Kh8.i ni~m tai chinh vi mo Tai chinh vi mo dLf~Chieu m9t cach chung nhat la vi$c cung cap nhiing khoan vay nho tin dyng vi mo cho cac gia dinh ngheo de giup h9tien hanh cac hO'?td9ng san
Trang 1OO~til1~ ~~II~fiiJ
VOl NGAN HANG
1 Kh8.i ni~m tai chinh vi
mo
Tai chinh vi mo dLf~Chieu m9t
cach chung nhat la vi$c cung cap
nhiing khoan vay nho (tin dyng vi
mo) cho cac gia dinh ngheo de giup
h9tien hanh cac hO'?td9ng san xuat
hO$ctang wCingcac hO'?td9ng kinh
doanh nho Ie Theo thCiigian, hO'?t
d9ngtai chinhyi mo di3bao gom cac
lo,?id1chvy r9ng hdn nhLftin dyng,
tiet ki$m, bao hiem Khi ngLfCiita
nh~n ra dmg nhiing ngLfCiingheo va
rat ngheo khong the tiep c~n dLf~C
cac to chuc tai chinh co tinh truyen
thong se can den s~ da d,?ngcua
nhiing san pham tai chinh Tin dyng
vi mo bat dau xuat hi$n vaGnhiing
nam 1980, tuy nhien, W 30 nam
trLfocdo, cac hO'?td9ng nay di3manh
nha hinh thanh aBang la det, Brazil
va m9t vai nLfockhac.D$c trLfngcua
tin dyng vi mo la bang s~ t~p trung
vaGvi$c hoan tra voi cach tinh li3i
suatco the bao gom ca chi phi phfm
phoitin dyng va bang vi$c t~p trung
vaG nhom khach hang I~a ch9n
nguon tin dyng khong chinh thuc,
tranh dLf~Csam hdn nhiing rui ro co
the phat sinh so voi nhiing khoanvay
nham myc dich phat trien s~ nhan
m,?nhnay thay doi W vi$c cung cap
cac khoan vay co tinh trc;1cap den
vi$c nfmg cap cac chLfdng trinh
mangtinh dinh hLfongthanh vi$c xay
d~ngcac to chuc dja phLfdngdu dieu
ki$n phyc vy ngLfCiingheo Tin dt:mg
vi mo tra thanh m9t khu v~c rieng
bi$t phi I~i nhu~n khai diem la tranh
tra thanh hO'?td9ng chinh sach cong
khai va h$ qua la khong th~c s~ tien
hanh tat ca cac hinh thuc cho vay
phat trien khac HO'?td9ng tai chinh
vi mo truyen thong t~p trung VaGvi$c
cung cap san pham tin dyng dLfc;1c
tieu chuan hoa COnggi6ng nhLfbat
Ngny~n linn Thanh *
ky ai khac, ngLfCiingheo can phai SLt dyng m9t 10'?tcac cong cy tai chinh
de co the t'?Od~ng tai san, on d!nh
vi$c chi tieu va tranh rui rooVi v$y, ngLfCiita phai xem xet den vi$c ma r9ng khai ni$m tai chinh vi mo
Thach thuc cua chungta hi$n nay la phai tlm ra nhiing phLfdngphap h~p
Iy va hoan chinh de dLfara dLf~Cm9t danh myc phong phu hdn ve cae san phamtai chinh vi mo
Khach hang truyen thong cua tai
chinh vi mo la nhiing ngLfCiico thu nh~p thap khong co kha nang tiep c~n cac to chuc tai chinh chinh thuc,
dien hinh la nhiing ngLfCiilaDd9ng t~
do va thLfCingla cac h9 kinhdoanhca the 0 khu v~c nong than, h9 thLfCing
la nong dan va nhiing ngLfCiikinh doanh nho Ie nhLfnhiing ngLfCiiche bien thuc an va mua ban v$t 0khu
v~c thanh thL hO'?td9ng tai chinh vi
mo da dC;lnghdn, khach hang co the
la cac chu CLtahi$u, nha cung cap djch vy, ngh$ nhan, ngLfCiiban hang rong Noi chung, khach hang cua hOC;ltd9ng tai chinh vi mo la nhiing ngLfCiingheo va nhiing ngLfCiisong phI,Jthu9C vaG nguon thu nh~p co djnh
Vi$c tiep c~n voi cac to chuc tai chinh chinh thuc co tinh truyen thong, vi nhieu Iy do, co lien quan
den thu nh$p: ngLfCiicang ngMo thi cang it cd h9i de tiep c~n M~t khac, ngLfCiicang ngMo thl s~ chuanbj cac nguon tai chinh chinh thuc se cang dat do va kho khan Hdn niia, s~
chuan bj cac nguon tai chinh chinh
thuc co the khong dap Ctngm9t cach
hc;1PIy cac nhu cau tai chinh nhat
djnh ho~c co the 10C;li trCtngLfCiid6
Nhiing ca nhanb!10C;li trCtva khu v~c
thj trLfCingkhOng dLfc;1cphyc v1,Jla khach hang cua tai chinh vi mo..
Khi chung ta ma r9ng khai ni$m
ve cac 10C;lid!chvy tai chinh vi mo, thi trLfCingtiem nang ve khach hang cua tai chinh vi mo cOngdLfc;1cma r9ng Ch~ng hC;ln,tin dyng vi mo co the co
th! trLfCingr9ng Ion hdn, nhiing li$t ke
ve cae d!ch vy tai chinh gom nhieu
10C;lisan pham tiet ki$m, thanh toan
va djch vy gUi tien, cac san pham bao hiem
Khai ni?m t6 chuc tai chinh vi mo (MicrofinanceInstitutions- MFls)
To chuc tai chinh vi modLf~chieu
m9t cach ddn gian la to chuc cung
cap d1ch vy tai chinh cho ngLfCii
ngMo Hau het cac MFls la cac to
chuc phi chinh phu (NGGs)nh$n h6
trc;1m9t b9 ph~n dan CLfco thu nh~p thap Gan nhLftat ca cac to chuc nay
deu cung cap tin d1,Jngvi mo va chi
nh$n lC;lim9t so ILf~ngnho tien tiet ki$m tCt nhiing khach hang vay,
khong nh~n W cong chung Trang
linh v~c ti3i chinh vi mo, khai ni$m MFls flham de chi m9t IOC;ltcac to
chuc nh~n cung cap cac 10C;lidich vy
nay- NGOs, lien minh tin dyng, h~p
tac xi3,ngan hangthLfdngmC;liva cac
to chuc tai chinh phi ngan hang (m9t
s6 dLfc;1Cchuyen tlt NGOs sang cac
to chuc) va m9t 56 cac ngan hang
thu9Cso hiiu nha nLfoc
Khi de c$p den MFls, phan Ion
chUngta deu nghi rang day la m9t to
chuc tai chinh phi chinh phu (finacial NGO) - m9t NGO chi th~c hi$n vi$c cung cap djch vy tai chinh; trong hau het cac trLfCingh~p, NGOstin dyng.vi
mo khong dLfc;1cphep nh~n tien tiet
ki$m W cong chUng.
Nhieu NGOs Ian cung cap cac khoantin dyng vi mo, th~m chi la chu dC;lO,th~c hi$n nhieu hOC;ltd9ng phat .Vy Ph6p che - Ngan hang Nha nuoc Vi$t Nom
Trang 2VOl NGAN HANG
trien phi tai chfnh khac va dLfa ra
khuyen nghi rang hQ la nhG'ngto
chuc tai chfnh chu yeu Tuy nhiEm,
xuat phat tLtkhfa c,?nhnganh nghe,
tLtkhi hQtham gia vao vi~c cung cap
cac dich vI,! tai chfnh cho ngLfoi
ngheo, chung ta c6 the xem hQ la
MFls M9t so trLfongh<;1ptLfangtl/ ton
t,?i cung m9t so ILf<;1ngkhOngnhieu
cac ngfm hang thLfangm,?ic6 cung
cap dich vI,!tai chfnh vi mo Vi ml,!c
dfch cua minh, chUngta xem chung
nhLfnhG'ngMFls m~c du chi c6 m9t
ty I~ nho tai san c6 cua chung c6 the
thl/C sl/ lien quan den djch vI,! tai
chfnh cho ngLfoingheo.Trong ca hai
trLfong h<;1p,khi ngLfoitrong nganh
nhin nh~n ve MFls, ngLfoita chi xet
den khfa c,?nhcung cap tai chfnh vi
mo cua cac to chuc
COngc6 nhG'ngto chuc khac cho
rang ban than hQdang hO'?td9ng tai
chfnh vi mo va se d6ng m9t vai tro
nhat dinh trong m9t khu vl/c tai chfnh
dLf<;1Ckien t'?oI,?i.Day la nhG'ngtrung
gian tai chfnh c9ng dong M9t so
dLfacto chuc tren ca so thanh vien
nh~ t~p doantin dl,!ngva cac to chuc
h<;1ptac, so khac dLf<;1Cso hG'uva
quan Iy boi cac doanh nghi~p hay
chinh quyendia phLfang.Cac to chuc
nay c6 xu hLf6ngc6 ca so khach
hang 16nhan cac NGOstai chfnh va
thl/Csl/ xem nhLfban than hQla m9t
phan cua khu vl/c tai chfnh chfnh
thuc d moi nLf6cc6 sl/ da d,?ngkhac
nhau, nhLfngnhieu ngLfoingheo da
c6 sl/ tiep c~n v6i cac lo,?ihinh to
chuc nay, m~c du hQ khong d!nh
hLf6ngden khu vl/c thi trLfoQgxa nhLf
cac NGOstai chfnh
2 Ho~t dQng tai chinh vi
me>dVi~t Nam
Vao nhG'ngn~m cuoi th~p ky 80
cua the ky 20, cung v6i trao ILfU
chung cua the gi6i, tai chfnh vi mo
bat dau du nh~p vao Vi~t Nam Cho
den dau th~p nien 90, lo,?ihinh tai
chfnh vi mo theo hLf6rigthe che xuat
hi~n,d61aQuyTinh thLfang(T.Y.M)0
Ha N9i va Quy CEP - tr<;1van cho cac
doi tLf<;1ngcong nhan vien chuc
ngheo va dan ngheo 0 thanh pho Ho
Chf Minh (TheaLe Thj Lan-Baa cao
Tai chinh vi mo d Vi~t Nam - Cd hQi
va Thachthuc - Tp H6 Chi Minh
22-24/5/2003)
Tinh tr,?ng ngheo d6i cua Vi~t Nam t~p trung chu yeu 0 khu vl/c
nong thon va d~c bi~t tram trQng0 cac khu vl/c mien nui phia Bac, Bac Trung B9 va cao nguyen Trung B9
M9t trong nhG'ngnguyen nhan dan den tinh tr,?ngd6i ngheo cua cac h9 gia dinh nong thon la thieu van de philt trien san xuat, phattrien kinh te h9 gia dinh Cung cap d!ch vI,! tai chfnh la giai philp quan trQng giup cac h9 gia dinh giam ngheo m9t cach ben vG'ng.Theo cach phan lo,?i pho bien hi~n nay, hO'?td9ng tai chinh vi mo t,?iVi~t Nam dLf<;1Cchia lam ba khu vl/c: khu vl/c chfnh thuc, khu vl/c ban chfnh thuc va khu vl/c khong chfnhthuc dl/a tren tieu chi tLf cach cua to chuc thl/C hi~n hO'?t d9ngtai chfnhvi mo va ca so philpIy
dieu chinh cac hO'?td9ng nay:
- Khu vLfC tai chfnh chfnh thuc.
chiu sl/ die~ chinh cua Lu~t Cac to chuc tin dl,!ngva d~t dLf6isl/ quan Iy, giam sat cua Ngan hang Nha nLf6c
Cac ngan hang thLfang m,?i, ngan hang chfnh sach va cac to chuc tin dl,!ngh<;1ptac la cac to chuc tieu bieu hO'?td9ng trong khu vl/c nay
- Khu Wc tai chfnh ban chfnh thuc: la nhGhgto chuc khong phai la ngan hangnhLfngdangc6 h09td9ng tai chfnh vi mo phl,!cvI,! cac thanh vien ngheocua to chuc minhnhLfH9i PhI,!nG'Vi~t Nam, H9i Nong dan Vi~t Nam, Tong Lien doan laDd9ng va cac NGOs quoc gia va quoc te dLf<;1C phep h09t d9ng t9i Vi~t Nam
- Khu vl/c tai chfnh khOngchfnh thuc bao gom cac quan h~ vay mLf<;1n tCtb9n be, hQ hang, ngLfoichuyen cho vay lay lai
NhLfv~y, cach phan 109i"chfnh thuc", "ban chfnh thuc" hay "khong
chfnh thuc" c6 ynghia quy chieu ve
ca so phap Iy doi v6i vi~c to chuc va quan Iy trong tLtngkhu vl/c, khong bao ham cach danh gia ve tinh chat
va quy mo h09t d9ng cua moi khu vl/c tai chfnh da neu Han the nG'a, trong cach phan 109inay cho thay sl/
quy chieu nay la hamydoi v6i quy djnh cua Lu~t Cac to chuc tin dl,!ng (TCTD)va cac van ban co lie~guan
' -!
!
I I
ve to chuc va h09t d9ng ngan hang I khi v6i nhG'ngto chuc hoan toan d~t I
dLf6i sl/ dieu chinh cua Lu~t Cac I TCTD dLf<;1Cxep vao khu vl/c chfnh thuc, nhG'ngto chuc c6 hO'?td9ng tai I chfnh vi mo, dLf<;1Cso quy ph9m khac nhLfngChLfaxacdieu chinh boi m9t' I
d!nh dLf<;1Cra c6 ch!u sl/ dieu chinh cua Lu~t Cac TCTD hay khong dLf<;1C xep vao khu vl/c ban chinh thuc va khong chfnh thuc Ra rang la trong h~ thong phaplu~t cua chungta hi~n nay khOngc6 quy d!nh nao de c~p den h09t d9ng tai chfnh vi mo cOng nhLfto chuc tai chfnh vi mo trong khi
ve ban chat tren thl/C te cac h09t d9ng nay da va dang dLf<;1Cm9t so to chuc thl/Chi~n Cac h09t d9ng mang tinh cung ling nguon van (cho ngLfoi ngheo n6i rieng va cho ngLfoidLf<;1C cung ling n6i chung) hi~n nay dLf<;1C dieu chinh boi cac quy d!nhcua phap lu~t ve h09t d9ng ngan hang va quy dinh cua philp lu~tve dan sl/ Neuc6 sl/ phan bi~t t9m thoi thi day chfnh la cac quy djnh dieu chinh khu vl/c thu nhat (chfnh thuc) va khu vl/c thu ba (khong chfnhthuc) cua h09t d9ng tai chfnh vi mo Van de con 19ican lam
ra 0 day la khu vl/c tai ~hfnh ban chfnh thuc hi~n nay dLf<;1Cdieu chinh theo ca che nao, ca so phap Iy cho h09t d9ng cua cac to chuc nay: dLf<;1C xem nhLfh09t d9ng ngan hang cua cac to chuc khilc khong phai to chuc tin dl,!ng hay can m9t C(j che dieu chinh rieng, d~c thu doi v6i chung? Hi~n nay, c6ykiencho rangcacto
chuc hO'?td9ng vi mo ban chfnhthuc c6 the c6 3 xu hLf6ngphat trien: + Co the h09t d9ng v6i tinh chat
la hO'?td9ng ngan hang cua cac to chuc khong phai to chuc tin dl,!ng theo quy dinh t9i dieu 13 va dieu 22 cua Lu~t Cac TCTD Ngan hang Nha nLf6cd6ngvai tro la ca quancap giay phep hO'?td9ng V6i xu hLf6ngnay, hO'?td9ng tai chfnh vi mo dLf<;1Chieu
la h09t d9ng ngan hang boi ve m~t thflm quyen, Ngan hang Nha nLf6c chi cap phep h09t d9ng ngan hang, khong c6 cai gQi la c§p phep h09t d9ng tai chfnh vi mo;
+ C6 the chuyento chuc tai chfnh
vi mo thanh Quy tin dl,!ngnhan dan nhLfmo hinh Quy tin dl,!ngnhan dan
Trang 3VOl NGAH HANG
ccJSdhi~n nay;
+ C6 the phat trien thanh to chuc
tai chfnhvi mo nam ngoai cac lo,?ito
chuc va hoat d9ng tren voi m9t
khung phap Iy ro rang
3 x&y dt;tng cd 8<1ph&p ly
cho hOl;\t dQng tai chinh vi
mo tai Viet Nam - mot sO
",
d.~ ~
van e can uU y
Tfnh chat chfnh thuc hay ban
chfnh thuc cua hO'?td9ng tai chfnhvi
mo la xet ve m$t to chuc va ccJSd
phap Iy, khong xet ve n9i dung hO'?t
d9ng bdi n9i dung hO'?td9ng phai
dL1i;!Chieu thong nhat cho du chu the
tht,tchi~n la ngan hang thL1cJngm,?i
hay m9t NGO.NhL1V~y,can phai lam
ro dL1i;!chO'?td9ng tai chfnh vi mo la
hO'?td9ng rieng, d9CI~p hay la m9t
trong nhCtnghO'?td9ng ngan hangthi
moi c6 the giai dL1i;!Cbai toan ve mo
hinh cOngnhL1ccJSdphapIycho hO'?t
d9ng cua tai chfnh vi mo Trong qua
trinh xay dt,tngche d!nh ve van de
nay dang c6 st,tlung tung trong vi~c
xac d!nh ph,?mvi, tinh chat cua hO'?t
d9ng cOngnhL1xac d!nh mo hinh to
chuc tai chfnh vi mo va c6 nhieu
quan diem ve van de nay:
- Tv nhCtngtranh lu~n trong cach
hieu ve khai ni~m "ho'?td9ng ngan
hang"la tat ca cac hO'?td9ngtV nh~n
tien gLti,sLtdl,!ngso tien d6 de cap tin
dl,!ngvacungCtngd!chvI,!thanhtoan
hay chi la m9t trong cac hO'?td9ng
d6, hO'?td9ng tai chfnh vi mo cOng
dang dung giCtast,t kh~ng d!nh hay
khong kh~ngd!nh la hO'?td9ng ngan
hang M$t khac, neu d$t gia thiet
nhCtngto chuc tien hanh cac h09t
d9ng nay se dL1i;!cNgan hang Nha
nL10cvoi tL1cach la ccJquan quan Iy
cap giay phep h09t d9ng ngan hang
nhL1m9t to chuc khong phai to chuc
tin dl,!ngc6 h09t d9ng ngan hang thi
cOngkhong phu hi;!pvoi nhCtngdieu
ki~n d$t ra trong Lu~t Cac TCTD
Trong cac 109ihinh TCTD dL1i;!cquy
d!nh t,?iLu~t Cac TCTD thi khOngc6
lo,?ihinh to chuc tai chfnhvi mo Neu
xay dt,tngmo hinhto chuc tai chfnhvi
mo theo m9t trong nhCtng109ihinh
TCTD hi~n thdi thi khong kha thi vi
mo hinh to chuc va cac quy d!nh ap
dl,!ngcho TCTD hi~n nay khong phu
hi;!pvoi quy mo va d$Cdiemcua h09t d9ng tai chfnh vi mo.Tren tht,tc te, h09t d9ng tai chfnh vi mo dL1i;!ctht,tc hi~n dL10id,?ngcac chL1cJngtrinh do cac to chuc doan the nhL1H9i phI,!nCt cap tinh, huy~n la cac dcJnV!khong c6 tL1cach phap nhan tht,tchi$n Do d6, khong the ap dl,!ngcac quy d!nh cua Lu~t Cac TCTD ve cap giay phep hO'?td9ng ngan hang cho to
chuc khong phai TCTD doi voi to chuc tai cbfnhvi mo
- Neu cho rang day la linh vt,tc h09t d9ng rieng bi$t, do nhCtngto chuc rieng bi$t tht,tchi$n, do d6 can xay dt,tngm9t khung phap Iy rieng bi$t thi cOngkhong hi;!pIy vi nhL1tren
da de c~p, chUngta dang di tim Idi giai cho m9t trong ba khu vt,tccua tai chfnh vi mo Neu khu vt,tcchfnhthuc
va ban chfnhthuc dL1i;!Cxac d!nh nhL1 m9t linhvt,tcd9c I~pthi khu vt,tcchfnh thuc va phi chfnhthuc dL1i;!cxac d!nh voi tL1cach nao? Phai chang van de tai chfnhVImo c6 the pMn I~pthanh nhieu khu vt,tc?
-NhLJ'ngcOngc6 quan diem cho rang voi khu vt,tcchfnhthuc va khong chfnh thuc nhL1cach phan bi~t tren thi deu c6 ccJsa phap Iy nhat d!nhde tht,tchi$n (to chuc tin dl,!ngh09td9ng tai chfnh vi mo voi y nghia la h09t d9ng ngan hang tuan thu cac quy d!nh cua Lu~t Cac t6 chuc tin dl,!ng, quan h$ vay mL1i;!nqua b9n be, h9 hang dL1i;!ctht,tchi$n nhL1m9t quan h$ vay mL1i;!ndan st,tva tuan thu quy d!nh cua phap lu~t dan st,t),v~y voi nhCtngt6 chuc cOngdang tht,tchi$n vi$c cung cap d!ch vI,!tai chfnh cho ngL1dingheo nhL1cac t6 chuc phi chfnh phu nL10cngoai,cac doan, h9i, d9i trong nL10choan toan c6 the dL1i;!cdieu chinh m9t cach d9CI~p
NhL1v~y, h09t d9ng tai chfnh vi
mo khong chi la h09t d9ng ngan hang va khong chi nam trong st,t quan Iycua Celquan c6 chuc nangve ho9t d9ng ngan hang.De c6 the xay dt,tngdL1i;!cm9t khung phap Iy cl,Jthe
ve van de nay can c6 st,tdanh gia CI,J the va tach b9chve hai n9i dung chu yeu sau:
W' hO{lt d9ng: 6 muc d9 khai
quat cho phep nh~n d9ng cac k~"
"'-T,w ClIfNcANIIANC- &5 9 lOOt2004
tai chfnh trong h$ thong tai chfnh a nL10cta trong dieu ki$n nen kinh te th! trvelng bao gem: ngan sach nha nL1oc,tin dl,!ng,bao hiem, tai chfnh doanh nghi$p,tai chfnhdan cL1va tai chfnh cua cac to chuc phi kinh doanh.Trong cac khautai chfnh nay, c6 the c6 nhCtngkhau tht,tchi$n cac ho9t d9ng ve tai chfnh vi mo Ch~ng h9n, vi$c SLtdl,Jngcac nguen It,tctai chfnh do Nha nL10chuy d9ng de cho ngL1dingheo va cac doi tL1i;!ngchfnh sach khac vay L1udai phl,!cvI,! san xuat, kinh doanh, t90 vi$c lam, cai thi$n ddi song; tht,tc hi$n ChL1e1ng trinh ml,!ctieu quoc gia xoa d6i, giam ngheo,6n d!nhxa hi?i;cac h09t d9ng cho vay, tL1e1ngtri;!trong dan eLf;cac quan h$ tai chfnh phat sinh trong hO'?td9ng cua cac t6 chuc phi kinh doanh ph6 bien mang tinh chat b6 tri;! cho cac hO'?td9ng chfnh, nham t90 I~p, phan phoi, SLtdl,Jngquy tien t$ phl,!cVI,Jcho h09t d9ng chuc nang dL1i;!cnha nL10cquy d!nh hO$cthva nh~n; hO$cvi$c cac t6 chuc tin dl,!ng tht,tchi$n vi$c cho ngvelingheovay
Ro rang la khai ni$m"tai chfnhvi mo" mangtinh h9Cthu~t nhieu helnla m9t khai ni$m phap Iy bai trong cac van ban quy ph9m phap lu~t hi$n nay ve cac khau tai chfnh, chL1ac6 m9t van ban nao de c~p den "tai chfnhvi mo",
nhung neu xetakhfa c9nh h09t d9ng
cung cap d!ch VI,!tai chfnh cho ngL1di ngheo thi c6 rat nhieu chfnh sach, chL1e1ngtrinh, dt,tan cOngnhL1t6 chuc dam nhi$m Vi$c xem xet h09t d9ng cung Ctngtai chfnh cua m9t chu the nao d6 c6 la h09t d9ng tai chfnh vi
mo hay khong can cu chu yeu vao
doi tL1i;!ngdL1i;!cphl,!c vI,! c6 phai la ngL1dingheo hay khong ma kh6ng d$t ra yeu cau quy d!nh ro trong cac h09t d9ng chuc nang cua chu the, dau la tai chfnh vi mo, dau khong phai la tai chfnhvi mo Vf dl,!nhL1vi$c m9t ngan hang thL1e1ngm9i phl,JcvI,! cac doi tL1i;!ngngL1dingheo, dCtngve m$t quan Iy, cac h09t d9ng d6 cua ngan hang van dL1i;!cxem nhL1cac h09t d9ng ngan hang thong thL1dng khac ma khong 99i d6 h09t d(>ngtai chfnh vi mo Chi khi nhin nh~n den doi tL1i;!ngdL1i;!cphl,JcvI,! cOng nhL1 chfnh sach phl,!cvI,!cua ngan hang,
55
Trang 4VOl NGAN HANG
ngu'dj ta mdi dc'mhgia d6 la h09t
d9ng taj chfnh vi mo COng nhu' khi
h9 hang, b9n be, to nh6m cho
nhau vay mu'gn, d6 cOng chi la
nhLtng quan h$ vay mu'gn dan sl,J'
thong thu'dng, chi khi nhin nh$n a
khfa c9nh doi tu'gng du'gc phl,lc vl,l
ngu'di ta mdi xet den tinh chat tai
chfnh "vi mo" hay khong "vi mo"
ve' t6' chLit: Trong khi cung U'ng
tai chfnh la m9t linh vl,J'crat r9ng, vi$c
can clt vaG doi tu'gng du'gc phl,lc Vl,l
de danh gia h09t d9ng tai chfnh vi
mo dan den vi$c c6 rat nhieutochltc
da, dang va se h09t d9ng tai chfnh vi
mo Chfnh vi v$y, vi$c xay dl,J'ngm9t
khungphapIy riEmgve tai chfnh vi
mo, trong d6 bao gom cac quy d!nh
ve h09t d9ng va to chltc se la khong
hgp Iy Vdi ml,lctieu quy chuEin hoa
h09t d9ng cua NGOs dang h09t
d9ng cho vay, tai trg cho ngu'di
ngheo, vung sau, vung xa, vung kh6
khan nhu' hi$n nay, tru'dc het can xay
dl,fng khung phapIy ve to chltcva
h09td9ngcua chfnhcac to chltcd6
Tren Cd sa d6 mdi c6 the de ra du'gc
cac quy dinh ve vi$c cac to chltc nay
c6 du'gc cung U'ng cac dich vl,l tai
chfnh cho ngu'di ngheo hay khong va
cung ltng.nhu' the nao,
Nhin ra m9t so nu'dc nhu'
Campuchia, Bangladesh, Phillipin,
Indonesia hay Uganda nhLtng neJi
hi$n dang thl,J'Chi$n cac h09t d9ng
tai chfnh vi mo m9nh cOng khong c6
sl,J'nhat quan trong vi$c xay dl,fng
quy che tai chfnh vi mo Tai chfnh vi
mo khong du'gc du'a ra m9t dinh
nghia r6 rang (Bangladesh)hay chi
ddn thuan la m9t sl,J'li$t ke cac d!ch
Vl,ltai chfnh ma to chltc h09t d9ng tai
chfnh vi mo cung cap (Campuchia,
Phillipin ).Theo d6,vi$cdinh nghia
nhu' the nao la to chltc tai chfnh vi mo
cOng khong r6 rang, khong c6 dinh
nghia Cl,lthe ve cac to chltc tai chfnh
vi mo ma chi de cap den tinh chat
cua cac h09t d9ng tai chfnh vi mo
(Campuchia) hay 19ila sl,J'li$t ke cac
d!ch vl,ltai chfnhma to chltc nao
cung cap cac dich vl,lnay du'gc xem
la to chltctai chfnhvimo (ch~ngh9n,
aBangladesh, tochltc tai chfnh vi
mo thong thu'dngla to chltc du'gc
nh$ntien glti tLtcac thanh vien de
cap tin dl,lngho~c cac dich vl,ltai
chlnh khac cho thanh vien la nhLtng ngu'di ngheova khongc6 rU9ng dat).
R6 rangla neu chungta xay dl,J'ng m9t khuon kho phap Iy rieng cho khu
vl,J'ctai chinh vi mo ban chfnhthltc,
va hinh chung chung ta se 109itnJ'hai khu vl,J'ctai chfnh vi mo con 19i,hay n6i cach khac la cung m9t n9i dung
vetai chfnh vi mo nhung du'gc de c$p
va quan Iyacacmangkhac nhau
Van de gid day la can thong nhatve m~t quan diem,tren Cdsa d6 t90 nen sl,J'thong nhat ve m~t quan Iy va xay
- Neu nham ml,lctieu thong nhat
ve mat to chltcthi chi c6 mot he
thong'tochltc tai chfnh vi mo 'du'g~
tien hanh cac h09t d9ng vi mo, ngoai h$ thong nay khong m9t doi tu'gng nao khac du'gcthl,J'Chi$n h09t d9ng
tai chfnh vi mo;
- Neu nham ml,lc tieuthong nhat
ve m~t h09t d9ng thi bat ky m9t doi tu'gng nao khi thl,J'C hi$n cac h09t
d9ng tai chfnh vi mo phai tuan thu cac quy d!nh chung D6 c6 the la ve giay phep, ve mltc van, tMi gian h09t d9ng, h09t d9ng thong tin, bao
Cd quan c6 thEim quyen , H09t d9ng tai chfnh vi mo c6 the do to chltc chuyen h09t d9ng tai chfnt1 vi mo dam nhi$m ho~c la m9t trong nhLtng
da linhvl,J'c c6 the thl,J'Chi$n.
Do c6 nhieu doi tu'<;Jng c6 the tra thanh to chltc tai chfnh vi mo trong
khi h09t d9ng tai chfnh vi mo xeta khfa c9nhdoi tu'gngphl,lc vl,l cOng kha da d9ng nen chung ta se quan Iy
van de nay m9t cach d9C I$p ve to chltc va h09t d9ng Cd quan chltc nang se quan Iy ve m~t tochltc Khi
cac doi tu'gng nay tien hanh vi$c cung U'ngdich vl,l tai chfnh cho ngu'di
ngheo,tuy thu9CvaG vi$c cac dich
vl,lnay thu9CIInhvl,J'cnganhang hay
dan sl,J'ma cac quy dinh phap lu$t tu'dng U'ng du'<;Jcap dl,lng, Khi chu'a tach b9ch du'<;Jch09t d9ngtai chfnhvi
mo la m9t h09t d9ng rieng bi$t, d9C I$p thi chu'a the xay dl,J'ngm9t quy che riengbi$t, d(>cI$p choh09t.d(>ng
hang Trung u'dngdoi vdi h09t d(mg tai chfnh vi mo la rat khac nhau, co nu'dc khong quan Iy, c6 nu'dc quan Iy bang cach cap giay phep h09t d(>ng
ngan hang c6 h9n che, c6 nu'dc ban hanh cac quy dinh phap Iy ngoai lu$t
ngan hang ap dl,lng rieng cho cacto chltc tai chfnhvi mo 6 Vi$t Nam,vdi
nhLtngn9i dung da pMn tichatren
va de c6 the dap ltngyeu cau can
thiethi$n nay la phaic6 cd sa phap
Iy cho h09t d(>ngcua khuvl,J'ctai chfnh vi mo ban chinhthltc, c6 the
giai quyettheo hu'dngxem h09td9ng tai chfnhvi mo cua khuvl,J'cnay nhLf h09t d(>ngngan hang cua cac to
chltc khong phai tochltc tindl,lng.
Dieunay xuatphattLtcac Iy do cOng
nhu'dapltng du'<;Jccac ml,lctieusau:
- Ve dieuki$n:De du'gccap giay phep h09t d9ngnganhang, tochltc khong phaitochltctin dl,lng phaidap
U'ngcac dieu ki$n nhu' h09t d9ng ngan hang la can thiet va c6 lien quan ch~t che vdi h09t d9ng chfnh,
c6 du von, dieu ki$n v$t chat phu h<;Jp
vdi yeu cau cua h09t d9ng ngan hang, c6 d(>ingO can b(>am hieu h09td(>ngngan hang,c6 phu'dngan
kinh doanh kha thi ve h09t d(>ng ngan hang (khoan 2 dieu 22 Lu$t Cac TCTD),
Se c6 quan diem cho rang dieu ki$n to chltc khong phai t6 chltctin
dl,lngphai I$p phuong an kinh_doanh kha thi se la khong h<;JpIy doi vdi to chltc tai chinh vi mo khi ma hoat
d(>ngcua to chltctai chfnh vi m'o
khOng vi ml,1Ctieu Iqi nhu?n, trong khi ho9td(>ngngan hangla"hot?t oQng
kinh doanh tien t$ va lam dich vl,l
ngan hang" (khoan 7 dieu 20 Lu$t
Cac TCTD) Dieu nay dung ve
nguyen nghia khai ni$m "h09t d(>ng
ngan hang" theo quy dinh cuaphap lu$t Tuy nhien, c6 the xet ho9t d9ng nay tu'dng W nhu' h09t d(>ng cua Ngan hang Chinh sach xa h9i "h09t d(>ngkhong vi ml,lc tieu Igi nhu$n" (khoan 2 dieu 4 Nghi dinh so 78/2002/ND-CP ngay 04/10/2002 cua Chfnh phu ve tin dl,lngdoi vdi ngu'dj ngheo va cac doi tu'gng chfnh sachkhac).COngkhong c6 quy dinh
nao cua phap lu$t bat bu(>ctochltc
(Xem liep trang49)
Trang 5NGANHANGCHfNHSACHxA HQIVal Slf NGHlepxoA£>61,GIAMNGHEO
Tli nhCtng ket qua da d'ilt dU'<;Jc
qua cong tac thf dil§mnh$n ban giao
von uy thac tU NHNo&PTNT sang
NHCSXHc6 thg danh gia mQt cach
sa bQ ve hi$u qua cua cong tac ban
giao nhU'sau:
Vi$c trign khai thl,fChi$n cho yay
hi? ngheo thong qua cac t8 chuc
chinh tri xa hQi da tUng bU'dcxa hQi
hoa, huy dQng can bQ cac cap cac
nganh, d$c bi$t la cac hQidoan thg
cung gEmtrach nhi$m vdiNHCSXH
trong suot qua trinh tU khau th§m
dinh nhu diu yay cho den khi giai
ngan, thu n<;J,thu lai; dam bao dong
von U'u dai kip thCli den vdi cac doi
tV<;Jng chinh sach va hQ ngheo c6 nhu
cau yay van dg san xuat kinh doanh
nang cao dClisong.
Vi$c huy dQng dV<;JcmQt Il,fCIV<;Jng
dong dao can bQ cua cac hQi, doan
thg va cac t8 chuc chfnh tri xa hQiVaG
qua trinh cho yay va thu n<;Jda t'ilOra
cho NHCSXH mQt m'ilng IVdican bQ
khong bien che, het long vi ngU'Cli
ngheo; t'ilO dU'<;Jcsl,f gEm ket giCta hQi
vien va cac t8 chuc doan thg, giup
cho nhCtng ngU'Clingheo, dU'<;Jcsong
trang sl,f dum b9C cua cQng dong, bdt
di nhCtng m$c cam xa hQi, phan dau
vVeln len, khac phl,Jc kh6 khan trong
cUQcsong.
Vi$c trl,fc tiep quan Iy va dieu
hanh nguon van cho yay ngU'CJi
ngheo va cac doi tU'<;Jngchinh sach,
da t'ilOra cho NHCSXHsl,fchu dQng,
linh hO'ilttrang vi$c dieu hoa nguon
van giCtacac dia phU'elng,tranh dU'<;Jc
tinh tr'ilng nClithlia, nelithieu van, tU
d6 nang cao h$ so Slt dl,Jngvan, tang
vong quay cua dong van, tang solU'<;Jt
hi? ngheo dU'<;Jcyay van Sau khi
nh$n ban giao, thong qua vi$c cung
co cac t8 nh6m tiet ki$m va yay van,
ky ket h<;Jpdong uy thac vdi cac cap
hQi, t8 chuc t$p huan nghi$p vl,Jda
giup cho can bQcua cac HQidoan thg
va t8 chuc chinh tr! xa hQinang cao
nghi$p Vl,J,xac dinh dU'<;Jctrach nhi$m
cua minh vdi t8 chuc va cac hQivien;
t'ilOra dU'<;Jcmoi quan h$ gan b6 giCta
NHCSXH vdi chinh quyen d!a
phU'elng,cac HQidoan thg va cac hQi
vien Tuy nhien, trong thCJigian tdi dg
NHCSXH lam tot heln nCtanhi$m Vl,J
cua minh va nhCtngnhi$m Vl,JIdn heln
khi dU'<;JcChinh phu giao, rat can sl,f VaG cUQc thl,fC sl,f cua cac cap, cac nganh va d$c bi$t la sl,f quan tam t'ilO dieu ki$n cua chinh quyen cac cap
mQt so m$t sau: Ve tn! sa lam vi~c,
de nghi chinh quyen d!a phU'elngt'ilO dieu ki$n cap, cho mU'<;JnhO$c cho thue cac trl,Js6 doi dU'dg NHCSXH
c6 trl,Js61am vi$c 8n dinh Cung co I?i cac to M't ki~m va vay van:
NHC-SXH phoi h<;Jpvdi cac cap chinh quyen va cac hQidoan thg ki$ntoan
I'ilicac t8 tiet ki$m yay van, nang cao trach nhi$m cua Ban xoa d6i giam ngheo Xac cJjnh I?i chuan ngheo:
tren cel s6 chu§n ngheo do BQ Lao dQng -ThU'elng binh va Xa hQi cong
bo, cac d!a phU'elng can t8 chuc khao sat danh gia chung va cong bo chu§n ngheo phu h<;Jpvdi thl,fC te cua d!a phU'elng, dg tU d6 c6 cac giai phap giup dB cac hQ nghem thoat ngheo mQt cach ben vCtng, chong tai ngheo;
dong thClitUng bU'dc xac dinh chu§n ngheo cua nU'dc ta phu h<;Jpvdi tieu chi danh gia cua quoc te va cac nU'dc trang khu vl,fc.
Tli nhCtngket qua d'iltdU'<;JC cua cong tac nh$n ban giao c6 thg rut ra mQtso bai h9C kinh nghi$m nhU'sau:
dU'elcchu§n bi mot cach chu dao tU
ph~nmem mayvi'tfnhden cacIO'ilis8 sach chung tU va Cels6 v$t chat thiet yeu nen cong tac ban giao va nh$n ban giao rat nhanh g9n, khong c6 vU'dngmac
ThtJ hai, vdi sl,fchId'ilo sat saG
cua Ngan hangNha nU'dc,sl,fphoi
h<;Jp t'ilOdieuki$ncuacaccapchinh
quyenva cac ban, nganhnen sau khi ban giao congtac cho yay, thu n<;Jda dU'<;Jc trign khai kiptMi dambao dong
van U'Udai cua Nha nU'dcden vdi hQ ngheo va cac doi tU'<;Jngchinh sach khong b! gian dO'iln
ThtJba, vi$c trignkhai ky cac h<;Jp dong uy thac vdi cac cap hQi doan
thg da gan dU'<;JCtrach nhi$mcua cac t8 chuc nay doi vdi vi$ckigm tra, giam sat va giupdBcac hQngheo va
doi tU'<;Jngchinh sach slt dl,Jngdong van U'Udai cua Chinh phu c6 hi$u qua, g6p phan thl,fchi$n chU'elngtrinh ml,Jctieu quoc gia ve xoa d6i giam ngheocua dia phU'elng '
MOT56 VANe~ ~ VltCIIII I
(Tieptheo trang 56) d6 phai 113 phap nhan.Khoan 2 dieu 23 Lu$t Cac TCTD quy d!nh ve ho sd xin cap giay phep ho~t d9ng ngan hang c6 m9t so lo~i giay td, trong d6 c6 "quyet d!nh hO$c giay pMp thanh I$p, giay chung nh$n dang ky kinh doanh nganh nghe hi$n t~i", khong bU9ct6 chUcho~t d9ng tai chfnh vi mo phai 113 phap nhan Can cU VaGdieu ki$n va ml,lctieu ho~t d9ng, cd quan c6 tham quyen c6 the xem xet de cap giay phep ho~t d9ng cho t6 chuc:tai chfnhvi mo.
- Ve tinh chat ho~t d9ng:Ho~t d9ng tai chinh vi mo 113 mo hlnh gan tin dl)ng voi tiet ki$m, tuy 0 quy mo nho nhungc6 the coi 113 ho~t d9ng ngan hang khi trong ban thElncac nghi$p vl,l clla ho~t d9ng nay (nhu cho vay, huy d9ng van ) c6 the tiem an nhling rlli ro va can sl! dieu tiet clla m9t cd quan quan Iy nha nuoc chuyen nganh.
- Ve tham quyen quan Iy: Voi cac dieu ki$n va tinh chat tren, Ngan hang Nha nuoc S8113 cd quan quan Iy ve ho~t d9ng tai chfnhvi mo Dieu nay cOngphu h<;jpvoi thong 1$quac te ve quan Iy ho~t d9ng tai chfnh vi mo.
Voi nhU'ngd!nh huang tren, van de con I~i clla chung ta 113din phai c6 nhling quy d!nh can thiet va h<;jpIy ve ph~mvi ho~t d9ng, kiem tra va giam sat,
ve bao dam an toan, cac yeu cau ve bao cao, lai suat, tai san bao dam ma t6 chuc c6 ho~t d9ng tai chfnh vi mo phai thl!c hi$n de dam baodung tinh chat clla cac ho~t d9ng d6 la tai chfnhvi mo ToiIi~uthornkhao:
- Microfinance Gateway: Frequently Asked Questions (http://www.microfi-nancegateway org/section/faq).
- Boo coo Toichinh vi moaViet Nam
- Ca hQi va Thoch thuc/22-24 thong
5/2003 Thanh pho Ho Chi Minh -Le Th[Lan
- Nho thi,lc honh Toi chinh WOCCU.
- ThietIQPChuang trinhToichinh vi
mo n6ng th6n Viet Nam - MQt kinh nghiem cua chuang trinh xoo doi giam ngheo tinh Ho.Tinh- To chuc cuu trQ tre
em Anh (Save the Childrel1UK)- Ho Noi.
thong 11n6m 2002.
- Khul1g phop 1'1 toi chil1h vi m6
-ADBjVietnam: Khoan ho trQ ky thuQt 3741-VIE- Xay di,lng khung chlnh sach cho hoat dong toi chinh vi mo.