MQtsovande ve tangcuongnanghc hoc;ltdQngcuo h~thongNganhang Vi~tNomtrongdieuki~nhQinhQp 1- M9t s6 van dij vij th,!e tn;mg hOQt d9ng euo cae TCTD s nU'ae to Tinh dencuoithang 9/2003, h$ t
Trang 1MQtsovande ve tangcuongnangh)c hoc;ltdQngcuo h~thongNganhang Vi~tNomtrongdieuki~nhQinhQp
1- M9t s6 van dij vij th,!e
tn;mg hOQt d9ng euo cae TCTD
(s nU'ae to
Tinh dencuoithang 9/2003, h$
thong cac t6 chUc tin dl,Jng(TCTD)
amJac ta (bao gom cac ngfm hang
thl1dngIT)~iva cac TCTD khac) co
5 ngfm hang thl1dng m~i (NHTM)
thu(>csa hiiu Nha nl1ac la nhU'ng
NHTM Ian amJac ta va trang khu
vl!C;37NHTM c6 phan trang do co
13 NHTM c6 phan nong than, 13
cong ty tai chinh va cong ty cho thue
tai chinh (trong do: co 3 cong ty
100% von mJac ngoai); co Quy tin
dl,Jngnhan dan Trung Lidngvaj 21
chi nhanh va 887 quy tin dl,Jngnhan
dan Cd SO;26 chi nhanh ngan hang
nLiac ngoai va 4 ngan hang lien
doanh cua ngan hang nLiaCngoai
vai cac NHTM Vi$t Nam; ngoai ra
con Ngan hang Chinh sach xa h(>i
(chuyen d6i tLtNgan hang Phl,JcVI,J
ngLiaingheo)
Vai so ILi«;1ng cac TCTD nhLi tren
co the noi so ILi«;1ngngan hang a
nLiac ta la kha dong dao, lo~i hinh
ngan hang cOng kha phong phu (chi
chLia co cac ngan hang tl1 nhan),
cac TCTD cOng da bam sat va mo
r(>ngdi$n den cac d!a ban kinh te,
ca a thanh th! va nong than, ca
trang Nam va ngoai Bac Do cOng
danh dau bLiac phat trien cua h$
thong ngan hang Vi$t Nam sau hdn
15 nam d6i mai thee Cd che thi
trl1ang dl1ai sl/ lanh d~o cua Dang
va Nha nLiaC
Theo bLiaC ho~t d(>ng cua h$
thong ngan hang nLidcta tU sau khi
trien khai thl/c hi$n Phap I$nh Ngan
hang Nha nLiac, Phap I$nh Ngan
hang, HTX tin dl,Jngva Cong ty tai
PGS., TS Nguy~o Bloh TI,t*
chinh den nay co the thay nhU'ngnet t6ng quat sau day:
Th(f nhat, trang qua trinh ho~t
d(>ng h$ thong ngan hang nLiacta cOng co nhling bien d(>ng dang ke
do co sl! tac d(>ng cua cd che th!
trLiang, cac yeu to vi mo va ca cac yeu to chu quan, da co thai ky lam chao dao den ca h$ thong ngan hang va anh hLiongden long tin cua cong chung Co nhU'ng ngan hang yeu kem da khong ton t~i ho~c phai thong qua "ban tay" cua Nha nLiac can thi$p de ton tc;ti, trang do co m(>t so la ngan hang c6 phan va QTDND phai thanh Iy, giai the ho~c sap nh~p va do cOng la can thiet de
co dLi«;1Cm(>th$ thong ngan hang nhLingay nay
Th(f hai, hi$n nay sau m(>tthai gian cd cau I~i(bao gom ca vi$c sap
xep I~ive m~t t6 chUc, vi$c xli Iy n«;1
ton dQngva Cdcau I~itai chinh), h$
thong ngan hang nLiac ta da bLiac dau 6n d,nh va dang tren da phat trien Nhieu NHTMId~, trong do chu yeu la cac NHTMsa hiiu Nha nl1dc
va m(>t so NHTM c6 phan (nhLi ACB, NHTMCP Quoc te, NHTMCP Quan d(>i, Ngan hang Sai gon Thl1dng tin, Sai Gon cong thLidng)
da va dang mo r(>ngho~t d(>ng,mo mang nghi$p VI,Jde vl1dn len dlJng vling trong cc;tnhtranh va chu d(>ng h(>inh~p T6ng tai san Co va tai san N«;1den cuoi nam 2002 da tang hdn 2,4 Ian, von tl/ co tang gan 40%
so vai cuoi nam 1998 (thai diem trien khai thl/C hi$n cac Lu~t ve Ngan hang)
Th(f ba, nhin chung h$ thong
'
ngan hang Vi$t Nam con non va yeu ve nhieu m~t, d~c bi$t la sl! vU'ngm~nh ve 'tai chinh de co the sanh vai va c~nh tranh trang dieu ki$n mdi DLididay, xin dLi«;1C de c~p
cu the hdn nhLi sau:
1.1- Nhin chung, cac NHTM d nt./DCta co qVY mo nhO be, van tl/
co con thap (tfit cac chi nhanh ngEm hang nuDe hgoai va ngan hang lien
doanh)
T6ng von tl/ co chi chiem 5,4% t6ng nguon von cua cac TCTD, trang do von dieu 1$ chiem 3,4% Day la hc;tnche Ian nhat de co the
mo r(>ngvi$cdau tLixay dl/llgcd s6
v~t chat ky thu~t va hi$n dc;tihoa
hOc;tt d(>ng cua cac TCTD.
Do von tl! co thap, nen con nhieu NHTMkhong du kha nang bao damty1$an toan van toi thieu Day la hc;tnche Ian nhat trang vi$c
mo r(>ng hOc;tt d(>ng nghi$p VI,J,trLiac
het la mo r(>ngcho vay, bao lanh tfn dl,Jng, cho vay doi vdi khach hang Idn Ve kha nang bao dam an toan von toi thieu den ngay 30/9/2003, m~c du da co nhU'ngco gang trong vi$c b6 sung von dieu 1$,trang do
co vi$cxli Iy n«;1ton dQng va cap b6 sung von doi vai cac NHTM Nha nLiac, nhLingda so cac NHTM van chLia dc;ttty 1$ theo quy d!nh hi$n hanh (~8%) trong do 4/5 NHTM Nha nLidc d~t ty 1$ dLidi 4%, 13 NHTM c6 phan d~t dl1ai 7% Nguyen nhan chinh la do xuat phat thap va chl1a co bi$n phap b6 sung hiiu hi$u M~t khac, vi$c Nha nLiac cap b6 sung van dieu 1$ cho cac NHTM bang trai phieu Chinh phu tuy t6ng so von hc;tchtoan tang len
.Tong bien tap Tap chi Ngan hang
T~ CI:Ii NChN IIANc - 86 'Z NAM '2004 5
Trang 2dang ke, nhl1ng I'ili khong phai la
von thlfC
1.2- Chat IIl{Jngho~t cI9ng cua
cac TCTD nhin chung con thap
- TrU'ochet la hO'iltd9ng cua cac
NHTM mang tlnh truyen thong la
chu yeu, trong d6 hO'ilt d9ng tin
dl:mg chiem khoang 70 den 80%
(trU'Ngan hang Ngo'ili thU'ong Vi~t
Nam thi hO'iltd9ng tin dl:mg va cac
hO'ilt d9ng ngan hang kMc tU'ong
dU'ong nhau) Cac nghi~p v~ kinh
doanh dau tU'con nghem nan Day la
h'iln che kha nang c'ilnh tranh voi
cac ngan hang nU'ocngoai (ngayca
cac chi nhanh ngan hang nU'oc
ngoai t'ili Vi~t Nam hi~n nay).
- N<.1qua h'iln va n<.1xau (n<.1xau
theo quy dlnh hi~n hanh bao gom:
n<.1h'ilch toan tre!ntai khoan n<.1qua
h'iln va n<.1xau khac) tuy da giam
m'ilnh so voi nhLtng nam trU'ocday
do thlfC hi~n nhieu bi~n pMp de
giam thap, trong d6 c6 vi~c xii Iy tU'
dlf phong rui ro va vi~c xii Iy theo
chi d'ilo cua Chinh phu, nhl1ng van
con cao
Den ngay 31/12/2003, ty I~ n<.1
qua h'ilncua tat ca cac TCTD so voi
tong dU'n<.1la6,4%, rieng cac TCTD
trong nU'ocla 6,8%, trong d6 n<.1qua
h'iln kh6 doi chiem gan 50% so voi
tong so n<.1qua h'iln; n<.1chd xii Iyva
n<.1xau khac chiem 57% tong so n<.1
xau
Nguyen nhan chinh cua n<.1xau
con cao thi nhieu, nhl1ng c6 m9t
nguyen nhan rat quan trqng la do
xii Iy n<.1ton dqng ch~m Vi~c nay
cOngc6 nhieu nguyen nhan,trong
d6 c6 vi~c xii Iy tai san dam bao doi
voi cac khach hangladoanhnghi~p
NhanU'oc,xii Iy tai san tU'cac khach
hang lien quan den cac v~ an rat
kh6 khan khong chi do COche ma
con do ca vi~c phoi h<.1p tochuc
thlfChi~n
Tuy n<.1xau cua cac TCTD CJ
muc 6,4% nhU'tren, nhl1ngd tU'ng
10'ili hinh TCTD cOngcon nhLtng
ngan hang c6 ty I~ n<.1xau cao trong
d6 c6 ca NHTM Nha nU'ocva kM
nhieu NHTM co phan
6
1.3- ThOi gian qua, cac NHTM
cia thl/c hi~n nhieu bi~n philp nang cao chat IIl{Jng ho~t cI9ng, h~n che n{J xau gia tang, tich cl/c trich dl/
phOng rui ra va giam chi phi (chitinh trang nam 2002 va nam 2003, cac
ngan hang cia trich dl/ phong rui ra Ion hdn ca 3 nam trllOc cI6 c9ng I~i),
do cI6 hi~u qua kinh doanh cua cac NHTM nhin chung van tien trien tot, cia so cac ngan hang c6 lai (trong
d6 100% cac NHTM Nha nU'oc, hon 90% so NHTMco phan, 98% cac QTDND) Tuy nhien, trong hO'ilt d9ng van con nhU'ngngan hang thua la, trong d6 c6 m9t so QTDND c6 nhU'ngkhoan la tU'nhU'ngnam trU'oc chU'a bu dap dU'<.1C va so la nay
da Ion hOn ca von tlf c6 (hi~n tU'<.1ng kinh doanh mat von) M~t khac, thdi gian qua van con nhU'ngngan hang chU'a thlfc hi~n dung quy trinh va che d9 quy d!nh trong cho vay, nhat
la cho vay cac dlf an va nhU'ng khoan vay Ion nen phat sinh n<.1xau
va do d6, phai trich dlf phong rui ro tang cOng lam cho hi~u qua kinh doanh giam xuong
M9t van de nLta la do che d9
h'ilch toan ke toan cua h~ thong ngan hang nLfdcta van con nhU'ng bat c~p so vdi thong I~quoc te, nen n<.1qua h'iln va n<.1xau cOng nhLf hi~u qua kinh doanh cua cac ngan hang van chU'aphan anh chinh xac
2 Mqt s6 van de dQt ro trong vi~e tang elJ'ang nang hIe hoc;Jt dqng ello h~ th6ng ngon hang Vi~t Nom trong dieu ki~n hqinh(ip
Xay dlfng h~ thong ngan hang Idn m'ilnh va an toan la m~c tieu quan trqng cua bat.ky quoc gia nao tren the gidi, ke ca cac nU'dcphat trien cOngnhU'cac nU'dcdang phat trien Tuy nhien, moi nLfdcdo dieu ki~n khac nhau, d trinh d9 khac nhau sa c6 nhU'ngbLfocdi va cach
lam phu h<.1p.anU'octa, tuy con nhieu yeu kem va bat c~p, chung ta xay dlfng nen kinhte th1trU'dngdlnh hU'dngXHCN; dong thdi thlfc hi~n vi~c h9i nh~p voi khu vlfC va quoc
te, nen vi~c tang cU'dngnang hlc
hO'iltd9ng cua h~ thong ngan hang cang c6 y nghia quan trqng Giai phap de thlfChi~n m~ctieu trenday thi nhieu, nhl1ng theo toi can t~p trung trU'dchet VaGnhU'ngvan de sau day:
M9t la, tiep t~c COcau I'ilide co
cac NHTMIdn hon, m'ilnhhon,bang
vi~c tiep t~c COcau I'ili tai chinh voi cac bi~n phap: (i) Tang von tlf co.
Rieng doi vdi 4 NHTM Ion (NHNo&PTNT Vi~t Nam, Ngan hang Cong thU'ongVi~t Nam, Ngan hangDau tU'va phat trien Vi~t Nam, Ngan hang Ngo'ilithU'ongVi~t Nam) can kh§n trU'ongxii Iy n<.1ton dqng, tiep t~c cap bo sung von dieu I~ va thlfC hi~n cac bi~n phap tang von
m9t cach COban nhU'pMt hanh va
niem yet co phieu tren thl trU'dng chUng khoan, thlfC hi~n co phan h6a theo bU'dCdi phu h<.1p de moi ngan hang nay it nhat phai co khoang 5.000 den 6.000 ty dong
von dieu I~, tU'ongdU'ongkhoang
300 den 400 tri~u USD Doi vdi cac NHTM co phan, phai thlfC hi~n cac bi~n phap tang von dieu I~ de trLfdc
het bao dam du mUc von toi thieu
theo quy d!nh, sau d6 la de c6 the bao dam cac dieu ki~n an toan von toi thieu va md mang hO'ilt d9ng
COngc6 the tiep t~c thlfC hi~n cac bi~n phap sap nh~p ho~c mua I'ili
de c6 nhU'ngngan hang Ion hdn, c6 the c'ilnh tranh tot hon trong dieu
ki~n mdL (ll) Cac ngan hang cOng
c6 the thlfChi~n cac bi~n phap tang von khac nhU'phat hanh von co phan d~c bi~t tiep t~c gqi von co dong nU'dcngoai, vay von dai h'iln cua cac to chuc tai chinh quoc te
I~pcac to chuc quan Iy rui ro; (ll) Co
cau kiem soat n9i b9, gom cac cong vi~c ve sap xep to chuc mang lU'di,
ra soat bo sung siIadoi cho phu
h<.1pcac quy dinh n9i b9 va vi~c chi d'ilOthlfC hi~n nghiem tUc, c6 hi~u qua cac quy dinh da d~t ra So trf phu h<.1pCOcau kiem tra, kiem soat
n9i b9 de c6 the phat huy tot hon vai tro chuc nang cua to chuc nay trong cac NHTM
T~ emNGMIIANG-s62 NAM2004
che bi~t Muc cha an' han xuy' hi~r har
(iii)
sal tra VOl
T' N
CII Vi 7
~
~ I 1 1
Trang 3_I x Tii:
Ba la, ap dl:mg m~tnh me cac
bi$n pMp nang cao chat 1l1<;1ng h09t
6(mg,trl10chet la cong tac tin dl,]ng
va nhCfngh09t d(mg c6 rui ra lon,
trangd6:
-Thl,J'Chi~n cac bi~n phap h9[1
che Sl,J'giatang cua n<;1 qua h9n, d~c
bi$tquan tam nhCtngkhoan vay Ion
Muon v~y phai: (i) ThlJC hi~n, ch~t
che quy trinh trang vi~c xet duy~t dlJ
an vay van va cho vay cac khach
hang Ion; (ii) Chan chinh va thl1ang
xuyen ki~m tra xli Iy kip thai cac
hi$n tl1<;1ngm6c ngo~c voi khach
hang d~ co tinh xet duy~t cho vay;
(Hi)Thl,J'Chi~n vi~c ki~m soat ngay
sau khi phat tien vay (bao gom ki~m
tra I?i thu tl,]Cva ki~m tra sli dl,]ng
van vay)
- Chu tr9ng vi~c phan lo?i n<;1va
trfch dlJ phang rui ro h09t d('mg,
khan trl10ngthlJchi$n vi$cnaytheo
thong 1$quoc te
- Thl1angxuyen quan tam cung
co ho?t d(mg quan tr! diau hanh;
ki~m soat vi~c thl,J'cthi cac quy d!nh cua phap lu~t va da cao tinh tl,J'chu
va tlJ ch!u trach nhi$m trang h09t d(mg kinh doanh
- T~p trung ra soat, sap xep I?i d(>i ngO can b(>, chu tr9ng nhCtng ngl1aitr~c tiep xet,duY$tthu tl,]cv~y van, quan Iy khoan vay, quan Iytien , b9c d~ h9n che ruiro'vfo?o duc.
lam anh hl1ang den' uy {iWcua' m6i ngan hang va ca h$ thong ngan hang
- ThlJc hi$n cac bi~n phap hG'u hi$u hon trang xli Iy n<;1xau D~ xli
Iy n<;1xau tien tri~n tot, can: (i) C6
SlJ phoi h<;1pdong b(>giCtacac cap, cac nganh a ca Trung l10ngva d!a phl10ngtrang vi~cxli Iytai san bao dam, d~c bi$t la nhCtngtai san c6
lien quan cen cac vI,]an; (ii)Tang
wang ho?t d(>ngcua cac cong ty quan Iy n<;1cua cac NHTM.COng c6 th~ nghien cUu them giai phap phat
hanh trai phieu cua NHNN d~ mua 19i nhCtng khoan n<;1ton d9ng do nguyen nhan khach quan d~ giup cac ngan hang day nhanh vi$c xli Iy n<;1ton d9ng va giai ph6ng van, lam s9ch bang can doi va c6 diau ki$n tot hon trong vi$c bl10c sang m(>t giai dp?~ maio
B'Qn(aictang, Fl1an9 dao t90 va
daot~o I~r d9i"ngO c~.rl 99,nhan vien ngan hang bao gomca\il$c nangrcao trinh d9 nghi~p vI,],trinh d9 ngo?i ngCt,tin h9C, quan tr! ngan hang,tham d!nh dl,J'an d~ c6 dieu ki$n tiep c~n nhanh voi nhCtng nghi$p vI,]ngan hang moi trong tien trinh h(>i nh~p vai cac ngan hang trong khu vl,J'Cva tren the gioi
Nam la, day nhanh tien d9 hi$n
hoa cong ngh$ ngan hang d~ nang cao hi$u qua h09t d9ng, theo kip trinh d9 cac nl10c trong nhCtngnam toi va d~ nang cao nang IlJCc9nh tranh trang diau ki$n h9i nh~p
B.,i nh,p T6 chuc Thu'dngm;,dth~ gibi mia Vi~t Nam: Vin d~ va giai phap
Qua trinh h(S1nh(lp TO chO'c
Thuang mCjlIthi gild cua VI,t
Nam
Vi~t Nam lam don gia nh~p T6
chuc Thl10ng m9i the giai (WTO)
vao thang 1/1995, den nay trai qua
7 vang dam phan (vang 7 dl1<;1ctien
hanh vao thang 11, 12/2003), Vi~t
Nam.va COban da ket thuc giai
do?n minh b?ch hoa chfnh sach,
chuy~n sang dam phan thlJc chat va
ma clia thi trl1ang va chuan bi vao
giai d09n dlJ thao Van ban gia nh~p
vai nhCtngdieu ki$n, cam ket cl,]th~
d~ c6 th~ gia nh~p WTO vao nam
2005
Vai vi$c xac dinh qua trinh h9i
nh~p kinh te quoc te n6i chung, gia
nh~p WTO n6i rieng can phai phu
h<;1pvai m9t nen kinh te dang phat
tri~natrinh d(>thap va dang trang
TS BiBh Tr.,Bg Th'Bh *
qua trinh chuyen doi va phai dem 19i
nhCtng yeuto thu~nl<;1iben ngoai cho qua trinh d6i mai da tien hanh gan 20 nam cua nen kinh te quoc dan, Vi$t Nam da chu d9ng day nhanh nhip d9 d6i mai nan kinhte trangnl1oc, t?O ra nhCtngchuy~n
phap lu~t, cac chfnh sach kinh te va nang cao kha nang c9nh tranh cua nan kinhte, cua cac doanh nghi$p
d~ c6 th~ dap ltngcac qui dinh cua WTO; dongthai, da d6i moicach tiep c~n doi voj cac ml,]ctieu bao h9, phan 109icac kh6 khand~ chu d9ng
giai quyet nhCtngvan da gia nh~p, chuan b!ke h09chhanhd(>ng thlJC
hi$n cac hi$p dinh cua WTO D6i
moi kinhte a Vi~tNamda c6 nhCtrl~l
\
bl10Ctien quan tr9ngt90 dieu ki$n h6 tr<;1cho qua trinh dam phan gia nh~p WTO, dong thai lam cho nan kinh te chuy~n m9nh sang cO che kinh te thi trl1ang Den nay, Vi$t
Nam da lamdl1<;1c rat nhieu vi~c
MQtla, Vi$t Nam da tra lai hon
3000 cau hoi cua cac nl10cthanh
vienWTOva m9i ITnhvl,J'Ccua chinh
sachkinhte vathl10ngm9i va cung cap cac tai li$u theo yeu cau cua cac nl10cthanh vien
Hai la, qua ra soat cua cac cO
quan chuc nang, hi$n Vi~t Nam c6
263 van ban lien quan toi cac hi$p d!nh cua WTO, trong d6 c6 52 van ban can tien hanh slia d6i; dong thai, can ban hanh them 42 van ban d~ dam bao thlJChi$n cac hi~p d!nh
.H9C vi$nTeichfnh