Phát triển và nâng cao chất lượng cá hoạt động văn hóa, làm cho văn hoá thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Đóng góp mới của đề tài Góp phần làm rõ một số vấn đề cơ bản về văn hoá quản lí của đội ngũcán bộ quản lí học viên và đề xuất biện pháp bồi dưỡng văn hóa quản lí đốivới đội ngũ cán bộ qu

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Văn hoá là một hiện tượng lịch sử, văn hóa và giáo dục luôn hòaquyện với nhau thể hiện bản sắc, sức mạnh của quốc gia, dân tộc Văn hóa,giáo dục với các chức năng: Kinh tế, chính trị tư tưởng, văn hoá xã hội, vănhoá con người; trang bị tri thức; điều chỉnh hướng đích cho xã hội và cánhân; kích thích sáng tạo; tích luỹ, lưu giữ và truyền bá thông tin; dựbáo.v.v có vai trò to lớn trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội Đánh giá về vaitrò của văn hoá, Đảng ta khẳng định: Văn hoá là nền tảng tinh thần của xãhội, “vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội”Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII); Kết luận của Hội nghị Trung ươnglần thứ 10 (khoá IX) đã nhấn mạnh và đề cập đến nhiều điểm cụ thể về vai

trò của văn hoá, tỏ rõ quyết tâm chính trị: Phát triển và nâng cao chất lượng cá hoạt động văn hóa, làm cho văn hoá thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Trên thực tế, văn hoá đã đi vào nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội,

theo đó hàng loạt các thuật ngữ như: Văn hoá chính trị; văn hóa quân sự; vănhoá Đảng; văn hoá lãnh đạo; văn hóa quản lí; văn hoá giao tiếp; văn hóakinh doanh; văn hoá sản xuất; văn hoá ẩm thực; văn hóa giao thông; v.v.v.Cùng với hoạt động quản lí xã hội, văn hóa quản lí đã hình thành và được sửdụng ngày càng rộng rãi trong các hoạt động lao động sáng tạo, mang hiệu

quả kinh tế, chính trị, xã hội rất lớn Đảng ta “ Đặc biệt coi trọng nâng cao văn hóa lãnh đạo và quản lý, văn hóa kinh doanh và văn hóa nhân cách của thanh niên, thiếu niên; chống các hiện tượng phản văn hóa, phi văn hóa” [VKĐH X.Tr,213 ]

Nhà trường đào tạo sĩ quan, hoạt động quản lí học viên có vị trí đặc biệtquan trọng trong quá trình giáo dục- đào tạo Đội ngũ cán bộ quản lí học viên

là người quản lí trực tiếp ở cơ sở, có vai trò trách nhiệm tổ chức các hoạt độnggiáo dục- đào tạo, rèn luyện học viên đúng mục tiêu, yêu cầu đào tạo Cán bộquản lí học viên là người lãnh đạo, quản lí, chỉ huy, người thày “tại chỗ”, làlực lượng nòng cốt tổ chức các hoạt động huấn luyện, rèn luyện học viên trởthành sĩ quan quân đội

Hoạt động quản lí hoc viên của đội ngũ cán bộ quản lí ở trường đàotạo sĩ quan Quân đội rất cần đến văn hoá quản lí Văn hoá quản lí khôngchỉ giúp đội ngũ này có trí tuệ quản lí, lãnh đạo sâu sắc, bản lĩnh chính trịvững vàng , thực hiện công việc quản lí một cách khoa học và hiệu quả hơn

mà còn tạo ra uy tín cao của người cán bộ quản lí Văn hoá quản lí còn đóngvai trò là những giá trị nền gốc, mang ý nghĩa kinh nghiệm, sáng tạo vàtruyền thống để cán bộ trưởng thành nhanh, vững chắc Đối với tập thể, khivăn hoá quản lí của đội ngũ cán bộ quản lí học viên phát triển, nét đẹp tronghoạt động quản lý, tạo bầu không khí, tâm lý tập thể lành mạnh, hoạt độngquản lý học viên sẽ không còn "khô khan, cứng nhắc", đi sâu vào đời sống

và hoạt động huấn luyên, rèn luyện học viên như những giá trị văn hoá,mang đậm nét nhân văn quân sự Không những vậy, văn hoá quản lí ở họcòn là chất keo, tạo được sự đoàn kết, thống nhất cao, phát huy cao độ vaitrò, tiềm năng của cán bộ, học viên, xây dựng đơn vị vững mạnh về mọimặt

Tuy nhiên, trên thực tế, trình độ văn hoá quản lí của đội ngũ cán bộ quản

lí học viên và việc bồi dưỡng văn hoá quản lí còn nhiều bất cập, bồidưỡng văn hóa quản lí mang tính tự phát, thường được lồng ghép với hoạt

động CTĐ,CTCT Mặt khác, ngay cả thuật ngữ văn hoá quản lí nói

chung, đối với đội ngũ cán bộ quản lí tuy được sử dụng nhiều, nhưng việchiểu và sử dụng thuật ngữ đó còn có sự khác nhau, đòi hỏi cần nghiên cứu

thấu đáo Với ý nghĩa đó tôi chọn vấn đề “ Bồi dưỡng văn hóa quản lí cho cán bộ quản lí học viên các trường sĩ quan ” làm đề tài nghiên cứu.

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Làm rõ một số vấn đề về lý luận, thực tiễn văn hoá quản lí của cán bộquản lí học viên, đề xuất phương hướng, nội dung, biện pháp bồi dưỡng vănhoá quản lí cho cán bộ quản lí học viên các trường sĩ quan Quân đội nhândân Việt Nam

Nhiệm vụ nghiên cứu

- Luận giải, làm rõ văn hoá quản lí, văn hóa quản lí của đội ngũ cán

bộ quản lí học viên trường sĩ quan

- Nghiên cứu và làm rõ thực trạng về bồi dưỡng văn hóa quản lí đốivới đội ngũ cán bộ quản lí học viên trường sĩ quan hiện nay

- Đề xuất biện pháp bồi dưỡng văn hoá quản lí cho cán bộ quản lí họcviên trường sĩ quan

3 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu đề tài

Khách thể nghiên cứu

- Là đội ngũ cán bộ quản lí học viên cácTrường Sĩ quan

Đối tượng nghiên cứu

- Bồi dưỡng văn hóa quản lí cho cán bộ quản lí học viên ở các

Trường Sĩ quan hiện nay

Phạm vi nghiên cứu

- Các vấn đề liên quan đến văn hoá quản lý của cán bộ quản lí học viên Tập trung làm rõ vấn đề bồi dưỡng văn hóa quản lí cho cán bộ trung đội, đại đội, lớp, tiểu đoàn, hệ quản lý học viên các Trường sĩ quan Các số liệu, tư

liệu chủ yếu lấy trong 3 năm lại đây, ở các trường SQCT, SQTTG, SQLQ, SQPB

4 Giả thuyết khoa học

Vấn đề bồi dưỡng văn hóa quản lí cho cán bộ quản lí học viên các trường sĩ quan hiện nay, phụ thuộc vào nhiều yếu tố với nhiều cách làm khácnhau Tuy nhiên, khi hoạt động bồi dưỡng được thực hiện: Có kế hoạch chặt chẽ; nội dung, hình thức, phương pháp, phong phú và đa dạng; ý thức tự bồi dưỡng tích cực hơn; công tác kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm kịp thời với điều kiện môi trường, vật chất bảo đảm tốt thì văn hóa quản lí của cán bộQLHV nhà trường sĩ quan sẽ nâng lên một bước mới

5 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Cơ sở phương pháp luận

Dựa trên lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hoá, văn hoá lãnh đạo, văn hóa quản lí Sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học xã hội nhân văn, trong đó chú trọng kết hợp phương pháp lịch sử với phương pháp lôgíc; khái quát, phân tích và tổng hợp

* Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng một số nhóm phương

pháp sau:

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận bao gồm: Các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu lý luận, các công trình nghiên cứu có liên quan

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn bao gồm:

+ Phương pháp trưng cầu ý kiến; phương pháp phỏng vấn về thực trạng văn hóa quản lí của đội ngũ cán bộ quản lí học viên và bồi dưỡng văn

hóa quản lí của cán bộ quản lí học viên, tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp bồi dưỡng văn hóa quản lí đối với đội ngũ cán bộ QLHV.

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm, trao đổi, tọa đàm với cán bộ quản lí, giáo viên, học viên

+ Phương pháp quan sát thực tiễn các hoạt động bồi dưỡng văn hóa quản lí của đội ngũ cán bộ QLHV

+ Phương pháp chuyên gia, thông qua các mẫu phiếu và trao đổi trực tiếp để xi ý kién các chuyên gia về các biện pháp bồi dưỡng văn hóa quản lí dối với cán bộ QLHV

+ Phương pháp thống kê toán học để xử lí các số liệu, lượng hóa các kết quả nghiên cứu

6 Đóng góp mới của đề tài

Góp phần làm rõ một số vấn đề cơ bản về văn hoá quản lí của đội ngũcán bộ quản lí học viên và đề xuất biện pháp bồi dưỡng văn hóa quản lí đốivới đội ngũ cán bộ quản lí học viên nhà trường sĩ quan hiện nay

7 Kết cấu đề tài

Gồm mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận và kiến nghị, danh mục tàiliệu tham khảo và phụ lục kèm theo

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN BỒI DƯỠNG VĂN HÓA QUẢN

LÍ CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÍ HỌC VIÊN TRƯỜNG SĨ QUAN

1.1 Cơ sở lí luận

1.1.1.Tổng quan vấn đề nghiên cứu.

* Quan niệm về văn hóa, quản lí và văn hóa quản lí

Khái niệm văn hóa đã xuất hiện từ thời cổ đại và không ngừng đượchoàn thiện cả về nội hàm và ngoại diên của nó Theo nghĩa Hán - Việt, thuậtngữ văn hóa là sự kết hợp hai từ “ vẻ đẹp” và “giáo hóa” dùng đểchỉ sựthống trị của một triều đại phong kiến, dưới hình thức đẹp đẽ “văn trị” và

“đức trị”, sự thống trị dựa trên cơ sở giáo dục và thuyết phục con người.Thờikỳ Hy lạpcổ đại có thuật ngữ “cultus” nghĩa là gieo trồng, “cultusagree” là gieo trồng tinh thần, “cultus animi” là văn hóa, chắt chịư nâng niu,nuôi dưỡng bản chất, phẩm giá con người theo nững cái hay, cái đẹp, cái tiến

bộ, cái văn minh

Cho đến nay, thế giới có hàng trăm định nghĩa về văn hóa khácnhau,tùy thuộc vào thế giới quan, chỗ đứng, hiếu biết, tùy theo hoàn cảnh cụ thểcủa các nhà nghiên cứu để giải thích, cắt nghĩa văn hóa Tổ chức Giáo dục,khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) đang nhìn nhận văn hóavới ý nghĩa rộng rãi nhất, như một phức thể - tổng thể các đặc trưng, diệnmạo về tinh thần, vật chất, tri thức và tình cảm khắc họa nên bản sắc củacộng đồng gia đình, làng xóm, vùng miền, quốc gia, xã hội Theo nghĩa hẹphơn văn hóa là một tổng thể những hệ thống biểu trưng chi phối cách ứng xử

và sự giao tiếp trong một cộng đồng, khiến cộng đồng ấy có đặc thùriêng Văn hóa hệ thống những giá trị để đánh giá một sự việc, một hiệntượng ( đẹp hay xấu, đạo đức hay vô luân, phải hay trái, đúng hay sai ) theocộng đồng ấy.4 Chủ tịch Hồ Chí Minh nói về văn hóa: “ Vì lẽ sinh tồn cũngnhư mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngônngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật,những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sửdụng Toàn bộ ngững sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa” 5

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minhrất quan tâm lãnh đạo hoạt động văn hóa, coi văn là hóa là một mặt trận

năm 1943 trong bối đất nước còn chưa giành được độc lập, Đảng ta đã có đềcương phát triển văn hóa dân tộc Việt nam, khi đất nước giành được độc lập,chúng ta tiến hành cuộc cách mạng tư tưởng văn hóa đồng thời với cáchkhoa học kỹ thuật và quan hệ sản xuất Trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa

xã hội, đất nước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, các Nghị quyết củaĐảng luôn quán triệt quan điểm phát triển và bảo vệ nền văn hóa việt Namtiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, nhân dân, khoa học và đại chúng Cùng vớiNghị quyết ( TW, 2.KhóaVIII) về chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo,Đảng ta có Nghị quyết chuyên đề ( TW.5 Khóa VIII) về xây dựng và pháttriển nền văn hóa Việt nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc

Hiện nay trong bối cảnh toàn cầu hóa, quốc tế hóa đời sống kinh tế - vănhóa xã hội, giao lưu và hội nhập quốc tế, Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XĐảng ta xác định: “Phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần xã hội, làm chovăn hóa thấm sâu vào từng khu dân cư, từng gia đình, từng người, hoàn thiện

hệ giá trị mới của con người Việt Nam, kế thừa các giá trị truyền thống củadân tộc và tiếp thu văn hóa của loài người, tăng sức đề kháng chống văn hóađồi trụy, độc hại Nâng cao tính văn hóa trong hoạt động kinh tế, chính trị,

xã hội và sinh hoạt của nhân dân”(VKĐH,X.Tr,213) Đẩy mạnh các cuộcvận động toàn dân xây dựng văn hóa mới, tổ chức tốt các lễ hội văn hóa củavùng miền,của dân tộc, đất nước Nghị quyết 86/ĐUQSTW về công tác giáodục đào tạo nhà trường quan đội trong thời kỳ mới, quán triệt quan điểmgiáo dục đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, xây dựng đội ngũcán bộ, sĩ quan QĐNDVN có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu xâydựng quân đội trong thời kỳ mới…Toàn quân thực hiện tốt cuộc vận đôngxây dựng môi trường văn hóa, xanh, sạch đẹp; phát huy phẩm chất “Bộ đội

Cụ Hồ”; Tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, giao lưu văn hóa trong nước vàquốc tế; Thực hiện cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh-Nhà văn hóa lớn Làm cho vẻ đẹp và phẩm chất “Bộ đội CụHồ” luôn tỏa sang trong long nhân dân.

Quản lí là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trongcác hoạt động của con người Tư tưởng quản lí đã có từ xa xưa, nhưng líluận về quản lí chỉ được hình thành từ cuối thế ký 19 đầu thế kỷ 20 Quản lí

là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trong các hoạt độngcủa con người, nhiều học giả cho rằng: Quản lí là lực lượng sản xuất; quản lí

và kỹ thuật là hai trụ lớn, hai bánh xe thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tếhiện đại; quản lí đúng nghĩa là con người đã nhận thức được quy luật, vậnđộng theo quy luật và sẽ đạt được những thành công to lớn trong cuộc sống,lao động và sáng tạo Quản lí: Theo từ điển TiếngViệt thông dụng( NXBgiáo dục, 1998) là tổchức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan;Theo một số học giả nước ngoài, F W Taylo cho rằng: Quản li là biết chínhxác điềumuốn người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành côngviẹc mộtcách tốt nhất và rẻ nhất H Koontz thì khẳng định: Quản lí là mộthoạt động thiết yếu, nó bảo đảmphối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhânnhằm đạt được các mục đích của nhóm( tổ chức) Mục tiêu của quản lý làhình thành một môi trường mà trong đó mà con người có thẻ đạt được cácmục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất mà sự bất mãn cá nhân ítnhất Quản lí đúng nghĩa là con người đã nhận thức được quy luật, vận độngtheo quy luật và sẽ đạt được những thành công to lớn Trong tất cả cá lĩnhvực của đời sống xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển đều phảidựavào nỗ lực của cá nhân, của một tổ chức, từ một phạm vi nhỏ đến phạm virộng lớn hơn ở tầm quốc gia, quốc tế và đều phải thừa nhận và chịu một sựquản lý nào đó C Mác đã viết: “ Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điềukhiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”

Ngày nay thuật ngữ quản lí, đã trở nên phổ biến, nhưng chưa có một định

nghĩa thống nhất Cho đến nay nhiều người cho rằng: Quản lý chính là các hoạt động do một hoặc nhiều người điều phối hành động của những người

khác nhằm thu được kết quả mong muốn Với tư cách là một hành động có

thể định nghĩa: Quản lí là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lí tới đối tượng quản lí nhằm đạt mục tiêu đề ra Từ định nghĩa trên

cho chúng ta thấy: Quản lí bao giờ cũng là một tác động hướng đích, có mụctiêu xác định Quản lí thể hiện mối quan hệ giữa hai bộ phận chủ thể quản lí

và đối tượng quản lý, đây là quan hệ ra lệnh- phục tùng, không đồng cấp và

có tính bắt buộc, là sự tác động mang tính chủ quan nhưng phải phù hợp vớiquy luật khách quan Quản lí xét về mặt công nghệ là sự vận động của thôngtin, có khả năng thích nghi giữa chủ thể với đối tượng quản lí và ngược lại.Quản lí bao giờ cũng là quản lí con người, có mục tiêu quản lí, đối tượngquản lý là các quan hệ quản lí, có tính khoa học và nghệ thuật, là một nghề

có thuộc tính tổ chức- kỹ thuật và kinh tế- xã hội Quản lí là quá trình sửdụng tri thức, kỹ thuật và phương pháp chuyên môn, lập kế hoạch, tôe chức,lãnh đạo và điều khiển hoạt động của tổ chức nhằm thực hiện mục tiêu của

J cho rằng cần có mô hình quản lí kinh doanh dựa vào một nền văn hóa kiểu

J cho môi trường bên trong của doanh nghiệp với các đặc điểm sau: Xínghiệp phải duy trì công việc suốt đời cho công nhân, xây dựng sự trungthành của thợ đối với chủ Xí nghiệp J sẽ không có hiện tượng công nhân

vắng mặt, lười biếng hay bị sa thải, tất cả hợp thành một gia đình, một cộngđồng sinh tồn có liên hệ chặt chẽ với nhau về tổ chức Trong xí nghiệp Jkhông có sự áp đặt trên Mọi người được tham gia vào quyết định chung vithuyết này cho rằng việc ra quyết định tập thể có hiệu quả hơn quyết địnhcủa cá nhân Lí thuyết Kaijen của Masaakiimai là chìa khóa của sự thànhcông trong quản lí ở Nhật Thuyết này nhấn mạnh đến vai trò của ngườiquản lí trong việc ủng hộ va khuyến khích các lỗ lực của công nhân để cảitiến quy trình làm việc Một giám đốc cảu Kaijen(tiếng Nhật có nghĩa là cảitiến, cải thiện ) thường chú trọng đến: Kỉ luật, quản lí thời gian, phát triểntay nghề, tham gia các hoạt động trong công ti, tinh thần lao động, sự cảmthông.

Văn hóa quản lí là nét đẹp trong hoạt động quản lí Người có văn hóaquản lí là người hội tụ các nhân tố tích cực của ba nhân tố: Tầm nhìn quản lí,

kỹ năng quản lí, phong cách quản lí Người có văn hóa quản lí phải đíchthực là người có tầm nhìn quản lí thể hiện ở năng lực tốt trong công tác phântích, tổng hợp dự báo; có năng lực tốt trong thực hiện nghiệp vụ quảnlí quaviệc xử lí đồng bộ kỹ năng kế họach, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra; có phongcách quản lí trong sáng do liên kết được mọi người trong quá trình điều hànhbằng sự mẫu mực của nhân cách cá nhân bản thân Văn hóa quản lí là sự hội

tụ của “Tài – Tâm - Tầm”.Người quản lí có tài là người : Thấy việc sai màsửa được, thấy việc xấu mà ngăn được.Người quảnlí có tầm là người: Chưa

có viẹc mà biết việc sắp đến, định việc mà dự báo việc diễn biến ra sao, triểnkhai việc mà đoán được kết quả cuối cùng Người quản lí có tâm: Là ngườiluôn tu tâm, thường xuyên rèn đức, luyện tài, nghĩa cử cao đẹp trong sáng Trong hoạt động quản lí phải bao quát nhiều lĩnh vực khác nhau, ngườilàm công tác quản lí cần nắm vững hệ thống giá trị tạo lập văn hoa quản lí,

từ đó hình thành văn hóa quản lý cho mình đó là: Quản lí công việc đạt tới

các giá trị, năng xuất, chất lượng, hiệu quả Quản lí các mối quan hệ đạt cácgiá trị, kỉ cương, tình thương, trách nhiệm Quản lí môi trường đạt tới giá trị,phòng vệ đẩy lùi cácđe dọa, tận dụng được cơ may, cạnh tranh lành mạnh vàkết hợp hợp tác với các tổ chức khác Quản lí chính sự quản lí của mìnhnhằm đạt tới các giá trị, biết lắng nghe thu lượm được mọi ý kiến đóng gópcủa tập thể, biết quyết đoán, biết bồi dưỡng tinh hoa.

Triết lí phương Đông khi nói đến văn hóa quản lí, thường đề cập hai môhình tư tưởng của Khổng Tử và Hàn Phi Khổng Tử nói đến “Nhân – Trí –Dũng” trong lí tưởng và hành xử của người quản lí, thường được gọi là Đứctrị, quản lí xã hội lấy đạo đức làm nền tảng Hàn Phi thì nói đến “Pháp -Thuật - Thhế” trong lí tưởng và hành xử của người quản lí, thường được gọi

là Pháp trị, quản lý xã hội lấy luật pháp làm nền tảng Thực tế cho thấy chỉ

có “ Nhân – Trí – Dũng” mà thiếu “Pháp - Thuật - Thế” thì cũng không thểhoàn thành mục tiêu “Trị bình” đất nước ổn định phát triển Ngược lại chỉ có

“Pháp - Thuật - Thế” mà không đặt trên nền tảng “Nhân – Trí – Dũng” sẽ là

kẻ quản lí bá đạo “Nhân – Trí – Dũng” và “Pháp - Thuật - Thế” vừa là điềukiện cần và là điều kiện đủ dể xây dựng văn hóa quản lí đích thực vì sự pháttriển con người và xã hội phong kiến

Lênin, vị lãnh tụ vĩ đại của giai cấp vô sản, trong cuộc đời hoạt động cáchmạng của mình, ông khuyên cán bộ quản lí thường xuyên tu dưỡng văn hóaquản lí: Phải có tính kiên trí bền bỉ, phải luôn luôn trong sáng và ngay thẳng.Phải là người khiêm tốn, dịu dàng mềm mỏng, có lòng nhân ái biết quantâm đến đồng chí của mình, phải là người kiên định theo lí tưởng và cầnkhoan dung hơn, trung thực hơn, lễ độ hơn, tính khí ít thất thường hơnnữa Hồ Chí Minh nhà quân sự lỗi lạc trong quá trình lãnh đạo xây dựngquân đội Người đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc đối với cán bộ chiến sĩ.Trong lời khuyên một cán bộ cấp cao của quân đội Người viết “ Đảm dục

đại- Tâm dục tế - Trí dục viên- Hành dục phương” nghĩa là: Làm cán bộ,làm tướng phải có chí lớn có dúng cảm lớn Phải rèn luyện đạo đức, khiêmtốn, kính yêu đồng chí, đồng bào Chịu khó học hỏi năng cao mọi sự hiểubiết Hành động phải đem lại tiếng thơm cho đời, phải lấy hiệu quả côngviệc làm cái đích quan trọng Với mười hai từ đầy chất nhân văn quân sự đãđịnh hướng cho cán bộ rèn luyện nhân cách, văn hóa quản lí, tạo nên phẩmchất “Bộ Đội Cụ Hồ” cao đẹp.

Lâu nay và gần đây, nhiều người đã đề cập đến văn hóa quản lí Từgóc độ quản lí, có thể hiểu văn hóa quản lí bao gồm hai khía cạnh văn hóaquản lí của người lãnh đạo và văn hóa của tổ chức Trong thực tế, ngườilãnh đạo có văn hóa quản lí không thôi chưa đủ, mà còn phải cùng các thànhviên xây dựng văn hóa chung của tổ chức Văn hóa của chủ thê quản lí đượcbiểu hiện trong phạm vi rất rộng Nó là giá trị văn hóa của chủ thể quản lí, làcái đẹp trong lao động quản lí, đối lập với phản văn hóa, với tư tưởng dùngbạo lực trong quản Vấn đề văn hoá quản lí nói chung, văn hoá quản lí của độingũ cán bộ quản lí học viên ở nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam nóiriêng, hiện nay chưa được đề cập với góc độ một công trình, hay một bài viếtđộc lập mà mới chỉ được đặt ra với nghĩa là một khía cạnh nằm trong tiêuchuẩn của người cán bộ nói chung, cán bộ sĩ quan quân đội nói riêng Đó lànhững nội dung, tiêu chí, được đề cập trong nhiều văn kiện, nghị quyết củaĐảng, của Đảng uỷ Quân sự Trung ương hoặc trong mô hình đào tạo cán bộ,

sĩ quan của các nhà trường, đào tạo cán bộ của Đảng, của Nhà nước, củaQuân đội

Có một số sách, bài viết, luận án như: “ Khoa học ứng xử, nghệ thuậtứng xử” của Triệu Quốc Vinh ( Nhà xuất bản phụ nữ, Tháng 02 năm 2004 ),

“Nâng cao chất lượng hoạt động văn hoá ở đơn vị cơ sở Quân đội nhân dânViệt Nam hiện nay” của Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam

(Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, năm 2005); “Văn hoá Đảng và vấn

đề nâng cao vai trò người đảng viên” của PGS, TS Văn Đức Thanh, Tiến sĩPhạm Văn Thắng (Tạp chí Tư tưởng văn hoá, Số 2, năm 2005); “Văn hoá chỉhuy và văn hoá lãnh đạo” của tác giả Đoàn Chương; “Phát triển giá trị vănhoá trong nhân cách người sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay”của Nguyễn Xuân Trường (Luận án tiến sĩ triết học 2005), “ Văn hóa lãnh đạocủa đội ngũ cán bộ chính trị ở đơn vị cơ sở quân đội nhân dân Việt Nam hiệnnay” của T.S Nguyễn Văn Hữu.Viện KHXHNVQS( Đề tài năm 2007), “Biếtngười, dùng người, quản người” của Tạ Ngọc Ái ( Nhà xuất bản từ điển báchkhoa Tháng 01 năm 2009)…Các tác giả đã đề cập đến những nội dung cóliên quan đến vấn đề nghiên cứu của đề tài Tuy nhiên, cho đến nay chưa cómột công trình khoa học nào nghiên cứu một cách hệ thống chuyên sâu vềvăn hoá văn hóa quản lí của đội ngũ cán bộ quản lí học viên nhà trường quânđội nhân dân Việt Nam Do đó, đề tài“ Bồi dưỡng văn hóa quản lí cho cán bộquản lí học viên các trường sĩ quan” hiện nay không trùng lặp với các côngtrình nghiên cứu đã nghiệm thu, công bố

1.1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

* Văn hóa quản lí trong quản lí giáo dục

Văn hóa quản lí là cái đẹp trong lao động quản lí; trong quản lí giáo dục,văn hóa quản lí hòa trộn với giáo dục thành sức mạnh giúp thực hiện quátrình quản lí đạt hiệu quả; văn hóa quản lí thể hiện trong lý tưởng quản lí,trong phương thức quản lí và nhân cách người quản lí, từ việc đặt ra mụctiêu quản lí , điều hành quản lí nề nếp làm việc đến việc giao tiếp ứng xử

với mọi người, thái độ cư sử với cấp trên và cấp dưới.

Khái niệm trên cho thấy:

- Theo nghĩa chung nhất văn hóa quản lí là nét đẹp trong lao động quản lí

- Văn hóa quản lí thể hiện sức mạnh quản lí, nâng cao hiệu quả quản lí giáodục.

- Văn hóa quản lí thể hiện trong lí tưởng quản lí, phương thức quản lí, nhâncách quản lí nghệ thuật quản lí

- Văn hóa quản lí thể hiện sâu sắc mối quan hệ quản lí

*Văn hóa quản lí của cán bộ quản lí học viên các trường sĩ quan

văn hoá quản lí của cán bộ QLHV ở các trường sĩ quan là một bộ phậnvăn hoá lãnh đạo của Đảng, gồm tổng hoà các yếu tố tri tuệ, lãnh đạo, quảnlí; bản lĩnh chính trị; phẩm chất đạo đức, lối sống; năng lực, phương pháp,tác phong, kỹ năng công tác và nghệ thuật quản lí được kết tinh thành hệ giátrị chân, thiện, mỹ được hình thành trong quá trình thực hiện nhiệm vụ quản

lí của họ theo cương vị chức trách, trở thành một trong những nhân tố gópphần quyết định đến chất lượng, hiệu quả, giáo dục và rèn luyện học viêncác trường sĩ quan

Khái niệm trên cho biết:

- Văn hóa quản lí của đội ngũ cán bộ quan lí học viên là một bộ phậnvăn hóa quản lí, văn hóa lãnh đạo của Đảng ta

- Vai trò quan trọng của văn hóa quản lí, nâng cao hiệu lực quản lí vàtác động sâu sắc tới việc hình thành phẩm chất, nhân cách, phương pháp tácphong công tác của của người cán bộ quản lí học viên và học viên nhàtrường sĩ quan

- Cấu trúc văn hóa quản lí của cán bộ quản lí học viên: Bản lĩnh chínhtrị, phẩm chất, đạo đức, lối sống , năng lực, phương pháp công tác, phongcách và nghệ thuật quản lí

- Nét đặc trưng văn hóa quản lí của đội ngũ cán bộ quản lí học viên là,

hệ giá trị chân, thiện, mĩ - tâm, tài, tầm của người cán bộ quản lí học viên

- Tính quy luật của sự hình thành và phát triển văn hóa quản lí, là đưanhững giá trị đặc trưng chân, thiện, mĩ - tâm, tài, tầm, tiêu chí cán bộ quản lívào nhận thức, tình cảm, ý chí và hành động của mỗi cán bộ trong quá trìnhquản lí, trở thành phẩm chất văn hóa của cán bộ quản lí học viên

* Bồi dưỡng văn hóa quản lí cho cán bộ quản lí học viên các trường sĩ quan

Bồi dưỡng văn hóa quản lí đối với đội ngũ cán bộ quản lí học viên, làhoạt động có mục đích, được tổ chức chặt chẽ thường xuyên của lãnh đạo,chỉ huy, các cơ quan chuyên môn nhà trường đối với đội ngũ cán bộ quản líhọc viên, tạo cơ hội và điều kiện cho họ được bổ sung kiến thức, phát triểntrình độ chuyên môn, nghiệp vụ quản lí, kí năng quản lí và nghệ thuật quản

lí, nhằm đạt tới trình độ văn hóa quản lí, đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũcán bộ quản lí, nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo của nhà trường sĩ quantrong giai đoạn mới

Khái niệm chỉ rõ:

- Mục đích của hoạt động bồi dưỡng văn hóa quản lí trường sĩ quan là bổsung kiến thức, nâng cao trình độ và năng lực quản lí để đạt tới trình độ vănhóa quản lí( nét đẹp trong hoạt động quản lí), đáp ứng yêu cầu nâng cao chấtlượng giáo dục của nhà trường

- Chủ thể bồi dưỡng văn hóa quản lí cho cán bộ QLHV là, đảng ủy, chỉhuy các cấp quản lí học viên và cơ quan chuyên môn của nhà trường, màtrực tiếp là cấp ủy chỉ huy các đơn vị quản lí học viên

- Đối tượng bồi dưỡng là cán bộ quản lí học viên trực tiếp ở các hệ, tiểuđoàn, đại đội, trung đội học viên.

- Nội dung bồi dưỡng: Là tổng hợp các kiến thức nâng cao phẩm chất,năng lực, phong cách quản lí; đi sâu bồi dưỡng kiến thức khoa học quản lí,phương pháp quản lí, tâm lí và nghệ thuật quản lí trong môi trường quân sự

- quá trình bồi dưỡng gắn với hoạt động quản lí học viên, kết hợp bồidưỡng và tự bồi dưỡng, tự hình thành và hoàn thiện văn hóa quản lí đáp ứngyêu cầu quản lí

1.1.3 Biểu hiện, tiêu chí đánh giá và những nhân tố tác động ảnh hưởng đến văn hóa quản lí của người cán bộ quản lí học viên trường sĩ quan.

* biểu hiện( nhận diện ) văn hóa quản lí của người cán bộ quản lí học viên trường sĩ quan

Một là, văn hoá quản lí của cán bộ quản lí học viên được biểu hiện là

nét đặc trưng thể hiện văn hóa Đảng và phẩm chất nhân cách “Bộ Đội Cụ Hồ”; cán bộ quản lí học viên là người lãnh đạo, người quản lí, người chỉ huy, người thày tại chỗ, vừa là người đồng chí vừa là người bạn tin cậy của đội ngũ học viên

Hai là, văn hoá quản lí của cán bộ quản lí học viên biểu hiện là người

có kiến thức sâu rộng, nghệ thật ứng xử, giải quyết tốt các mối quan hệ quảnlí; thấy sai thì sửa, thấy xấu thì kịp thời ngăn chặn; làm việc có kế hoạch,biết việc, biết người, biết dự báo, đánh giá và tiếp thu ý kiến

Ba là, văn hoá quản lí của đội ngũ cán bộ quản lí học viên được biểu

hiện sự quan tâm chăm lo đời sống vật chất tinh thần, nâng cao chất lượng

học tập rèn luyện của mỗi học viên; Nêu cao tự học, tự rèn, nếp sống có kỷluật, là gương sáng để mỗi học viên học tập và làm theo.

Bốn là, văn hoá quản lí của đội ngũ cán bộ quản lí học viên biểu hiện có

kiến thức chuyên môn quân sự giỏi; nắm vững lí luận khoa học quản lí, quản

lí về số lượng và chất lượng, quản lí con người, quản lí cơ sở vật chất, quản

lí cả quá trình đào tạo học viên; luôn hướng học viên nêu cao tự học tập, rènluyện, hoàn thiện phẩm chất nhân cách người sĩ quan theo mục tiêu đào tạo

Năm là, văn hoá quản lí của cán bộ quản lí học viên biểu hiện, có sự

nhạy bén trong ứng sử, linh hoạt trong giao tiếp, biết lắng nghe, phân tích, đánh giá tình hình, tôn trọng nhân cách, cá tính quân nhân; tác phong làm việc nghiêm túc, chân thành và cởi mở; phương pháp công tác khoa học, tôn trọng khách quan, vận dụng khéo léo các phương pháp quản lí, phát huy được vai trò của tổ chức và các thành viên trong đơn vị

* Tiêu chí đánh giá văn hóa quản lí đối với cán bộ quản lí học viên trường sĩ quan

1 Có bản lĩnh chính trị vững vàng, quán triệt, thực hiện và vận dụng tốt các quản điêm của đảng về văn hóa trong quá trình quản lí học viên.

- Đây là tiêu chí quan trọng nhất, bảo đảm đánh giá đúng chuẩn, trình

độ, khả năng am hiểu về văn hóa Đảng, văn hóa lành đạo, văn hóa quản lí

và vận dụng vào quá trình quản lí học viên đào tạo sĩ quan

- Luôn kiên định mục tiêu, lí tưởng Đảng, có nhận thức sâu sắc vềĐảng, bản chất giai cấp công nhân của Đảng, Đảng Ta là đạo đức và vănminh Quán triệt và vận dụng các quan điểm của đảng về văn hóa, gắn vớiyêu cầu rèn luyện phẩm chất, năng lực của người sĩ quan tương lai Gươngmẫu chấp hành và thực hiện tốt các cuộc vận động của đảng, nhà nước,quan đội và các tổ chức đoàn thể xây dựng gia đình văn hóa, môi trường

văn hóa Tổ chức tốt các hoạt động tuyên truyền, giao lưu văn hóa trongquá trình quản lí học viên.

2 Có phẩm chất đạo đức của người cán bộ cách mạng, có lối sống trong sang, lành mạnh, đoàn kết, kỷ luật, uy tín và trách nhiệm cao.

- Đạo đức là gốc của người cán bộ cách mạng, bảo đảm cho mọi hoạtđộng của người cán bộ là tấm gương cho mỗi học viên học tập và noitheo

- Là hành động mẫu mực, từ lời nói đến việc làm, tư thế tác phong, nếpsống có kỷ luật, có văn hóa, hết long thương yêu giúp đỡ đồng chí đồngđội; sâu sát hướng dẫn, uốn nắn từng nếp ăn ngủ, nghỉ, sinh hoạt của họcviên

- Luôn nêu cao tự học, tự rèn, chủ động khắc phực khó khăn, thi đua tìmtòi sáng tạo, đoàn kết gắn bó cán bộ học viên, có lối sống giản dị, trongsang, khiêm tốn, phát huy dân chủ xây dựng đơn vị có môi trường văn hóatốt

3.Nắm vững và thường xuyên vận dụng kiến thức ,tri thức, khoa học quản

lý vào thực tiễn quản lí học viên.

- Là nội dung quan trọng, thể hiện năng lực, trình độ của người cán bộquản lí học viên, gắn vơi chức trách nhiệm vụ được giao Bảo đảm côngtác quản lí học viên được tiến hành một cách khoa học và đáp ứng yêu cầunhiệm vụ giáo dục, rèn luyện học viên

- là người có kiến thức khoa học cơ bản về tự nhiên, xã hội, khoa họcquân sự và chuyên ngành quân sự; kiến thức về tâm lí học lãnh đạo, quản

lí, tâm lí quân nhân; đặc biệt là kiến thức về khoa học quản lí, quản lí giáodục trong nhà trường quân sự gắn với mục tiêu đào tạo của nhà trường;quản lí chặt chễ các hoạt động của học viên, trong huấn luyện, giáo dục,

quân sự, chính trị gắn với thực tiễn nhiệm vụ huấn luyện của từng mônhọc, từng học kì, ôn thi tốt nghiệp ra trường; luôn đặt ra những yêu cầu cụthể với mỗi học viên, động viên phát huy được khả năng, trách nhiệm họctập, đẩy mạnh phong trào thi đau học tốt rèn nghiêm công tác tốt; xâydựng đơn vị có môi trường học tập, môi trường văn hóa tốt

4 Tiến hành các phương pháp quản lí linh hoạt có hiệu quả, phù hợp với đối tượng quản lí, Có phong cách , tác phong làm việc dân chủ, khoa học, sâu sát và tỉ mỉ, sát đối tượng quản lí.

- Là một yêu cầu cần có đối với mỗi cán bộ quản lí học viên; xuất phát từthực tiễn công tác quản lí, đòi hỏi người cán bộ quản lí phải có kỹ năng quản

lí và văn hóa quản lí Là những nét văn hóa càn có ở người cán bộ quản lí,thể hiện bản chất, phong cách của người cán bộ quan đội

- Thể hiện sự vận dụng linh hoạt các hình thức, phương pháp quản lí phùhợp với đặc điểm của từng đối tượng quản lí; quản lí hành chính, kỷ luật gắnvới quản lí chất lượng học tập và rèn luyện; quản lí chất lượng chính trị vớiquản lí về tư tưởng và các mối quan hệ xã hội; quản lí kế hoạch huấn luyệnvới quản lí kế hoạch tự học của mỗi học viên; kết hợp hài hòa các phươngpháp quản lí, hành chính pháp luật, giáo dục tâm lí, giáo dục chung với giáodục riêng và động viên khích lệ phù hợp, cụ thể với từng đối tượng, từngnhiệm vụ; luôn giữ vững tính nguyên tắc trong quá trình quản lí, mềm mỏng

và kiên quyết, không giản đơn, thụ động, cứng nhắc; luôn chủ động quản lí

dự báo các tình huống, xử lí, ngăn chặn kịp thời các biểu hiện, dấu hiệu viphạm kỷ luật, mất đoàn kết

- Luôn quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về giáo dục và đào tạo, giáodục là dạy trữ, dạy nghề và dạy người, dạy cách ứng xử thích nghi với cuộc

sống quân ngũ và thích ứng xã hội, thể hiện bán chất quân nhân cách mạng,phẩm chất bộ Đội Cụ Hồ; làm việc có kế hoạch, đúng nguyên tắc và thể hiện

sự tôn trọng nhân cách quân nhân Biết cách phân loại đối tượng quản lí, kỹnăng quản lí với từng lĩnh vực cụ thể, từng điểm mạnh, khâu yếu, mặt yếucủa tập thể, nhóm, cá nhân học viên; lắng nghe tâm tư nguyện vọng của họcviên; không có tư tưởng cụ bộ, định kiến cá nhân, nhìn nhận, đánh giá kháchquan kết quả học tập, phấn đấu rèn luyện của học viên

5 Giải quyết tốt các mối quan hệ quản lí, là người có uy tín lãnh đạo quản lí chỉ huy đơn vị

- Quá trình quản lí học viên người cán bộ quản lí phải giải quyết đồng thờirất nhiều mối quan hệ công tác, quan hệ xã hội, qua đó xây dựng uy tín củangườicán bộ quản lí; đó là những bài học thực tiễn giúp người học viên hìnhthành bản lĩnh công tác, phương hướng rèn luyện, xây dựng uy tín của ngườicán bộ, với những yêu cầu ngày càng cao

- Biểu hiện cụ thể trong quá trình quản lí học viên, người cán bộ quản líphải giải quyết các mối quan hệ quản lí như: quan hệ cấp trên - cấp dưới,quan hệ lãnh đạo, chỉ huy và phục tùng, quan hệ với cơ quan quản lí, quan

hệ với khoa giáo viên, quan hệ với đơn vị bạn, quan hệ với địa phương, quan

hệ với gia đình quân nhân về quản lí chất lượng học tập và rèn luyện của họcviên, của đơn vị mình quản lí; giải quyết hài hòa các mối quan hệ trên cơ sởtuân thủ nguyên tắc quản lí, pháp luật nhà nước, điều lệnh quân đội, điều lệcông tác nhà trường quân đội và quy định của đơn vị; là người phẩm chất vànăng lực công tác tốt, có uy tín thật sự, được quần chúng tín nhiệm Mọihoạt động quản lí, quan hệ quản lí bảo đảm tính minh bạch, dân chủ, côngkhai, không có biểu hiện chuyên quyền, độc đoán, gia trưởng

6 Đánh giá bằng kết quả hoàn thành nhiệm vụ quản lí học viên của đơn vị quản lí học viên.

- Là một trong những tiêu chí có tính quyết định về chất lượng, hiệu quảcông tác quản lí học viên trong từng nhiệm vụ và cả quá trình đào tạo; làmột yêu cầu cao thể hiện trách nhiệm cá nhân gắn với trách nhiệm tập thể,phát huy vai trò tập thể lãnh đạo, quản lí với chế độ một người chỉ huy

- Bản thân mỗi cán bộ quản lí phải nỗ lực hết mình để quản lí tốt mọi mặtcủa đơn vị mình, bảo đảm về chất lượng và số lượng; song phải thể hiệntrách nhiệm chung, không chỉ có quản lí đơn vị mình mà còn tham gia quản

lí đơn vị bạn, phối hợp tốt với các cơ quan, đơn vị, các lực lượng cùng thamgia quản lí; kết quả hoàn thành nhiệm vụ theo chức trách, gắn với kết quảhoàn thành nhiệm vụ chung của toàn đơn vị, còn là nội dng có tính nguyêntắc trong đánh giá cán bộ, đòi hỏi đội ngũ cán bộ quản lí học viên phải đoànkết, phối hợp công tác tốt từng khâu, từng bước, từng nội dung, trong quátrình quản lí, bảo đảm tính thống nhất, nhất quán, giữa các đơn vị và bộ phậnquản lí

* những nhân tố tác động đến văn hóa quản lí của người cán bộ quản

lí học viên trường sĩ quan

- Tác động trực tiếp của tình hình kinh tế, chính trị, xã hội trong nước.

+ Tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa, đến đời sống của cán bộ, học viên

+ Tác động của âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địchnhằm phi chính trị quân đội

+ Tác động của nhiệm vụ đổi mới nâng cao chất lượng giáo dục đàotạo, đổi mới nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lí giáo dục

+ Tác động của xã hội hóa, toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế về giáo dục

- Tác động của nhiệm vụ quân đội trong tình hình mới, của công cuộc đổi mới giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục- đào tạo đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà trường quân đội trong thời kỳ mới.

+ Yêu cầu thực hiện Nghị quyết 86/ ĐUQSTW về đổi mới nâng caochhất lượng giáo dục và xây dựng nhà trường quân đội trong thời kỳ mới + Từ đổi mới nâng cao chất lượng đào đạo của các nhà trường quânđội, chuyển hướng đào tạo tập trung vào kiến thức sang tập trung về chuyênmôn, ứng dụng phương pháp dạy học tích cực

+ sự yêu cầu cao về phẩm chất năng lực của người cán bộ quản lí,người sĩ quan tương lai

+ Tác động của cơ chế chính sách đối với can bộ quản lí học viên + Tác động của việc tiếp tục hoàn thiện, thực hiện chế độ một ngườichỉ huy gắn với thực hiện chế độ chính ủy, chính trị viên trong quân độinhân dân Việt Nam

+ về tâm lí của đội ngũ cán bộ quản lí học viên, trong điều chỉnh, giảiquyết mối quan hệ lãnh đạo - chỉ huy

- Địa bàn đóng quân, điều kiện huấn luyện, giáo dục của nhà trường (Thực trạng của nhà trường)

+ Sự ổn định và chưa ổn định địa bàn đóng quân của nhà trường, tớiđời sống vật chất, tinh thần của cán bộ học viên

+ Từ sự chuyển đổi, nâng cấp đào tạo, bậc đào tạo và sự đa dạng mụctiêu, đối tượng đào tạo của nhà trường

+ cơ sở vật chất đại bộ phận các nhà trường còn lạc hậu, ứng dụngcông nghệ mới còn chậm

+ Tác động từ sự đa dạng đối tượng học viên, với tính đặc thù vănhóa vùng mièn