Bài giảng sinh học 9 thao giảng bài trao đổi chất (15)

Sơ đồ trao đổi chất giữa cơ thể với môi tr ờng Hệ hô hấp Hệ tiêu hoá Hệ bài tiết Thảo luận nhóm:?. Tìm hiểu vai trò của hệ hô hấp, hệ tiêu hoá và hệ bài tiết trong sự trao đổi chất, hoàn

Môi tr ờng ngoài Cơ thể Môi tr ờng ngoài

O2 Thức ăn, n ớc,

muối khoáng

CO2 Phân

N ớc tiểu, mồ hôi

Hình 31-1 Sơ đồ trao đổi chất giữa cơ thể với môi tr ờng

Hệ hô hấp

Hệ tiêu hoá

Hệ bài tiết

Thảo luận nhóm:

? Tìm hiểu vai trò của hệ hô hấp, hệ tiêu hoá và hệ bài tiết trong sự trao

đổi chất, hoàn thành bảng sau:

Hệ cơ quan Vai trò trong sự trao đổi chất

Hệ tiêu hoá

Hệ hô hấp

Hệ bài tiết

Biến đổi thức ăn thành các chất dinh d ỡng và thải các chất thừa, các chất cặn bã ra ngoài qua hậu môn

Lấy O2 cho cơ thể và loại bỏ CO2 ra khỏi cơ thể

Lọc các chất thải, chất độc từ máu để bài tiết qua n ớc tiểu

và mồ hôi

Đáp án:

H×nh 13-2 Quan hÖ cña m¸u, n íc m« vµ b¹ch huyÕt

N íc m«

C¸c tÕ bµo

Mao m¹ch m¸u

M¹ch

b¹ch huyÕt

Mao m¹ch b¹ch huyÕt

Mao m¹ch b¹ch huyÕt

N íc m«

(huyÕt t ¬ng, b¹ch cÇu, vµ tiÓu cÇu)

O2 vµ c¸c chÊt dinh d ìng

CO2 vµ c¸c chÊt th¶i

TÕ bµo

Mao m¹ch m¸u

Sơ đồ trao đổi chất giữa tế bào với môi tr ờng trong của cơ thể

MôI tr ờng trong

của cơ thể

Mao mạch máu

(huyết t ơng, bạch cầu, và tiểu cầu)

Mao mạch bạch huyết

? Tế bào nhận những chất gì từ môi tr ờng trong của cơ thể và thải vào môi tr ờng trong của cơ thể những sản phẩm gì.

O2 và các chất dinh d ỡng

CO2 và các chất thải

Tế bào

Hình 31-2 Sơ đồ mối quan hệ giữa trao đổi chất của cơ thể với trao đổi chất ở tế bào

Thảo luận nhóm:

? Ôxi và các chất dinh d ỡng đ ợc đ a vào tế bào qua những hệ cơ quan nào

Tế bào sử dụng ôxi và các chất dinh d ỡng để làm gì.

Hình 31-2 Sơ đồ mối quan hệ giữa trao đổi chất của cơ thể với

trao đổi chất ở tế bào

Trao đổi chất ở cấp độ cơ thể Trao đổi chất ở cấp độ tế bào A) Cơ thể lấy từ môi tr ờng……… ( 1 ): thức ăn, n

ớc, muối khoáng cho hệ tiêu hoá hoạt động, tạo ra

các chất dinh d ỡng cần thiết cho cơ thể; khí O2

qua hệ hô hấp, chuyển vào môi tr ờng ……… ( 2 )

của cơ thể.

B) Cơ thể thải phân ra qua hệ ………… ( 3 ); loại

bỏ các sản phẩm do tế bào thải vào môi tr ờng

trong qua hệ ……… ( 4 ) (khí cacbônic), hệ bài

tiết (n ớc tiểu, mồ hôi).

A) Tế bào nhận O2, chất dinh d ỡng từ môi tr ờng ……… ( 5 ) của cơ thể để hoạt

động giải phóng năng l ợng cung cấp cho các hoạt động sống của cơ thể.

B) Tế bào thải ra các sản phẩm phân huỷ

qua máu tới cơ quan ………… ( 6 ) và khí

CO2 qua máu tới ………… ( 7 ) để thải

ra ngoài.

Hình 31-2 Sơ đồ mối quan hệ giữa trao đổi chất

của cơ thể với trao đổi chất ở tế bào

trong

bài tiết

hệ hô hấp tiêu hoá

Bài tập:

Điền từ thích hợp vào chỗ trống

trong bảng thông tin sau:

hô hấp

ngoài

trong

Thảo luận nhóm: Hãy chỉ ra và phân tích mối quan hệ giữa trao đổi

chất ở cấp độ cơ thể và trao đổi chất ở cấp độ tế bào ?

Trao đổi chất ở cơ thể cung cấp chất dinh d ỡng và ôxi cho tế bào và nhận

từ tế bào các sản phẩm bài tiết, khí CO2 để thải ra môi tr ờng ngoài Trao

đổi chất ở tế bào giải phóng năng l ợng cung cấp cho các cơ quan trong cơ thể thực hiện các hoạt động trao đổi chất… Nh vậy, hoạt động trao đổi chất ở hai cấp độ gắn bó mật thiết với nhau không thể tách rời

Đáp án:

Mối quan hệ giữa trao đổi chất của cơ thể với môi tr ờng ngoài và trao đổi chất của tế bào với môi tr ờng trong:

Hình 31-2 Sơ đồ mối quan hệ giữa trao đổi chất của cơ thể với trao đổi chất ở tế bào

Hãy chỉ ra và phân tích mối

quan hệ giữa trao đổi chất ở

cấp độ cơ thể và trao đổi

chất ở cấp độ tế bào ?

Thảo luận nhóm:

Từ mối quan hệ giữa hai cấp độ trao

đổi chất nói trên em hãy giải thích hiện t ợng sau:

* Một ng ời xuống vét đáy của 1 giếng sâu thì bị ngất, nếu không cấp cứu kịp thời có thể bị tử vong

Ghi nhớ:

Sự trao đổi chất diễn ra ở hai cấp độ:

* ở cấp độ tế bào, các chất dinh d ỡng và ôxi tiếp nhận

từ máu và n ớc mô đ ợc tế bào sử dụng cho các hoạt động sống; đồng thời các sản phẩm phân huỷ đ ợc thải vào môi tr ờng trong, đ a tới cơ quan bài tiết, còn khí cacbônic đ ợc đ a tới phổi để thải ra ngoài.

* ở cấp độ cơ thể, môi tr ờng ngoài cung cấp thức ăn, n

ớc, muối khoáng và ôxi qua hệ tiêu hoá, hệ hô hấp,

đồng thời tiếp nhận chất bã, sản phẩm phân huỷ và khí cacbônic, từ cơ thể thải ra.

Trao

đổi

chất

……… (1): Cơ thể

………… ……… (3): Khí CO2, các chất thải

Cấp độ tế bào: Tế bào

Lấy từ môi tr ờng ngoài: ……… (2)

Thải vào môi tr ờng trong: ……… (5)

……… (4): Khí O2 và các chất dinh d ỡng

Cấp độ cơ thể

Khí O2, thức ăn, n ớc, muối khoáng

Thải ra môi tr ờng ngoài

Nhận từ môi tr ờng trong

Khí CO2, các sản phẩm phân huỷ

Bài tập:

Điền các cụm từ thích hợp vào chỗ trống trong sơ đồ sau:

Chọn ý trả lời đúng nhất trong các câu sau:

1/ Sự trao đổi chất ở cấp độ cơ thể đ ợc biểu hiện nh thế nào ?

a/ Cơ thể lấy O2, thức ăn, n ớc, muối khoáng từ môi tr ờng ngoài b/ Cơ thể loại thải khí CO2, chất cặn bã ra môi tr ờng ngoài.

c/ Cơ thể lấy khí CO2 từ môi tr ờng.

d/ Cả ý a và b

2/ Những chất nào đ ợc máu và n ớc mô vận chuyển đến tế bào ?

a/ Các chất dinh d ỡng và O2.

b/ Khí CO2 và muối khoáng.

c/ Prôtêin, Gluxit và các chất thải.

d/ Cả a và b.

Bài tập

C«ng viÖc vÒ nhµ

1 Häc bµi vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái 1, 2, 3 SGK/101.

2 Nghiªn cøu tr íc bµi 32: ChuyÓn ho¸ SGK/102

Xin ch©n thµnh c¶m ¬n Ban gi¸m kh¶o, c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o vµ c¸c em

häc sinh !