Bài giảng sinh học 9 thao giảng bài trao đổi chất (10)

Thế nào là chuyển hoá vật chất và năng l ợng?Chuyển hoá vật chất và năng l ợng là quá trình biến đổi các chất đơn giản đã đ ợc hấp thụ thành các chất đặc tr ng có cấu trúc phức tạp và t

Giáo viên : Nguyễn Thị Hiền

Phòng giáo dục & đào tạo Thanh liêm

Kiểm tra bài cũ

Phân biệt sự trao đổi chất ở cấp độ cơ thể và trao đổi chất ở cấp độ tế bào ? Nêu mối quan hệ về sự trao

đổi chất ở hai cấp độ này ?

Vì sao tế bào vừa là đơn vị cấu tạo vừa là đơn vị chức năng của

cơ thể?

Mọi hoạt động sống của tế bào và cơ thể đều cần yếu tố nào?

Năng l ợng đó đ ợc tạo ra nh thế nào?

Con ng ời lấy chất hữu cơ từ đâu?

Cơ thể hấp thụ chất hữu cơ d ới dạng nào?

Thành phần nào là chất xây dựng nên tế bào?

Thế nào là chuyển hoá vật chất và năng l ợng?

Chuyển hoá vật chất và năng l ợng là quá trình biến đổi các chất đơn giản đã đ ợc hấp thụ thành các chất đặc

tr ng có cấu trúc phức tạp và tích luỹ năng l ợng,đồng thời xảy ra sự oxi hoá các chất phức tạp thành các chất đơn giản và giải phóng năng l ợng

Chuyển hoá vật chất và năng l ợng là quá trình biến đổi các chất đơn giản đã đ ợc hấp thụ thành các chất đặc

tr ng có cấu trúc phức tạp và tích luỹ năng l ợng,đồng thời xảy ra sự oxi hoá các chất phức tạp thành các chất đơn giản và giải phóng năng l ợng

Axít béo và glixerin Enzim Giọt lipít nhỏ Lipít đặc tr ng

Tích luỹ năng l ợng

Tích luỹ năng l ợng

Lipít đặc tr ng Giải phóng Oxi hoá

năng l ợng

CO2Oxi hoá

Giải phóng năng l ợng

Sơ đồ quang hợp ở lá cây.

N ớc + Khí cacbônic ánh sáng Tinh bột + Khí oxi

(rễ hút từ đất) (lá lấy từ không khí) chất diệp lục (trong lá) ( lá nhả ra ngoài

môi tr ờng )

Sơ đồ hô hấp ở cây

Chất hữu cơ + Khí oxi Năng l ợng + Khí cacbônic + Hơi n ớc

Sơ đồ quá trình trao đổi chất ở tế bào

TẾ BÀO

§Æc ®iÓm Đồng hoá Dị hoá

Phiếu học tập 2: Tỷ lệ đồng hoá-dị hoá trong cơ thể

ChuyÓn ho¸ c¬ b¶n lµ n¨ng l îng tiªu

dïng khi c¬ thÓ ë tr¹ng th¸i hoµn toµn

“nghØ ng¬i”.

ChuyÓn ho¸ c¬ b¶n lµ g×?

C¬ thÓ ë tr¹ng th¸i “nghØ ng¬i” cã sö dông n¨ng l îng kh«ng?

T¹i sao ?

Chuyển hoá vật chất và năng l ợng chịu sự điều khiển của yếu

tố nào?

- Chuyển hoá vật chất và năng l ợng chịu sự điều khiển của

thần kinh và thể dịch

Cơ chế hoạt động của các yếu tố trên?

- Cơ chế thần kinh: Các trung khu thần kinh ở não bộ phát

ra các xung thần kinh điều khiển quá trình tăng, giảm quá

trình tổng hợp hay phân huỷ các chất trong tế bào

- Cơ chế thể dịch: Các tuyến nội tiết tiết hoocmon đổ vào

máu điều tiết các quá trình trên

Ví dụ:

Glucagôn

Bµi tËp 1: Khoanh trßn vµo néi dung em cho lµ sai:

a §ång ho¸ tÝch luü n¨ng l îng cßn dÞ ho¸ gi¶i phãng n¨ng l

îng

b §ång ho¸ tæng hîp chÊt cßn dÞ ho¸ ph©n gi¶i c¸c chÊt

c §ång ho¸ x¶y ra trong tÕ bµo cßn dÞ ho¸ x¶y ra ngoµi c¬

Bµi tËp 2: ghép các số 1,2,3, ở cột A với chữ cái a,b,c,

a Lấy thức ăn biến đổi thành chất dinh

dưỡng hấp thụ vào máu

b Tổng hợp chất đặc trưng và tích lũy

năng lượng

c Thải các sản phẩm phân hủy và các

sản phẩm thừa ra môi trường ngoài

4.c

Trao đổi chất là biểu hiện bên ngoài của quá trình

chuyển hoá vật chất và năng l ợng Sự chuyển hoá vật chất

và năng l ợng bao gồm hai mặt đối lập nh ng thống nhất là

đồng hoá và dị hoá Đồng hoá là quá trình tổng hợp từ các chất đơn giản thành các chất phức tạp đặc tr ng của cơ thể

và tích luỹ năng l ợng Dị hoá là quá trình phân giải các

chất phức tạp thành các sản phẩm đơn giản và giải phóng năng l ợng T ơng quan giữa đồng hoá và dị hoá phụ thuộc vào độ tuổi, giới tính và trạng thái cơ thể…

Quá trình chuyển hoá vật chất và năng l ợng đ ợc điều hoà bằng hai cơ chế: thần kinh và thể dịch

Ghi nhớ

-Häc b i v tr¶ lêi c©u hái cuèi b iài và tr¶ lêi c©u hái cuèi bài ài và tr¶ lêi c©u hái cuèi bài ài và tr¶ lêi c©u hái cuèi bài

- äc môc “ Em cã biÕt”Đäc môc “ Em cã biÕt”

-T×m thªm c¸c ph ¬ng ph¸p phßng chèng nãng l¹nh

Xin tr©n thµnh c¶m ¬n quý thầy cô và các

em!

CHÚC

THẦY

CÔ SỨC

KHỎE

CHÚC CÁC

EM HỌC TỐT

Sơ đồ quá trình trao đổi chất ở tế bào

TẾ BÀO

Trao đổi chất ở tế bào diễn ra nh thế nào ?

• Năng l ợng đ ợc giải phóng trong quá trình dị hoá của tế bào: Một phần đ ợc sử dụng vào hoạt động co cơ, còn lại biến

thành nhiệt Ngay cả phần năng l ợng dùng cho co cơ cuối

cùng cũng biến thành nhiệt.Vì vậy, muốn xác định c ờng độ trao đổi chất của cơ thể có thể dùng “phòng đo nhiệt l ợng”

để tính nhiệt l ợng toả ra của ng ời đ ợc thí nghiệm,theo

nguyên tắc xác định nhiệt độ tăng lên của khối n ớc chảy qua phòng đo nhiệt.(Hình 32.2)

Giải thích nguyên tắc hoạt động của phòng đo nhiệt?

Mục đích của việc thiết kế phòng đo nhiệt?

Em có biết

H·y cho biÕt sù chuyÓn ho¸ vËt chÊt vµ n¨ng l îng ë tÕ

bµo gåm nh÷ng qu¸ tr×nh nµo?

-Đồng hoá là quá trình tổng hợp từ các chất đơn giảnthành các chất phức tạp đặc tr ng của cơ thể và tích

luỹ năng l ợng

-Dị hóa là quá trình phân giải các chất phức tạp thành các sản phẩm đơn giản và giải phóng năng l ợng

Bài tập 4:Chọn từ (cụm từ) thích hợp điền vào chỗ trống:

là biểu hiện bên ngoài của quá trình chuyển hoá vật chất và năng l ợng Sự chuyển hoá vật chất

và năng l ợng bao gồm hai mặt đối lập nh ng thống nhất là

và Đồng hoá là quá trình tổng hợp từ các chất thành các chất đặc tr ng của cơ thể

và .Dị hoá là quá

trình các chất phức tạp thànhcác sản phẩm đơn giản và T ơng quan giữa đồng hoá

và dị hoá phụ thuộc vào độ tuổi, giới tính và trạng thái cơ thể…

Quá trình chuyển hoá vật chất và năng l ợng đ ợc điều hoà bằng hai cơ chế: và

giải phóng năng l ợng