MOTSOBIENPHApNANCCAONANC uteN ang cao nang hfC thc1mdinhdlf an dau tll la mt yeu cau luon dllc;1Cd~t ra trong cong tac thc1mdjnh dlf an cua cac ngan hang de cac ngan hang co the chu de;>
Trang 1MOTSOBIENPHApNANCCAONANC ute
N ang cao nang hfC thc1mdinhdlf an dau tll la m()t yeu cau
luon dllc;1Cd~t ra trong cong
tac thc1mdjnh dlf an cua cac ngan
hang de cac ngan hang co the chu
de;>ngtrong viEj!cngan ch~n nhiing
dlf an toi va tai trc;1cho nhiing dlf an
tot me;>tcach c6 hiEj!uqua Nang cao
nang IlfC thc1mdjnh dlf an dau tll c6
y nghTa quan trc;>ngtrong b6i canh
nlloc ta dang dc1ynhanh toc de;>dau
tll, nham d9t dllc;1cmyc tieu duy tn
nhip de;>tang trlldng kinh te ban
viing, t90 da cho blloc phat trien
viing ch~c d nhiing nam sau va
thlfC hiEj!n thanh cong SIf nghiEj!p
cong nghiEj!phoa, hiEj!nd9i hoa dat
nlloc Nang cao nang IlfC thc1mdjnh
dlf an can giup cho cac ngan hang
c6 the chu de;>ngtrong viEj!ctham
gia tll van, thc1m d!nh va tt'! choi
ngay tt'! dau nhiing ytlldng dau tll
khong kha thi, tiet kiEj!mchi phi cho
nan kinh te (chu dau tll, Nha nlloc
va cac ngan hang) Chinh vi Ie d6
ma yeu cau va nang cao nang IlfC
thc1mdinh dlf an dau tll luon dllc;1c
cac nha lanh dao va nganh Ngan
hang qualt\ tam
ViII" Lt)c *
Tuy nhien, de nang cao nang Illc thc1mdinh dll an dau tll, doi hoi
ngll<'1i thc1m dinh' phai dllc;1c trang bi
nhiing kien thuc cd ban va dlf an,
ky nang thc1m dinh dlf an va n~m dllc;1Ccac quy dinh cua Nha nlloc
co lien quan den ITnh Vlfc dau tll
Ngoai ra, ngll<'1ithc1m djnh cOng can c6 nhiing hieu biet nhat dinh
va nhiing nganh ngha san phc1m cua dlf an do minh phy trach, thu th~p thong tin can thiet va thj trLf<'1ngde phyc vy cho cong tac thc1mdjnh
Boi chieu voi tinh hjnh thllC te hiEj!nnay d nlloc ta, de cong tac thc1m dinhdlf an cua cac ngan hang dap Ltng yeu cau tai trc;1me;>t cach co hiEj!uqua cho nhiing dlf an kha thi la me;>tcong viEj!ckhong phai d~, bdi Ie me?tbe?ph~n nhiing ngll<'1i lam cong tac th~m dinh can chlla
dllc;1ctrang bi nhiing kien thuc Cd
ban va dlf an va ky nang thc1mdjnh dlf an Ngoai ra, viEj!c thieu h~n nhiing thong tin can thiet va thi
trllong, nhiing dlf bao va mUc Gau,
(}lqld qi(1II n' QIIP''lJii
34
dinh hllong phat triencua cae nganh ngha trong tlldng lai cOngla
m(>t trd ng9i rat Ion doi Vdj cae ngan hang de co the chu de;>ngtai trc;1cho nhiing dlf an can l!U lien phat trien, kh~c phyc tinh tr9ng dau tll tran lan, khong dung dinh hl1dng, d~n den hiEj!ntllc;1ngdll thua nhLt th<'1igian qua M~t khac, hiEj!nchl1a
co Cd quan nghien CLtu,thong ke
nao co the dlla ra dlldC mot he thong cac tieu chuc1ncho phe"pd6i voi tLtng nganh ngha, lam C<1s6 cho viec so sanh cac chi lieu hieu qua vzi an toan tai chinh cua dlf ~n
voi cac lieu chuc1n cho phep, tu do
co ket lu~n va viEj!cco chap nh~n tai trc;1cho dlf an hay khong
Do v~y, de nang cao nang hIe thc1mdjnh dlf an dau tll, ngoai vi~c m6i can be?th§m dinh phai thlldng xuyen tlf boi dllang nghiEj!p vl,I chuyen mon, rat can slf quan tam cua mOi ngan hang trong vi~c dao t90, boi dllang nghiEj!pvy cho can be?cua minh M~t khac, cOng rat
can slf quan tam W phia NHNN
bang cac chlldng tnnh dao t90, t~p huan, h6 trc;1thong tin can thiet cho cong tac thc1mdinh dlf an cua cac ngan hang Voi mong muon gop phan nang cao nang IlfC th~m djnh dlf an, chung toi xin tnnh bay m9t
so biEj!nphap nhll sau:
Me?tla, can be? thfim c1inh phai thU'iJng xuyen C?P nh?t nhilng quy
c1inh cua NhB nU'ac co lien quan
den finh vlfc d~u tU'.
Bay la nhiing quy dinh co tinh
nghiem ng~t va ch~t che de bao v~ Idi ich cua Nha nlloc, cua cM dau tlt va cua ca c(mg dong Tuan thu day du cac quy djnh cua phap lu~t
va dau tll can giup cho cac ngfm
hang co the bao vEj!dllgc Igi ich cua minh trong me;>tso ITnh vlfc ma cac
ngan hang khong du kha nang chuyen man de th§m djnh (ch~ng h~n nhll d cac ITnh vlfc ky thu~t,
xay dlfng, mai trLf<'1ng).BUngd goe
'" H9C vi~n Ngan hang, PhOnvien
Tp H6 Chf Minh
Trang 2d(> ngan hang, can b<) th~m dinh
can n~m dLtgc nhiing quy dinh sau:
- Ouy djnh v~ dlf toan von dau
tll xc'iy dlfng: Theo quy dinh cua
Dieu 1Ef! quim Iy dau tLt va xay dl/l1g,
doi vdi cac dlf an c6 sa dl:mg nguon
van Nha nLtdc hoac dLtClcNha nLtdc
bao lanh phai dLtgc cac cClquan c6
th~m quyen duyEf!tdlf toan Doi vdi
cac dlf an dau tLt bang cac nguon
van khong phai Nha nLtdC, c6 th~
thue cac to chuc tLtvan th~m dinh
- Ouy djnh ve dau tMu: Doi vdi
cac dlf an dau tLt bang nguon van
Nha nLtdc phai tuan thu Quy che
dau thau Tru'i1ng hgp d~c biEf!t,
dLtgc phep chi dinh thau Doi vdi
cac dlf an dau tLt bang cac nguon
van khong phai Nha nLtdC,khuyen
khich cac chu dau tLt ap dl;mg Quy
che dau thau
- Ouy djnh ve bao v~ moi
tnliJng: cac dlf an dau tLt phai chap
hanh quy dinh ve I~p va th~m dinh,
bao cao danh gia tac d<)ng moi
tru'iJng thu<)c danh ml,!c do B<)khoa
h<;>c,Cong nghEf!va Moi tru'ang quy
dinh
. - Ouy djnh ve quy hOCjlch, kien
dl/l1g cong trinh deu phai chap
hanh cac quy dinh ve quy h9~ch,
kien trUCva xay dl/l1g va phai dLtgc
cac cCl quan quan Iy Nha nt/dc c6
th~m quyen th~m dinh (thu<)c B<)
Xay dl/l1g) .
- Ouy djnh ve che dg tai chinh
doi vai tllng IOCjli hinh doanh nghi~p
d~ dam bao cac khoan ml,!c chi phi
cua doanh nghiEf!pkhi di vao v~n
hanh san xuat kinh doanh la hgp 1Ef!
va dLtgc cac CCIquan tai chinh chap
nh~n
- Ouy djnh ve che dg khau hao
tai san co djnh, che dg tien 11IClng,
tien thvong, bao hitim xa hgi.
- Ouy djnh ve tien thue dat, tien
sa dl,!ng dat do UBND cac tinh
thanh pho ban hanh dlfa theo
khung gia do Chinh phu quy dinh.
- Ouy djnh ve tien thue bao
gom: thue xuat nh~p kh~u, thue gia
t~ gia tang, thue lieu thl,! d~c biEf!t,
thue tai nguyen, thue thu nh~p
doanh nghiEf!p
- Nhi1ng quy djnh ve mien giam
(/IJ dai, hO tr(,1va khuyen khich dau
Hai la, thu th?p nhi1ng thOng tin
can thiet dti phl,!c vI,! cho cong tac
th5m djnh.
Day la nhiingthong tin can thiet d~ phl,!CvI,! cho cong tac th~m dinh
aphLtClng diEf!nthi tru'i1ng san ph~m
cua dlf an, bao gom cac thOng tin sau:
- Thong tin ve so ILtgng doanh
nghiEf!p san xuat cung lo~i san ph~m trong cung m<)t khu vlfc thi tru'i1ng, k~ ca nhiing doanh nghiEf!p s~p dLtgc thanh I~p
- Muc cau ve san ph~m cung lo~i trong nhiing nam qua (thu th~p
it nhat la 5 nam) d~ thay dLtgc toc
d<)tang tru'ang trong thi1i gian qua,
lam CCIso ~ho viEf!cdlf bao toc d<)
tang tru'ang trong thi1i gian tdi
- Muc cung thlfC te cua cac doanh nghiEf!ptren thi tru'ang hiEf!n t~i
- Thong tin ve gia ca, dlf bao thi tru'ang trong nLtdc va quoc te, kim ng~ch xuat nh~p kh~u trong nhiing nam qua, tri~n v<;>nghgp tac, quan hEf!mc;iudich giiia ViEf!tNam vdi cac nLtdC,dieu kien, lieu chu~n d~ dLtClc xuat kh~u v~o thi' tru'i1ng nLtdC'd6, khu vlfc d6
- Quy ho~ch, ke ho~ch dau tLt, dinh hLtdng pMt tri~n do cac B<), nganh xay dl/l1g va cong bo
Cac thong tin tren day c6 th~
thu thc;ipdLtgc tLt nhieu nguon khac nhau nhLt cac B<), nganh (ThLtClng m~i, Ke ho~ch va Dau tLt, Thong
ke, Hai quan va cac B<) quan Iy chuyen nganh khac), cac CCIquan thong tan bao chi, tong dai cung cap thong tin kinh te cua BLtUdiEf!n
va cac CCIquan chuyen cung cap thong tin kinh te Tuy nhien, van de thu th~p thong tin n6i tren I~i la m<)t van de
het suc kh6 khan do ph~m vi thu
th~p thong tin r<)ng,cac kenh cung cap thong tin khong day du va kh6 tiep c~n trong khi can b<)th§m djnh
bi gidi h~n ve thi1i gian Dq v~y, ngLti1ith~m djnh phai thLtang xuyen
ILtUy van de thu th~p va ILtUtrii
thong tin m<)tcach khoa h<;>cnhiing
nganh nghe do minh phI,! ~rach
Can thiet, cac ngan hang nen thanh I~p to, b<)ph~n chuyen trach cong tac thu th~p thong tin d~ phl,!c vI,! cho cong tac th§m djnh dlf an cua cac ngan hang D~ hO trg cho cong tac th~m djnh dlf an cua cac NHTM, kien nghj NHNN ma r<)ng ph~m vi cung cap thong tin cua Trung tam thong tin tin dl,!ng (CIC), khong nhiing cung cap thong tin tin dl,!ng ma con c6 th~ cung cap
thOng tin kinh te phl,!c vI,! cho cong tac th~m dinh dlf an cua nganh, cOng nhLt cac to chuc, ca nhan c6 nhu cau ve dich vI,! thong tin Trong tru'i1ng hgp d6, CIC se c6 thu~n Igi hCln cac ngan hang trong viEf!chgp dong va hgp tac vdi cac cCl quan quan Iy Nha nLtdC, cac cCl quan chuyen cung cap thong tin Con neu mOi ngan hang, mOi can b<) th~m dinh tlf thu th~p thong tin se rat kh6 tiep c~n dLtgc vdi nhiing nguon thong tin nay
Ba la, nghien Cltu va ban hanh
h~ thong cac tieu chu5n cho pMp doi vai tllng nganh nghB.
Day Is hEf!thong cac chi lieu dung d~ so sanh vdi cac chi lieu hiEf!uqua va an toan tai chinh cua dLt an, tu d6 c6 ket luan ve viec c6 chap nh~n dlf an hay khong.' Tuy nhien, d§y cOng la m<)ttrong nhiing van de gay khong it kh6 khan cho cac ngan hang, bai Ie hiEimchLta c6 cCl quan nao nghien clJu va ban hanh hEf!thong cac lieu chu~n cho phep Do v~y, cac ngan hang can nghien clJu va ban hanh hEf!thong cac lieu chu~n cho phep doi vdi tUng nganh nghe ap dl,!ng cho ngan hang minh Sau day la m<)t vai tieu chu~n chung c6 th~ tham khao dLtgc:
Cae chi tieu hi~u qua tai chinh
- Cac chi tieu khong chietkhau:
Cac chi lieu nay tuy thu<)c tUng nganh nghe, bao gom:
TY suat sinh li1icua von dau tit,
+ TY suat sinhli1i cua doanh thu;
+ Vong quay von ILtUd<)ng;
+ Thai gian hoan van (PP): Doi vdi cac dlf an thLtClngm~i, dich vI,!, dau tLt chieu sau, ti~u thu cong nghiEf!p, trong cay cong nghiEf!p ng~n ngay: PP ~ 5 nam; doi vdi cac dlf an cong nghiEf!pnh~: PP ~
7 nam; doi vdi cac dlf an cong nghiEf!pn~ng, cay cong nghiEf!pdai ngay: PP ~ 10 nam; doi vdi cac cong trinh h~ tang: PP ~ 15 nam
(trlt nhiing tru'i1ng hgp ca biEf!t)
- Cap chi tieu co chiet khau:
+ Thai gian hoan von co chiet
khau: Chi lieu nay tuy thu<)c tUng
nganh nghe va phai phu hgp vdi tieu chu~n thi1i han hoan van khong chiet khau."
+ 'HiEf!ngia thu nh~p thuan (Igi
cang tot nhLfng nhat thiet NPV > 0
thi dlf an mdidLtgc ch<;>n
;1 I
j
T~ CIIiNGANllhNG s6 6 NAM'2000 35
Trang 3+ TY suat thu hoi von n(>ib(>:
chi tieu nay phai 16n hem lai suat
vay va cang Ian cang tot (thllClng
IRR> 15% 113 tot).
+ Hi~n gia Igi ich 1 chi phi
(PV(B/C): chi tieu nay phai Ian
heln 1 va cang Ian cang tot.
tll (NPVR): chi tieu nay tuy thuoc
vao' titng nganh nghe va cang 16n
cang tot.
Cae chi fjeu an toim ta; chinh
cua dl/ an
- Dg an toan von dau tll:
+ TY I~ von rieng 1 von dau tll:
Boi vai cac nllac phat tri.§n,chi tieu
nay co th.§thap den 1/3 Tuy nhien,
doi vai nllac ta, d.§ an toan ve m1:'lt
tai chinh, chi tieu nay khong ne"n
,thap hem1/2 Boi vai cac dl! an c6
von dau tll nllac ngoai, ty I~ nay
chinh 113ty I~ von gop (von phap
djnh) 1von dau tll va theo quy djnh
cua Lu~Udau tll nllac ngoai t;;liVi~t
Nam, khOng dllgc thap' hem ty I~
30%.
+ TY I~ von vay 1 von dau tll:
Ngllgc vai tieu chu§n tren, chi tieu
nay khong nen Vllgtqua ty I~ 1/2.
- Dg an toan thanh toim:
+ TYI~ tharih toan hi~n t;;li(Tai
san itA!d(>ng 1 Ng ng~n h;;ln): chi
lieu nay thllClng khOng dllgc thap
+ TY I~ thanh toan nhanh (Tai san ILfU d(>ngthuan 1 Ng ng~n h;;ln):
chi tieu nay thllClng khong dllgc thap hdn 1,2. '
+ Kha n1:'lng tra ng vay (Khau
hao va Igi nhu~n dung d.§ tra ng 1
Ng vay phai tra hang n1:'lm):chi tieu
nay khong dllgc thap hdn 1
- Dg nJi ro:
+ Bi.§m hoa von:
*Bi.§mhoa von lai 10:San Illgng
hoa von d;;lt tit 50% den 60% cong suat cua dl! an 113tot.
* Bi.§mhoa von tra nd: San
Illgng b di.§m hoa von tra ng d;;lttit
30% den 40% c6ng suat cua dl! an
113tot. + Phan tfch d9 nh;;lY: Tuy thu(>c vao kinh nghi~m cua can b(> th§m
dinh trong vi~c phan tfch rui roo '
Bon la, trangbj nhftngkien thac
cd ban v~ dl/ an va ky nang th5m
djnh dl/ an doi voi nhCtng ngllCli lam
NgllClith§m djnh can phai dllgc
trang bi nhiingkien, th(tc cd ban ve
dl! an bao gom n(>idung, chu trinh;
cac bllac nghien cltu va phlldng
phap phan tfch dl! an B1;icbi~t, can
b(> th§m djnh cua cac ngan hang
can phai nam dllgc kyn1:'lngth§m
dinh b phlldng di~n tai chinh cua
dl! an Cac ngan hang cOng can quan tam dao t;;lo, boi dllang nghi~p vy cho can b(>cua minh D~
h6 trg nghi~p vy ~ho cac NHTM, NHNN co th.§ mb them cac lap dao
t;;lo, boi dllong, t~p.huannghit?P vy cho can b(>Nganh Tuy nhien, can chu tre;>ngkyn1:'lngthl!C hanh bang cac chlldng trinh phan mem th§m dinh (Excel, Risk Master ) trtfc tiep tren may vi tfnh vai nhiing vi dl;! thl!C te, cl;! th.§ hdn 113phlldng phap truyen d;;lt m(>tchieu sa kh6ng kich thich dllgc tfnh tfch cl!c, chu d(>ng
va kh6ng d;;ltdllgc ml;!ctieu trang
bi kyni:'lngthl!C hanh cho doi tLtgng dang lam c6ng tac thl!C te VCJi cac lap hc;>c,chlldng trinh t~p huan nghi~p vl,J co chi tieu do NHNN,
cac Cd s6 dao t;;lo co uy tfn trong va
ngoai nllac t6 chuc, can LfUtien
tuyen chc;>nnhiing can b(> da dLt<;fc
trang bi ho~c da co tfch luy kien
thUc cd ban ve dl! an, co kha n1:'lng
tiep thu va hllang d~n l;;Ii nghi~pvI;!
.khive c6ng tac t;;licd quan. Co nhLt v~y, c6ng tac dao t;;lO, boi dllong nghi~p Vl,Jcho can b(> th§m djnh mai mang l;;Ii ket qua thiet thl!c va tiet ki~m chi phi cho cac ngan
hang .
('", ua thl!C ti~n' 10 n1:'lm
,
hO;;lt
~ d(>ngva d6i mai, h~ thong
. Ngan hang Vi~t Nam da
d;;lt dllgc nhiing thanh tlfUdang k'§,
gop phan vao vi~c xay dl,fnQva
pMt tri.§nkinh te cua dat nllac Tuy
nhien, trong qua trinh v~n hanh
theo Cd che mai, do nhieu nguyen
nhan khach quan va chu quan
kMc nhau, h~ thong Ngan hang
Vi~t Nam ngay cang b(>c 1(> ra
nhiing yeu kem, ton t;;liva bat c~p,
ca ve von, c6ng ngh~, trinh d(>t6
chuc va quan Iy, Cd che efleu hanh,
d~c bi~t 113sau cu(>c khung hoang
tai chinh - tien t~ khu vl!c n1:'lm'
1997 den nay
~ao Thi Y Nhi *
Hi~n t;;li,h~ thong ngan hang
nhiing kho khi:'lnnghiem trc;>ng:Ng
kho doi ngaycang t1:'lng, ti I~ ng qua h;;lnVllgt qua giai h;;lnan toan:
15% so vai t6ng dll ng, trong do ng'
kho doi la 50% , quy m6 ngan hang
thap, dich vl,Jngan hang kem pMt
tri.§n, nguon von huy d(>ng bj U
dc;>ng.N1:'Im1999, nguon von huy
d(>ngcua toan h~ thongngan hang
t1:'lng26%; trong khi do, dll ng cho
vay chi t1:'lng12% da d~n tai nhieu
NHTMva cac TCTD chao dao va
co nguy Cd pha san, de dO;;lsl! an toan cua ca h~ thong ngan hang va toan b(>nen kinh te quoc dan Dieu nj}.yd~t ra cho chUngta v6 van kh6 kh1:'lnkhi ca nllac dang thl!c hi~n d§ym<;lnh CNH - HBHvah(>inh~p vai quoc te.
Truac thl!C tr<;lng d6, m(>t
chlldng trinh chan chinh h~ thong ngan hang da dllgc B(> Chinh t~ quan tam chi d;;lO,dllgc Chinh phu
dlla ra giai pMp dieu hiuih tre;lng tam cho n1:'lm1999 va ca n1:'lm2000
truac khi bllac vao thi€m nien kY
maio
\." Khoat;Jganhang - DHKTQD