Bài giảng bài nguồn hiđrocacbon thiên nhiên hóa học 11 (6)

Chưng cất dầu mỏ- Chưng cất dầu mỏ dùng phương pháp chưng cất phân đoạn tách các chất có tos khác nhau không nhiều... Dầu mỏ dầu thôChưng cất ở p thường * Chưng cất phân đoạn dầu mỏ Phâ

Dầu mỏ Khí dầu mỏ

Nguồn hiđrocacbon

thiên nhiên

A Dầu mỏ.

I Trạng thái thiên nhiên, tính chất vật lý, thành phần hoá học

- Dầu mỏ là hỗn hợp lỏng, sánh, màu sẫm mùi đặc trưng

Lớp khí Lớp dầu Lớp nước mặn

- Nhẹ hơn nước, không tan trong nước

1.Trạng thái thiên nhiên, tính chất vật lý

1 Iran 4 Arập Saudi 7 Libia 10 Nigiêria

2 Irac 5 Arập 8 Venezuela 11 Ecuador

3 Kuwait 6 Qatar 9 Angiêria 12 Gabon

13.Inđônesia

Ở Việt Nam

Dầu mỏ ở nước ta chủ yếu tập trung ở thềm lục

địa phía nam

2.Thành phần hoá học của dầu mỏ

Em hãy cho biết dầu mỏ bao gồm

những hợp chất nào?

Ngoài ra còn lượng rất nhỏ kim loại nặng

Chất vô cơ (rất ít)

II Chưng cất dầu mỏ

- Chưng cất dầu mỏ dùng phương pháp chưng cất phân đoạn tách các chất có tos khác nhau không nhiều

Dầu mỏ (dầu thô)

Chưng cất ở p thường

* Chưng cất phân đoạn dầu mỏ

Phân đoạn dầu nhẹ

Nhiệt độ sôi Số nguyên tử C trong

<180 o C 1-10

Phân đoạn khí xăng

Chưng cất áp suất cao, tách phân đoạn

C1-C2, C3-C4, khỏi phân đoạn lỏng (C5

-C10)

170 – 270 o C 10-16

Phân đoạn dầu hoả

Tách tạp chất chứa S, dùng làm nhiên liệu phản lực, nhiên liệu thắp sáng, đun nấu,…

250 – 350 o C 16-21

Phân đoạn dầu điêzen

Tách tạp chất chứa S, dùng làm nhiên liệu cho động cơ điêzen

350 – 400oC 21-30

Phân đoạn dầu nhờn

Sản xuất dầu nhờn, làm nguyên liệu cho crackinh

400 o C >30

Cặn mazut

Chưng cất áp suất thấp lấy nguyên liệu cho crăckinh, dầu nhờn, parafin, nhựa rải đường

- Đối với phân đoạn t s<180 C: Dùng phương pháp chưng cất phân đoạn ở áp suất cao.

C1-C10(Phân đoạn khí + xăng tos<180oC)

C1-C2, C3-C4

(khí)

C5-C6(Ete dầu hoả)

C6-C10(chủ yếu ankan không

Chế hoá dầu mỏ bằng phương pháp riforminh tăng chất lượng của xăng

phương pháp chưng cất phân đoạn ở áp suất thấp

C>30(cặn marut)

Phân đoạn linh

Rải đường

III Chế biến dầu mỏ bằng phương pháp hoá học (chế hoá dầu mỏ).

Vì sao phải chế hoá dầu mỏ?

1 Mục đích

Rifominh Crăckinh

* Có hai phương pháp chủ yếu chế hoá dầu mỏ

● Chỉ số octan của hiđrocacbon giảm theo thứ tự sau:

Aren>anken có nhánh>ankan nhánh>xicloankan nhánh>anken không nhánh>xicloankan không nhánh>ankan không nhánh

- Đáp ứng nhu cầu nhiên liệu cho công nghiệp hoá chất.

- Đáp ứng nhu cầu số lượng, chất lượng xăng làm nhiên liệu (đo bằng chỉ số

(Chuyển ankan mạch thẳng aren)

Ví dụ:

hiđrocacbon (từ không nhánh  phân nhánh, từ không thơm 

thơm)

Xăng: C5-C11 tăng chỉ số Octan

Xt: Pt hoặc Ni/ Al2O3

* Mục đích: làm tăng chất lượng cho xăng (tăng chỉ số octan)

- Crăckinh là quá trình bẻ gãy phân tử hiđrocacbon mạch dài thành hiđrocacbon mạch ngắn hơn dưới tác dụng của nhiệt (crăckinh nhiệt)

hoặc của nhiệt và xúc tác (crăckinh xúc tác)

C2H6 + C3H8 +C4H8 + C4H10+C5H10 + C5H12 + C6H12 + H2

CH3[CH2]4CH3

700 – 900 o C Crăckinh nhiệt

Chủ yếu

2 Crăckinh

- Mục đích:

b Crăckinh xúc tác:

- Mục đích: Chuyển hiđrocacbon mạch dài thành hiđrocacbon mạch nhánh, vòng  tăng chất lượng xăng

Khí crăckinh C1 – C4Xăng: C5 – C11 (ankan nhánh, xicloankan + aren) -> chỉ số octan cao

Kerosen: C10 – C16Điezen: C16 – C21

C21 – C35

(SiO 2 + Al 2 O 3 + HF)

400 – 450 o C Crăckinh xúc tác

Em hãy điền vào bảng so sánh crăckinh

nhiệt và crăckinh xúc tác sau:

Em hãy điền vào bảng so sánh crăckinh

nhiệt và crăckinh xúc tác sau:

Chỉ tiêu so sánh Crăckinh nhiệt Crăckinh xúc tác

Nhiệt độ cao (700-900 o C) Anken

Ankan dùng làm nhiên liệu cho crăckinh

Em hãy tóm tắt các công đoạn chính của quá trình sản xuất dầu mỏ trong công

nghiệp?

Phân đoạn khí

và xăng

C1-C10

Phân đoạn dầu hoả

C10-C16

Phân đoạn dầu điêzen

C16-C21

Phân đoạn dầu nhờn

Xăng cho môtô, taxi…

Phân đoạn linh động Dầu nhờn

Vazơlin, Parafin

Rải đường

Y học, nến

Crăckinh

Sơ đồ chưng cất, chế hóa và ứng dụng của dầu mỏ

Chưng cất dưới áp suất thấp

Crackinh

Rifominh

Chưng cất dưới áp suất cao

Dầu nhờn

Dầu diezen

Tách tạp chất chứa lưu hùynh

Nhựa đường (Atphan)

Chưng cất dưới

áp suất thường

DẦU THÔ

Chế biến dầu mỏ bao gồm chưng cất dầu mỏ và chế biến bằng phương pháp hoá học thành các sản phẩm có nhiều ứng dụng khác nhau.

- Khí thiên nhiên: Chứa trong các

mỏ khí riêng biệt

- Khí mỏ dầu (khí đồng hành) có trong mỏ dầu

Lớp khí Lớp dầu Lớp nước mặn

* Thành phần khí mỏ dầu và khí thiên nhiên

* Chế biến, ứng dụng.

Khí mỏ dầu

Khí thiên nhiên

C3H8, C4H10: Khí hoá lỏng (gas) -> nhiên liệu cho công nghiệp, đời sống

CH4: Dùng cho nhà máy điện, sứ, đạm, sản xuất ancol metylic,…

C2H6: điều chế etilen -> nhựa PE Chế biến khí

Loại bỏ H2S Nén và làm lạnh

C Than mỏ (than gầy, than béo, than bùn, ).

Than béo (than mỡ)

Than cốc

Dùng cho

luyện kim

Khí lò cốc (65% H2, 35% CH4,…)

Lớp nhựa (nhựa than đá) Lớp H2O + NH3

Nguyên liệu tổng hợp hữu cơ

Sản xuất phân đạm

Chưng cất phân đoạn

Khí lò cốc

1000 o C Làm lạnh

Dầu nhẹ

(Benzen, toluen…)

Dầu trung

(Naphtalen, phenol,…)

Dầu nặng

(crezol, xilenol,…)

Hắc ín

(dùng để rải đường)

Bài 1: Hãy chọn câu đúng trong các câu sau:

A Nhà máy “lọc dầu” là nhà máy chỉ lọc bỏ các tạp chất

có trong dầu mỏ

B Nhà máy “lọc dầu” là nhà máy chỉ sản xuất xăng dầu

C Nhà máy “lọc dầu” là nhà máy chế biến dầu mỏ thành cácsản phẩm khác nhau

D Sản phẩm của nhà máy “lọc dầu” đều là các chất lỏng

Bài 2: Hãy chọn nguyên liệu (phân đoạn nào, t s) và phương pháp (chưng cất, crăckinh nhiệt, crăckinh xúc tác, rifominh) thích hợp cho mục đích ghi trong bảng sau:

(phân đoạn, t o s)

Phương pháp

Xăng cho môtô taxi

Nhiên liệu cho máy bay