Nha xuat ban TP.HCM, nam 2001.
~ I
!:
22
L-T~ ClItNGAN IIL\NG -~ 5NhM '2004