Don vi quan ly tn.rc ti~p TICK Han Qu6c la Uy ban giam sat tai chfnh FSC Commission va Uy ban chUng khoan va hqp d6ng tttang lai Commission deu tn.rc thu}c ~ Kinh t~ va ru chfnh.. Thea q
Trang 1OOAnHnGHl~P VOl NGAN HANG
-VA MOT SO KIENNGHIDOl val VIET HAM
,r i~e quiin Iy nha dau tumlac ngoai la m<)tvlfu d~ TS Nguyen- Son * nhanhm<)ts6 cOng ty chUngkhoan m16ct!!-i Han Qu6c va cho phep
r~~kh6kh~ d6i vai cac th! pMt tri~n thi tru'bngv6n hi~n nay, ng~ai tra thanh thanh,vie~ cua KSE
tnIangchung khoan (TICK) mai dac biet la khi chUngta dang chuan (nam 1991); cho phep dau tu tn!c
n6i(emergingmarkets) cac qu6c bi tri~~ khai dua Trung tam Giao tie'p cua OOadau tu nu6c ngoai tit
gi~c6n~nkinh te' dan~ pMt tri~n dich ChUngkhoan vao ho!!-td<)ng 10-55%v6n cac cOngty trong nuac
khixAydl,1I1gTICK d~u hy v<;mg tai Thanh ph6 H6 Chi Minh (nam 1992), va Mn nay sau cu<)c
huyd~ng t6i da cac ngu6n v6n' " - khung hoang t1li chinh khu Vl!c
trongnaac ngoainuac vao dau tu 1 Chmh sach quan ly nha ChauA vao nam 1997 thi TICK
phattri~nkum te' Tuy OOien,m<)t dau}U nuac ngoai,t~i TTCK Han Han Qu6c ve cO"ban 'da huy b6
cira!hitrU'bngv6n cho cac.OOadau TICK Han Qu6c ra dm duqc d6i vai cac OOadau tu nu6c ngoai
tunuacngoaitham gia, thi lam saD daOOd:1"uMng vi~c thanh I~p sa vao nam 1998 (cm quy djnh tY I~
c6th~ki~msoat va h!!-llche' duqc giao dich chUngkhoan Han Qu6c nam gift cua OOadau tu nuac ngoai
vi~cthAut6m, thao tung thi tru'ang (Korea Stock Exchange -KSE)vao d6i vai m<)ts6 nganh cOngnghi~p
cuacae nha dau tu nu6c ngoai d6i thang 3/1956 Tfnh Mn nay dii qua quan tf(;mg OOuthep, di~n) Trong
vOiTICK trong nu6c Ne'u khOng hoo b6n th~p kY phat tri~n, tit cM d6 I!!-iquy djnh muc tr1in nam gift
gi:iiquy€tt6t van de nay, thi vi~ chi giao dich thu c6ng gifta cac OOa c6 phie'u cua nha dau tu ca OOant6i
mbcirath! tru'bngv6n d~ thu hut m6i giai di~n ra tren san giao djch, da 6% (Wac day Ia 3%), va nha
v6nd~utU'nu6c ngoai ding d6ng Mn nay da chuy~n sang giao dich dliu tu c6 t6 cbUc la 26% (tru'6c day
nghiavai vi~e cht'ta dlplg m<)tnguy t\1 d<)ng hoan toan, cac I~OOgiao la 10%) C6 th~ ,n6i, day la m<)t
catiCmfinv~ thao tung thi tru'ang dich mua, ban chUng khoan gifta chinh sach ma cira thi tru'ang v6n
cuacaenha dau tu nu6c ngoai Day cac OOadau tu de'n c6ng ty chUng cho cac nha dau tu nu6c ngoai
lam~tva.llde nan giai trong xii Iy khoan va sa giao dich dii duqc s\1 tham gia th6ng qua chinh sach
baitoanm6 hinh TICK, cling OOu trq giup cua may tfnh n6i m!!-llgvai qu6c te' hoa thi tru'ang 1Mchinh n6i
chinhsaehpMt tri~n thi tru'ang v6n OOau, va kh6ng con khai ni~m san chung va TICK n6i rieng, OOdm
n6ichungeua b:1"tIcy m<)tqu6c gia giao dich (off floor) Tit cM luc huy d<)ng t6i da ngu6n v6n nu6c
nao.Trangbai vie't nay, tilc gia xin dliu kh6ng cho phep OOa dau tu ngoai vao pMt tri~n kinh te' qu6c
n~ulen m~t s6 kinh nghi~m ve nuac ngoai tham gia mua ban gia, phil hqp vai xu the' h<)i OO~p
quan19nha dau tu nu6c ngoai t!!-i chUng khoan tren KSE, Mn vi~ vao nen kinh te' khu Vl!c va toan
TICKRan Qu6c (qua dqt khao sat cho phep mua ban chUng khoan cliu Qua bang 2 bang s6 li~u so
t~isa giao dich chUng khoan Han th6ng qua cac quy dau tu (nam sanh duai day, cho phep chUng ta
Qu6c),va dua ra m<)tvai kie'n nghi 1981); tho phep pMt hanh trai c6 duqc cac nhin t6ng quat ve tie'n
choVi~t Nam, d~ cac OOa ho!!-ch phie'u chuy~n d6i ra nu6c ngoai trlnh pMt tri~n ciia TICK Ran
djnhcmnhsach tham khiio them (nam 1985); cho phep cac cOngty Qu6c la phil hqp vai xu the'va tclo
trongvi~ xi'iy dlplg chinh sach chUng khoan, nuac ngoai ma chi luu qu6c te':
S6li~u ve tinh hlnh dau tu nuac ngoai V30Han QuOc
!IIIill!:M:::::t:i::: :::::::::lil~:II :t::m:I:li:i:::::::::::::::: :::::t:::::i::tt.i~:::::~:::::::::::::: ::::::::::::::::::::::::11I1:::::t::::::::::: :::::::::t::::::::::::::::::::::::::imil:::::::::::I::::~:~:~:::::~~:I1 ::::II~~~::::::::::I:~:~::::::::::::::RI~:::::::::::::::::::::::::::::::l::::::::::il
\.
.Uyban ChOng khoan Nha nu6c
T~ C!Ii NGAN IIANC 86 1+'2 NAM '2000
\ - (Ddn vi tinh: Nha dau tli>
97
Trang 2vOl NGAN HANG
, -'-iI
Ty l~tham gia nam giftchUngkhoana cac thj truang dI
==~~~~
::::_~:i:::~:::::i::n:il1::I1:~.::i:i:i:::::::::::::::~~::::::::i:::i:::::i:i:i:::I::::::::::::~:I~t::::::::tI:f:I::::::i::::::::::::
::::.~:~:::~:~:~:::~:~::::d:!I::md.lP!tM:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::~::::m:::f::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
Vi~c quy dpth ve tY l~ DAmgiu
chUngkhoan cUa nhA~u ttt nu6c
ngoai (bao g6m nhA ~u ttt c6 t6
chuc va nhA~u ttt ca nhan) a Han
Qu6c do ~ Kinh t~ va ni chfnh
(MOPE) quy dpth Don vi quan ly
tn.rc ti~p TICK Han Qu6c la Uy
ban giam sat tai chfnh( FSC
Commission) va Uy ban chUng
khoan va hqp d6ng tttang lai
Commission) deu tn.rc thu(}c ~
Kinh t~ va ru chfnh
Thea quy dpth hi~n nay, tnr6c
khi nha ~u ttt nu6c ngoai mu6n
~u ttt vao TICK Han Qu6c, hQ
phai leYm~t hqp d6ng uy iliac vm
, m~t ngan hang bIll leY (custodian
bank) h~c nguai ~ di~n uy
quyen- standing proxy (cfulg ty
chUngkhoan, ngan hang va trung
tam bIll leYc6 th~ vai trO Hingum
~ di~n uy quyen) Luc nay, nguai
~ di~n uy quyen n~p don xin
dAng leYl~n Uy ban giam sat tai
chfnh (FSC) FSC c6 trach nhi~m
ki~mtra nhUngnQidung trong don
dmlgleY(g6m cac giliyto kem theo
nhu ban sao chUngminh h~ chi~u,
ban sao hqp d6ng uy iliac , trong
tnrang hqp nhA~u ttt la m~t phap
nhan thl phai c6 bin saDgiliy phep
ho~t d~ng, ban sao danh sach c3
d6ng va baa cao thuang ni~n).M~c
dfch cUavi~ ki~mtra nay la nhAm
giam sat cac h~t dQngcUanha ~u
ttt nu6c ngoai nhu van de quan ly
tY l~ niim giu cUanhA~u ttt ilu6c
ngoai, lu6ng tien ~u ttt vao, ra
Trang vong thai gian tlr 3-4 ngay
(tnr6c day la 2 tuful), FSC se ti~n
hanh clip giliy phep dmlg leYcho
nguai ~ di~n uy quyen, bao g6m
ma s6 quan ly ~u ttt cho tUngnha
~u ttt Nguai ~ di~n uy quyen
thay m~t nhA~u ttt nu6c ngoai ma
mQt tai khoan ~ c6ng ty chUng
khofutdUOiten cua nha ~u ttt Khi
ma tai khoan, t6 chUe uy quyen
980
phai cung clipm~t s6 th6ng tin cho c6ng ty chUngkhoan nhu t~n nha dllu ttt nu6c ngoai, s6 di~n tho~i, fax, qu6c tich va ca t~n cua ~i ly
uy quyen ho~c ngan hang luu leY
Sau khi da ma tai khoan va chuy~n tien leYquy dam bao (tYl~ leYquy giua cac nhA~u ttt trong nu6c va nu6c ngofli la ngang nhau, tuy vao tUng c6ng ty chUngkhoan nhung khoang 50% ho~c 60% gia hi giao cijch vl\ deu th~c hi~n b~g d6ng n~i t~), nha ~u ttt c6 tM ti~n hanh th~c hi~n cac l~nh giao dich (mua, ban) chUngkhdan tMng qua ~i ly
uy quy~nd~ girid~nc6ng ty chUng khoan Qua trlnh th~c hi~n l~nh giao dich cling nhu tMng bao k~t qua giao dich cho nhA ~u ttt se dugc c6ng ty chUng khoan th~c hi~n th6ng qua.h~ th6ng di~n toan
n6i k~t vm sa giao dich K~t thuc
giao cijch,Trung tam luu leYchUng khoan.se th~c hi~n vi~ chuy~n giao chUngkhoan b~g nghi~p ~
ghi s6 (book -entry) cho c6ng ty chUng khoan Luc nay c6ng ty chUngkhoan c6 nghia ~ bao cao ~n FSCve tYl~ sa hihIcUanha ~u ttt nu6c ngoai hang ngay (nhA~u nu6c ngoai chi dugc phep ma m~t tai khoan ~i Mt ell m~t c6ng ty chUngkhoan nao nM.m m~c dfch d~ dam bao quan ly tY l~ sa hihI)
(5 Han Qu6c, th~c hi~n vi~ ki~m soat nam giu chUngkhoan ciIatUng nha ~u ttt nu6c ngoaideu th6ng qua h~ th6ng may tfnh cua c6ng ty may tfnh chUngkhoan Han Qu6c
(KOSCOM) la thanh vi~n cua sa
giao dich chUngkhoan (KSE) quan
ly Khi Wch hang ~t l~nh ~i c6ng ty chUng khoan, h~ th6ng may tfnh se th~c hi~n vi~c ki~mtra
va se tlrcMl nhUngl~nhvi ph~ tY l~ nam giu cho phep Hang ngay, vao trlf6c gio TICK ma cua, cac
c6ng ty chUng khoan se gm toan~
danh sach cac l~nh dat mua cua. '\ .
nha d/lu ttt nu6c ngoai l~nFSC CAn
cn vao danh sach nay va de
~
bao tfnh c6ng b~g, FSC se 0
hanh phan b6 lugng chUng kh dUQCpMp sa hiiu cho c3c ' mua, va cac c6ng ty chUng kh04
se d~t l~nh theo kh6i lugng doF~
phan b6 vao luc !hi trlfangmbci4
Ngoai ra, cac giao dich cUa~
~u ttt nu6c ngoai ho~c nha<tAut
trong nu6c lam thay d6i tY l~ nJi giu tr~n, dum 5% c6 phi€u~
quyen bi~u quy~t ciIa t6 cMc Phi
l hanh deu phai bao cao vmFSC
trlfang hqp giao dich vm kIi lugng tr~n 5% v6n c6 pMn ci1a( chnc pMt hanh deu phiii th~chi~ theo phuong phap dliu th~u (ten~ offer) va phai lam thu ~c xin p~
vm FSC
2 MQt so kien nghi d6i vt
D6i vm Vi~t Nam, vi& th~ gia cUanhA~u ttt nu6c ngoai
~
TICK cling da dugc Chfnh phil '
dpth c~ th~ ~i Quy~t diM 139
TIg ngay 10/6/1999ve tY l~ .
gia cua Mn nu6c ngoai vao TI<I Vi~t Nam, dum 2 hinh thUe<tAU
~
Wc .nhau: mua ban, nfun
chUng khoan cUa nhA d~u ttt (dAu
~c ti~p) va d/lu ttt th6ng qua t6 chnc kinh doanh, dich V\lCh
~
khoan (dllu ttt gian ti~p) 111 quy~t dpth nay, cac t6 cMc, nhAn nu6c ngoai dugc phep ~
ban va nIm giuc6 phi~ut6i
~
kh6ngqua 20% t6ng s6 c6 0
dang, lUll hanh cua t6 cMc p
hanh, ho~c s6 chUng chi d/lu tu~
m~t quy ~u ttt chUng khWj Trang d6, nhA~u ttt nu6c ngoai4
t6 chuc dugc phep DAmgiu t6i4
7%, va nhA d/lu ttt ca nhan
phep nam giu t6i da 3% t6ng s6~
phi~u dang luuohanh ciIa t6 ch~ pMt hanh Vi~ h~ cM ve tj 1~1 hihI c6 phi~u d6i vm nhA <MuI nu6c ngoai trong giai do~ ~ TICK mm dua vao van hanh, nI'
m~c tieu ~ ch~ vi~cthau t6m'4 T~ CfIiNGANlIANG C!J6 1+2 NAM 'lcxC
Trang 3-DOAnHOOHltp VOl NGAN kANG
doanhnghi~ptrong nuac va thao
tUng th! tnrang cua nha <Mutu nu6'c
ngoai.Chung,ta bi€tr4~ cMl
cuavi~ mua c6 phi€u la vi~c nna
daut1Ig6p v6n vao doanh nghi~p,
hicd6c6 d{)ngniim gift kh6i lUQIlg
Ianc6 phi€u c6 quyen bitiu quy€t
cuat6 chnc pMt h3.nh se cho phep
hQthamgia vao hl?id6ng qUIDtIi
vaquy€tdiM Mn djnh hu6ng pMt
triencila doanh nghi~p, ding nhu
cae khuynh hu6ng sap nh~p hay
chiatach c{)ngty, va luc d6 mvc
heuph\lcV\lquyen 19icho chil <Mu
tu nu6c ngoai se la dieu kh6ng
tranhkh6i.D6i vm trai phi€u, m~c
dlidAyIii.lo~i hlnh chUng khoan
n<,1,phananh cac khOIDyay nq cua
chi!tM pMt h3.nh (chinh phu,
doanhnghi~p) d6i vm khach thti
(nMdau tu), n6 kMng bi chi ph6i
bbingum niim gift trai phi€u Mn
chienlu<;ICpMt tritin cua t6 chuc
philthanh, nhung trong truang hqp
nMdau tu niim gift vm s6 lUQIlg
qua100trai I?hi€ucua ml?t t6 chuc
pMthaOOd6ng lo~t ban ra (ho~c
muavao)thise lam lmhhuang Mn
giacatnii phi€u va khii nang trii nq
cuat6chucphat hanh Vi v~y, vi~c
quy d!nh tY l~ niim gift tcii phi€u
d6ivm.OOii.dau tu nu6'c ngoai trong
giaido~ dau TICK mm dua vao
v~ hanhla h€t suc can thi€t Thoo'
quyetd!nhnay,Chfnh phil quy dinh
cae t6 chuc, ca nMn nu6'c ngoai
duqcn~ gift t6i da 40% t6ng 86
tnii phi€u dang luu hanh cua t6
chucpMt hanh, trong d6 ml?t t6
chucnuac ngoai duqc niim gift t6i
da10%va ml?tca nhfin nu6'c ngoai
duqcn~ giu t6i da 5%
Tuy nhien, ml?t v1fu de ~t ra
hi~nnay trong vi~c t6 chuc, qUID
ly d6i v6i vi~c mua ban, chuytin
nhuqngc6 phi€u cua nha dftuill
nuOcngoai tren TICK ~p trung
(TrungtAmgiao dich chUng
khoan-TIGDCK)la c6 sl! khac nhau gifta
cae cac van ban quy djnh cua
Chinhphil ve tY l~ sa hii'u c6 phi€u
eua nM dau tu nu6'c ngoai Theo
Quyetd!nh 145/1999/QD-TIg cua
Thi! t1IOOgChfnh phil ban h3.nh
ngay28/6/1999ve quy cM ban c6
phancho nhii.dau tu nu6'c ngoai, thi
nha dau tu nu6c ngoai du<;fCphep
mua t6i da 30% v6n c6 phftn cua
e6ngty, vii.kh6ng quy djnh ty l~
muac6 phi€u cua ti:mg t6 chuc, ca
nhfinnu6c ngoai Chinh vi v~y, khi
c6ngty c6 phan nay niem y€t c6
phieutren th! truang giao dich ~p .
!rung,thi ban tMn vi~ niim gift
chUng kho3.n cua nha dftu tu nu6'c
T~C!Il NGAN llANG ro 1+2 NAM2000
ngoai c6 thti dii vi ph~ Quy€t di~
139/QD-TIg (phan vuq! 20% c6
1]biP.JL QanJ!, l1lJl ~anh. ,~ .pzlWl 'vcc.;:1L
tY l~ do t6 chUc (7%), ca nhfin (3%) niim gift) Hi~n nay thu~t ngft c6 phi€u dang lUll h3.nh (Outstanding share) cling c6 nhieu cach hitiu kbac nhau: (i) ml?t s6 quan ni~m cho rling c6 phi€u dang lUll h3.nh la c6 phi€u do c6ng tyc6 phan pMt h3.nh ra c6ng chung, hi~n do cac c6 d6ng niim gift va du<;fCt1! do mua ban, chuyen nhUQIlg Wn th!
truang Thoo each hieu nay, thl khai ni~m c6 phi€u dang lUll h3.nh
se kh6ng bao ham c6 phi€u do cac sang l~p vien, c6 phi€u do Nh3
nu6'c va c6 phi€u do cac c6 d6ng la can M nhAn vien mua chiu niim gift, vi cac c6 ,phi€u nay' kh6ng duqc phep chuyen nhUQIlgWn th!
truang trong ml?t thai h~ nhllt djnh (thoo Lu~t oong ty ho~c thoo die~ l~ ~ua cac ,:6ng ~); (ii) ,ml?t.s6 khac 1~1quan m~m rang: c6 phi€u dang lUll h3.nh la bao g6m toan b<?
s6 c6 phi€u do c6ng ty pMt hanh dii ban ra (kh6ng xet d€n cac d6i tuQIlg niim gift), va nhu v~y khai ni~m c6 phi€u dang lUllh3.nh phftn nao phii h~ vm t6ng s6 v6n c6 phftn cua t6 chuc pMt h3.nh (v6n dieu l~) Theo chUng t6i, quan ni~m thu hai la kha chinh xac Vi thoo ti't ditin thu~t ngft dftu tu - i3.i chinh
xullt ban hi~n nay cua My (John downes & Jordan elliot goodman) ho~c ti't ditin thu~t ngft pMp ly (Barron's) thl c6 phi€u dang luu h3.nh la s6 c6 phi€u thl!c t€ do c6n&
ty dii pMt h3.nh ra t:rlr di s6 c6 phi€o do c6ng ty pMt h3.nh dii mua l~i (c6 phi€u quy- treasury stock)
Va nhu v~y, thi theo chUn&wi dii hitiu theo cach nao ve c6 phi€u dang lUll h3.nh thl cling rllt kh6 quan ly khi TIGDCK di vao ho~t dl?ng Bm Ie, phftn 16n cac doaflh nghi~p c6 phftn hoa c6 du dieu ki~n niem y€t giao dich Wn TIGDCK deu c6 c6 phftn cua nha dau tu nuac ngoai nAm gift Wn 20% v6n
dieu l~ (Co di~n l~; D6 Mp H~
Long; Ch€ bi€n xullt khau Long An; May Blnh Minh vv) Vi v~y, n€u kh6ng cho cac c6ng ty nay niem y€t thl rllt kh6 khan trong vi~c t~o hang hoa cho TICK Vi~t Nam hlc khm <Muvfin h3.nh Do d6,
theo chUng t6i, Chinh phu can co
hu:6'ngdie'u chinh thich h9P cac tY l~ SO'hilu c6 phie'u, nham tr;zodie'u kien kien thuan loi cho cac CCIquan ch{(c niing tr~ng 'vi~c qudn ly;giam sat nha dau tu: nU:Ctcngoai Trong
thai gian tru6'c mAt, n€u cac c6ng
ty thl!c hi~n cd phan hoa dii c6tYl~
-rtdlIl-gin'dra -dn:'attan "nrm(ac ngo'a:l
vuq! quy d!nh 139/QD- TIg, dap Ung duqc cac lieu chuan niem y€t
do UBCKNN quy d!nh thl ~ thai van cho hQ niem y€t giao dich,
nhu:ng kh6ng cho phep h9 nang tY l~ nam giil so vdi tr;zithiri diim niem yet, va cac t6 ch{(c, ca nhdn trong qua trinh giao dich phdi ddm bdo duy tri du:(/ctY l~ ndm giil cua minh (7%; 3%) va phdi bOo cao thu:emgxuyen cac thay d6i tY l~ nay vdi UBCKNN.
Ngoai ra, cac nha dftu tu nu6'c ngoai tru6'c khi th¥c hi~n <Mu tu vao TICK Vi~t Nam phdi th¥c hi~n dang kY mil sf! qudn ly dau tu: nU:Ctcngoai vdi UBCKNN th6ng qua cac t6 chuc lUllkY ho~c cac d~i di~n uy quy~n dti de dang quan ly vi~c thay d6i tY l~ niim gift cho phep Hi~n nay, c6 quan di~m cho rling kh6ng can thi€t phiii dua ra cac quy d!nh ve dAng kY cllp phep cho nha <Mutu nu6'c ngoai, vi tru6'c
khi ma tai khoan <Mu tu (lien,
chUng khoan), nha d:iu tu nu6'c ngoai dii dang kY vm t6 chuc lUll
kY (c6ng ty chUng khoan, ngfin hang lUll kY) Quan ditim nay cho rling vi~ dang kYmii s6 quan ly dau tu nu6'c ngoai se gfiy kh6 khan
va lam can trCJMn qua trlnh dau tu Tuy nhien, thoo chUng t6i vi~c ti€n hanh cllp phep dang kY <Mutu va cllp mii s6 cho nha <Mu tu nu6'c ngoai cua UBCKNN trong giai do~n dau th! truang dua vao v~ h3.nh la h€t suc can thi€t Qua d6 se t~o ra ml?t h~ th6ng th6ng nhllt cac tieu chuan dang kY (s6 lUQIlg,chllt lUQIlg,mii s6 <Mutu vv) vao ml?t
co quan quan ly nha nu6'c ve chUng
khoan va TICK (UBCKNN), va h~ ch€ duqc nhitng y€u ditim cua cac t6 chuc lUll kY (t6 chuc luu kY thuang ch~y theo mvc ti~u kinh doanh) D~y la ml?t kinh nghi~m
ma cac nu6'c c6 TICK pMt tritin trong khu V1!c hi~n nay van ap dvng
D6i vm vi~c <Mutu th6ng qua cac trung gian tai chinh, theo quy dinh cua Chinh phu c6ng ty chUng khoan nuac ngoai kh6ng du<;fCphep ho~t dl?ng d<?cl~p (100% v6n nu6'c ngoai) t~i Vi~t Nam, ma chi duqc phep tham gia dum hlnh thuc lien
.doanh vm cae d6i tac trong nu6'c
vmtYl~ g6p v6n kh6ng qua 30%
v6n dieu l~ c6ng ty
99