SKKN một số giải pháp trong công tác chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS việt thắng

Nếu tạo ra sự chuyển biến về nhận thức và năng lực sư phạm ở GV, kỹ năng học tập ở HS thì những triển khai về đổi mới PPDH ở trường THCS mới thực sự có hiệu quả.. Mục đích của việc thự

Trang 1

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài: “Một số giải pháp trong công tác chỉ đạo đổi mới phương

pháp dạy học ở trường THCS Việt Thắng

- Người thực hiện: Trần Trung Trí

- Đơn vị công tác: Trường THCS Việt Thắng

1 SỰ CÂN THIẾT, MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC THỰC HIỆN SÁNG KIẾN:

Thực trạng đổi mới PPDH ở trường THCS nói chung và ở trường THCS Việt Thắng nói riêng, cho ta thấy vấn đề đổi mới PPDH đã đặc ra từ lâu, được chỉ đạo sát sao nhưng thực tế triển khai ở nhà trường lại chưa đạt được kết quả như mong muốn.Cụ thể là:

Giáo viên chưa được trang bị một cách hệ thống, bài bản về vấn đề đổi mới PPDH nên còn lúng túng, đa số GV mới hiểu vấn đề đổi mới PPDH ở hình thức bên ngoài (ví như đổi mới chỉ là tăng cường thảo luận nhóm hoặc phải sử dụng máy chiếu, giáo án điện tử, trong các giờ học) mà chưa chú ý được đến bình diện bên trong của PPDH (hiệu quả và sự phù hợp của các phương pháp đối với nội dung và đặc thù môn học)

Phương tiện, thiết bị dạy học ở nhà trường còn nghèo nàn, không thuận lợi cho việc áp dụng PPDH mới, nhất là các PPDH hiện đại

Đời sống của nhiều GV còn khó khăn, trong khi số tiết dạy trong tuần của

GV cao nhất là GV chủ nhiệm rất vất vả, nên GV ít có thời gian đầu tư thoả đáng cho việc đổi mới PPDH

Động cơ thái độ học tập của nhiều HS chưa thật tốt HS vẫn quen với lối học thụ động, chưa sẵn sàng tham gia một cách tích cực, chủ động vào các nội dung học tập

Trang 2

Việc kiểm tra thi cử mặc dầu có những đổi mới nhưng vẫn mang tính hình thức, chưa khuyến khích được cách học thông minh, sáng tạo của học sinh

Để khắc phục thực trạng này, ngành giáo dục đã tiến hành nhiều giải pháp vĩ

mô đồng thời đã có những giải pháp cụ thể, hướng vào hoạt động dạy và học hàng ngày ở tất cả các trường THCS trên toàn quốc

Theo quan điểm sư phạm tương tác hoạt động đổi mới PPDH ở trường THCS phụ thuộc trước hết vào ba nhân tố người dạy, người học và những điều kiện

về môi trường dạy học Do vậy, có rất nhiều giải pháp nâng cao chất lượng đổi mới PPDH THCS, trong đó, quan trọng nhất là những giải pháp liên quan đến GV,

HS Nếu tạo ra sự chuyển biến về nhận thức và năng lực sư phạm ở GV, kỹ năng học tập ở HS thì những triển khai về đổi mới PPDH ở trường THCS mới thực sự có hiệu quả

Xuất phát từ thực tế trên,bản thân làm công tác quản lý ở một trường THCS thuộc vùng sâu, tôi rất trăn trở,tìm tòi học hỏi nhiều giải pháp để thực hiện tốt việc đổi mới PPDH cho trường mình đang quản lý

Qua một thời gian thử nghiệm trong công tác chỉ đạo đổi mới PPDH tôi đã rút ra nhiều kinh nghiệm qua các giải pháp cụ thể đã từng áp dụng tại trường mình

quản lý.Từ đó tội mạnh dạn chọn đề tài:“ Một số giải pháp trong công tác chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS Việt Thắng.

Mục đích của việc thực hiện sáng kiến nầy là làm cho việc đổi mới PPDH ngày càng có chất lượng và đạt hiệu quả cao hơn.Từng bước nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên và kết quả học tập của học sinh THCS

Việc thực hiện sáng kiến kinh nghiệm nầy còn nhằm bồi dưỡng năng lực,đúc rút kinh nghiệm cho bản thân,qua đó góp phần nâng cao chất lượng hiệu quả công tác chỉ đạo đổi mới PPDH trong thời gian tới

2 PHẠM VI TRIỂN KHAI THỰC HIỆN:

Sáng kiến kinh nghiệm nầy được thực hiện đối với tất cả giáo viên và học sinh của trường THCS Việt Thắng

Trang 3

Trong quá trình triển khai thực hiện sẽ trao đổi,chia sẽ thảo luận với cán bộ phòng giáo dục, cán bộ quản lý trường bạn trong huyện

3.MÔ TẢ SÁNG KIẾN:

a Những giải pháp chỉ đạo đến giáo viên:

Giáo viên là nhân tố đầu tiên và là một nhân tố rất quan trọng đôi với việc nâng cao chất lượng dạy học Nâng cao chất lượng dạy học qua đổi mới PPDH không phải là bắt người giáo viên ngay lập tức thay đổi những PPDH hiện có bằng những PPDH hoàn toàn mới lạ, mà là từng bước đổi mới PPDH dưa trên nhận thức và sự sáng tạo trong vận dụng các PPDH của người GV Những giải pháp nâng cao hiệu quả đổi mới PPDH cho GV các môn học ở THCS cũng phải dựa trên nguyên lí này

a.1 Tạo động lực cho giáo viên đổi mới phương pháp dạy học

Điều quan trọng nhất để có thể đổi mới PPDH, thay đổi chất lượng dạy học trong nhà trường nằm ở người giáo viên, thể hiện qua động lực đổi mới từ nhận thức tới hành động Triển khai đổi mới PPDH không nên chỉ là một hoạt động có tính chất phong trào Việc khuyến khích và đánh giá đổi mới PPDH không phải là ở một vài giờ thi GV giỏi hay các giờ dạy chuyên đề mà tính đến sự đổi mới liên tục, thường xuyên ở tất cả các giờ học, nghĩa là phải trở thành động lực từ bên trong của mỗi giáo viên Đây là một điều rất quan trọng vì nếu GV không có động lực đổi mới PPDH thì thực tế dạy học khó có sự biến chuyển Chỉ khi nào GV ý thức được đổi mới PPDH là cần thiết, là không thể không thực hiện ở tất cả các giờ học thì đổi mới PPDH mới có thể thực thi Để thực hiện giải pháp này, rất cần thiết phải có biện pháp cụ thể sau:

- Nâng cao nhận thức cho GV về đổi mới PPDH là một trong những biện pháp quan trọng giúp khắc phục thực trạng còn nhiều GV hiểu biết chưa đúng, chưa đầy đủ về đổi mới PPDH Để thực hiện biện pháp này trước mắt cần tập trung làm tốt công tác tuyên truyền vận động GV để GV thấy được muốn nâng cao chất lượng giáo dục thì cần thiết phải đổi mới PPDH Từ hiểu đúng về vai trò, tầm quan

Trang 4

trọng của việc đổi mới PPDH – là đột phá khẩu nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường Tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động bồi dưỡng và sinh hoạt chuyên môn, giúp giáo viên hiểu biết những gì sẽ giãng dạy và hiểu đúng bản chất của đổi mới PPDH là thay đổi lối dạy học truyền thụ kiến thức một chiều chỉ chú ý đến truyền đạt nội dung học tập mà không chú trọng đến việc dạy cho HS cách học, hướng đến việc dạy cho HS có kỹ năng giải quyết những vấn đề nảy sinh trong học tập và trong đời sống

- Đa dạng các hình thức sinh hoạt chuyên môn: hội giảng, thao giảng…để động viên GV tham gia vào các hoạt động sinh hoạt chuyên môn, tạo phong trào thi đua dạy tốt, học tốt trong nhà trường

- Đưa đổi mới PPDH vào tiêu chí thi đua thường xuyên Đồng thời tạo và duy trì phong trào thi đua về đổi mới PPDH với sự khuyến khích về chất lượng và tinh thần để tạo cơ chế cạnh tranh lành mạnh

- Đưa các tiêu chí đổi mới PPDH, làm và sử dụng PTDH, vận dụng các ứng dụng CNTT vào các hoạt động kiểm tra đánh giá (kiểm tra thiết kế kế hoạch bài học, kiểm tra chuyên môn, kiểm tra các sinh hoạt chuyên môn, đánh giá thi đua…)

- Nghiên cứu đánh giá cường độ lao động của GV THCS để tạo điều kiện thuận lợi cho GV đổi mới PPDH

a.2 Tăng cường năng lực giáo viên về phương pháp dạy học và đổi mới phương pháp dạy học.

- PPDH và đổi mới PPDH là một trong những năng lực nghề nghiệp quan trọng của GV Trong công tác đào tạo ở các trường sư phạm, thời gian dành cho đào tạo năng lực nghề nghiệp của GV chưa nhiều Những gì học được ở trường sư phạm chưa đủ để giúp GV vận dụng trong qua trình giảng dạy ở trường THCS Bên cạnh đó khi dạy, GV THCS cũng chưa có nhiều cơ hội tiếp cận với những tài liệu chính thống

Hay những đợt tập huấn chuyên sâu về PPDH Kết quả nghiên cứu thực trạng đổi mới PPDH các môn ngữ văn, Toán, lí, cho thấy đang tồn tại một mâu

Trang 5

thuẫn giữa yêu cầu đổi mới PPDH với năng lực nghề nghiệp của GV Để giúp GV THCS có được những năng lực nghề nghiệp đáp ứng được những yêu cầu đổi mới PPDH cần thực hiện các biện pháp:

- Đổi mới nội dung tập huấn và bồi dưỡng GV về PPDH và đổi mới PPDH các môn học

+ Bồi dưỡng GV về PPDH, giúp GV có hiểu biết đúng về bản chất, cách thức vận dụng các PPDH truyền thống và các PPDH tiên tiến ( phương pháp dạy học khám phá có hướng dẫn, phương pháp dạy học kiến tạo, phương pháp dạy học theo dự án, phương pháp góc học tập, phương pháp hợp đồng, phương pháp thảo luận nhóm)

+ Bồi dưỡng GV năng lực lựa chọn PPDH phù hợp thế mạnh của chính PPDH, nội dung dạy học, đối tượng học sinh, sở trường cá nhân và điều kiện dạy học hiện có của nhà trường

+ Bồi dưỡng cho giáo viên các kỹ năng phối hợp các PPDH trong các giờ dạy sao cho thật nhuần nhuyễn

+ Bồi dưỡng cho GV các kỹ năng dạy học mới (bể cá, vòng bi, kịch bản, lập

hệ thống câu hỏi, kỹ thuận sử dụng Powerpoint, kỹ thuật sử dụng phần mềm dạy học,…)

+ Bồi dưỡng GV năng lực rèn kỹ năng tự học cho HS thông qua các hoạt động dạy học trên lớp và ngoài giờ

+ Bồi dưỡng năng lực sử dụng PTDH của giáo viên với những kỹ năng: tự làm và sử dụng thiết bị dạy học truyền thồng, sử dụng các thiết bị dạy học hiện đại, tăng cường khả năng ứng dụng CNTT&TT trong dạy học như khai thác thế mạnh của internet, của các phần mềm dạy học

+ Đổi mới chương trình đào tạo GV ở các trường sư phạm, đảm bảo trong những năm tới, các GV trẻ mới ra trường có những hiểu biết và kỹ năng dạy học tốt, đáp ứng được yêu cầu đổi mới PPDH

Trang 6

+ Tích cực thực hiện đề án nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, trong đó có nội dung bồi dưỡng GV THCS về PPDH, về các kỹ năng sư phạm, chú trọng hơn tới những kỹ năng tổ chức hoạt động giáo dục, sử dụng PTDH, ứng dụng CNTT

b Những giải pháp liên quan đến học sinh

Điều quan trọng trong dạy học và nhất là đổi mới PPDH là làm thế nào để

HS thực sự học tập, thực sự động não để tiếp nhận kiến thức, hình thành kỹ năng chính vì thế phương châm cơ bản của đổi mới PPDH là thay thế lối dạy học thầy dạy, trò chép, làm bài theo mẫu với hoạt động chủ yếu của HS là ghi nhớ và tái hiện thành lối dạy học rèn luyện năng lực tư duy, khả năng tưởng tượng, phát triển trí tuệ, trí thông minh, năng lực sáng tạo của HS, tạo điều kiện cho học sinh suy nghỉ nhiều hơn, được thực hành nhiều hơn, được trình bày ý kiến nhiều hơn Điều này làm nên bản chất của đổi mới PPDH với sự vận động tích cực các yếu tố bên trong HS (trí tuệ, kinh nghiệm, vốn sống, sự sáng tạo và điều chỉnh mối quan hệ giữa tái hiện và sáng tạo trong trí não…) các giải pháp nhằm vào HS chính là những giải pháp đổi mới tính chất hoạt động học tập theo cách tăng cường phát triển trí tuệ, trí thông minh, năng lực sáng tạo của học sinh trong quá trình dạy học Trong giai đoạn trước mắt, cần triển khai các giải pháp như sau:

b.1 Tạo động lực học tập cho học sinh

Động lực học tập của học sinh được hình thành và phát triển qua quá trình học tập và có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến việc hình thành và phát triển động lực học tập của HS Như phần thực trạng đã trình bày, hiện nay, động lực học tập các môn ngữ văn, Toán, lí của học sinh đang có những vấn đề cần suy nghĩ Để thay đổi cách nghĩ của học sinh về môn học cũng như tạo lập được ở các em hứng thú, niềm say mê học tập quả là thật khó khăn Mỗi GV trong quá trình dạy học, có thể đem lại cho HS động lực học tập bằng cách tổ chức và điều khiển hợp lý các hoạt động học tập của học sinh Ví dụ như:

Trang 7

+ Thay đổi PPDH để HS thấy việc học tập là hấp dẫn và phù hợp với năng lực cá nhân, sao cho mỗi giờ học là một giờ HS được thực học, được tự tay thực hành và trải nghiệm những điều đã học Với lứa tuổi THCS, HS đã có đủ khả năng đảm bảo nhận được việc học của cá nhân theo hướng phối hợp giữa hoạt động ghi nhớ, tái hiện và tự học sáng tạo vì vậy GV cần phối hợp các PPDH, tăng cường sử dụng PTDH, thay đổi cách đưa ra nhiệm vụ học tập, cung cấp thông tin…để HS thực sự hứng thú trong quan sát, tìm kiếm thông tin, suy nghĩ và sáng tạo

+ Thay đổi HTTCDH để việc học thực sự hứng thú, để HS thấy được “có nhiều con đường đi tới thành Rôm”, Nhiều con đường đạt được kết quả học tập chứ không phải chỉ có duy nhất một cách học thầy nói, trò nghe trong không gian lớp học GV nên tổ chức những HTTCDH phong phú, đa dạng , phù hợp với điều kiện

cơ sở vật chất và PTDH của nhà trường THCS hiện nay và có những hướng dẫn cho học sinh về nhà trường cần phải có những HTTCDH ở ngoài nhà trường như tham quan, ngoại khóa, sinh hoạt văn nghệ, hoạt động tình nguyện…Những hoạt động của các HTTCDH này sẽ tạo ra nhiều cơ hội phát triển ở HS tinh thần hợp tác, sự tích cực tìm tòi, khám phá cũng như động lực học tập lành mạnh

+ Tăng cường đổi mới đánh giá KQHT để HS thấy mình có tiến bộ nếu cố gắng Bên cạnh đó tổ chức tốt các phong trào thi đua học tập ở các phạm vi trong và ngoài lớp học để HS có cơ hội được trải nghiệm, được tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau, tạo niềm tin về sự công bằng trong học tập

b.2 Bồi dưỡng phương pháp học chủ động, độc lập, tích cực, sáng tạo của học sinh

Đây là một trong những giải pháp đổi mới PPDH hướng vào HS, nhằm khắc phục hạn chế có tính chất phổ biến của HS THCS hiện nay là chưa có kỹ năng học tập Việc bồi dưỡng PP học tập cho HS phải được thực hiện thông qua các hoạt động học tập ở trên lớp và cả trong những hoạt động học tập ở ngoài lớp học Mục đích của bồi dưỡng PP học tập của học sinh là giúp các em có phương pháp và kỹ thuật học tập chủ động, độc lập và sáng tạo Điều đó giúp cho các em biết cách

Trang 8

thức học tâp, có cơ hội được rèn luyện ý chí và khả năng hoạt động sáng tạo, ham thích, say mê học tập Để thực hiện giải pháp này, có thể sử dụng các biện pháp cụ thể sau:

- Rèn luyện cho học sinh cách học chủ động sáng tạo ngay từng giờ học thông qua cách tạo cơ hội cho HS huy động kiến thức kỹ năng để suy nghĩ, phân tích giải quyết các tình huống học tập và hoàn thành các nhiệm vụ học tập, bộc lộ khả năng diễn đạt, trình bày một vấn đề bằng ngôn ngữ nói và viết; kích thích tính tích cực học tập thông qua cách ứng xử của GV với HS, biết cách nghe và ghi lại được đầy đủ nội dung bài học, kỹ năng phản hồi tích cực nếu có ý kiến bất đồng hoặc chưa thống nhất…

- Rèn luyện cho HS phương pháp học các kiểu bài cụ thể: kiểu bài học lý thuyết mới, kiểu bài học ôn tập, kiểu bài thực hành luyện tập

- Rèn luyện cho học sinh các kỹ thuật học tập cụ thể như: cách nghe và ghi chép, cách làm việc theo nhóm, sử dung internet trong học tập, cách đọc giáo khoa và tài liệu, độc lập nghiên cứu và làm việc, cách làm bài kiểm tra, làm thí nghiệm…

- Rèn luyện kỹ năng xây dựng kế hoạch tự học, tự nghiên cứu cho HS Kỹ năng này giúp HS có ý thức chủ động trong học tập và hoàn thành nhiệm vụ học tập của cá nhân Kế hoạch này được xây dựng trên cở sở cá nhân HS phải nắm được kế hoạch và nội dung học tập chung trên nguyên tắc bảo đảm thời gian tự học cho từng môn học, có luân phiên giữa hoạt động học tập và nghỉ ngơi, giải trí và có tính linh hoạt, mềm dẻo, Đặc biệt là phải rèn luyện cho HS cách tư duy, các thao tác tư duy như phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, quy là về quen….để dần hình thành và phát triển năng lực tư duy dáng tạo của HS

- Rèn cho HS cách phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác theo phương châm “tạo điều kiện cho HS được nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn” Ví dụ như vừa cố gắng tự lực học tập vừa phối hợp chặt chữ với bạn trong

Trang 9

phát hiện tìm tòi kiến thức, biết điều khiển hoạt động của nhóm để hoàn thành nhiệm vụ được giao

c Những giải pháp liên quan đến các điều kiện hỗ trợ cho đổi mới phương pháp dạy học

c.1 Quản lý hoạt động đôỉ mới PPDH

Quản lí đổi mới PPDH là một trong những phương diện quản lý chuyên môn

ở trường THCS Người CBQL các cấp, trên cơ sở kế hoạch chung của nhà trường phải thường xuyên theo dõi, chỉ đạo và kiểm tra việc thực hiện đổi mới PPDH của

GV, gắn kết chặt chẽ hoạt động đổi mới PPDH và đổi mới đánh giá chất lượng dạy và học Việc quản lý này có thể triển khai bằng các giải pháp cụ thể sau:

- Chỉ đạo và quản lý các giờ học theo hướng đổi mới PPDH dựa trên những tiêu chí về một giờ học tốt theo định hướng đổi mới PPDH Tăng cường dự giờ đột xuất, dự giờ theo chuyên đề đổi mới PPDH có đánh giá rút kinh nghiệm

- Quản lý GV trên cơ sở phân hóa và sử dụng GV theo tiêu chí chất lượng dạy học đặc biệt lưu ý đến việc đánh giá năng lực GV qua những tiêu chí đánh giá đổi mới PPDH bởi chỉ khi nào đổi mới PPDH trở thành một yêu cầu bắt buộc, liên quan đến đánh giá năng lực của GV lúc bấy giờ việc thực thi mới có hiệu quả

- Thường xuyên kiểm tra thiết kế bài học của GV để đánh giá, phân loại mức

độ và hiệu quả đổi mới PPDH Từ đó có những hỗ trợ kịp thời cho hoạt động bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ của GV

-Có tiêu chí đánh giá việc sử dụng PTDH trong các giờ học, đổi mới PPDH

để tránh việc sử dụng PTDH một cách lạm dụng hoặc hình thức, không hiệu quả

- Chỉ đạo tạo điều kiện để GV đánh giá chính xác HS, HS tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau trong học tập

c.2 Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho GV.

Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho GV hoạt động thường xuyên trong nhà trường THCS, nhưng hiện nay hoạt động này đang có những biểu hiện chưa được như mong muốn như hình thức và chưa hiệu quả

Trang 10

Muốn khắc phục phải cần đến những biện pháp:

- Tổ chức các hình thức bồi dưỡng đa dạng phong phú, bồi dưỡng tập trung, bồi dưỡng thường xuyên, tự bồi dưỡng…đáp ứng nhu cầu thực sự của GV đứng lớp

- Có định hướng nội dung và kế hoạch bồi dưỡng GV cụ thể cho từng hoạt động, từng giai đoạn nhằm tăng cường đổi mới PPDH

- Dành kinh phí cho hoạt động đổi mới PPDH

- Tổ chức cho GV viết sáng kiến kinh nghiệm cá nhân và có hình thức trao đổi sáng kiến kinh nghiệm ngay trong từng trường, từng cụm hoặc tổ chức những diễn đàn trên mạng cho GV trao đổi sáng kiến kinh nghiệm

- Xây dựng các trang web có nội dung bồi dưỡng GV về nội dung, PPDH, cách đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS để GV toàn quốc có thể truy cập các trang web

c.3 Cải thiện điều kiện CSVC của các nhà trường

Ngày nay, chất lượng của nhà trường hiện đại phụ thuộc vào nhiều điều kiện CSVC Nghiên cứu từ thực trạng đổi mới PPDH cho thấy CSVC của các trường THCS hiện nay mặc dù đã có nhiều nguồn kinh phí để đầu tư, nâng cấp nhưng phần lớn chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới PPD Thực trạng này đã đặt ra nhu cầu phải cải thiện CSVC trường học để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đổi mới PPDH

Những biện pháp có thể thực thi ở các trường THCS hiện nay là:

Cải thiện điều kiện của các lớp học sao cho lớp học thực sự là môi trường học tập thân thiện cho HS: Đủ rộng, đủ ánh sáng, có nguồn cung cấp điện, đủ PTDH, bàn ghế và bảng…hợp vệ sinh

- Từng bước cải tạo và bố trí phòng học theo xu hướng là phòng học bộ môn trong đố có sẵn những PTDH để GV thuận tiện đổi mới PPDH, HS dễ dàng tích cực hóa hoạt động học tập

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	101 KB