Vi$c chap nh$n che dety gia hoi doai nao la tuy thuecVaGdieu ki$n va d$Cdi§m phat tri§n kinh te - xa heicua moi nuoc.. Vi$t Nam da phai tra metcai gia kha dat khi duy tri kha lau Cj che
Trang 1m:Iofuih~ l1Mm1JJ)~
cOnGCI,ICHlnHSACHTIi~nTe
Nhlingvande candQCbi~tquantam
KHILUACHONCHEDOTVGIAHOIDOAI " ,
T ygia hoi doai lamQt trang
nhCtng cong Cl,J dieu hanh
chfnhsachtien t$, lu6ndLf<;1C
Slf quan tam d~c bi$t cua cac nha
chuc trach Vi trf va vai tro cua cong
Cl,J tien t$ nay cang dLf<;1C kh~ng dinh
khi ma hO<;ltd(>ng kinh te doi ngo<;li
tren th! trLfC1ngthe gidi ngay cang
phat trien va md rQng; nhat la trang
xu the hQi nh~p tren nhieu linh VIfC
khac nhau cua dC1isong kinh te
quoc te hi$n nay.
San chat cuaty gia hoi doai la
gia dong tien cua cac quoc gia khac
nhau, nen n6 la congcl,Jdieu hanh
chfnh sach tien t$ c6 dQ nh<;lycam
kinh te rat cao, tac dQng tUc thi den
moi hO<;ltdQng cua dC1isong kinh te
- xa hoi va thLfC1ng xuyen b! chi phoi
bdi rat nhieu yeu to khac nhau; baa
gom cac yeu to kinh te va cac yeu to
phi kinh te nhLfcac bien dQng ve
chfnhtrj, quanslf, ngo<;ligiao, tam Iy
cua dan chung trong nQi bQ cua mQt
nLfdc cOng nhLf tren ph<;lm vi toan
cau Vi v~y, vi$c Ilfa ch9n m(>t che
d(> ty gi$ hoi doai phu h<;1pluon la
mong muon cua cac nha chuc trach
trang dieu hanh vi mo.
SIf ra dC1icuaty gia hoi doai gan
lien vdi slf ra dC1icua tien t$, cua cac
vi$c buon ban, trao doi hang hoa
-d!ch Vl,JgiCtacac nLfdc vdi nhau TY
gia hoi doai khong chlla can de cua
kinh te th! trLfC1ngma ngay cang trd
thanh mQt trang nhCtngcongcl,Jtien
t$ quan trc;>ngtrang chfnh sach tien
t$ cua cac quoc gia Tuy nhien, do
da va dang c6 slf khac nhau rat Cd
ban ve cd Sd kinh te cua cac nLfdc
c6 che dQ chfnh tr! khac nhau nen
de c6 mQt quan ni$m dong nhat ve
ban chat cua ty gia hoi doai cOng
nhLf vi$c Ilfa ch9n cho n6 mQt che
TS Chil Di h P;lIi ng *
dQ phu h<;1p van dang la mQt van de con nhieu slf khac bi$t.
Vdi cac nLfdc kinh te th! trLfC1ng phat trien hang tram nam nay, da va dang thu(>c nh6m nhCtngnLfdc giau m<;lnhnhat the gidi thi vi$c tha noi hoan toan ty gia dLf<;1C xem nhLf la mQt tat yeu cua kinh te th! trLfC1ng.
T<;Iicac nLfdc phat trien, ty gia hoi doai dLf<;1C xem nhLf la mQt trang
chuc trach nh~n biet nen kinh te dang di den dau, tien hay lui, phat trien hay suy thoai Qua dien bien
ve suc mua doi nQi va suc mua doi ngo<;licua dong tien nLfdc minh ma cac nha chuc trach c6 the dLfa ra cac quyet dinh tUc thC1i de dieu chinh nham dat dLfdCml,Jctieu kiem che l<;Imphat va baa dam dLf<;1C toc
dQ tang trLfdng kinh te.
Cd Sd kinh te cua vi$c tha noi ty gia hoi doai la vi$c tlf do hoa gia ca tren th! trLfC1ng.Nha nLfdc khong thlfc hi$n vi$c kiem soat gia ca hang hoa - dichvl,J; SIf tang, giam dLf<;1C
quyetd!nh bdi quan h$ cung - cau
tren thi trLfC1ng Trang nhLtng trLfC1ng h<;1pth~t can thiet nham I~p l<;IimQt the can bang nao d6 de duy tri mQt quan h$ nao d6, ch~ng h<;ln nhLf quan h$ phat trien giCta cac nganh kinh te quan tr9ng cua dat nLfdc, cac nha chuc trach c6 the su dl,Jngcac bi$n phap de can thi$p, nhLfng
khong baa giC1su dl,Jng cac bi$n phap trlfc tiep tU' cac m$nh I$nh mang mau sac hanh chfnh cua Nha nLfdc ma la mQt so bi$n phap gian tiep thong qua vi$c su dl,JngmQt so cong cl,Jcua chfnh sach tien t$ quoc
mQt so cong Cl,Jkhac ma cac n~
kinh te thi trLfC1ngthLfC1nghay su dl,Jng
do hoa gia ca, tlf do hoa ty gia hoi
doai thi h9 da t<;lOdLf<;1C mQt "san Chdi" rQng Idn, khOng chi trong ph<;lmvi cua mQt quoc gia, ma ca tren binh di$n cua the gidi cho tat ca nhLtng ai thlfc Slf muon dua tai, muon kh~ng d!nh minh, muon gianh
dLf<;1Cthang 1<;1i.Chfnh vi v~y, m9i
nang dQng, sang t<;lOcua tat ca cac
thanh vien trang xa hQi deu c6 Cd
hQi de bQCIQ.NhC1d6, cac nLfdc nay
da va dang d<;ltdLf<;1C nhLtng thanh tlfU raUo Idn trang phat trien kinh te
- xa hQi, g6p phan thuc day Slf phat trien van minh nhan IO<;lingay cang vLfdn len nhCtng tam cao mdi Tat nhien, vdi Cd che nay, doi vdi nhCtng
thanh vien nao khong du suc thi
ho~c la phai tlf minh rut ra khoi cUQc
chdi ho~c phai chap nh~n la ke chien b<;li
Can ILfuy rang, hi$n nay, tren
the gidi, nhLtng nLfdcthlfC hi$n tLf do hoa ty gia hoi doai la nhCtngnLfdc c6 nen kinh te phat trien, thLfC1ngla nhLtng nLfdc dUng hangdautren the
gidi ve kim ng<;lchxuat nh~p khau
hang hoa - dich vl,J;la nhCtngnLfdc c6 dlf trCtngo<;lit$ Idn, va dong tien nLfdc d6 thLfC1ngla ngo<;li t$ tlf do chuyen doi.
Trang khi dlf trCtngo<;lihoi cua tat
ca cac nLfdc tren the gidi den thC1i diem 30/9/1998 la 1232 ty USD;
trang d6 cua cac nLfdc Chau Achi c6 542 ty USD, cua cac nLfdc cong nghi$p hang dau the gidi (Ia nhLtng nLfdc thlfc hi$n tlf do hoa ty gia hoi doai) dc1len tdi 692 ty USD Day la mQt trong nhCtng dieu ki$n tien quyet de cac nLfdc nay yen tam khi
.NHNN
Trang 2<Illibfu~ t1Mm~ ~
conG ClI CHlnHStiCHTIi~n TC
rI
thY'chi$n vi$c tY'do hoa ty gia hoi
doai Chinh vi v$y, c6 m9t thY'cte
candU<;1cbiet den la, t9i cac nudc
nay,rui ro tai chinh dU<;1cgay ra tUty
gia hoi doai thuongn3:tit xuat hi$n
Neu c6, d6 la nhU'ng rui ro bat
nguon tU nhilng bien d9ng Idn ve
chinh tr! do cac h09t d9ng I$t d6
hO$c la h09t d9ng khung bo Tat
nhien, nhU'ngbiend9ng ve ty gia hoi
doai trong nhilng truong h<;1pnay
thuong chi la nhilng "cemloc", den
nhanh va cOng qua di rat nhanh
Nen nhin chung, t9i cac nudc thY'c
hi$n CC1che tY'do hoa ty gia hoi doai
thuong c6 ty 1$19mphat thap;toc d9
tang trudng kinh te rat 6n d!nh
Don.gthai day cOngla nhilng nudc
rat it khi phai dung den bi$n phap
pha gia tien t$ d~ thY'chi$n cac ml,Jc
tieu pMt tri~n kinh te cua h9 Neu
phai pM gia tien t$ vi m9t Iy do nao
d6 (thuongla nhilng Iy do mangtinh
toan cau) thi vi$c nay dU<;1ctinh toan
rat ky Thong thuong, khi dong ban
t$ b! mat gia 1%(do Nha nudc chu
d9ng pha gia), thi nguoi ta cho rang
d6 la bi$n phap m9nh.D~ thY'chi$n
vi$c pM gia, ngan sach quoc gia
phai danh ra m9t khoan tUC1ngung
d~ bu dap thi$t h9i cho tat ca cac
thanh vien trongxa h9i Nhuv$y,chi
nhilng nudc c6 tiem lY'c kinh te
m9nh mdi c6 th~ tha n6i dong tien
cua minh tren th! truong Nha tha
n6i nen ban than cac dong tien phai
biet tY' hoan thi$n minh d~ c6 th~
vLta thu d9ng chong ch9i dU<;1C
phong ba, bao tap vLtakhong b! mat
phuC1nghudng
Vdi nhU'ngnudc c6 nen kinh te
th! truong, dang trong qua trinh phat
tri~n h9 cOngrat th$n tr9ngtrong khi
tim cho minh m9t che d9 ty gia hoi
doai thich h<;1p.T9i cac nudc nay,
nguoi ta cOng theo phuC1ngcham
tha n6i, nhU'ngkhong tha n6i hoan
toan ma tha n6i c6 ki~m soat Dieu
nay c6 nghia la, Nhanudc cho phep
ty gia hoi doai dU<;1C"ty do" thay d6i
trong m9t hanh lang thich h<;1p.Muc
d9 r9ng, hE;!pcua hanh lang nay deu
c6 th~ dU<;1cthay d6i theo dien bien
cua gia ca hang hoa - d!ch vl,JcOng
nhil cung cau ng09i t$ tren th!
truong trong nudccOngnhutren the kinh te doi ng09i chua phat tri~n gidi Theo phuC1ngcham nay, Day cOng la che d9 ty gia ma cac NHTW cua cac nudc thuong phai nudc trong h$ thong cac nudc tinh toan d~ xac d!nh ty gia hoi doai XHCN trudc day da Stl dl,Jngnhu la cua dong tien nudc minh vdi m9t m9t trong nhilng cong Cl,Jtien t$ ng09i t$ tY' do chuy~n d6i nao d6 quan tr9ng trong dieu hanh kinh te
vao ty gia cong bo nay ma cac t6 Vao nhilng nam 60 cua the ky chuc tin dl,Jng, cac ngan hang 20, H9i dong tUC1ngtr<;1kinh te (Khoi thuC1ngm9i dua ra gia mua vao - SEV) cOngda stl dl,Jngche d9 ty gia ban ra giila dong tien cua nudc co d!nh ben c9nh h$ thong gia co minh vdi cac ng09it$ Tat nhien,gia' d!nh cho m9t ky ke h09ch la 5 nam, mua vao - ban ra nay khong dU<;1C da phai chap nh$n sY'khong thanh phep vU<;1tqua bien d9 cho phep cong cua che d9 ty gia nay Tren D~ thY'chi$n phuC1ngcham "tha thY'c te, che d9 ty gia co d!nh da n6i c6 ki~m soar', yeu cau c$p nh$t dU<;1Cxem nhu la con de cua m9t thong tin ve gia ca hang hoa - d!ch phuC1ngthuc quan Iy kinh te theo vl,J,gia ng09it$, gia yangtrong nudc cach ke h09ch - t$p trung - quan
va tren the gidi la rat nghiem ng$t lieu - bao cap PhuC1ngthuc d6 da
Vi khi cho phep cac ngan hang dan dan b9C 19 het sai lam cua thuC1ngm9i, cac t6 chuc tin dl,Jng chinh ban than n6; ma trudc het la dU<;1Cc9ngthem vao hO$ctrLtra m9t nhilng sai lam ve phuC1ngphap
ty 1$nao d6 so vdi ty gia do NHTW lu$n
cong bo nen c6 th~ dan den tinh Gia ca hang hoa - d!chvl,J,gia ca tr9ng hO$cla bien d9 dao d9ng qua cua cac dong tien khac nhau luon hE;!p,hO$Cqua r9ng Neu qua hE;!p luon ton t9i dudi d9ng v$t chat ma thi gay kh6 khan cho vi$c thY'chi$n con nguoi deu c6 th~ eam nh$n hi$u qua kinh doanh, neu qua r9ng duC1Cmot cach cu th~ c6 th~ dinh th} t90?ra xu hudng mat gia cua IU<;1'ngv~ d!nh tinh ch(;ng r:n9tc~ch dong ban tE;! chinh xac Vi v$y neu cho rang, phai Nhu v$y, che d9 ty gia tha n6i co dinh n6 d~ lam thudc do la m9t (khong ki~m soM va c6 ki~m soat) dieu khong dY'atren m9t cC1sd khoa
da dap ung dU<;1ccac yeu cau cC1 h9Cva thY'ctien nao ca Phep duy ban cua kinh te th! truong, nen da v$t bi$n chCtng.da kh~ng d!nh SY'
va dang g6p phan rat quan tr9ng v$n d9ng va pMt tri~n khong ngLtng vao qua trinh phat tri~n kinh te-xa cua v$t chat V$y thi ha cd gi ma h9i cho m6i m9t quoc gia cOngnhu con nguoi co tinh bU9cphai co d!nh tren ph9m vi toan the gidi cai ma n6 khong th~ nao dCtngyen Che d9 ty gia co d1nhda phai "ra dU<;1c
di" cung vdi SY'sl,Jpd6 cua che d9 C6 th~ do can luBngIY'trudc SY' ball vi yang da m9t Ian nila kh~ng danh gia m9t cach chinh xac tU'ng dinh SY'nghiem ng$t cua kinh te th! che d9 ty gia hoi doai kMc nhau,da truong la tinh tY'dieu chinh cac quan xuat hi$n sY'nuoi tiec ve nhU'ngU'U h$ ve l<;1iich kinh te Van de d$t ra di~m cua che d9 ty ,gia co d!nh
la, khi Nha nudc luon luon giil dU<;1C ThY'cra, m6i phuC1ngthuc, m6i CC1 vai tro cua t6ng tu I$nh d~ cac quan che quan Iy deu do con nguoi t90 ra h$ d6 dU<;1cv$n d9ng va phat tri~n va c6 nhU'ngm$t hay, m$t dd Dieu phu h<;1pvdi quy lu$t thi kinh te S6 quan tr9ng la chung dU<;1cra doi phat tri~n, neu kh6ng, tinh hinh S6 trong nhU'ngdieu ki$n nao, chung' ngu<;1C19i ton t9i va v$n d9ng trong cac hoan
C6th~n6irang,ched9ty giaco .c~nhnao;va CU?icu~gla~a de~
d!nh chi phu h<;1pvdi thai ky SC1khai 19~cho con ~guC11.~hU'n~1,<;11Ich gl cua kinh te hang hoa, day d~con cung nhu nhung thlE;!th91gl
ton t9i cua kinh te tY'cung, tY'~L M6iched9ty giahoidoaideuc6
22
T~ ClIf NCAAlIANC-ro2 NAM2004
Trang 3CITIruJoofu ~ 11Mm~ ~
cOnG Cli cHinH SACH TlEn TC
nhCfngU'Uvi$t va h~n che cua no
Vi$c chap nh$n che de)ty gia hoi
doai nao la tuy thue)cVaGdieu ki$n
va d$Cdi§m phat tri§n kinh te - xa
he)icua moi nuoc Tuy nhien, can
nhan m~nh me)tdieu, da la kinh te
th! trueJngthi khong th§ chap nh$n
me)tsl,J'ap d$t me)tcach chu quan,
duy '1chi cua con ngueJidoi voi cac
quy lu$t v$n de)ngva phat tri§n cua
kinh te - xa he)i
Vi$t Nam da phai tra me)tcai gia
kha dat khi duy tri kha lau C(j che
quan 1'1kinh te theo ki§u ke
ho~ch-t$p trung - quan lieu - bao cap nen
da c6 nhCtngbai h9Cxuong mau ve
vi$c dua ra cae myc tieu cOngnhu
cac phuong thac, co che - chinh
sach d§ quan 1'1va dieu hanh nen
kinh te
Dau nhCfngnam 90 cuc\the ky
20, khi dat nuoc moi buoc VaG
nguBngcua cua kinhte th!trueJngthi
da co leJikhuyen nen pha gia Dong
Vi$t Nam d§ d&y m~nh xuat kh&u,
lam da cho day nhanh toc de)phat
tri§n kinh te d§ co th§ thoat ngheo
me)t cach nhanh nhat Theo leJi
khuyen nay, Vi$t Nam phai pha gia
dong tien cua minh voi mac 1USD
tuong duong voi 20.000VND?COng c6 ngueJicho rang, gia nhu luc d6 Nha nuoc ta chap nh$n leJikhuyen d6 thi biet dau day, Vi$t Nam da co me)tbuoc nhay v9t ve kinh te ma chua c6 me)ttrueJnghqp nao tuong tl,J'.C6 Ie lichsu phattri§n kinhte the gioi chua chang kien sl,J'thay da doi th!t cua me)tnuoc nong nghi$p I~c h$u, trai qua me)tcue)cchien tranh dai nhat, ton kem nhat trong I!ch su nhan lo~i, trai qua me)tth(ji ky dai cua co che ke ho~ch t$p trung -quan lieu - bao cap luon phai doi m$t voi tinh tr~ng tham hyt ngan sach va nguy co tyt ~$u I,?ikhong duqc thl,J'Chi$n bang bi$n phap pha gia tien t$, ma I~i bang cach rat rieng cua Vi$t Nam D6 chinh la cach kien dinh trong doi mOi,pMt huy toi da ne)iII,J'C,tranh thUtot nhat sl,J'hqp tac, giup dB tU' ben ngoai, thl,J'Chi$n tU'ngbuoc vi$c he)inh$p, quyet tam thl,J'Chi$n bang duqc cong nghi$p hoa, hi$n d,?ihoa dat nuoc
C6 Ie tat ca nhCfngngueJiduong
theJideu con nho nhu in vi$c mat gia cua Dong Vi$t Nam da lam cho m9i ngueJichong m$t den ngh~t tho trong theJiky I~mphat voi toc de)"phi ma" dau nhCfngnam 90 cua the ky
20 ma me)ttrong nhCtngtac nhan.-chinh la vi$c duy tri che de)gia co d!nh,ty gia hoi doai co d!nh
NhCfngnam gan day, Nha nuOc
ta da c6 nhCfngthay doi quan tr9ng trong cach tiep c$n va danh gia cac che de)ty gia da va dang duqc su dyng tren the gioi NheJv$y, che de)
ty gia hi$n nay da va dang phat huy nhCfngm$t tich cl,J'cnhat cua no Dieu quan tr9ng la, voi che de)ty gia nay, toc de)tang truong kinh te cua dat nuoc n6i chung, cua cac dia phuong noi rieng deu duqc duy tri
va ngay me)ttang them Van de d$t
ra la, khi su dyng che de)ty gia hoi doai tha noi c6 ki§m soat thi vi$c c$p nh$t cac so li$u lien quan d§ dieu chinh ty gia do Ngan hang Nha nuoc Vi$t Nam cong bo cOng nhu xac d!nhduqc bien de)dao de)ngcho phep la me)ttrong nhCfngyeu cau can phai duqc thl,J'Chi$n me)tcach nghiem ng$t.8
I) ong xu la don v! tien t$ duqcVi$t hoa tU' tieng Phap
PMp Larousse, thi dong "sou" la
don vi nho nhat cua h$ thongtien t$
nuOc Phap, c6 gia tr! bang 1/20
dong Fance - dot) vi tien t$ co ban
cua nuoc Phap
NhOng etOng xu th-'I Phap
thufc
, TheJicon la thue)cd!a cua Phap,
dong tien co ban cua ca 3 nuoc
Dong Duong (Vi$t - Mien - Lao) la
dong b~c Dong Duong Dong b~c
D611gDuong99i theo tieng Phap la
"Piastre",ky hi$u la $, 99i theo tieng
Vi$t la dong b~c hoa xoe Dong b~c
hoa xoe dl1qc duc tU' PMp dua
sang, n$ng 27gr215 voi thanh sac
Ruy Minh *
0,900, nghTala c6 ham luqng 90%
b~c nguyenchat NhCtngteJgiay b~c Dong Duong m$nh gia tU'1$ tro len
co cac lo,?i1$,5$,20$ va 100$.TeJ 1$ c6 gia tri bang 10 hao, 1 hao bang 10xu
Truoc D,?ichien The giOiIan tha
II, gia cac lo~i hang hoa, d!ch vy con reoTrong luu thong khong c6 cac lo~i tien hao, tien xu bang giay
ma chi c6 cac dong tien kim lo~i m$nh gia 1 hao, 2 hao, 5 hao, 1$
duc' bang b~c; c6 lo,?i 5 xu bang ken, lo~i 1 xu va 1/2 xu bang dong
do Sac mua cua 1xu theJiay d~i th~
la: 1 kg g~ogia 5 xu, 1 kg th!t Iqngia
15 xu, 1 tem thu gia 5 xu, 1 met vai thueJnggia 20 xu, 1 ve xe dien BeJ't
H6 - Ha Dong gia 6 xu, 1 bat phOtai gia 3 xu
Khi D~i chien The gioi Ian tha II (1939 - 1945)no ra, dong b~cDong Duong b! mat gia nghiem tr9ng NhCfngdong tien kim lo~i bang b~c b! chinh quyen thl,J'Cdan Phap thu hoi Me)tphan khac ch~y VaGcat trCt trong dan, nhat la 0 cac vung dan toc mien nui Den khi Phat xit Nhat I~m dao chinh hat dng thl,J'Cda'n Phap 0 Dong Duong (9/3/1945),thi chung vo vet nhCtngdong xu va 1/2
xu bang dong 00 d§ duc sung d~n phyc vy chien tranh.TCtd6 trong IU'U thOng chi con cac lo,?i tien giay NhCtnglo~i tien giay m$nh gia duoi 1$ do Kho b~ccDong Duong pMt
.He N6i