Khác biệt văn hóa có ảnh hưởng thế nào đến hoạt động quản trị doanh nghiệp? Lấy ví dụ minh họa

Đa văn hóa là một hiện tượng xã hội có từ thuở xa xưa. Khi có các nền văn hóa tiếp xúc và tiếp biến với nhau thì sẽ xảy ra hiện tượng đa văn hóa. Và ngày nay, trong thời đại toàn cầu hóa này, sự khác biệt mà đa văn hóa tạo ra có một tầm ảnh hưởng không hề nhỏ cho các tổ chức và các doanh nghiệp. Đặc biệt khi các tổ chức, các tập đoàn mở rộng phạm vi hoạt động, kinh doanh ra thị trường quốc tế, thì một thách thức lớn đặt ra với họ là làm thế nào để dung hòa được những khác biệt về văn hóa giữa các quốc gia, giữa các nhóm người và ngay chính bên trong tổ chức đó. Những khác biệt này sẽ gây ảnh hưởng cho nhiều hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp điển hình như hoạt động quản trị của doanh nghiệp. Chỉ khi họ nhận ra được những thách thức này, giải quyết chúng một cách khéo léo, nhạy bén và coi đó là một cơ hội để phát triển những kỹ năng đặc biệt cũng như mang lại cơ hội kinh doanh tiềm năng hơn thì họ mới có thể thành công thực sự trong cuộc cạnh tranh khốc liệt trên phạm vi kinh tế toàn cầu. Vì vậy, để đi sâu nghiên cứu và làm rõ hơn vấn đề, nhóm 2, 4, 8 đã thực hiện đề tài “ Khác biệt văn hóa có ảnh hưởng thế nào đến hoạt động quản trị doanh nghiệp? Lấy ví dụ minh họa.”

L I M Đ U ỜI MỞ ĐẦU Ở ĐẦU ẦU

Đa văn hóa là một hiện tượng xã hội có từ thuở xa xưa Khi có các nền văn hóa tiếp xúc và tiếp biến với nhau thì sẽ xảy ra hiện tượng đa văn hóa Và ngày nay, trong thời đại toàn cầu hóa này, sự khác biệt mà đa văn hóa tạo ra có một tầm ảnh hưởng không hề nhỏ cho các tổ chức và các doanh nghiệp Đặc biệt khi các tổ chức, các tập đoàn mở rộng phạm vi hoạt động, kinh doanh ra thị trường quốc tế, thì một thách thức lớn đặt ra với họ là làm thế nào để dung hòa được những khác biệt về văn hóa giữa các quốc gia, giữa các nhóm người và ngay chính bên trong tổ chức đó Những khác biệt này sẽ gây ảnh hưởng cho nhiều hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp điển hình như hoạt động quản trị củadoanh nghiệp Chỉ khi họ nhận ra được những thách thức này, giải quyết chúng một cách khéo léo, nhạy bén và coi đó là một cơ hội để phát triển những kỹ năng đặc biệt cũng như mang lại cơ hội kinh doanh tiềm năng hơn thì họ mới cóthể thành công thực sự trong cuộc cạnh tranh khốc liệt trên phạm vi kinh tế toàncầu Vì vậy, để đi sâu nghiên cứu và làm rõ hơn vấn đề, nhóm 2, 4, 8 đã thực hiện đề tài “ Khác biệt văn hóa có ảnh hưởng thế nào đến hoạt động quản trị doanh nghiệp? Lấy ví dụ minh họa.”

I.C s lý thuy t ơ sở lý thuyết ở lý thuyết ết

1 Khái ni m văn hoá, các y u t c u thành nên văn hoáệm văn hoá, các yếu tố cấu thành nên văn hoá ếu tố cấu thành nên văn hoá ố cấu thành nên văn hoá ấu thành nên văn hoá

* Khái niệm văn hóa:

- Hiểu theo nghĩa hẹp:

Văn hoá là hệ tư tưởng, các hệ thống và các thể chế đi cùng với nó như văn học,nghệ thuật, khoa học, triết học, đạo đức học

- Hiểu theo nghĩa rộng:

Văn hóa là một tập hợp của những đặc trưng về tâm hồn, vật chất, tri thức và xúc cảm của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội và nó chứa đựng, ngoài văn học và nghệ thuật, cả cách sống, phương thức chung sống, hệ thống giá trị, truyền thống và đức tin ( Theo UNESCO, 2001)

* Các yếu tố cấu thành nên văn hóa

- Ngôn ngữ:

Văn hóa được chứa đựng trong ngôn ngữ và ngôn ngữ chính là phương tiện để truyền tải văn hóa giữa người với người hay với cộng đồng người theo thời gian, nó ảnh hưởng đến những suy nghĩ, cảm nhận của mỗi người về thế giới xung quanh

- Tôn giáo và tín ngưỡng:

Tôn giáo là sự tồn tại của một quyền năng hay thế lực siêu nhiên bên ngoài mà con người tuân theo và sự thể hiện lòng mộ đạo của con người vào quyền năng

đó Tín ngưỡng là hệ thống các niềm tin mà con người tin vào để giải thích thế giới và để mang lại sự bình an cho cá nhân và cộng đồng

Tôn giáo và tín ngưỡng nằm trong nhóm những yếu tố cấu thành nên văn hóa vìthế các hình thức của tôn giáo hay tín ngưỡng cũng tùy thuộc vào tình hình chung của văn hóa

- Giá trị và thái độ:

Giá trị là niềm tin và những chuẩn mực làm căn cứ để các thành viên của một nền văn hóa xác định, phân biệt đúng và sai, tốt và không tốt, đẹp và xấu…Còn thái độ là sự suy nghĩ, đánh giá, sự cảm nhận, nhìn nhận, cảm xúc và sự phản ứng trước một vật dựa trên giá trị

- Thẩm mỹ:

Thẩm mỹ là sự hiểu biết và thưởng thức cái đẹp Nó liên quan đến sự cảm thụ

về nghệ thuật, đến thị hiếu của nền văn hóa từ đó ảnh hưởng đến giá trị và thái

độ của những con người ở những quốc gia, những dân tộc khác nhau

- Giáo dục:

Là một trong những yếu tố quan trọng giúp con người hiểu về văn hóa cũng như

để các giá trị văn hóa được truyền đạt từ đời này sang đời khác, từ cộng đồng này sang cộng đồng khác

- Khía cạnh vật chất của văn hóa :

Khía cạnh vật chất của văn hóa tức là văn hóa được biểu hiện trong các giá trị vật chất, văn hóa bao gồm tất cả những sáng tạo hữu hình được biểu hiện trong các giá trị vật chất của con người

2 Khác bi t văn hoáệm văn hoá, các yếu tố cấu thành nên văn hoá

* Khái niệm :

Khác biệt văn hóa là việc giữa hai hay nhiều nền văn hóa có những giá trị khác nhau, thậm chí trái ngược nhau tạo nên những nét riêng làm cho có thể phân định được các nền văn hóa Hay nói cách khác, khác biệt văn hóa là sự khác biệt

về văn hóa giữa hai hay nhiều quốc gia

* Nguyên nhân có sự khác biệt văn hóa giữa các quốc gia:

- Thứ nhất, vị trí địa lí:

Các quốc gia có vị trí địa lí khác nhau thì sẽ có điều kiện tự nhiên , khí hậu khác nhau Từ đó, mỗi quốc gia có những nền sản xuất và hình thức sản xuất của cải vật chất khác nhau do đó mà có sự khác biệt trong văn hóa Ví dụ, Việt Nam nằm ở khu vực Đông Nam Á có khí hậu nhiệt đới gió mùa phù hợp với nền sản xuất lúa nước, cây lúa gạo không thể sinh trưởng nếu thiếu nguồn nước cung cấp dồi dào, buộc những người hàng xóm phải bắt tay hợp tác để tưới tiêu cây trồng của họ do đó mà nước ta là nước chủ nghĩa tập thể cao Các nước châu Âu có khí hậu phù hợp với lúa mì cần ít nước hơn vì vậy họ độc lập hơn.

- Thứ hai, Lịch sử hình thành và phát triển:

Lịch sử hình thành và phát triển tạo ra các phong tục tập quán, thói quen và cách hành xử của con người được lưu truyền từ đời này sang đời khác Mặt khác, chính những phong tục tập quán , thói quen là những thành phần cấu tạo nên văn hóa nên chính sự khác biệt này là nguyên nhân của sự khác biệt văn hóa

- Thứ ba, Tôn giáo, tín ngưỡng:

Có rất nhiều tôn giáo khác nhau như thiên chúa giáo, phật giáo,hồi giáo, nho giáo mỗi tôn giáo lại có những quan điểm, tập tục khác nhau do vậy mà văn hóa cũng khác nhau Ví dụ, Việt Nam không có quốc đạo trong khi ở Nhật Bản đạo Shinto được coi là quốc giáo Do vậy sự khác biệt trong văn hóa thể hiện ở cách ứng xử của hai nước, một bên là mềm mỏng, linh hoạt dễ thích ứng; một bên coi trọng nguyên tắc, kỷ luật

- Thứ tư, Chính trị:

Mỗi nền chính trị khác nhau đều có chủ trương, đường lối định hướng hành vi của con người khác nhau dẫn đến sự khác nhau trong tư tưởng, thói quen và cách hành xử dẫn tới sự khác biệt văn hóa

- Thứ năm, các triết lý, quan điểm:

Các triết lý, quan điểm này có thể do các bậc cổ nhân, hiền triết để lại và chúng

có ảnh hưởng đến văn hóa của mỗi quốc gia

Ví dụ, các nước phương Đông chịu ảnh hưởng của triết lý Khổng Tử và một số nhà triết học khác nên hình thành văn hóa coi tuổi tác, thâm niên và địa vị, hình thành nên tư tưởng con người vốn không bình đẳng Ngược lại, ở các nước phương Tây bị ảnh hưởng bởi các học thuyết khai sang và các cuộc di dân từ

châu Âu sang châu Mỹ sau thời kỳ phục hung nên họ quan niệm: mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng như nhau do đó mà địa vị không còn quan trọng trong giao tiếp.

3 Các ho t đ ng qu n tr trong doanh nghi pạt động quản trị trong doanh nghiệp ộng quản trị trong doanh nghiệp ản trị trong doanh nghiệp ị trong doanh nghiệp ệm văn hoá, các yếu tố cấu thành nên văn hoá

Gồm 5 hoạt động cơ bản:

- Thứ nhất là hoạch định, là cách thức một công ty hay một bộ phận trong doanhnghiệp thiết lập những mục đích và mục tiêu cụ thể, đồng thời xác định những phần việc cần thực hiện theo mốc thời gian để đạt được những mục tiêu đó

- Thứ hai là tổ chức, là phân công các công việc cần thực hiện cho các bộ phận hay cá nhân liên quan cũng như điều phối các hoạt động giữa các bộ phận này Đây là công việc quan trọng mà người quản lý phải đảm nhiệm

- Thứ ba là phân bổ nhân lực, là phân bổ, sắp xếp nhân lực vào các vị trí khác nhau trong doanh nghiệp, cũng như tuyển chọn nhân sự phù hợp đáp ứng yêu cầu của từng công việc

- Thứ tư là lãnh đạo, người quản lý có trách nhiệm dẫn dắt doanh nghiệp và đội ngũ nhân viên hướng theo những mục tiêu đã đề ra, tạo mối liên kết với nhân viên cấp dưới, trao đổi thông tin và giám sát công việc của nhân viên

- Thứ năm là kiểm soát, người quản lý sẽ phải giám sát hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, các bộ phận liên quan đồng thời ngăn ngừa hoặc giải quyết các vấn đề phát sinh một cách kịp thời, đúng lúc

II Phân tích nh h ảnh hưởng của sự khác biệt văn hoá đến hoạt động đến ưở lý thuyết ng c a s khác bi t văn hoá đ n ho t đ ng đ n ủa sự khác biệt văn hoá đến hoạt động đến ự khác biệt văn hoá đến hoạt động đến ệt văn hoá đến hoạt động đến ết ạt động đến ộng đến ết

ho t đ ng qu n tr trong doanh nghi p và các ví d minh h a ạt động đến ộng đến ảnh hưởng của sự khác biệt văn hoá đến hoạt động đến ị trong doanh nghiệp và các ví dụ minh họa ệt văn hoá đến hoạt động đến ụ minh họa ọa

1.Quan ni m đ i v i th i gianệm văn hoá, các yếu tố cấu thành nên văn hoá ố cấu thành nên văn hoá ới thời gian ời gian

Sự khác biệt về hệ thống thời gian giữa các nền văn hóa, có hai dạng thức quan niệm về thời gian là đơn tuyến và đa tuyến Ở các nền văn hóa đơn tuyến thì thời gian được trải dài, con người tập trung vào từng việc một theo kế hoạch lêntrước, đồng thời họ thường tập trung vào thông tin con người Do đó, trong nhiều trường hợp, mối quan hệ với người xung quanh bị ảnh hưởng nếu như mối quan hệ này không nằm trong kế hoạch của họ

Ở nền văn hóa đa tuyến thì con người tập trung vào làm nhiều công việc cùng một lúc và ít bị phụ thuộc vào các thông tin chi tiết khi thực hiện công việc Các

kế hoạch thường được để mở, hướng tới sự linh động và có thể thay đổi bất cứ

lúc nào Do đó các mối quan hệ quan trọng thường được chú trọng dù mới nảy sinh và không nằm trong kế hoạch ban đầu.

Sự khác nhau giữa nền văn hóa đơn tuyến và nền văn hóa đa tuyến gây ra nhữngảnh hưởng tích cực hay tiêu cực đối với các hoạt động quản trị trong doanh nghiệp:

Nền văn hóa đơn tuyến

Nền văn hóa đa tuyến

Hoạch định

Thường hướng tới việc xác định từng nhiệm vụ công việc cũng như xây dựng một lịch trình thực hiện các công việc, nhiệm vụ đó một cách cụthể, rõ ràng

Công việc thường hướng tới các mối quan hệ tức

là việc định hướng các công việc, nhiệm vụ phảitạo điều kiện để gắn kết các nhân viên với nhau, hay giữa nhân viên với nhà quản trị

Tổ chức

Phương thức tổ chức thường được xác định rõ,tuyến tính và tập trung vào nhiệm vụ cụ thể Sauquá trình hoạch định các

kế hoạch, các nhà quản trị tổ chức triển khai tới toàn bộ nhân viên trong công ty vềt các phương hướng, biện pháp để thựchiện nhiệm vụ công việc một cách cụ thể, minh bạch, rõ ràng

Phương thức tổ chức không quá đi sâu vào cụ thể và các chi tiết,thườnghướng tới sự tổng thể và con người Tức là nhà quản trị chỉ triển khai, thông báo các phần nhiệm vụ công việc đến các bộ phận, phòng ban chứ không thông báo đếntât cả mọi người

Nhân sự

Mối quan tâm thường dành nhiều cho những nhiệm vụ trước mắt cần đáp ứng theo yêu cầu và hoàn thành ngay lập tức

Dành sự quan tâm lâu dài, chú trọng xây dựng những mối quan hệ theo thời gian

Lãnh đạo

Tập trung vào việc thực hiện tuần tự các công việc theo kế hoạch đã đề

ra, quản lí và điều tiết các dòng thông tin chi tiết

Việc chỉ đạo thường linh hoạt, đưa ra các quyết định dựa trên tình hình thực tế, dành ưu tiên cho yếu tố con người, dựa trên nhiều việc chia sẻ thông tin và tri thức tiềm năng

Kiểm soát

Thường sử dụng hệ thống kiểm soát phụ thuộc nhiều vào thông tin chi tiết và những hạn định cụ thể về thời gian

Thường sử dụng hệ thống kiểm soát linh hoạt Việc kiểm soát không chỉ dựa vào thông tin được cung cấp mà còn dựa vào việc giao tiếp giữa người với người

* Ví dụ:

- Công ty may Đức Giang:

Là một công ty nhà nước sản xuất và kinh doanh các sản phẩm may mặc và chịuảnh hưởng nhiều từ nền văn hóa cũ nên dù đã đổi mới thì công ty hầu như vẫn hoạt động theo định hướng văn hóa đơn tuyến Nghĩa là luôn tập trung vào những kế hoạch đã định sẵn và làm theo chứ không tập trung nhiều vào con người, quan tâm đến kết quả hơn là quá trình làm việc

+ Hoạch định: công ty luôn có một lịch trình công việc cụ thể từ chức năng nhiệm vụ của công ty đến hội đồng quản trị, ban giám đốc và từng quy trình sảnxuất Mọi công việc được giao cho từng cá nhân và không liên quan nhiều tới công việc của bộ phận khác Vì công việc được giao rất cụ thể nên kết quả hoàn thành công việc của công ty rất có hiệu quả

+ Tổ chức: các nhà quản lý sẽ là người đảm nhận công việc này, đây được coi làcông việc quan trọng nhất bởi họ sẽ phải phân công giao nhiệm vụ cho từng người, từng bộ phận để hoạt động kinh doanh của công ty được diễn ra suôn xẻ Công ty đi sâu vào nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận, việc quản lý hoạt động

công ty được chia nhỏ cho các giám đốc điều hành: GĐ điều hành kỹ thuật, GĐ tài chính, GĐ diều hành xuất nhập khẩu, GĐ sản xuất, GĐ điều hành nội chính, chức năng của từng giám đốc điều được chỉ ra rõ ràng Mỗi phòng chức năng cũng phụ trách những công việc cụ thể: phòng cơ điện, phòng kỹ thuật, phòng kinh doanh tổng hợp, phòng tài chính, kế hoạch vật tư, phòng đầu tư, phòng đời sống…

+ Nhân sự: công ty không chú trọng nhiều vào yếu tố con người, các mối quan

hệ mà chú trọng vào việc họ làm ra kết quả ra sao, có đúng theo quy trình, những nhiệm vụ trước mắt luôn được ưu tiên hoàn thành ngay lập tức và làm tuần tự từng việc xong công việc này mới chuyển sang công việc khác Vì vậy nhân viên không cần vận dụng lượng kiến thức quá nhiều trong cùng một lúc, toàn bộ nhân lực sẽ được tập trung để hoàn thành công việc chính vì thế mà mỗinhiệm vụ đều được hoàn thành một cách xuất sắc

+ Lãnh đạo: là một doanh nghiệp nhà nước nên không đòi hỏi nhiều sự sáng tạo,linh hoạt mà tập trung vào việc thực hiện tuần tự các công việc theo kế hoạch đãdđề ra, quản lý và điều tiết các dòng thông tin chi tiết Giám đốc từng bộ phận phân công nhiệm vụ chi tiết cho nhân viên phòng ban mình và làm theo đúng với kế hoạch đã đề ra

+ Kiểm soát: các giám đốc điều hành giám sát hiệu quả làm việc của nhân viên của mình Thường sử dụng hệ thống phụ thuộc nhiều vào thông tin chi tiết và những hạn định cụ thể về thời gian Như vậy sẽ không đòi hỏi quá nhiều công sức mà nhân viên sẽ phải bỏ ra, họ sẽ không có nhiều cơ hội phát huy hết năng lực bản thân không có sự cạnh tranh nhiều và hầu như chỉ là hoàn thành tốt công việc được giao mà thôi

- Ví dụ về công ty có nền văn hóa đa tuyến là công ty sản xuất dày Adidas”Tiền thân là công ty Gebruder Dassler Schuhfabrik, thành lập bởi hai anh em nhà Dassler Do có nhiều quan điểm bất đồng nên công ty của hai anh em nhà Dassler đã tách thành hai công ty riêng Và Adoft đã đổi tên công ty cũ thành Adidas từ năm 1949 Vì là một người gốc Mỹ nên cách suy nghĩ và phương hướng kinh doanh của ông cũng rất mang đận con người Mỹ luôn hướng tới sự độc lập, sáng tạo, phát triển và luôn linh họat trong mọi việc

+ Về họach định: là người đứng đầu một doanh nghiệp Berhert Hainer có nhiệm

vụ vạch rõ các chiến lược, mục tiêu và phân định phần việc cho mọi người thực hiện đúng thời gian và hiệu quả Để làm được như vậy thì ông đã áp dụng vào

doanh nghiệp mình các nét văn hóa riêng biệt và trong đó có chịu sự ảnh hưởng của nền văn hóa đã tuyến như sau; mọi công việc và các họat động kinh doanh thường hướng tới các mối quan hệ, đó là sự khác biệt bởi chỉ có việc liên kết, rồi mở rộng phạm vi, tập khách hàng đồng nghĩa với việc mở rộng quan hệ thì thị trường giày Adidas mới nàgy càng phát triển và chiếm lĩnh thị phần trên thế giới.

+ Về tổ chức: đây là công việc quan trọng mà nhà quản lý đảm nhiệm Họ sẽ phải phân công công việc cho tường người, từng bộ phận, chi nhánh và để làm tốt được nó thì các công việc được phân công và diễn ra một cách trôi chảy hiệuquả Ở đây thì doanh nghiệp áp dụng cách thức tổ chức không quá đi sâu vào cụthể mà thường hướng tới sự tổng thể và con người Đó là mỗi nhân viên cần phải chuẩn bị cho mình một lượng kiến thức và kỹ năng vô cùng cao bởi văn hóa đa tuyến thường tập trung vào nhiều nhiệm vụ công việc cùng một lúc chính vì thế mà cần có sự chuẩn bị cả về tâm lý và năng lực mới có thể đảm bảolượng công việc diễn ra có thể hòan thành nhanh chóng và hiệu quả

+ Về nhân sự: là một doanh nghiệp, tập đòan mang tầm cỡ quốc tê thì nhà quản

lý sẽ phải có rất nhiều sự sang tạo, linh họat trong việc tổ chức đội ngũ nhân viên và điều phối, phân bổ nguồn lực sao cho phù hợp, tập trung vào yếu tố con người bởi đó là những người làm giàu cho doanh nghiệp ngòai ra thì cũng dựa nhiều vào chia sẻ thông tin và tri thức tiềm năng, chính vì thế mà nguồn lực của doanh nghiệp luôn cống hiến hết mình để tạo ra các dòng sản phẩm và lọai giày tốt nhất phục vụ nhu cầu của khách hàng

+ Về lãnh đạo: là người đúng đầu có trách nhiệm dẫn dắt doanh nghiệp và đội ngũ nhân viên hướng theo mục tiêu đã đề ra đó là chiếm lĩnh thì trường thế giới

và xuất khẩu hàng nội địa Hãng giày Adidas đã có các thế hệ nhà lãnh đạo kiệt xuất đầu tiên là Adoft và bây giờ là Herbert Hainer với việc chỉ đạo linh họat, đưa ra các quyết định dựa vào tình hình thực tế, dành ưu tiêncho yếu tố con người về thời gian, năng lực của nhân viên để đánh giá thành tích và kết quả mà

họ đạt được

+ Về kiểm sóat: về vấn đề này thì các nhà quản lý giám sát hiệu quả họat động kinh doanh của doanh nghịep và các bộ phân có liên quan Và đối với doanh nghịêp này cũng vậy, thường sử dụng hệ thống kiểm sóat linh họat Việc kiểm sóat không chỉ dựa vào thông tin được cung cấp mà còn dựa vào việc giao tiếp, năng lực của bản thân mỗi người Hơn nữa, việc kiểm sóat như vậy sẽ giúp cho mọi người có thể thể hiện hết tài năng và trí tuệ của mình để phục doanh nghiệp

bởi họ công hiến càng nhiều càng tốt thì mức lương mà họ nhận được cũng sẽ cao phù hợp với công sức mà họ bỏ ra Chính vì vậy mà hãng giày Adidas đã vươn tầm thế giới.

2 Định hướng thời gian

Định hướng thời gian chia làm 2 loại là hướng quá khứ và hướng tương lai Với những nền văn hóa quan tâm đến quá khứ thì họ thường đánh giá cao và tôn trọng các giá trị truyền thống Còn đối với những nền văn hóa hướng tương lai thì quan tâm với những cái mới và lợi nhuận hơn Sự khác biệt về định hướng thời gian cũng đã gây ra những ảnh hưởng đến các hoạt động quản trị trong các doanh nghiệp

Hoạch định

Chú trọng tới việc tiếp nối các truyền thống của doanh nghiệp đồng thời xây dựng những khung thời gian cụ thể trong trường hợp kế hoạch nhằm thực hiện thay đổi

Công việc và nguồn lực phân bổ theo mục tiêu và

kế hoạch dài hạn

Nhân sự

Nhà quản lý thương chậm trong việc điểu chỉnh các tiêu chuẩn liên quan đến việc thay đổi hay tuyển dụng nhân sự

Nhà quản lí thường lựa chọn và đào tạo đội ngũ nhân viên sao cho phù hợp với kế hoạch dài hạn

Lãnh đạo

Trong việc xây dựng tầmnhìn và sứ mênh của doanh nghiệp thường kế thừa những giá trị và danh tiếng vốn có của doanh nghiệp

Xây dựng tầm nhìn và sứmệnh theo những lợi ích cần đạt được

Kiểm soát

Xây dựng thước đo hiệu quả dựa trên những mục tiêu

Xây dựng thước đo hiệu quả dựa trên những mục tiêu dài hạn

* Ví dụ:

- Công ty Kinh Đô với văn hóa định hướng quá khứ

+ Hoạch định: Chú trọng tới việc tiếp nối các truyền thống văn hóa của doanhnghiệp đồng thời xây dựng những khung thời gian cụ thể trong trường hợp kếhoạch nhằm thực hiện sự thay đổi Lấy người tiêu dùng làm trọng tâm cho mọihoạt động, công ty luôn tiên phong trong việc tạo ra xu hướng tiêu dùng trongngành thực phẩm và luôn sáng tạo để phục vụ người tiêu dùng những sản phẩm

an toàn, thơm ngon, dinh dưỡng Luôn tự đòi hỏi cao hơn ở chính mình, Kinh

Đô đã và đang không ngừng nỗ lực đa dạng hóa sản phẩm đồng thời mở rộng vàkhai thác những ngành hàng mới, hướng đến phục vụ nhu cầu thiết yếu hàngngày của người tiêu dùng

+ Tổ chức: Các quyết định mà công ty đưa ra thường dựa vào thực tế tập quáncủa xã hội, của truyền thống đất nước Việt Nam Việc khách hàng Việt Namluôn chú trọng tới tết trung thu- tết thiếu nhi là thể hiện sự quan tâm của mìnhđối với con cái, với gia đình Nắm bắt được suy nghĩ đó công ty đã đưa ra cácsản phẩm với bao bì, mẫu mã bắt mắt, màu sắc hài hòa nhưng không kém phầnsặc sỡ, vui tươi Những kết quả đạt được và những sự kiện diễn ra trong quákhứ cũng góp phần định hướng quá trình tổ chức hoạt động Nhiều năm qua,

trong tâm trí của không ít người dân từ thành thị đến nông thôn, khi thấy nhữngquầy bánh Kinh Đô trang hoàng lung linh trên mọi nẻo đường thì cảm xúcmong ngóng Trung thu cũng bắt đầu dâng tràn.Kinh Đô là thương hiệu đã bền

bỉ tạo nên không khí Trung thu một cách rõ nét theo từng năm, qua các dòngsản phẩm cũng như từng hoạt động ý nghĩa của mình Không dừng lại ở đó, xãhội ngày một phát triển, các mối quan hệ cũng ngày càng mở rộng hơn như một

xu thế tất yếu bánh trung thu k chỉ dừng ở việc đáp ứng nhu cầu ăn uống màcòn đáp ứng nhu cầu tri ân, làm quà tặng… vì vậy các sản phẩm của Kinh Đôngoài việc đảm bảo chất lượng còn chú trọng đến mẫu mã, hình thức

+ Nhân sự:

Về việc điều chỉnh các vấn đề liên quan đến tiêu chuẩn đội ngũ cán bộ, nhânviên Trong khoảng thời gian này công ty thường xuyên đưa ra các kế hoạchthúc đẩy quá trình làm việc của nhân viên, đưa ra các chính sách lương, thưởng,

ưu đãi đối với nhân viên của mình thông qua doanh số bán hàng Việc xây dựngcác gian hàng bán bánh trung thu tại khắp các con phố, nẻo đường cũng rất cầnđến một đội ngũ cán bộ, nhân viên hùng hậu trong thời gian trước và trong tếttrung thu Nói cách khác công ty cần một lượng lớn nhân viên mùa vụ công ty

đã đưa ra các chính sách, chế độ lương thưởng hợp lí thu hút nguồn nhân lựcnhư nếu làm tốt công việc bán hàng với doanh số lớn bạn có cơ hội trở thànhnhân viên chính thức của công ty… việc tìm kiếm những nhân viên mùa vụ cókinh nghiệm, có kĩ năng, và được đào tạo với số lượng lớn như vậy là khó khan

và nó ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình lựa chọn nhân viên đối với công táctuyển dụng nhân sự

+ Lãnh đạo: Công ty xây dựng tầm nhìn và sứ mệnh hướng theo việc tiếp nốinhững giá trị và danh tiếng vốn có của doanh nghiệp Chặng đường 20 năm xâydựng một thương hiệu Kinh Đô uy tín, gần gũi, chất lượng trong lòng người tiêu

dùng là minh chứng rõ ràng nhất cho Tâm, Tầm,Tài của những nhà sáng lậpcùng sự đóng góp tâm huyết của toàn thể cán bộ nhân viên Tập đoàn

+ Kiểm soát: Công ty xây dựng thước đo hiệu quả công việc dựa trên nhữngmục tiêu đạt được như sự hài lòng của khách hàng đối với sản phẩm của công

ty, đạt doanh số mục tiêu mà công ty đã đề ra……trong kế hoạch ngắn hạn từ

đó rút ra những kinh nghiệm để kế hoạch tiếp theo được tốt hơn Chỉ ra nhữngthiếu sót cần khắc phục, sửa chữa và những điểm mạnh công ty phải cố gắnggiữ vững và phát huy

- Samsung Electronics với văn hóa định hướng tương lai:

+ Hoạch định: Định hướng thời gian quá khứ là chú trọng đến việc tiếp nối cáctruyền thống của doanh nghiệp Samsung được biết đến như là hình mẫu điểmhình của một Chaebol – một mô hình khác của tập đoang thuộc quyền sở hữu vàđiều hành của các thành viên của một họ gia đình của Hàn Quốc, nhưng vẫnchịu sự ảnh hưởng nhất định từ phía chính phủ, nhà nước sở tại Khi đưa raquyết định lên kế hoạch cho chiến lược của mình, Samsung Electronics luônhướng các truyền thống của doanh nghiệp để từ đó tạo ra đưuọc những bản kếhoạch kinh doanh phát triển Mô hình Cheabol truyền thống đã giúp Samsungthành công vượt bậc và trở thành một trong những tập đoàn lớn nhất thế giới,nhưng với giá trị và lối suy nghĩ bảo thủ - có vẻ như chúng không còn giúpSamsung sáng tạo hơn, độc đáo hơn

+ Tổ chức: Các quyết định mà doanh nghiệp đưa ra thường dựa vào thực tế tậpquán xã hội đó Những kết quả đã đạt được và những sự kiện diễn ra trong quákhứ cũng góp phần định hướng quá trình tổ chức của các hoạt động Văn hóaHàn Quốc có điểm số né tránh bất trắc cao là 87 điểm Chính từ các ảnh hưởngcủa tập quán văn hóa đó mà Samsung luôn nỗ lực để giảm thiểu tối đa các ảnhhưởng từ môi trường bên ngoài và ổn định tổ chức Để tạo nên tính ổn định caotrong doanh nghiệp công ty chú trọng vào việc quản lý bộ máy tổ chúc, quyền

hành của nhà lãnh đạo và văn hóa ứng xử trong doanh nghiệp.Thậm chí, trênmột bài báo của Hàn Quốc còn cho rằng Samsung có văn hóa doanh ngiệp theokiểu “gia trưởng”, đặc biệt là các hành vi ứng xử trong công ty như: các quy tắc,quy đình và thủ tục, trang phục phải gọn gàng, các kế hoạch đề ra phải thực sựchi tiết.

thường tham khảo ý kiến của tất cả các nhân viên liên quan , họ cũng tham gia vào quá trình thực hiện các công việc chứ không đơn thuần thể hiện vai trò địnhhướng Sự khác biệt giữa hai nền văn hóa này đều có những ảnh hưởng tới các hoạt động quản trị trong doanh nghiệp:

thường đưa ra các quyết định cánhân mà không trao đổi với nhân viên dưới quyền Điều này

sẽ khiến cho nhân viên chỉ biết làm theo lệnh của quản lý, giảmtính sáng tạo, không dám nói lên quan điểm, ý kiến của mình dẫn tới hiệu quả công việc không cao

Đội ngũ nhân viên tùy theo nhiệm vụ và chức năng của mình có thể tham gia vào việc xây dựng kế hoạch Ở đây, các

kế hoạch hoạch định đều có sự tham gia đóng góp ý kiến của các thành viên trong công ty Các nhân viên có điều kiện được phát huy mọi khả năng cũng như tính sáng tạo của mình từ đó do đó tăng hiệu quảcông việc, tạo được môi trườnglàm việc than thiện

Tổ chức

Cấu trúc tổ chức theo dạng kiểm soát chặt chẽ do đó mọi nhân viên đều phải làm theo khuôn phép đã quy ước từ trước

Quyền lực và trách nhiệm theo dạng tập trung

Mọi hành động của cá nhân là

do tự bản than mình điều chỉnh đề cao ý thức trách nhiệm làm việc của mỗi người ,đều có tiếng nói và ý kiến của riêng mình không từ

đó họ có thể sáng tạo theo cách

mà họ cho rằng đúng đắn.Nhân sự

Nhân viên luôn mong muốn nhận được sự hướng dẫn, dìu dắt và đề cử thăng tiến từ người quản lý Do nhân viên luôn phụ thuộc quá vào người quản lý dẫn đến không chủ động phấn đấu vươn lên trong nghê nghiệp, đôi khi tìm mọi cách để được thăng tiến trong công việc ( như xu nịnh cấp trên, đút lót tiền cho quản lý để mua chức danh mà họ mong muốn)

Mối quan hệ giữa nhân viên vàquản lý không quá khắt khe bởi những quy định cứng nhắc

Do đó mà tâm lý nhân viên sẽ thỏa mái hơn nhiều Trong công việc sẽ phát huy được tính sáng tạo và hiệu quả hơn Tuy nhiên cũng có những trường hợp do không khắt khe,quá dễ dãi trong mối quan hệ

mà có thể gây ra sự không tôn trọng hay coi thường của nhân viên đối với quản lý của mình

Lãnh đạo

Người lãnh đạo thường hành xửtheo cách thể hiện vai trò quan trọng của mình trong tổ chức

Quan hệ giữa người lãnh đạo vànhân viên đã được phân chia rõ ràng nên sẽ có sự tôn trọng giữahai bên Nếu nhân viên đã quen

và cảm thấy thỏa mãi với giám sát thì công việc sẽ được thực hiện chất lượng hơn

Người lãnh đạo thường theo phong cách mở, trong nhiều trường hợp họ chủ động trao đổi ý kiến với nhân viên dưới quyền Hai bên có sự cởi mở

và khoảng cách được rút lại Nhân viên có sự thỏa mái, không còn lo sợ và được nói lên suy nghĩ và ý tưởng của mình về công việc đó từ đó sẽ tạo ra đột phá trong công việc

tiếp thì người quản lý sẽ hiểu rõhơn về nhân viên của mình, về điểm mạnh, điểm yếu trong công việc để từ đó có điều chỉnh và khích lệ phù hợp với nhân viên.

đạt được mục tiêu Khoảng cách giữa nhân viên và quản lý

sẽ thu gọn lại cùng nhau làm việc cũng tạo ra hiệu quả tuy nhiên có thể làm cho nhân viênlấn áp quản lý và không tôn trọng họ

* Ví dụ :

- Công ty FPT( theo hệ thống bình đẳng/ngang hàng)

+ Hoạch định: FPT tôn trọng nhân bản và những giá trị vĩnh cửu Truyền thốngtôn trọng con người, tài năng cá nhân đã tạo nên một bầu không khí làm việcdân chủ và sáng tạo, cùng chung một mục đích, chung một lý tưởng Đội ngũnhân viên của FPT có thể trực tiếp tham gia vào công đoạn xây dựng kế hoạchcủa công ty Ở FPT không có những quyết định được đưa ra một mình, không

có chỗ cho những nhà độc tài.Bạn phải là người sáng suốt tham khảo ý kiến củanhững đồng sự

+ Tổ chức: Trong công ty, mỗi thành viên đều được bố trí chỗ ngồi riêng biệt,nhưng không cách biệt với người khác Các trưởng phòng, phó phòng ban được

bố trí cùng phòng với nhân viên Tất cả những cấu trúc hữu hình này đã tạo nêncảm giác trang trọng khi làm việc tại FPT, việc bố trí chỗ ngồi không cách biệttạo nên sự gần gũi, thoải mái giữa các thành viên trong công ty, động viên tinhthần làm việc của các nhân viên và tránh dẫn đến sự cách biệt về khoảng cáchquyền lực giữa quản lí và nhân viên

FPT cũng thay đổi liên tục, luôn luôn phát triển, hoàn thiện về tổ chức và hướngtới sự tự chủ của toàn thể nhân viên, FPT không có chỗ cho những ai thoả mãnvới cái gì đã có, thỏa mãn với những kết quả đã đạt được Vì vậy, nhân viên

phải có trách nhiệm đối với công việc của mình đã được giao chứ không chờđợi vào cấp trên.

+ Nhân sự: Mối quan hệ giữa nhân viên và lãnh đạo không quá khắt khe Ở FPT

là một công ty có hầu hết là lực lượng nhân viên trẻ và làm việc trong môitrường năng động Trong FPT giữa nhân viên và lãnh đạo đều ứng xử như bạn

bè , anh em một nhà, không phân biệt sếp với quân, không gò bó với nhau bởinhững quy định, nội quy quá cứng nhắc, công ty luôn tạo cho nhân viên làmviệc thoải mái cởi mở với nhau nhưng trong khuôn khổ Đó là điều khác biệtcủa FPT đối với các công ty khác

+ Lãnh đạo: Ở FPT hầu như không có chuyện lẫn lộn giữa đánh giá con người

và đánh giá công việc, quan hệ cá nhân không được xen vào Nhân viên FPTluôn thấu hiểu và chấp nhận cái đúng, dám nhận sai và sửa sai và ngược lại lắngnghe cũng là cách để nhà quản lý của FPT tránh đưa ra các quyết định sai lầm.Nhân viên cần lắng để hoàn thiện bản thân từng ngày còn nhà quản lí cần lắngnghe để có được thông tin nhiều chiều và khuyến khích mọi người chân tìnhthẳng thắn góp ý Chấp nhận con người vốn có, chấp nhận cả điểm mạnh vàđiểm yếu tạo điều kiện tối đa để nhân viên được là chính mình Luôn ủng hộ các

đề xuất, sáng kiến hợp lý, động viên nhân viên khi thất bại, tạo cơ hội để mỗicác nhân phát triển mình Vì vậy, nhân viên không phải áp lực lo sợ khi phải đốimặt hay có quan điểm ý kiến bất đồng với lãnh đạo

+ Kiểm soát: Ở FPT nhân viên luôn thích cùng hợp tác làm việc với lãnh đạo.Con người FPT luôn không ngừng học hỏi nâng cao trình độ Họ học tập từnhững kinh nghiệm truyền lại của các nhà lãnh đạo từ đó rút ra kinh nghiệm chobản thân và hoàn thành công việc được giao một cách tốt nhất Giữa cấp trên vàcấp dưới có sự phối hợp với nhau trong tác kiểm tra giám sát công việc để hỗtrợ nhau trong công việc và đạt được mục tiêu đề ra Không ngừng học hỏi,nâng cao trình độ Cùng với sự phát triển không ngừng của công nghệ, FPT

cũng thay đổi liên tục, luôn luôn phát triển, hoàn thiện về tổ chức Mỗi thànhviên FPT phải không ngừng học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, trình độquản lý FPT không có chỗ cho những ai thoả mãn với cái gì đã có, thảo mãnvới những kết quả đã đạt được

- Văn hóa theo hệ thống cấp bậc tại Samsung Electronics

+ Hoạch định: Ở Samsung, việc quản lý mang tính chuyên quyền và gia trưởng

Có sự riêng biệt khá lớn giữa các bộ phận cơ cấu tổ chức của SamsungElectronics, điều này cho rằng có một khoảng cách quyền lực lớn ở giữa nhàlãnh đạo và các bộ phận khác trong tổ chức Các quyết định quan trọng cuốicùng mà các phòng ban nhận được thường được đưa ra bởi chủ tịch hoặc phóchủ tịch hội đồng quản trị Tuy nhiên, để đưa ra được quyết định cuối cùng,quyết định đó còn phải được bàn luận và chờ sự thông qua bởi Ủy ban cam kếttrách nhiệm xã hội và Hội đồng quản trị của công ty

+ Tổ chức: Cấu trúc tổ chức của Samsung được phân bổ rõ ràng, các phòng banthường hoạt động theo chế độ một chỉ huy, tức là chỉ nhận quyết định và sựgiám sát từ một nhà lãnh đạo ở bên trên, không có sự chồng chéo giữa quyềnhạn quản trị của các nhà lãnh đạo ở mỗi phòng ban, bộ phận các vị trí, bộ phậntrong tổ chức có tính “danh chính” cao Điều này được thể hiện ở ba vị trí phụtrách tương ứng với ba mảng chức năng quan chính của công ty là: bộ phận linhkiện, bộ phận quản lý tiêu thụ thiết bị điện tử, bộ phận IT và thiết bị di động.Trong sơ đồ cấu trúc tổ chức, ba bộ phận này có vai trò toàn quyền phụ tráchcác phòng chuyên biệt của mình và chỉ nhận quyết định lãnh đạo trực tiếp từchủ tịch và phó chủ tịch hội đồng quản trị

+ Nhân sự: Ở Samsung, hình ảnh công ty và văn hóa doanh nghiệp luôn đượcđặc biệt coi trọng Chính vì vậy, để tránh những sai sót cũng như sự thiếu hiểutrong công việc và đặc biệt là hành vi ứng xử và đạo đức, nhân viên thường cómong muốn nhận được sự hướng dẫn, dìu dắt của quan lý Bên cạnh đó, vì sự

cách biệt trong hệ thống cấp bậc nên người nhân viên muốn được thăng chứcphải có thâm niên kinh nghiệm, được sự tín nhiệm và đề cử từ ban lãnh đạo.+ Lãnh đạo: Phong cách lãnh đạo của Samsung có thể nói là một hình mẫu điểnhình của văn hóa Hàn Quốc - đó là phong cách lãnh đạo “gia trưởng” với nhữngchuẩn mực quy tắc mà mọi thành viên trong công ty và kể cả nhà lãnh đạo phảituân theo Các nhà lãnh đạo của Samsung luôn hướng đến các yếu tố văn hóatruyền thống giúp họ thành công trong việc quản lý và điều hành công ty:

Lòng tự hào dân tộc: đây là yếu tố mà những nhà quản trị Samsung ở HànQuốc đã dựa vào để đề ra các khẩu hiệu trong việc quản lý nguồn nhân lực vànhững người Hàn Quốc đã làm việc quên mình

Chủ nghĩa gia đình và cung cách quản lý theo lối gia trưởng : Tập đoàn kinhdoanh Samsung đều do gia đình người sáng lập và hậu duệ của họ chi phối.Mức độ chi phối rất chặt chẽ và theo thứ bậc đã tạo nên môi trường liên kết chặtchẽ hơn các công ty thành viên còn lại

Bổn phận cá nhân: Người Hàn Quốc nổi tiếng là có tinh thần làm việc rất cao,luôn đi sớm về trễ

4 Tính cạnh tranh

Khi doanh nghiệp đánh giá cao sự cạnh tranh tích cực giữa các thành viên thì họthường hướng tới hiệu quả công việc đem lại và tham vọng của từng người Trong khi doanh nghiệp không thực sự khuyến khích sự cạnh tranh giữa các nhân viên thì họ chú ý đến việc xây dựng môi trường làm việc thuận lợi kích thích khả năng phát triển và sự gắn kết giữa các thành viên trong nhóm hoặc trong tổ chức Chính sự khác biệt này cũng dẫn đến sự khác biệt trong các hoạt động quản trị của doanh nghiệp khác nhau

Hoạch định

Hoạt động hoạch định hướng vào tốc độ hoàn thành công việc và hiệu quả công việc

Hoạt động hoạch định hướng tớiduy trì các mối quan hệ trong quá trình thực thi kế hoạch, ở