Nước non lận đận một mình,Lên thác xuống ghềnh Lên núi xuống ghềnh Lên núi xuống rừng Leo thác lội ghềnh Lên Lên trên trên thác xuống dưới thác xuống dưới ghềnh Lên thác Lên thác cao c
Trang 2Nước non lận đận một mình,
Lên thác xuống ghềnh
Lên núi xuống ghềnh Lên núi xuống rừng Leo thác lội ghềnh
Lên
Lên trên trên thác xuống dưới thác xuống dưới ghềnh Lên thác
Lên thác cao cao xuống ghềnh sâu xuống ghềnh sâu
Lên
Lên ghềnh ghềnh xuống thác xuống thác
Lên
Lên xuống ghềnh xuống ghềnh thác
Không thể thay thế bằng từ khác.
Không thể thêm từ ngữ.
Không thể hoán đổi vị trí các từ.
Chỉ sự gian nan, vất vả, khó khăn, nguy hiểm
Trang 3Nhanh như chớp
R ất nhanh, chỉ trong khoảnh khắc.
(Như ánh chớp loé lên rồi tắt
ngay)
Trang 4Đứng núi này trông núi nọ
Ba chìm bảy nổi
Đứng núi nọ trông núi kia Đứng núi này trông núi khác Bảy nổi ba chìm
Thành ngữ có cấu tạo cố định nhưng tính cố
định của thành ngữ cũng chỉ là tương đối.
Lưu ý:
Sông cạn đá mòn
Sông có thể cạn, đá có thể mòn
Trang 5Đầu voi đuôi chuột
Trang 6Mắt nhắm mắt mở
Trang 7Treo đầu dê bán thịt chó
Trang 8b “Tôn sư trọng đạo” là truyền thống quý báu của dân tộc ta.
Xác định vai trò ngữ pháp của các thành ngữ:
Vị ngữ Chủ ngữ
Phụ ngữ
a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non.
(Hồ Xuân Hương)
c Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp
em một cái ngách sang nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn
có đứa nào bắt nạt thì em chạy sang…
( Tô Hoài)
Trang 9Câu có sử dụng thành ngữ Câu không sử dụng thành ngữ
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm Bảy nổi ba chìm với nước non Thân em vừa trắng lại vừa tròn Long đong, phiêu bạt với nước non
Anh đã nghĩ thương em như
thế thì hay là anh đào giúp em
một cái ngách sang nhà anh,
phòng khi tắt lửa tối đèn tắt lửa tối đèn có đứa
nào bắt nạt thì em chạy sang…
Anh đã nghĩ thương em như thế
thì hay là anh đào giúp em một cái
ngách sang nhà anh, phòng khi khó khó khăn, hoạn nạn, nguy hiểm có đứa nào bắt nạt thì em chạy sang…
gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.
Trang 10a Đến ngày lễ Tiên Vương, các lang mang sơn hào hải vị, nem công chả phượng tới, chẳng thiếu thứ gì
( Bánh chưng, bánh giầy)
b Một hôm, có người hàng rượu tên là Lí Thông đi qua đó Thấy Thạch Sanh gánh về một gánh củi lớn, hắn nghĩ bụng: “ Người này khoẻ như voi Nó về ở cùng thì lợi biết bao nhiêu” Lí Thông lân la gợi chuyện, rồi
gạ cùng Thạch Sanh kết nghĩa anh em Sớm mồ côi cha mẹ, tứ cố vô thân, nay có người săn sóc đến mình, Thạch Sanh cảm động, vui vẻ nhận lời
( Thạch Sanh)
c Chốc đà mười mấy năm trời, Còn ra khi đã da mồi, tóc sương.
( Truyện Kiều)
Bài tập 1: Tìm và giải thích nghĩa của các thành ngữ trong những câu sau đây
Trang 11- Sơn hào hải vị:
những món ăn ngon, quý được trình bày đẹp
( Những món ăn của vua chuá ngày xưa )
những món ăn ngon, quý hiếm được lấy trên rừng, dưới biển
- Nem công chả phượng:
a Đến ngày lễ Tiên Vương, các lang mang sơn hào hải vị, nem công chả phượng tới, chẳng thiếu thứ gì
( Bánh chưng, bánh giầy)
Trang 12- Khoẻ như voi: rất khoẻ
mồ côi, không anh em họ hàng thân thích, nghèo khổ
- Tứ cố vô
- Tứ cố vô thân: thân
b Một hôm, có người hàng rượu tên là Lí Thông đi qua đó Thấy Thạch Sanh gánh về một gánh củi lớn, hắn nghĩ bụng: “ Người này khoẻ như voi Nó về ở cùng thì lợi biết bao nhiêu” Lí Thông lân la gợi chuyện, rồi
gạ cùng Thạch Sanh kết nghĩa anh em Sớm mồ côi cha mẹ, tứ cố vô thân, nay có người săn sóc đến mình, Thạch Sanh cảm động, vui vẻ nhận lời
( Thạch Sanh)
Trang 13- Da mồi tóc sương: chỉ người già, tóc đã bạc, da đã nổi đồi mồi
c Chốc đà mười mấy năm trời, Còn ra khi đã da mồi, tóc sương.
( Truyện Kiều)
Trang 14- Lời……tiếng nói
- Một nắng hai….
- Ngày lành tháng….
- No cơm ấm….
ăn
sương
tốt áo
- Bách ………bách thắng
- Sinh … lập nghiệp
- Chân cứng đá……
- Máu chảy…….mềm
cơ Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn
ruột
mềm
Bài tập 3
chiến
Trang 151 Đầu xuôi đuôi lọt lẽ thường
Đầu sóng ngọn gió bước đường chông gai
Đầu tắt mặt tối gian nan
Đầu trâu mặt ngựa bạo tàn vô lương
Đầu Ngô mình Sở dở dang
Đầu đường xó chợ lang thang bụi đời …
1 Đầu xuôi đuôi lọt lẽ thường
Đầu tắt mặt tối gian nan
Đầu Ngô mình Sở dở dang
2 Bách niên giai lão từng mong Vinh quy bái tổ - thoả lòng kẻ thi Xin đừng bán tín bán nghi
Bán thân bất toại còn gì buồn hơn
Bỏ thói an phận thủ thường Tuỳ cơ ứng biến trăm đường nghĩ suy …