Quy tắc thế * Quy tắc - Bước 1: Từ một phương trình của hệ đã cho coi là phương trình thứ nhất, ta biểu diễn một ẩn theo ẩn kia rồi thế vào phương trình thứ hai để được một phư
Trang 1Bài giảng môn Toán 9
Trang 2Đoán nhận số nghiệm
của hệ phương trình sau
và giải thích vì sao ?
BÀI TẬP
x y
2
x
y
Giải:
Hệ có một nghiệm vì hai đường thẳng biểu diễn 2 phương trình đã cho trong hệ có hệ số góc a a’
1
2
Bằng minh họa hình học
Trang 3ĐẠI SỐ 9
1 Quy tắc thế
*) Quy tắc
- Bước 1: Từ một phương trình
của hệ đã cho (coi là phương
trình thứ nhất), ta biểu diễn một
ẩn theo ẩn kia rồi thế vào
phương trình thứ hai để được
một phương trình mới (chỉ còn
một ẩn)
- Bước 2: Dùng phương trình mới
ấy để thay thế cho phương trình
thứ hai trong hệ (phương trình
thứ nhất cũng thường được thay
thế bởi hệ thức biểu diễn một ẩn
Ví dụ 1 Xét hệ phương trình
x y
Áp dụng quy tắc thế giải hệ (I) (I)
Trang 4ĐẠI SỐ 9
1 Quy tắc thế
*) Quy tắc
- Bước 1: Từ một phương trình
của hệ đã cho (coi là phương
trình thứ nhất), ta biểu diễn một
ẩn theo ẩn kia rồi thế vào
phương trình thứ hai để được
một phương trình mới (chỉ còn
một ẩn)
- Bước 2: Dùng phương trình mới
ấy để thay thế cho phương trình
thứ hai trong hệ (phương trình
thứ nhất cũng thường được thay
thế bởi hệ thức biểu diễn một ẩn
theo ẩn kia có được ở bước 1)
2 Áp dụng
Ví dụ 2 Giải hệ phương trình
(II) 2 3 (1)
x + 2y = 4 (2)
x y
Giải
Ta có (biểu diễn y theo x từ phương trình thứ nhất)
(II) 2x - 3
x + 2(2x - 3) = 4
y
2x - 3
5x - 6 = 4
y
2x - 3
x = 2
y
x = 2
y
Vậy hệ (II) có nghiệm duy nhất là (2 ; 1)
Trang 5ĐẠI SỐ 9
1 Quy tắc thế
*) Quy tắc
- Bước 1: Từ một phương trình
của hệ đã cho (coi là phương
trình thứ nhất), ta biểu diễn một
ẩn theo ẩn kia rồi thế vào
phương trình thứ hai để được
một phương trình mới (chỉ còn
một ẩn)
- Bước 2: Dùng phương trình mới
ấy để thay thế cho phương trình
thứ hai trong hệ (phương trình
thứ nhất cũng thường được thay
thế bởi hệ thức biểu diễn một ẩn
?1 Giải hệ phương trình sau bằng phương pháp thế (biểu diễn y theo x từ phương trình thứ hai của hệ)
x y
Trang 6ĐẠI SỐ 9
1 Quy tắc thế
*) Quy tắc
- Bước 1: Từ một phương trình
của hệ đã cho (coi là phương
trình thứ nhất), ta biểu diễn một
ẩn theo ẩn kia rồi thế vào
phương trình thứ hai để được
một phương trình mới (chỉ còn
một ẩn)
- Bước 2: Dùng phương trình mới
ấy để thay thế cho phương trình
thứ hai trong hệ (phương trình
thứ nhất cũng thường được thay
thế bởi hệ thức biểu diễn một ẩn
theo ẩn kia có được ở bước 1)
? 2
Bằng minh họa hình học, hãy giải thích tại sao hệ (III) có vô số
nghiệm
3 2
0
Trang 7ĐẠI SỐ 9
1 Quy tắc thế
*) Quy tắc
- Bước 1: Từ một phương trình
của hệ đã cho (coi là phương
trình thứ nhất), ta biểu diễn một
ẩn theo ẩn kia rồi thế vào
phương trình thứ hai để được
một phương trình mới (chỉ còn
một ẩn)
- Bước 2: Dùng phương trình mới
ấy để thay thế cho phương trình
thứ hai trong hệ (phương trình
thứ nhất cũng thường được thay
thế bởi hệ thức biểu diễn một ẩn
? 3 Cho hệ phương trình
(IV)
Bằng minh họa hình học và bằng phương pháp thế, chứng tỏ rằng hệ (IV) vô nghiệm
Giải
x y
1
2
Bằng minh họa hình học
Trang 81 2
1 8
1 2
d’
Trang 9ĐẠI SỐ 9
1 Quy tắc thế
*) Quy tắc
- Bước 1: Từ một phương trình
của hệ đã cho (coi là phương
trình thứ nhất), ta biểu diễn một
ẩn theo ẩn kia rồi thế vào
phương trình thứ hai để được
một phương trình mới (chỉ còn
một ẩn)
- Bước 2: Dùng phương trình mới
ấy để thay thế cho phương trình
thứ hai trong hệ (phương trình
thứ nhất cũng thường được thay
thế bởi hệ thức biểu diễn một ẩn
2 Áp dụng
?1
? 2
? 3
*) Chú ý
Nếu trong quá trình giải hệ phương trình bằng phương pháp thế ta thấy xuất hiện phương trình có các hệ số của cả hai ẩn đều bằng 0 thì hệ phương trình đã cho có thể có vô số nghiệm hoặc vô nghiệm
Trang 10ĐẠI SỐ 9
1 Quy tắc thế
*) Quy tắc
- Bước 1: Từ một phương trình
của hệ đã cho (coi là phương
trình thứ nhất), ta biểu diễn một
ẩn theo ẩn kia rồi thế vào
phương trình thứ hai để được
một phương trình mới (chỉ còn
một ẩn)
- Bước 2: Dùng phương trình mới
ấy để thay thế cho phương trình
thứ hai trong hệ (phương trình
thứ nhất cũng thường được thay
thế bởi hệ thức biểu diễn một ẩn
theo ẩn kia có được ở bước 1)
Tóm tắt cách giải hệ phương trình bằng phương pháp thế:
1) Dùng qui tắc thế biến đổi hệ phương trình đã cho để được một
hệ phương trình mới, trong đó có một phương trình một ẩn
2) Giải phương trình một ẩn vừa
có, rồi suy ra nghiệm của hệ đã cho
2 Áp dụng
?1
? 2
? 3
Trang 12ĐẠI SỐ 9
Đáp án
Bài tập : Cho hệ phương trình:
Bạn Hà đã giải hệ (A) bằng phương pháp thế như sau:
(2)
3x y 16
3x (3x 16) 16
y 3x 16
Vì phương trình (*) nghiệm đúng với mọi x R nên hệ có vô
số nghiệm
3x 3x 16 16
y 3x 16
Trang 13
- Nắm vững hai bước giải hệ phương trình bằng phương
pháp thế
- Xem lại các bài tập trong ví dụ và ? trong bài
- Làm bài tập 12, 13, 14, 15 (SGK – trang 15); 19, 20 (SBT – trang 7)
Trang 14XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN!