Trục lợi trong bảo hiểm xe cơ giới tại công ty bảo hiểm hà nội

Tuy nhiên,bên cạnh những khách hàng tham gia bảo hiểm với mong muốn được bảo vệtrước rủi ro thì lại có không ít người đã lợi dụng sơ hở của các công ty bảohiểm để thực hiện hành vi gian

LỞI Mỏ DẮU

Bảo hiểm là ngành dịch vụ có vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốcdân Bảo hiểm không chỉ thực hiện việc huy động vốn cho nền kinh tế màquan trọng hơn nó góp phần đảm bảo cho người tham gia về mặt tài chính,khôi phục đời sống và hoạt động sản xuất kinh doanh sau rủi ro Tuy nhiên,bên cạnh những khách hàng tham gia bảo hiểm với mong muốn được bảo vệtrước rủi ro thì lại có không ít người đã lợi dụng sơ hở của các công ty bảohiểm để thực hiện hành vi gian lận hòng kiếm lợi cho bản thân Đó chính làhiện tượng trục lợi bảo hiểm

Công ty bảo hiểm Hà Nội là một trong những Công ty có truyền thống

và đã được Tổng Công ty bảo hiểm Việt Nam xếp hạng đặc biệt Trongnhững năm vừa qua, cùng với sự chuyển mình của đất nước, hoạt động củaCông ty đã thu được những thành quả đáng khích lệ và có những đóng góp tolớn cho nền kinh tế của Thủ đô nói chung và nghành Bảo hiểm nói riêng Tuynhiên, cũng như tất cả các công ty bảo hiểm khác, Công ty bảo hiểm Hà Nội

đã và đang phải đối mặt với tình trạng khách hàng trục lợi bảo hiểm ngàycàng gia tăng

Qua thời gian tìm hiểu ở Công ty, tôi được biết nghiệp vụ bảo hiểm xe

cơ giới là nghiệp vụ bị trục lợi nhiều nhất và công tác phòng chống đang gặprất nhiều khó khăn Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài: “Trục lợi trong bảohiểm xe cơ giới tại Công ty bảo hiểm Hà Nội” với mong muốn có thể hiểuhơn những vấn đề:

Ngoài phần Lời mở đầu và Kết luận, Luận văn này bao gồm 3 chương:

♦ Chưởng I: Bảo hiểm xe cò giới và vấn đề trục lợi bảo hiểm

♦ Chường 11: Tình hình trục lòi bảo hiểm xe cò giới tại Công

ty bảo hiểm Hà Nội

♦ Chướng 111 : Một số kiến nghi nhằm tảng cường công tác

I sự CẦN THIẾT KHÁCH QUAN VÀ TÁC DỤNG CỦA BẢO HIỂM

XE Cơ GIỚI

1 Đặc điểm của xe cơ giới

vận tải cũng chính là một bộ phận cơ bản trong cơ sở hạ tầng, chính vì vậy

nó sẽ phát triển cùng với sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia Sự nghiệpcông nghiệp hoá hiện đại hóa của nước ta sẽ không thể thành công nếu thiếu

sự phát triển của giao thông vận tải

Trong xu hướng phát triển kinh tế mang tính toàn cầu như hiện nay, giaothông vận tải được ví như sợi dây nối liền nền kinh tế giữa các quốc gia, giữacác vùng kinh tế, các khu công nghiệp trong một quốc gia tạo cho việc lưuthông hàng hoá cũng như nhu cầu đi lại của người dân được đáp ứng mộtcách tốt nhất Hơn nữa giao thông vận tải phát triển còn thúc đẩy việc mởrộng giao lưu văn hoá trong và ngoài nước, tạo điều kiện trao đổi thông tin,nâng cao dân trí cho người dân Vì vậy, có thể nói giao thông vận tải là huyếtmạch của nền kinh tế, đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triểnkinh tế của đất nước

Nhận thức rõ được vai trò và vị trí của giao thông vận tải đối với sựnghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, trong những năm qua Đảng

và Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với ngành giao thông vậntải Do đó ngành giao thông vận tải đã có sự phát triển cả về chất và lượng,đáp ứng ngày càng cao các yêu cầu đặt ra và là một trong những nhân tốquan trọng góp phần thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam

Với địa hình phức tạp như nước ta đòi hỏi ngành giao thông vận tải phảiphát triển ở mọi hình thức, bao gồm: vận tải đường bộ, đường thuỷ, đườngsắt và vận tải đường hàng không Nhưng để phù họp với hoàn cảnh của nước

ta hiện nay thì vận tải đường bộ là phổ biến hơn cả

Ó Việt Nam xe cơ giới được sử dụng nhiều để vận chuyển hàng hoá và

đi lại ( phổ biến nhất là xe máy ) vì nó có một số đặc điểm mà các loạiphương tiện khác không có được :

Thứ nhất, chi phí vận chuyển của loại hình vận tải này rất vừa phải,

đồng thời tiền vốn bỏ ra để mua sắm phương tiện cũng thấp hơn các hìnhthức khác Điều này là yếu tố cơ bản để xe cơ giới phát triển như vũ bãotrong thời gian gần đây

Thứ hai, đây là hình thức có tính linh hoạt và cơ động cao, tốc độ vận

chuyển nhanh

Thứ ba, xe cơ giới hoạt động trong phạm vi rộng kể cả địa hình khó

khăn, có thể vận chuyển người và hàng hoá tới những nơi mà các loại hìnhvận tải khác không thực hiện được

Thứ tư, sử dụng các phương tiện xe cơ giới thường đơn giản và rất

thuận tiện

Tuy nhiên, loại hình vận tải này vẫn còn một số hạn chế như:

khoảng 6-7% được rải nhựa, chủ yếu ở các thành phố chính còn ở các tínhthành rất ít được rải nhựa

Sau năm 1986, đất nước bắt đầu mở cửa nền kinh tế, thừa nhận sự kinhdoanh cá thể với nhiều thành phần kinh tế khác nhau Trước những nhu cầungày càng tăng về sự trao đổi hàng hoá, Nhà nước đã xây dựng nhiều conđường mới chất lượng tốt đồng thời cũng tu sửa lại những con đường đã quáxuống cấp Đến năm 2002 nước ta có khoảng 256.367 km đường bộ trong đó40% đã rải nhựa, 12.500 cầu cống các loại đáp ứng khá đầy đủ nhu cầu của

xã hội

Nhìn vào những con số ta có thể thấy sự phát triển của giao thôngđường bộ nước ta là khá nhanh (trung bình mỗi năm có khoảng 300-400 kmđường được xây mới) Đặc biệt để kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nộivào năm 2010, Nhà nước đã có những dự án đầu tư vào giao thông rất nhiều

Có thể kể ra những ví dụ điển hình như cầu vượt ở Ngã tư sở, Ngã tư vọng,Kim Liên,

(Nguồn: Viện Chiến lược và phát triển giao thông vận tải)

Nhìn vào bảng số liệu ta có thể thấy tình trạng tai nạn giao thông đanggia tăng đến chóng mặt Nếu như vào năm 1994 chí có 13.760 tai nạn thì đếnnăm 2001 con số này đã tăng lên gấp đôi, trong khi đó số người chết, bịthương còn tăng với tốc độ nhanh hơn, điều đó chứng tỏ mức độ nghiêmtrọng của các vụ tai nạn ngày một tăng Tình trạng tai nạn giao thông tănglên một cách đáng lo ngại như vậy bởi một số nguyên nhân:

♦> Nguyên nhân khách quan :

- Bản thân xe cơ giới là loại phương tiện có tính cơ động cao, linh hoạtnên nó thường tham gia triệt để vào quá trình vận chuyển Điều này đãlàm xác suất rủi ro của nó lớn hơn rất nhiều các loại phương tiện khác

- Địa hình nước ta tương đối phức tạp với 3/4 diện tích là đồi núi và 108đèo dốc hiểm trở Đây là điều gây khó khăn cho việc xây dựng hệthống giao thông đường bộ và quá trình vận chuyển

Bảng 2: số lượng xe cơ giới tham gia giao thông đường bộ ồ

Việt Nam từ năm 1993 đến nảm 2002

đơn vị: xe

{Nguồn: Viện chiến lược và phát triển giao thông vận tải)

Năm 1993 tổng số xe máy và ôtô của nước ta là 2.720.062 thì tới năm

2002, tức là sau 10 năm con số đó đã tăng lên gần 3 lần, 7.784.631 xe Trungbình mỗi năm số lượng xe cơ giới của nước ta tăng khoảng 10-15%, trongkhi đó tốc độ tăng đường bộ chỉ vào khoảng 2-3% Đó là một điều không cânbằng và là một trong những nguyên nhân gây tai nạn

Với chính sách hạn chế nhập khẩu linh kiện và hạn chế người đăng ký

xe máy mới và tiến tới tạm dừng đăng ký xe vô tình kích cầu làm số lượng xetăng

được sửa chữa và nâng cấp Nhưng việc sửa chữa mang tính chắp vá thiếutính liên tục, đồng bộ làm cho chất lượng của con đường xuống cấp rấtnhanh Ngoài ra biển báo giao thông, thiết bị an toàn giao thông còn thiếu,nhiều biển báo còn đặt ở chỗ khuất khiến người tham gia giao thông khóquan sát, dễ dẫn đến tai nạn.

- Thứ ba, ý thức của người tham gia giao thông còn rất kém

Đây là nguyên nhân cơ bản và chủ yếu dẫn đến số vụ tai nạn giao thôngngày càng gia tăng Theo thống kê cho thấy nguyên nhân gây ra các vụ tainạn trong các năm qua có tới 70 - 80% là do người tham gia giao thôngkhông chấp hành đúng các qui định về an toàn giao thông (vi phạm tốc độchiếm 30%, tránh vượt sai qui định 20%, say rượu bia 7%) Theo báo cáo của

Bộ trưởng Bộ giao thông vận tải Lê Ngọc Hoàn tại kỳ họp thứ 10 Quốc hộikhoá X thì tổng số phương tiện cơ giới là 8.519.354 xe nhưng chỉ có4.114.491 người có giấy phép lái xe, chiếm 47,9% Điều đó cho thấy sốngười tham gia giao thông không có giấy phép lái xe hoặc chưa học luật màvẫn sử dụng xe đang chiếm tỷ lệ rất cao

2.2 Sự cán thiết của bảo hỉểm xe cơ giỡỉ

Trước tình hình tai nạn giao thông ngày càng gia tăng với mức độ ngàycàng nghiêm trọng, Chính Phủ đã đưa ra nhiều biện pháp nhằm giảm tìnhtrạng vi phạm luật lệ an toàn giao thông như: tăng cường việc truy cứu tráchnhiệm cá nhân, chống hữu khuynh trong điều tra xử lý vi phạm, xác định cácđoạn đường thường xảy ra tai nạn để lập biển cảnh báo, qui định về đội mũbảo hiểm, tăng cường tuyên truyền về an toàn giao thông Chính Phủ đã lấynăm 2003 là năm an toàn giao thông với việc tăng cường cảnh sát giao thôngtrên các nút giao thông, xử lý nghiêm các vi phạm về luật lệ an toàn giaothông Điều này thực sự đang đưa dần người dân sống và làm việc theo phápluật

bởi lẽ những người tham gia giao thông phần lớn là người chủ, trụ cột của giađình,là những người đảm bảo cuộc sống cho gia đình họ và góp phần tạo nên

sự phát triển cho xã hội Mặc dù pháp luật đã quy định rõ: khi xảy ra tai nạngiao thông, chủ phương tiện phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại về sứckhoẻ, tính mạng và tài sản nếu họ có lỗi dù vô tình hay cố ý, tuy nhiên trênthực tế, việc giải quyết hậu quả của các tai nạn giao thông thường phức tạp

và mất nhiều thời gian bởi lẽ :

- Nhiều trường hợp lái xe cũng bị chết do tai nạn nên việc giải quyếtbồi thường cho người thiệt hại trở nên khó khăn và đôi khi khôngthực hiện được

- Khi xảy ra tai nạn một số lái xe do thiếu ý thức đã chạy chốn tráchnhiệm bỏ mặc nạn nhân tự gánh chịu hậu quả của tai nạn

- Khả năng tài chính của chủ xe không cho phép họ có thể bồi thườngđầy đủ cho nạn nhân

Với tất cả lý do trên, khi tai nạn xảy ra quyền lợi của người bị thiệt hạikhó có thể được đảm bảo đồng thời nó cũng gây nhiều khó khăn cho chủ xe,làm cho kinh doanh của họ bị đình trệ, tài chính bị khủng hoảng

- Ngăn ngừa đề phòng hạn chẻ tổn thất

Thông qua công tác bồi thường thiệt hại cho các chủ xe, công ty bảohiểm thống kê được rủi ro, các nguyên nhân gây ra tai nạn từ đó đề ra cácbiện pháp hữu hiệu quỹ bảo hiểm được sử dụng chủ yếu cho việc bồi thườngnhững thiệt hại do tai nạn gây ra, đồng thời nó cũng được sử dụng một phần

để chi cho việc xây dựng, áp dụng các biện pháp an toàn giao thông, phốihợp với cảnh sát giao thông, bộ giao thông triển khai các biện pháp nhằmhạn chế các tổn thất ( như làm đường lánh nạn, biển báo )

- Đóng góp cho ngán sách Nhà nước

Nhà nước Bảo hiểm xe cơ giới là một trong những nghiệp vụ chủ chốtcủa các công ty bảo hiểm phi nhân thọ Thông qua thuế, nghiệp vụ này đóngmột phần không nhỏ trong nguồn thu của nhà nước Quỹ bảo hiểm trong lúcnhàn rỗi còn được sử dụng đầu tư cho các ngành sản xuất vật chất khác, pháthuy hiệu quả đồng vốn phục vụ cho quá trình tái sản xuất mở rộng

- Góp phần giải quyết vấn đề thất nghiệp

Doanh nghiệp bảo hiểm có nhũng đặc thù khác với các doanh nghiệphoạt động trong các ngành khác, trong đó phải kể đến số lượng nhân viên rấtđông, phần lớn là đại lý bảo hiểm Tính đến tháng 6 - 2002, Bảo Việt đã cótới 14.245 đại lý bảo hiểm, nhưng chí đứng thứ 2 so với công ty bảo hiểmPrudential với 24.169 đại lý Với tỷ lệ thất nghiệp là 6,5%, như ở nước ta thìnhững con số nói trên thật đáng khuyên khích

- Tăng sự gắn bó giữa các thành viên trong xã hội

Điều này có thể thấy thông qua nguyên tắc “Số đông bù số ít” trongBảo hiểm Nguyên tắc này khiến mọi người tham gia san sẻ rủi ro cho nhau

Họ sẽ thấy được vị trí và tầm quan trọng của họ trong xã hội Họ là một

❖ Các loại hình bảo hiểm xe co giới bắt buộc :

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của các chủ xe cơ giới đối với ngườithứ ba

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với hành kháchtrên xe

❖ Các loại hình bảo hiểm xe cơ giới tự nguyện :

- Bảo hiểm vật chất xe

- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với hàng hoávận chuyển trên xe

- Bảo hiểm tai nạn người ngồi trên xe và lái phụ xe

Trước khi đi sâu vào các nghiệp vụ, tôi xin giải nghĩa một số từ ngữchuyên nghành trong nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới:

Hợp đồng bảo hiểm: Là một thoả thuận giữa nhà bảo hiểm và ngườitham gia bảo hiểm Theo đó người tham gia bảo hiểm có trách nhiệm nộp phíbảo hiểm còn bên bảo hiểm có trách nhiệm bồi thường và trả tiền bảo hiểmcho người tham gia khi xảy ra các sự kiện bảo hiểm gây tổn thất đối với xecủa người tham gia.

Giấy chứng nhận bảo hiểm: Là bằng chứng ký kết họp đồng bảohiểm giữa chủ xe cơ giới và Công ty bảo hiểm do Công ty bảo hiểm cấp theoyêu cầu của người được bảo hiểm

1 Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối vóingười thứ ba

1.1 Đối tượng bảo hiểm

Trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba là phầntrách nhiệm được xác định bằng tiền theo quy định của pháp luật và sự phánquyết của toà án quyết định chủ xe phải gánh chịu do sự lưu hành xe củamình gây tai nạn cho người thứ ba

Người thứ ba là những người bị thiệt hại về thân thể và tài sản do xe cơgiới gây ra loại trừ người trên xe, lái phụ xe và hành khách trên chính chiếc

xe đó

- Các chi phí cần thiết để hạn chế và ngăn ngừa thiệt hại; các chi phíthực hiện biện pháp đề xuất của cơ quan bảo hiểm ( kể cả biện phápkhông mang lại hiệu quả).

- Những thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ của nhũng nguời tham giacứu người, ngăn ngừa tai nạn, chi phí cấp cứu và chăm sóc nạn nhân

♦> Các điều khoản loại trừ :

+ Các điếu khoản loại trù’ chung :

Nhà bảo hiểm không nhận bảo hiểm và không chịu trách nhiệm bồithường những thiệt hại, tổn thất xảy ra do:

- Hành động cố ý của chủ xe, lái xe

- Xe không đủ điều kiện kỹ thuật và thiết bị an toàn để lưu hành theoquy định

- Chủ xe (lái xe) vi phạm nghiêm trọng điều lệ trật tự an toàn giao

+ Các điếu khoản loại trù’ riêng :

- Xe chở chất cháy, chất nổ trái phép ( không có giấy phép vận chuyểnhoặc vận chuyển trái với các qui định trong giấy phép vận chuyển )

- Thiệt hại đối với tài sản bị mất cắp hoặc bị cướp trong tai nạn

1.3 Sô tiển bảo hiểm

Việc xác định chính xác phí bảo hiểm là yêu cầu tối cần thiết bởi lẽ sốtiền bảo hiểm tỷ lệ thuận với phí bảo hiểm Mà phí bảo hiểm lại ảnh hưởng

1.4 Phí bảo hiểm

Trên cơ sở số tiền bảo hiểm người ta có thể xác định phí bảo hiểm Đốivới mỗi nghiệp vụ khác nhau, phí bảo hiểm có thể xác định theo những cáchkhác nhau Tuy nhiên, chúng có cùng điểm chung là cơ cấu phí bảo hiểmtrên mỗi đầu phương tiện bao giờ cũng gồm hai phần là Phí cơ bản ( hay còngọi là phí thuần ) và Phụ phí Phí cơ bản là phí dùng để bồi thường còn phụ

Đây là cách tính bảo hiểm cho các phương tiện thông dụng trên cơ sởquy luật số đông Đối với các phương tiện không thông dụng, mức độ rủi ro

2 Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe đối vói hànhkhách trên xe

2.1 Đối tượng bảo hiểm

Đây là loại hình bảo hiểm áp dụng cho những chủ xe được cơ quan chứcnăng của nhà nước cấp giấy phép kinh doanh vận tải hành khách

Đối tượng được bảo hiểm là tính mạng và sức khoẻ của hành khách trên

- Chi phí cần thiết cấp cứu, chăm sóc nạn nhân

❖ Các điều khoản loại trừ :

Các điều khoản loại trừ của bảo hiểm TNDS của chủ xe đối với hành

3 Bảo hiểm vật chất xe cơ gỉối

3.1 Đối tượng bảo hiểm

Đối tượng bảo hiểm là xe cơ giới Chủ xe tham gia bảo hiểm vật chất

xe là để được bồi thường những thiệt hại vật chất xảy ra với xe mình donhững rủi ro được bảo hiểm gây nên Thông thường các chủ xe có thể thamgia bảo hiểm vật chất xe theo một trong hai hình thức là bảo hiểm toàn bộ xehay bảo hiểm thân vỏ xe

3.2 Phạm vi bảo hỉểm

Phạm vi bảo hiểm :

❖

- Tai nạn do đâm va, lật đổ

- Cháy, bão, lũ lụt,sét đánh, động đất, mưa đá

- Mất cắp toàn bộ xe ( đối với xe mô tô chỉ bảo hiểm khi có thoả thuậnriêng)

- Hư hỏng về điện, hoặc bộ phận máy móc, thiết bị ( kể cả máy thuthanh, điều hoà nhiệt độ ), săm lốp bị hư hỏng mà không do tai nạngây ra.

- Mất cắp bộ phận của xe

3.3 Sô tiển bảo hiểm

Đối với bảo hiểm vật chất thân xe, số tiền bảo hiểm được xác định dựatrên giá trị bảo hiểm Các công ty bảo hiểm thường dựa vào các yếu tố sau đểxác định giá trị xe :

- Loại xe

Trong đó:

P-phí bảo hiểm mỗi xe.

S- Số tiền bảo hiểm.

R-tỷ lệ phí bảo hiểm.

Tỷ lệ phí bảo hiểm R được xác định căn cứ vào:

- Tinh trạng thực tế của chiếc xe.

- Luật thuế của nhà nước

- Chi phí quản lý và lãi dự kiến của công ty

4 Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giối đối vốihàng hoá trên xe

4.1 Đối tượng bảo hiểm

Loại hình bảo hiểm này chỉ áp dụng cho những xe có giấy phép kinhdoanh vận tải hàng hoá Đối tượng được bảo hiểm là trách nhiệm và nghĩa

vụ bồi thường của chủ xe cơ giới cho chủ hàng khi xe đang lưu hành gây tainạn làm thiệt hại về hàng hoá chuyên chở trên xe và chủ hàng

Hàng hoá ở đây là những hàng hoá thông thường không thuộc nhómhàng hoá cấm kinh doanh, vận chuyển theo quy định của pháp luật Còn đốivới những hàng hoá đặc biệt như vàng, bạc đá quý, đồ cổ, tranh vẽ, hài cốt,tiền thì chỉ được bảo hiểm khi có thoả thuận riêng giữa chủ hàng với bênnhận bảo hiểm

4.2 Phạm vi bảo hỉểm

- Xe chở hành trái phép.

- Lái xe, chủ xe không có trách nhiệm trông coi, bảo quản hàng hoá

- Xe ôtô không thích hợp với loại hàng chuyên chả

- Mất cắp, trộm cướp

- Bắt giữ của cơ quan chức năng Nhà nước

4.3 Số tiển bảo hiểm

Đối với BHTNDS hàng hoá các công ty thường giới hạn mức tráchnhiệm của mình đối với 1 tấn trọng tải đăng ký bảo hiểm trong một vụ tainạn, cụ thể:

STBH = Mức trách nhiệm *SỐ tấn trọng tải đăng ký bảo hiểm

P haàniai= P nan> * Sô tháng xe hoạt động/12 *R.

Đây là nghiệp vụ bảo hiểm con người nên các công ty bảo hiểm sử dụngmức giới hạn trách nhiệm bồi thường Và các công ty thường đưa ra nhiềumức giới hạn cho từng loại xe để người tham gia có thể lựa chọn phù hợp vớikhả năng tài chính của mình

5.4 Phí bảo hiểm

Trong đó:

P: Phí hảo hiểm S: Số tiền báo hiểm R: Tỷ lệ phí hảo hiểm N: Số chỗ ngồi trên xe

Ngoài ra, các chủ xe cơ giới cũng có thể tham gia các loại hình bảohiểm trên trong một thời gian ngắn hơn một năm hoặc có thể rút lại phí

Đối với các phương tiện hoạt động ngắn hạn ( dưới một năm) thời giantham gia bảo hiểm được tính tròn tháng và phí bảo hiểm được xác định nhưsau:

p„gá„ han = p„ãm*So tháng xe hoạt động/12

Trường hợp đã đóng phí cả năm nhưng vào một thời điểm nào đóphương tiện không hoạt động nữa hoặc chuyển quyền sở hữu mà khôngTrong đó: R-Tỷ lệ hoàn lại(%)

6 Hợp đổng bảo hiểm trong nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới

Một hợp đồng được gọi là có giá trị pháp lý khi thoả mãn các điều kiện

sau:

- Mục đích của các bên là thiết lập mối quan hệ pháp lý

- Lời đề nghị của một bên và việc chấp nhận của bên kia

- Khả năng pháp lý của các bên để thực hiện hợp đồng

Hợp đồng bảo hiểm xe cơ giới cũng phải tuân theo những điều kiệntrên, thiếu bất kỳ một chi tiết nào hợp đồng coi như không có hiệu lực, bịmất hiệu lực hoặc không thể thi hành được

Ngoài ra, hợp đồng bảo hiểm xe cơ giới cũng phải đảm bảo đúng

Trong thời gian hợp đồng bảo hiểm đang có hiệu lực nếu có một bênmuốn sửa đổi hay bổ sung một số điều khoản thì phải thông báo cho bên kiatrước 30 ngày, mọi điều khoản sửa đổi bổ sung đều phải được thoả thuậnbằng văn bản, nó cùng với hợp đồng bảo hiểm sẽ là căn cứ để xem xét phạm

vi bồi thường thiệt hại cho người thứ ba

Hiệu lực của hợp đồng: Bắt đầu và kết thúc theo quy định ghi trên giấy

chứng nhận bảo hiểm Chỉ những tai nạn thuộc phạm vi bảo hiểm xảy ratrong thời hạn ghi trên giấy chứng nhận hoặc thời gian gia hạn thì nhà bảohiểm mới có trách nhiệm bồi thường các thiệt hại phát sinh

Chuyển quyền sở hữu: Trong thời gian còn hiệu lực, có sự chuyển

quyền sở hữu xe mà chủ xe không có yêu cầu huỷ bỏ hợp đồng bảo hiểm thìmọi quyền lợi bảo hiểm liên quan đến chiếc xe đó vẫn còn hiệu lực đối vớichủ sở hữu mới

Huỷ bỏ hợp đồng: Trường hợp có yêu cầu huỷ bỏ hợp đồng bảo hiểm,

chủ xe cơ giới phải thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp biết trước 15

7.1 Kh

ai

th

ác

Khác với các loại sản phẩm khác, sản phẩm bảo hiểm là sản phẩm dịch

vụ đặc biệt bởi nó chỉ là sự cam kết của người bảo hiểm(người bán) với ngườitham gia(người mua) về việc bồi thường hay trả tiền bảo hiểm cho những tổnthất thuộc phạm vi bảo hiểm Như vậy, bảo hiểm là sản phẩm vô hình mà cảngười bán và người mua không thể cảm nhận được hình dáng, kích thước,màu sắc,

Hơn nữa sản phẩm bảo hiểm là sản phẩm không mong đợi bởi nhà bảohiểm không mong đợi sự kiện bảo hiểm xảy ra để phải bồi thường và ngườitham gia bảo hiểm cũng không mong đợi sự kiện bảo hiểm xảy ra với mình

để được nhận tiền bảo hiểm, họ mua bảo hiểm chỉ mong có một tấm lá chắncho mình trong lúc không may gặp phải rủi ro

Bởi vậy, việc khai thác bảo hiểm rất khác so với việc khai thác các sảnphẩm thông thường khác

Trước hết, cần nghiên cứu thị trường nhằm mục đích xác định nhu cầutrên thực tế của thị trường, khả năng của khách hàng, xu hướng của thịtrường trong thời gian tới cũng như các đối thủ đang cạnh tranh với doanhnghiệp trên thị trường để có biện pháp thích hợp cho việc khai thác vừa đảmbảo hiệu quả cao và với chi phí thấp

- Xem xét trên thị trường hiện có bao nhiêu Công ty bảo hiểm ?,cùngchiến lược khuyếch trương của họ để đưa ra đối sách thích hợp nhằmđảm bảo chiếm được thị phần lớn và kinh doanh có hiệu quả.

Để tiến hành khai thác có 2 cách chủ yếu:

- Trực tiếp: Người bảo hiểm trực tiếp đưa sản phẩm đến tay người

mua thông qua cán bộ trực tiếp làm việc tại Công ty Theo cách này,khách hàng có nhu cầu tham gia bảo hiểm sẽ đến trực tiếp Công ty

để mua bảo hiểm Như vậy Công ty có thể trực tiếp tìm hiểu nhu cầucủa khách hàng cũng như mức phí ưa chuộng, mặt khác cung cấp cácthông tin cần thiết cho khách hàng Tuy nhiên cách khai thác nàytrên thực tế thường chỉ được số lượng nhỏ Do đó người ta thường sửdụng cách thứ 2

- Gián tiếp: Thông qua môi giới hoặc đại lý Môi giới bảo hiểm là

một cá nhân hay tổ chức thực hiện hoạt động cung cấp thông tin, tưvấn cho bên mua bảo hiểm về sản phẩm bảo hiểm, điều kiện bảohiểm, mức phí bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm và các công việcliên quan đến việc đàm phán, thu xếp và thực hiện hợp đồng bảohiểm theo yêu cầu của bên mua bảo hiểm Đối với nghiệp vụ bảohiểm xe cơ giới hiện nay ở Việt Nam chủ yếu thông qua mạng lướiđại lý Đại lý bảo hiểm là một cá nhân hay tổ chức được doanhnghiệp bảo hiểm uỷ quyền trên cơ sở hợp đồng đại lý để tiến hànhmời chào, bán bảo hiểm, thu xếp ký kết hợp đồng bảo hiểm, thu phí

thường về sau cũng được dễ dàng hơn, tránh việc tổn thất do tai nạn củakhách hàng nằm ngoài phạm vi bảo hiểm.

Muốn vậy cần giải thích cho khách hàng về phạm vi, trách nhiệm củanhà bảo hiểm trong mỗi nghiệp vụ, qua đó nêu ra các lợi ích khác nhau củaviệc tham gia bảo hiểm trong từng nghiệp vụ Từ đó tự bản thân khách hàngthấy được quyền lợi của mình và sẽ nảy sinh nhu cầu tham gia tất cả cácnghiệp vụ bảo hiểm

7.2 Để phòng và hạn chế tẩn thất

Rủi ro xảy ra là điều không mong muốn của người tham gia bảo hiểmcũng như nhà bảo hiểm Vì vậy sau khi khai thác, nhà bảo hiểm cần tiếnhành cũng như nhắc nhở người tham gia thực hiện các biện pháp đề phòng vàhạn chế tổn thất Cụ thể, cần yêu cầu người tham gia bảo hiểm thực hiện cácbiện pháp đảm bảo an toàn khi cho xe tham giao thông Còn đối với bản thânCông ty cần tiến hành một số biện pháp sau:

- Làm các biển báo trên các trục đường, các đường lánh nạn trên cácđèo dốc nguy hiểm, các gương cầu trên các đoạn đường cua hẹp,

- Tham gia vào việc sửa sang, nâng cấp các đường giao thông

dỡ hoặc sửa chữa xe khi chưa có ý kiến của công ty bảo hiểm, trừ trường hợpphải thi hành chí thị của cơ quan có thẩm quyền.

Khi nhận được thông báo tai nạn, Công ty bảo hiểm phải lập tức cửngay cán bộ phối hợp với các cơ quan chức năng để giám định và xác địnhtổn thất xảy ra

Mọi tổn thất được khách hàng thông báo đều phải được giám định mộtcách nhanh chóng để các tang vật và nhân chứng không bị phân tán

Trong trường hợp giám định không thực hiện được đầy đủ do hiệntrường bị xáo trộn, hoá đơn chứng từ bị tiêu huỷ thì có thể căn cứ vào biênbản của các cơ quan chức năng ( cảnh sát, bộ đội biên phòng, cơ quan y tế);khai báo của người được bảo hiểm, bằng chứng, ảnh chụp, hiện vật thu được

và kết quả điều tra, thẩm định của giám định viên

Nếu tổn thất xảy ra bởi bên thứ ba nào đó thì đồng thời với việc giámđịnh, giám định viên phải hướng dẫn người được bảo hiểm tiến hành các thủtục pháp lý cần thiết để đòi bên thứ ba bồi thường và mời họ cùng giám định

để xác định thiệt hại

+ Thông báo tai nạn.

+ Bản sao giấy chứng nhận bảo hiểm, giấy chứng nhận đăng ký xe, giấychứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường phương tiện cơgiới đường bộ, giấy phép lái xe

+ Kết luận điều tra của cơ quan Công an hoặc bản sao hồ sơ tai nạngồm: Biên bản khám nghiệm hiện trường ( kèm sơ đồ hiện trường ), Biên bảnkhám nghiệm xe liên quan đến tai nạn, Biên bản giải quyết tai nạn

+ Bản án hoặc quyết định của Toà án (trường hợp có tranh chấp )

+ Các biên bản, tài liệu xác định trách nhiệm của người thứ ba

II VÂN ĐỂ TRỤC LỢI TRONG BẢO HIEM XE CƠ GIỚI

Cùng với sự lớn mạnh của thị trường bảo hiểm, số lượng người tham gia

rủi ro, thì đã xuất hiện không ít khách hàng lợi dụng bảo hiểm để làm lợi chobản thân mình một cách phi pháp Đó chính là hành vi trục lợi bảo hiểm.

Theo Hiệp hội bảo hiểm Canada: “Trục lợi bảo hiểm là hành vi cố tìnhgian dối, lừa đảo có thể có chủ định ngay từ khi tham gia bảo hiểm hoặc phátsinh sau khi xảy ra rủi ro cho đối tượng bảo hiểm nhằm chiếm đoạt một sốtiền từ nhà bảo hiểm mà đáng lý ra họ không được hưởng”

Số người này ngày càng nhiều với những thủ đoạn ngày càng tinh vi sắcsảo Họ áp dụng các mánh khoé của mình để trục lợi đối với tất cả cácnghiệp vụ nhưng nhiều nhất là đối với bảo hiểm xe co giới bởi lẽ số tiền bồithường của nghiệp vụ này thường lớn

1 Những hình thức trục lợi bảo hiểm trong bảo hiểm xe cơgiới

1.1 Hợp lỹ hoá ngày và hiệu lực bảo hiểm

Giấy chứng nhận bảo hiểm được coi như một hợp đồng kinh tế và cóhiệu lực đã được quy định trong hợp đồng đó Giấy chứng nhận được cấp chongười tham gia bảo hiểm như một sự bảo đảm cho lời cam kết của người bảohiểm Khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra, các Công ty bảo hiểm sẽ căn cứ vàogiấy chứng nhận để đền bù cho người tham gia bảo hiểm Trên giấy chứngnhận sẽ ghi một thời gian cụ thể công nhận hiệu lực của giấy chứng nhận bảohiểm Chỉ những sự kiện bảo hiểm nằm trong thời hạn bảo hiểm người bảohiểm mới đền bù thiệt hại

lý ấn chí của công ty bảo hiểm thiếu chặt chẽ Cách này tương đối khó pháthiện bởi tiêu cực phát sinh trong đội ngũ nhân viên của công ty những người

đã quá hiểu về luật lệ cũng như những sơ hở của công ty

1.1.2 Ghi lại ngày tai nạn

- Trong trường hợp bị tai nạn nhưng chưa tham gia bảo hiểm chủ xelập tức mua bảo hiểm cho xe và tìm mọi cách mua chuộc cơ quanchức năng để ghi ngày tai nạn xảy ra sau so với ngày mua bảo hiểm.Trường hợp này chủ xe cũng đã lợi dụng sơ hở của nhân viên công tybảo hiểm đó là bán bảo hiểm khi không nhìn thấy tình trạng của xe

- Trong trường hợp tai nạn xảy ra chủ xe có mua bảo hiểm nhưng giấychứng nhận vừa mới hết hạn chưa làm thì chủ xe cũng mua chuộc cơquan chức năng để ghi ngày tai nạn xảy ra trước ngày hết hạn bảohiểm

Cả 2 trường hợp trên đều có thể dễ dàng bị phát hiện nếu như các giámđịnh viên điều tra ở những người dân xung quanh khu vực xảy ra tai nạn

1.2 Thay đổi tỉnh tiết vụ tai nạn

Trường hợp này thường xảy ra khi chủ xe vi phạm các điều khoản loạitrừ của Công ty bảo hiểm như :

hiểm sẽ từ chối bồi thường khi phát hiện ra các vi phạm trên Do đó, để hợp

lý hoá tai nạn, các chủ xe thường bốc dỡ hàng hoá quá tải hoặc giảm sốlượng khách trên xe trước khi cơ quan chức năng đến hiện trường

Đối với nhũng xe chạy suốt liên tỉnh thường phải có lái xe và phụ xe

mà phụ xe thì ít khi có bằng lái nhưng vẫn lái thay cho lái xe những lúc mệtmỏi Khi xảy ra tai nạn, lái xe thường đứng ra chịu trách nhiệm để lấy tiềnbồi thường Hơn nữa địa bàn xảy ra tai nạn cũng là một trong những nguyênnhân tạo điều kiện cho chủ xe thực hiện hành vi trục lợi của mình khi xảy ratai nạn ở vùng đồi núi, vùng vắng người không có nhân chứng để xác nhận

sự việc

Thông thường, hồ sơ tai nạn bao gồm các bản sao các giấy tờ, biên bảnnhằm hợp lệ hoá giấy tờ như Giấy chứng nhận bảo hiểm , Giấy phép lưuhành, Giấy phép vận chuyển Người tham gia bảo hiểm đã sửa chữa bảnchính rất tinh vi, sau đó dùng kỹ thuật Photocopy, vi tính để qua mắt sự kiểmtra của nhân viên bảo hiểm (trong đó chủ xe sửa chữa tên, thời hạn lưu hành,hiệu lực bằng lái ) Đó là những thủ thuật rất nhỏ nhưng tinh vi, nếu khônglưu ý kiểm tra đối chiếu bản gốc, sẽ khó phát hiện được những giả dối, gianlận của hồ sơ bồi thường

1.3 Tạo hiện trường giả

Trường hợp này thường đi liền với hình thức thay đổi lỗi, nguyên nhântrong vụ tai nạn Số tiền hòng trục lợi trong những trường hợp này thường làrất lớn, thủ đoạn của hành vi gian lận là hết sức tinh vi khiến công tác giámđịnh gặp rất nhiều khó khăn Những kịch bản dàn dựng hiện trường giả củacác chủ xe rất công phu và khoa học nhiều khi qua mắt cả cảnh sát giaothông Bởi vì khi mời đến khám nghiệm hiện trường, cảnh sát giao thông

Những trường hợp này thì tai nạn có thật và chủ xe phải được bồithường nhưng khi làm hồ sơ bồi thường họ lại khai tăng số tiền tổn thất sovới thực tế Kiểu trục lợi này phổ biến nhất trong nghiệp vụ bảo hiểm vậtchất thân xe:

Trường hợp chủ xe đã sửa chữa trước khi làm hồ

- Móc ngoặc với cơ sở sửa chữa để ghi giá sửa chữa cao hơn giá thực

tế, ghi khống hạng mục sửa chữa, thay thế đồ cũ nhưng kê khai đồmới,

- Sửa chữa thay thế cả những bộ phận hư hỏng không do tai nạn hoặc

bị tai nạn từ trước khi bảo hiểm

- Khai tăng, khai khống số tiền vận chuyển xe tới xưởng sửa chữa

♦> Trường hợp chủ xe sửa chữa trước khi làm hồ sơ bồi thường :

- Khi khai báo chất lượng thực tế của hạng mục tổn thất trước khi tainạn ( đồ cũ, chất lượng kém khai tăng thành đồ mới, chất lượng tốt)

Khi tổn thất xảy ra, họ không thông báo về tổn thất cho các doanh nghiệpbảo hiểm cùng một lúc Sau đó họ sẽ tiến hành lập hồ sơ bồi thường ở tất cảcác doanh nghiệp bảo hiểm Nghĩa là cùng một lúc chủ xe nhận được số tiềnbồi thường gấp mấy lần số tiền tổn thất.

Ngoài ra còn có thể kể đến các trường hợp như:

- Hai xe đâm nhau chủ xe đã được xe có lỗi bồi thường thiệt hại nhưngvẫn tiếp tục khiếu nại công ty bảo hiểm

- Hai xe cùng có lỗi gây tai nạn cho người thứ ba cả hai cùng lập hồ sơ

và quy lỗi toàn bộ về mỗi xe để được bồi thường về trách nhiệm dânsự

1.6 Cố ý gây tai nạn

Trong các hình thức khách hàng thường hay sử dụng để trục lợi bảohiểm thì hình thức cố ý gây tai nạn là một trong những trường họp lừa đảo cótính nghiêm trọng nhất Vì để thực hiện hành vi này đối tượng phải có sựchuẩn bị kỹ lưỡng và kỳ công về hiện trường và các chi tiết khai thêm bênngoài Hình thức này thường xảy ra với các chủ xe đang trong thời kỳ khókhăn về tài chính, họ lập ra một màn kịch để thu tiền bồi thường của nhà bảohiểm

2 Nguyên nhân của hành vi trục lợi bảo hiểm

Nguyên nhân sâu xa của hành vi gian lận bảo hiểm đuợc xuất phát từlòng tham của con người Để đạt được mục đích kiếm lợi bất chính người tasẵn sàng thực hiện mọi hành vi từ vi phạm pháp luật cho tới vi phạm đạo đức

Sở dĩ họ có thể thành công là do một số nguyên nhân khách quan và chủquan vừa là nhân tố thúc đẩy vừa là điều kiện để họ đạt được mục đích củamình

2.1 Nguyên nhân khách quan

Nhóm nguyên nhân này chịu sự tác động tổng thể của các yếu tố: từphía Nhà nước, đặc điểm của thị trường bảo hiểm, ý thức của người dân vềbảo hiểm, đặc điểm hoạt động địa lý của xe cơ giới

2.1.1 Nguyên nhân xuất phát từ hành lang pháp lý của Nhà nuớc

Sự thiếu chặt chẽ của hành lang pháp lý đã khiến các cơ quan chức năngnơi lỏng trong việc ngăn chặn các hành vi gian lận bảo hiểm đã khiến chủ xe

sẽ chẳng ngần ngại thực hiện hành vi gian lận khi có cơ hội nếu họ biết rằng

họ sẽ không bị sự trừng phạt của pháp luật khi công ty bảo hiểm phát hiện rahành vi của mình Điều này sẽ dẫn đến hành vi trục lợi xuất hiện ngày càngnhiều, mức độ nghiêm trọng ngày càng lớn

2.1.2 Nguyên nhân xuất phát từ ý thức của người dân

Trong bảo hiểm xe cơ giới có 2 nghiệp vụ thường được quy định là bắtbuộc: BH TNDS đối với người thứ ba & BH TNDS đối với hành khách.Nhưng chỉ có nghiệp vụ BH TNDS là được thực hiện tương đối nghiêm túccòn nghiệp vụ BH TNDS đối với người thứ ba của chủ xe, đặc biệt là xemôtô, tỷ lệ người tham gia rất thấp Điều đó cho thấy ý thức bảo vệ của chủphương tiện là rất thấp Họ chỉ chạy theo cái lợi trước mắt mà không nghĩ tớihậu quả lâu dài.Và khi tai nạn xảy ra, chủ xe chưa tham gia bảo hiểm sẽ nghĩđến mọi cách thức để trục lợi bảo hiểm nhằm làm giảm bớt khó khăn tàichính cho mình

Một nguyên nhân là những người dân chứng kiến tai nạn vô tình hay cố

ý đã giúp đỡ cho người trục lợi bảo hiểm.Điều này có thể do nhân chứng bịmua chuộc nhưng còn có một khía cạnh khác là họ tự nguyện khai sai bởinhận thức về bảo hiểm nói riêng và trình độ dân trí của họ nói chung cònthấp Họ không hiểu đúng ý nghĩa tác dụng của bảo hiểm Cộng thêm tinhthần nhân đạo một cách vô trách nhiệm bởi sự hạn hẹp về nhận thức làm họhiểu rằng khai sai để giúp người gây tai nạn lấy tiền bồi thường của Nhànước (tiền của công) khắc phục khó khăn là việc làm tốt

Nhưng nhân chứng không phải là đối tượng duy nhất có thể bị muachuộc: Để thực hiện được hành vi gian lận các chủ xe đã tìm cách dụ dỗ muachuộc hoặc nhờ các mối quan hệ với nhân viên của cơ quan chức năng cóliên quan Mỗi khi có vụ tai nạn xảy ra thì cảnh sát giao thông làm nhiệm vụkhám nghiệm hiện trường, xác định lỗi của các bên và lập biên bản vụ tainạn Nhân viên bảo hiểm thường phải dựa vào các biên bản này để giám địnhlại chứ ít khi có điều kiện giám định trực tiếp nhất là đối với các xe tai nạn ở

xa Chính vì thế nên khi các nhân viên cảnh sát bị mua chuộc để ghi sai vềngày tai nạn, nguyên nhân và mức độ lỗi của mỗi bên, số tiền tổn thất, trong

Một nguyên nhân nữa là do trình độ nghề nghiệp và kinh nghiệm của lái

xe thường là rất cao các chủ xe thường là những người am hiểu về xe cộ cả

về kỹ thuật lẫn nguyên nhân các vụ tai nạn thực tế (vì họ thường xuyên đitrên đường và tiếp xúc với nhiều vụ tai nạn) nên việc dàn dựng lên các vụ làkhông khó Cho nên khi bán bảo hiểm thì kinh nghiệm của lái xe sẽ hạn chếđược rủi ro cho nhà bảo hiểm nhưng ngược lại đây cũng là nguy cơ đối với

họ nếu như lái xe sử dụng những kinh nghiệm này để thực hiện hành vi gianlận

2.1.3 Nguyên nhân xuất phát từ chính quy tác Bảo hiểm

Việc thiếu chặt chẽ và phù hợp trong một số quy tắc đã gây bất lợi chohoạt động kinh doanh bảo hiểm đặc biệt nó làm cho việc vận dụng các quytắc trở nên lỏng lẻo, sơ hở nhất là đối với những người vận dụng cẩu thả, rậpkhuôn cộng thêm là một số văn bản có nhiều điểm không rõ ràng, thiếu kín

kẽ, đã làm khách hàng nảy sinh ý định trục lợi Ví dụ như: trường hợp xe chởquá tải, khi tai nạn xảy ra chủ xe thường bốc bớt hàng để hợp thức hoá việcbồi thường Nếu như có giấy tờ kiểm định về số lượng hàng hoá chuyên chởtrên xe thí sẽ tiện lợi cho việc điều tra giám định của công ty bảo hiểm

2.1.4 Nguyên nhân xuất phát từ không gian địa lý

Không gian địa lý cũng là một nguyên nhân thúc đẩy gian lận bảo hiểm

Xe cơ giới là loại xe có tính cơ động cao có thể hoạt động trên nhiều địa bànnhiều khu vực khác nhau của cả nước Do đó khi xảy ra tai nạn việc giamđịnh kịp thời thường phải nhờ vào biên bản giám định giấy tờ của công anhoặc công ty bảo hiểm khác giám định hộ Mà nhiều khi các biên bản giámđịnh này thiếu thông tin cần thiết hoặc thiếu chính xác thậm chí thiếu trung

2.1.5 Nguyên nhân xuất phát từ tổn thất của rủi ro

Nguyên nhân cuối cùng đồng thời cũng là nguyên nhân sâu xa nhất, làđộng cơ thúc đẩy hành vi gian lận, đặc biệt trong nghiệp vụ bảo hiểm vậtchất thân xe đó là giá trị tổn thất quá lớn Khi xảy ra tai nạn, thiệt hại về mặtkinh tế vượt quá khả năng tài chính của chủ xe đã khiến họ nảy sinh ý đồtrục lợi

Trên đây là những nguyên nhân không thuộc tầm kiểm soát của công ty

2.2 Nguyên nhân chủ quan

Đây là nguyên nhân xuất phát từ các công ty bảo hiểm, các nhân viênbảo hiểm và là những nguyên nhân trực tiếp thúc đẩy hành vi trục lợi bảohiểm

2.2.1 Nguyên nhân xuất phát từ phía các công ty bảo hiểm

Hiện nay thị trường bảo hiểm phi nhân thọ đang có sự cạnh tranh găygắt với sự tham gia của rất nhiều công ty bảo hiểm Để nâng cao doanh thuphí các công ty này luôn có xu hướng tối thiểu hoá thủ tục tham gia bảohiểm dẫn đến sơ hở tạo điều kiện cho hành vi trục lợi bảo hiểm Khi có tainạn xảy ra thường các công ty không bao giờ có sự phối hợp với nhau nên đểkhách hàng khiếu nại bồi thường nhiều lần trong những trường hợp bảo hiểmtrùng Hình thức khiếu nại nhiều lần được xuất phát và tồn tại từ chính yếuđiểm của sự không hợp tác, thiếu đồng bộ của công ty bảo hiểm trong sự

Đối với các trường hợp khiếu nại gian lận bị công ty bảo hiểm phát hiệnchưa có biện pháp xử lý thích đáng mà chỉ cốt làm sao ngăn chặn được từchối bồi thường chứ không có biện pháp xử lý đối tượng gian lận, trục lợibảo hiểm Xét về tính chất tội phạm thì hành động trục lợi bảo hiểm cũngngư khiếu nại gian lận là hành động lừa đảo Tuy nhiên, hầu như không có vụnào được công ty bảo hiểm đưa tới cơ quan pháp luật xử lý, tất cả các công tychỉ dừng lại ở việc từ chối bồi thường

Sở dĩ như vậy là vì 4 lý do chính sau:

- Công ty bảo hiểm đã đạt được mục đích ngăn chặn thất thoát về tàichính

- Do điều kiện thị trường các công ty phải sử dụng mọi biện pháp đểgiữ và thu hút khách hàng nếu đưa ra công luận về các vụ khiếu nạigian lận thì sẽ gây tác động không tốt tới tâm lý khách hàng có thểdẫn đến giảm doanh thu

- Chi phí theo đuổi khiếu kiện khách hàng gian lận (án phí) là khôngnhỏ và xét trên phương diện lợi ích doanh nghiệp thì đây là nhữngchi phí không đem lại hiệu quả rõ ràng

giám định viên còn hạn chế Các công ty chưa có chế độ khuyên khích thíchđáng cho những nhân viên phát hiện ra các vụ gian lận Chính vì vậy đãkhông phát huy được tinh thần trách nhiệm của các nhân viên.

2.2.2 Nguyên nhân xuất phát từ phía các nhân viên bảo hiểm

+ Trình độ của các nhân viên bảo hiểm còn hạn chế:

Đây đang là một điểm yếu của ngành bảo hiểm nước ta Do thị trườngcòn non trẻ nên các nhân viên bảo hiểm chưa có nhiều kinh nghiệm trongcông tác phòng và chống trục lợi bảo hiểm xe cơ giới Do sức ép của việchoàn thành doanh thu phí nên các đại lý sẵn sàng bán bảo hiểm mà khôngcần kiểm tra các giấy tờ cần thiết của xe mua bảo hiểm và thậm chí ngay cảchiếc xe đó Hoặc có thể do vô tình ghi sai, ghi không đúng quy cách ngàytháng trên giấy bảo hiểm, tạo cơ hội cho chủ xe lợi dụng Còn đội ngũ giámđịnh viên thì hầu hết không có chuyên môn về xe cơ giới, họ chỉ giám địnhtheo kinh nghiệm của bản thân Do đó họ khó có thể phát hiện ra những sơ

hở của lái xe nhiều kinh nghiệm hoặc giám định sai tỷ lệ tổn thất Trongkhâu xem xét hồ sơ bồi thường, sự thiếu tinh thần trách nhiệm của các nhânviên có thể làm cho họ không phát hiện được những sửa chữa, thay đổi củacác chủ xe với các giấy tờ, biên bản

+ Tư cách đạo đú’c nghê nghiệp của một bộ phận nhân viên

bảo hiểm còn yếu:

Những người này bị các chủ xe mua chuộc để tiếp tay cho hành vi gianlận trong phạm vi hoạt động của mình Các đại lý có thể ghi sai ngày muabảo hiểm còn các giám định viên có thể nâng cao tỷ lệ tổn thất hoặc bỏ quaviệc kiểm tra tính chất pháp lý của một số giấy tờ cần thiết Các đại lý thựcchất không phải là nhân viên thuộc biên chế của công ty bảo hiểm nên họkhông gắn bó với lợi ích của công ty, thiếu tinh thần trách nhiệm Đây là

nên hậu quả để lại của nó có xu hướng ngày càng trầm trọng và nặng nề.Hiện tượng này không chỉ gây thiệt hại cho công ty bảo hiểm mà cho cả xãhội.

3.1 Hậu quả đối vdỉ cóc công ty bảo hiểm

Hành vi trục lợi bảo hiểm chắc chắn sẽ làm giảm lợi nhuận của công tybảo hiểm Như ta biết:

Lợi nhuận = Tổng thu - Tổng chi

Trong đó:

Tổng chi = Chi bồi thường + Chi quản lý + Chi khác

Nếu như hành vi trục lợi bảo hiểm không bị phát hiện thì nó sẽ làmtăng chi bồi thường Nếu các hành vi đó bị phát hiện thì sẽ làm tăng chi quản

lý bởi lẽ chi phí cho một vụ điều tra trục lợi thường rất lớn Thậm chí cótrường hợp nghi ngờ, công ty tổ chức điều tra nhưng không đủ cơ sở từ chốibồi thường Như vậy là cả chi bồi thường và chi quản lý đều tăng

Qua đó ta thấy dù có tổ chức điều tra hay không, dù có phát hiện được

Hành vi gian lận không chỉ ảnh hưởng tới từng công ty riêng lẻ mà nólàm suy yếu cả ngành bảo hiểm nói chung Mà như ta đã biết bảo hiểm làngành kinh tế có vai trò ổn định kinh tế - xã hội và thu hút đầu tư nước ngoài.

Vì vậy, việc gian lận đã gián tiếp ảnh hưởng xấu tới việc thu hút đầu tư nóiriêng và sự phát triển kinh tế xã hội nói chung

Nền kinh tế nước ta đang phát triển, thị trường bảo hiểm còn non trẻnên những hành vi gian lận cũng mới ở dạng bộc phát, lẻ tẻ Nhưng nếukhông có những biện pháp ngăn chặn kịp thời thì các hành vi này sẽ pháttriển thành các hành vi tội phạm có tổ chức Đồng thời sẽ tạo ra tâm lý coithường kỷ cương và pháp luật

3.3 Hậu quả đối vởi xã hội

Bảo hiểm có vai trò thành lập nên một quỹ tài chính để giúp đỡ nhữngngười gặp rủi ro VI vậy nếu hành vi gian lận trót lọt thì những kẻ phi pháplại được lợi Điều này gây ra sự bất công trong xã hội

Hậu quả to lớn nhất là nguy cơ về đạo đức Bởi tính chất phát triển vàquy mô tổ chức của những vụ trục lợi sẽ kéo theo sự tha hoá, biến chất củađội ngũ nhân viên các ngành công an, Viện kiểm soát, y tế

Tóm lại, hành vi trục lợi bảo hiểm đã gây ảnh hưởng xấu đến không chỉhoạt động kinh doanh của công ty bảo hiểm mà còn ảnh hưởng tới đạo đức

theo dõi và đưa ra những mức tiền phạt thích đáng cao hơn mức phí bảo hiểm

mà họ phải nộp

Thứ hai, doanh nghiệp bảo hiểm phải tổ chức các đầu mối quản lý,theo dõi và kiểm tra chặt chẽ các cán bộ, đại lý và các cộng tác viên khaithác bảo hiểm Một mặt, phải nhắc nhở họ thực hiên đúng chức năng, nhiệm

vụ, quyền hạn, mặt khác phải đề ra những cơ chế quản lý phù họp như : Phíbảo hiểm thu được trong ngày, cuối ngày phải nộp; giấy chứng nhận bảohiểm cấp trong ngày phải thông báo cho doanh nghiệp bảo hiểm vào cuốingày; khi khách hàng tham gia bảo hiểm với số tiền lớn là bao nhiêu thì phảibáo cáo về doanh nghiệp bảo hiểm kiểm tra, theo dõi,

Thứ ba, quá trình giám định và bồi thường, chi trả tiền bảo hiểm phảithực hiện đúng nguyên tắc và trình tự mỗi khâu Nếu thấy nghi ngờ một loạigiấy tờ nào đó hoặc không rõ về thời gian, không gian trong các vụ tổn thấtcần xác minh lại ngay Nếu thấy cần thiết phải báo ngay để doanh nghiệp bảohiểm tổ chức điều tra, xác minh cho rõ Ngoài phương án điều tra độc lập,cần tranh thủ sự giúp đỡ của các bên có liên quan như : Chính quyền địaphương, công an, y bác sĩ và những người làm chứng

Thứ tư, nếu đã phát hiện có sự gian lận, cần phải theo dõi chặt chẽ đốitượng, tổ chức điều tra xác minh chính xác và nhờ các cơ quan chức năngcan thiệp Kinh nghiệm của nhiều nước là cần phải tập trung điều tra các đốitượng sau:

trong doanh nghiệp Bên cạnh đó phải có chính sách đãi ngộ thoả đáng đốivới họ, thưởng phạt phải hết sức nghiêm túc và có nề nếp.

Tuy vậy, việc theo dõi phòng chống gian lận bảo hiểm không được làmảnh hưởng đến các công việc khác trong hoạt động kinh doanh Nhất làkhông được chậm trễ trong quá trình thanh toán tiền bảo hiểm cho kháchhàng, bởi tuyệt đại đa số khách hàng là những người trung thực

5 Vài nét về tình hình trục lợi bảo hiểm trên thế giốỉ

Từ khi ra đời cho tới nay, hoạt động của ngành bảo hiểm đã và đang tiếptục phát triển và khẳng định vị trí quan trọng của nó đối với sự phát triểnkinh tế của mỗi quốc gia Sự phát triển của thị trường bảo hiểm thế giới 0các nước phát triển như Anh, Pháp, Đức, Mỹ, Canada đã hình thành nênnhững tập đoàn bảo hiểm xuyên quốc gia điển hình : Thị trường bảo hiểmLloyd, thị trường bảo hiểm Bermuda ở những thị trường này, có sự pháttriển lớn mạnh về quy mô cũng như về tiềm lực kinh tế với số vốn khổng lồ.Tuy nhiên, cùng với sự phát triển và hiện đại của ngành bảo hiểm tính chấtgian lận, lừa đảo của khách hàng không chí xảy ra ở những nước đang pháttriển, những nước mà thị trường bảo hiểm mới được hình thành mà nó đã lanrộng cả sang những nước có bề dày truyền thống về kinh doanh bảo hiểmnhư Anh, Pháp, Mỹ

Vậy làm thế nào để tránh rủi ro và nhất là tránh được các vụ lừa đảo,gian lận của khách hàng để giảm tối thiểu tổn thất cho các nhà bảo hiểm .Con số mà các nhà bảo hiểm đưa ra về chi phí cho các vụ bồi thường gian lậnthật đáng lo ngại

- Bảo hiểm tai nạn con người và du lịch là 287 triệu USD tăng 20% sovới năm 1997.

- Bảo hiểm tài sản ( trong lĩnh vục kinh doanh ) là 74 triệu USD tăng20% so với năm 1997