Như vậy, khi đó cú chất lượng thỡ chỳng ta phải quản lý chất lượng, quản lý chất lượng là bước tiến mới của khoa học quản lý, làm cho quỏ trỡnh quản lý được thực hiện chặt chẽ hơn, kịp t
Trang 1ANH/CHỊ HIỂU THẾ NÀO VỀ CHẤT LƯỢNG?
BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC
Ở NHÀ TRƯỜNG PHỔ THễNG HIỆN NAY ?
Học viên: Dơng Văn Sỹ Lớp 1, Khóa 10 Cao học quản lý giáo dục
BÀI LÀM
Theo từ điển tiếng Việt, thuật ngữ chất lợng đợc hiểu là “Cái làm nên phẩm chất, giá trị của sự vật” hoặc là “Cái tạo nên bản chất sự vật làm cho sự vật này khác sự vật kia”
Theo quan điểm triết học, chất lợng hay sự biến đổi về chất là kết quả của quá trình tích luỹ về lợng, tạo nên sự nhảy vọt về chất của sự vật hiện tợng
Trong lĩnh vực sản xuất- kinh doanh, chất lợng sản phẩm đợc đặc trng bởi các yếu tố về nguyên vật liệu chế tạo, quy trình công nghệ sản xuất, các đặc tính về sử dụng kể cả về mẫu mã, thị hiếu, mức độ đáp ứng nhu cầu ng ời tiêu dùng
Trong lĩnh vực đào tạo, với đặc trng sản phẩm là con ngời lao động, có thể
hiểu chất lợng là kết quả (đầu ra) của quá trình đào tạo và đợc thể hiện cụ thể ở các phẩm chất giá trị nhân cách và giá trị sức lao động, hay năng lực hành nghề của ngời tốt nghiệp
Túm lại: Chất lượng khụng chỉ là một đặc tớnh đơn lẻ mà là toàn bộ cỏc đặc tớnh quyết định đến mức độ đỏp ứng cỏc yờu cầu của khỏch hàng
Khi cú chất lượng rồi thỡ chỳng ta phải quản lý chất lượng Vậy, quản lý chất lượng chớnh là cỏc hoạt động cú phối hợp để định hướng và kiểm soỏt một
tổ chức về chất lượng Việc định hướng và kiểm soỏt về chất lượng bao gồm lập chớnh sỏch chất lượng và mục tiờu chất lượng, hoạch định chất lượng, kiểm soỏt chất lượng, đảm bảo chất lượng và cải tiến chất lượng
Quản lý chất lợng bao gồm các hoạt động: kiểm soát chất lợng, đảm bảo chất lợng và quản lý chất lợng tổng thể
Trang 2Kiểm soát chất lợng là hình thức quản lý chất lợng nhằm phát hiện và loại bỏ các thành tố hoặc các sản phẩm cuối cùng không đạt chuẩn quy định Kiểm soát chất lợng là thuật ngữ lâu đời nhất về mặt lịch sử, nó bao gồm việc kiểm tra và loại bỏ các thành phẩm hay sản phẩm cuối cùng không thoả mãn các tiêu chuẩn đã đề ra trớc đó Nó là công đoạn xảy ra sau cùng khi sản phẩm
đã đợc làm xong có liên quan tới việc loại bỏ hay từ chối những hạng mục hay sản phẩm có lỗi Việc làm này thờng kéo theo lãng phí tơng đối lớn vì phải loại
bỏ hay làm lại các sản phẩm không đạt yêu cầu
Đảm bảo chất lượng, đõy là quỏ trỡnh xảy ra trong suốt quỏ trỡnh làm việc, do mọi người cựng tham gia và với mục đớch ngăn ngừa do vậy phũng chống được những sai phạm xảy ra ngay ở bước đầu tiờn
Ở tầng bậc cao hơn, đú là quản lý chất lượng tổng thể, ở đú khụng chỉ dừng lại ở chất lượng sản phẩm mà cao hơn là cũn tạo ra văn húa chất lượng
Mô hình Quản lý chất lợng tổng thể bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy cao vì luôn cải tiến mô hình phù hợp thực tiễn; đánh giá và lấy ý kiến phản hồi; chú trọng theo dõi và thoả mãn nhu cầu của ngời học; xác định mức chuẩn
đặt ra theo nguồn lực hiện có Tuy nhiên, phải đòi hỏi đầu t về nhân lực và tài chính cho nghiên cứu
Trong quản lý cần phải kết hợp chặt chẽ giữa quản lý truyền thống với quản lý chất lượng Quản lý chất lượng khụng cú nghĩa khỏc hoàn toàn với quản lý truyền thống ở chỗ, quản lý chất lượng vẫn sử dụng cỏc chức năng quản lý để tỏc động, tuy nhiờn khỏc nhau về cơ bản là cỏc chức năng quản lý khụng tỏc động trực tiếp lờn đối tượng mà tỏc động thụng qua chuẩn, hay núi cỏch khỏc, chuẩn là cụng cụ trực tiếp để tỏc động đến đối tượng quản lý
Như vậy, khi đó cú chất lượng thỡ chỳng ta phải quản lý chất lượng, quản lý chất lượng là bước tiến mới của khoa học quản lý, làm cho quỏ trỡnh quản lý được thực hiện chặt chẽ hơn, kịp thời hơn, hiệu quả hơn và khắc phục được những hạn chế của quản lý truyền thống và phải thực hiện theo những nguyờn tắc cơ bản của quản lý chất lượng đú là: Hướng vào khỏch hàng; sự lónh đạo; sự tham gia của mọi người; cỏch tiếp cận theo quỏ trỡnh; cỏch tiếp cận hệ thống đối với quản lý; cải tiến liờn tục; quyết định dựa trờn sự kiện; quan hệ hợp tỏc cựng cú lợi với người cung ứng
Trang 3Hiện nay, để nâng cao chất lượng dạy và học ở các nhà trường phổ thông nói chung và ở nhà trường hiện nay em đang công tác nói riêng phải là sự vận dụng tổng thể các biện pháp, song cần tập trung làm tốt các biện pháp sau:
Trước hết, phải xây dựng được văn hóa tổ chức của nhà trường, vì văn
hóa nhà trường nuôi dưỡng bầu không khí cởi mở, dân chủ, hợp tác, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau; mỗi cán bộ, giáo viên đều biết rõ công việc mình phải làm, hiểu rõ trách nhiệm, luôn có ý thức chia sẻ trách nhiệm, tích cực tham gia vào việc ra quyết định dạy và học; coi trọng con người, cổ vũ sự nỗ lực hòan thành công việc và công nhận sự thành công của mỗi người; nhà trường có những chuẩn mực để luôn luôn cải tiến, vươn tới; sáng tạo và đổi mới; khuyến khích giáo viên cải tiến phương pháp nâng cao chất lượng dạy và học, giáo viên được khuyến khích tham gia đóng góp ý kiến trong mọi họat động của nhà trường; Khuyến khích đối thọai và hợp tác, làm việc nhóm; chia sẻ kinh nghiệm và trao đổi chuyên môn; chia sẻ quyền lực, trao quyền, khuyến khích tính tự chịu trách nhiệm,chia sẻ tầm nhìn; nhà trường thể hiện sự quan tâm, có mối quan hệ hợp tác chặt chẽ, lôi kéo cộng đồng cùng tham gia giải quyết những vấn đề của giáo dục
Văn hóa nhà trường giúp các thành viên trong nhà trường biết cách tập trung vào cái gì là quan trọng cần thực hiện và tạo động cơ làm việc cho các thành viên Văn hóa ảnh hưởng động cơ, động cơ ảnh hưởng năng suất, chất lượng làm việc Văn hóa ảnh hưởng sự sẵn sàng của đội ngũ, của cha mẹ học sinh, học sinh và các nhà quản lý đối với việc cải tiến nhà trường và nâng cao tay nghề Vì vậy văn hóa là yếu tố chính ảnh hưởng năng suất, chất lượng của mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường, của cả nhà trường và rất quan trọng đối với tất cả những gì xảy ra trong nhà trường Một môi trường văn hóa tốt cũng giống như một mảnh đất màu mỡ cho các hạt giống nảy mầm
Thứ hai, xây dựng phong cách ứng xử hàng ngày: Đó là cách thể hiện
của mỗi thành viên nhà trường trong ứng xử hàng ngày Tuỳ theo hệ giá trị được thừa nhận và những ngầm định nền tảng của mỗi tổ chức nhà trường mà
có những loại hình phong cách ứng xử được chọn lựa phù hợp Chẳng hạn, mỗi tập thể giáo viên có một phong cách ứng xử khác nhau: Niềm nở, thân mật hay giữ khoảng cách, nghiêm túc; xuề xoà, vui nhộn hay công thức, trang trọng; nơi nhiệt tình, quan tâm nhưng có nơi lạnh nhạt, bàng quan
Trang 4Thứ ba, xây dựng phong cách làm việc: Mỗi tổ chức nhà trường, dù có ý
thức hay vô thức, đều hình thành nên một phong cách làm việc riêng Cùng là người giáo viên với công việc dạy học nhưng có tập thể giáo viên làm việc vì tinh thần trách nhiệm, lại có tập thể làm việc vì những mục tiêu, lợi ích trước mắt; có nơi cán bộ giáo viên tận dụng mọi thời gian để làm việc say mê, sáng tạo, lại có nơi làm việc kiểu công chức hành chính “sáng cắp ô đi, tối xách về”;
có đội ngũ giáo viên làm việc với tinh thần đồng đội cao, hợp tác và chia sẻ, bên cạnh những tập thể làm việc trong sự ganh đua, cá nhân, “đèn nhà ai nhà ấy rạng”
Thứ tư, phương pháp ra quyết định: Việc ra quyết định cho mỗi chủ
trương, phương hướng, kế hoạch, chính sách phát triển của nhà trường – một đặc trưng của hoạt động quản lý nhà trường – cũng thể hiện rất rõ tính chất và mức độ văn hoá của một tổ chức sư phạm Có thể nêu 3 khía cạnh biểu hiện sau đây: Sự tham gia của con người khi ra quyết định, nếu đó là quyết định độc đoán của cá nhân người quản lý nhà trường sẽ khác biệt rất cơ bản về văn hoá
so với việc ra quyết định tập thể dựa trên sự tham gia bàn bạc dân chủ của mọi thành viên trong tổ chức nhà trường; Thái độ của con người khi ra quyết định quản lý cũng bộc lộ rõ văn hoá, chẳng hạn một thái độ mạnh dạn đổi mới, dám nghĩ dám làm sẽ khác hẳn thái độ được chăng hay chớ, né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm; Phương pháp ra quyết định: việc ra quyết định có các công cụ hỗ trợ bài bản như hệ thống thông tin, sự phân tích chiến lược, các cơ sở khoa học, pháp lý cũng tạo ra sự khác biệt văn hoá so với cách ra quyết định dựa trên cảm tính, kinh nghiệm hoặc rất tuỳ tiện, ngẫu hứng của chủ thể quản lý
Thứ năm, Phương pháp truyền thông: Việc truyền bá, phổ biến thông tin
trong nội bộ tổ chức hay từ tổ chức ra bên ngoài và ngược lại là một trong những dấu hiệu nhận biết quan trọng về văn hoá ở một tổ chức nhà trường Trước hết là sự chia sẻ thông tin trong nội bộ tổ chức có được phổ biến rộng khắp tới mọi thành viên, ai cần cũng được cung cấp hay chỉ một bộ phận cán bộ quản lý tự coi đó là một thứ “đặc quyền”, quản lý các thông tin rất khắt khe, không muốn cho người khác biết sẽ có nhiều bất lợi cho địa vị của mình Cách thức truyền thông cũng là nét văn hoá tổ chức bởi đó là cách thức giao tiếp người – người, ý kiến được truyền đạt trực tiếp hay gián tiếp, theo hướng một chiều độc đoán “truyền lệnh” hay hai chiều dân chủ đối thoại, thông qua phương tiện truyền thống hay hiện đại
Trang 5Thứ sáu, xây dựng tính hợp tác trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn:
Giáo viên và đội ngũ nhân viên nhà trường thảo luận cùng nhau về các chiến lược dạy học và các vấn đề về chương trình; giáo viên và đội ngũ nhân viên nhà trường làm việc cùng nhau để xây dựng lịch trình làm việc của nhà trường; giáo viên và đội ngũ nhân viên nhà trường tham gia vào quá trình ra quyết định liên quan đến nguồn lực; qui định về hành vi của học sinh là kết quả làm việc hợp tác của giáo viên và nhân viên nhà trường; lập kế hoạch và phân bổ thoeif gian cho giáo viên và nhân viên thể hiện trong một kế hoạch chung chứ không phải là sự tách bạch của từng cá nhân
Thứ bảy, xây dựng tính đồng đội: Giáo viên và nhân viên kể về các hoạt
động kỉ niệm hỗ trợ các giá trị của nhà trường; giáo viên và nhân viên thăm viếng/ nói chuyện/ gặp gỡ bên ngoài nhà trường và thích thú nói chuyện với nhau; nhà trường có cảm nhận thực sự về tính cộng đồng; lịch trình của nhà trường tạo các cơ hộ giao tiếp cho các thành viên trong nhà trường; nhà trường
hỗ trợ và đánh giá cao việc chia sẻ các ý tưởng mới của các thành viên; nhà trường có nhiều các hoạt động truyền thống kỉ niệm và có các lễ nghi bao gồm các ngày lễ, các sự kiện đặc biệt và sự công nhận về việc đạt được mục tiêu đề ra
Thứ tám, năng suất và tự quyết: Nhân viên và giáo viên của nhà trường
dùng các hành động phòng ngừa cho những sự việc không hay có thể xảy ra hơn là để chúng xảy ra rồi tìm cách sửa chữa; các thành viên của nhà trường coi trọng và đánh giá cao về nhau; các thành viên của NT tìm các giải pháp khác nhau để giải quyết vấn đề hơn là chỉ sử dụng các giải pháp cũ; các thành viên của NT tìm ra các vấn đề cần giải quyết chứ không đỗ lỗi cho nhau; các thành viên của NT được ủy quyền để làm việc và giải quyết vấn đề chứ không cần trông chờ chỉ thị hay chỉ dẫn của cấp trên; mọi người chọn trường này để làm việc vì họ thích được làm việc ở đây
Để nâng cao chất lượng và quản lý chất lượng dạy và học ở các trường phổ thông nói chung và ở nhà trường mà em đang công tác hiện nay nói riêng phải là tổng thể các giải pháp, không coi nhẹ một giải pháp nào, có vậy việc bảo đảm chất lượng và quản lý chất lượng thực sự mới đạt hiệu quả thiết thực
và bền vững