skkn dạy học tích cực thông qua sử dụng phương pháp thực hành thí nghiệm trong hoá học 8 ở trường THCS

skkn dạy học tích cực thông qua sử dụng phương pháp thực hành thí nghiệm trong hoá học 8 ở trường THCS

DẠY HỌC TÍCH CỰC THÔNG QUA SỬ DỤNG

PHƯƠNG PHÁP THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM

TRONG HÓA HỌC 8 Ở TRƯỜNG THCS

A Phần mở đầu

I Lý do chọn đề tài

1 Cơ sở lý luận

Một trong những nội dung quan trọng của đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay là đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Đổi mới dạy học là một quá trình được thực hiện thường xuyên và kiên trì, trong đó có nhiều yếu tố quan hệ chặt chẽ với nhau Dạy như thế nào? Học như thế nào để đạt được hiệu quả học tập tốt nhất là điều mong muốn của tất cả thầy cô giáo Muốn thế phải đổi mới phương pháp dạy và học

Theo chương trình đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường

và đổi mới sách giáo khoa hiện nay, việc sử dụng thiết bị dạy học trong các tiết học giữ vai trò hết sức quan trọng nhằm đem lại hiệu quả cao trong quá trình dạy học Bộ môn Hoá học là một trong các bộ môn mà việc sử dụng thiết bị dạy học trong các tiết học đặc biệt là trong các tiết thực hành nhất thiết phải thực hiện thường xuyên hơn

Bộ môn Hoá học là môn khoa học thực nghiệm vì các kiến thức đem đến cho người học được rút ra từ các thí nghiệm thực tiễn, nhất là qua các tiết thí nghệm thực hành Một trong các phương pháp giáo dục hiện nay là phương pháp lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh và để phương pháp này đạt hiệu quả

là học sinh cần trực tiếp tham gia vào việc sử dụng thiết bị dạy học trong các giờ lên lớp trong đó có tiết thực hành

2 Cơ sở thực tiễn

Nội dung chương trình Hoá học THCS đặc biệt là lớp 8 bao gồm hình thành các khái niệm, định luật, rất trừu tượng đối với học sinh Vì vậy nếu giáo viên chỉ truyền thụ những lí thuyết cơ bản như sách giáo khoa thì học sinh rất thụ động, việc tìm hiểu và phát triển kiến thức mới đơn điệu, dễ dẫn đến nhàm chán Như vậy để hình thành những khái niệm Hoá học có lẽ hiệu quả nhất là qua nghiên cứu các thí nghiệm, bởi đó là những sự vật, hiện tượng cụ thể mà người giáo viên khó có thể dùng những từ ngữ nào để mô tả đầy đủ, cụ thể và chính xác hơn Hoá học là môn khoa học thực nghiệm nên việc sử dụng thí nghiệm hoá học để dạy học tích cực đó cũng là phương pháp đặc thù của bộ môn

Sử dụng thí nghiệm để dạy học tích cực có những mức độ khác nhau Tuỳ theo mức độ mà thí nghiệm đó có thể là do học sinh tự thực hiện hoặc giáo viên biểu diễn thí nghiệm để học sinh quan sát, mô tả hiện

tượng, giải thích và viết các phương trình hoá học Từ đó, học sinh rút ra nhận xét về tính chất hoá học, qui tắc, định luật….Trong chương trình Hoá học 8 có nhiều tiết giáo viên cần tích cực sử dụng thí nghiệm trong việc giảng dạy thì tiết học mới đạt hiệu quả cao hơn Đặc biệt là sử dụng đồng thời các thí nghiệm đối chứng giúp học sinh nắm bắt nhanh hơn và sâu sắc hơn

Hiện nay việc sử dụng thiết bị dạy học trong các tiết học là một yêu cầu không thể thiếu của chương trình đổi mới phương pháp giáo dục trong nhà trường Môn Hoá học là môn khoa học thực nghiệm, việc dạy học thông qua phương pháp thực hành thí nghiệm góp phần hết sức quan trọng giúp học sinh lĩnh hội kiến thức một cách biện chứng, tránh tình trạng học thuộc máy móc, siêu hình đây cũng là yêu cầu xác đáng của học sinh bậc phổ thông nói chung và bậc trung học cơ sở nói riêng Trong điều kiện hiện nay việc trang bị hoá chất và dụng cụ trong các trường học ngày càng tương đối đầy đủ hơn đảm bảo cho thầy và trò thực hiện thí nghiệm thực hành một cách hiệu quả hơn

Qua thực tiễn tìm hiểu đối tượng tôi nhận thấy học sinh tích cực hơn khi giờ học có thí nghiệm thực hành và thí nghiệm đối chứng thì tinh thần học tập càng tốt, càng hăng say, học sinh ít nói chuyện, chú ý bài, thích làm thí nghiệm, tiếp thu kiến thức nhanh hơn Song không chỉ đơn thuần là hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm hay giáo viên biểu diễn thí nghiệm mà phải làm thế nào để một giờ học đạt hiệu quả cao, phát huy hết vai trò của thí nghiệm, để qua đó phát huy tính chủ động tích cực của học sinh Bằng cách so sánh đối chiếu sẽ hình thành cho học sinh những kiến thức cơ bản, phổ thông và cụ thể về Hoá học Đó là vấn đề làm tôi băn khoăn và cũng là lí do tôi chọn đề tài “Dạy học tích cực thông qua sử dụng phương pháp thực hành thí nghiệm trong Hoá học 8 ở trường THCS” để nghiên cứu

II Mục đích và phương pháp nghiên cứu

1 Mục đích nghiên cứu:

Tiết thực hành Hóa học là không thể thiếu trong chương trình bộ môn Hóa học nói chung, mục đích nghiên cứu sáng kiến “Dạy học tích cực thông qua sử dụng thực hành thí nghiệm ở môn Hóa học 8” của tôi nhắm đáp ứng tốt hơn nữa yêu cầu bộ môn trong nhà trường, giúp học sinh lĩnh hội kiến thức tốt hơn, đầy đủ hơn và toàn diện hơn

Nhằm giúp bản thân tôi tự bồi dưỡng kiến thức, nâng cao chuyên môn theo yêu cầu chung về bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn Hóa học trong nhà trường THCS và rút

2 Phương pháp nghiên cứu:

Xuất phát từ các tiết dạy lý thuyết, thực hành để có được những hiểu biết, nắm được các yêu cầu khách quan chủ quan để vận dụng vào một

khối lớp cụ thể Nghiên cứu, so sánh kết quả học tập nắm bắt được kỹ năng thực hành của học sinh, hiểu biết của học sinh giúp cho việc giảng dạy có được hiệu quả cao hơn Học sinh nhận thức các vấn đề khoa học theo nhiều con đường khác nhau nhưng tựu chung là từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng trở lại việc áp dụng các kiến thức vào trong thực tế Đó là con đường biện chứng duy vật và việc thực hành Hóa học không thể nắm ngoài quy luật đó

III Giới hạn của sáng kiến:

Hiện đang áp dụng trong phạm vi bộ môn Hóa học và có thể áp dụng đối với các bộ môn khác có thực hành thí nghiệm của trường TH&THCS Đinh Công Bê, xã Mỹ Thọ, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

Đối tượng nghiên cứu mà tôi áp dụng cho sáng kiến này là học sinh khối 8 của trường TH&THCS Đinh Công Bê

IV Kế hoạch thực hiện:

- Tổ chức kiểm tra thống kê số liệu thực tế việc tiếp nhận kiến thức trước và sau khi sử dụng thí nghiệm thực hành của học sinh trong khối 8

- Hình thức: Giáo viên chuẩn bị dụng cụ, hóa chất và tự tiến hành thí nghiệm, phân công học sinh làm, thống kê, so sánh kết quả giữa lớp

Thời gian: Tiến hành nghiên cứu thực hiện từ năm học 2009

-2010 đến nay

B Phần nội dung

I Cơ sở lý luận

Như chúng ta đã biết, Hóa Học là một môn khoa học thưc nghiệm, chính vì vậy việc thực hành thí nghiệm có vai trò rất quan trọng trong nghiên cứu

Thí nghiệm là mô hình đại diện cho hiện thực khách quan Nó là

cơ sở, điểm xuất phát cho quá trình học tập - nhận thức của học sinh, (đi

từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, sau đó từ trừu tượng hóa đến cụ thể hóa trong tư duy để hình thành nên khái niệm) Thí nghiệm là cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn, là tiêu chuẩn đánh giá tính chân thực của kiến thức, hỗ trợ đắc lực cho tư duy sáng tạo nó là phương tiện duy nhất giúp học sinh hình thành kỹ năng, kỹ xảo thực hành và tư duy kỹ thuật

Thí nghiệm giúp học sinh dễ hiểu bài và hiểu sâu sắc hơn, đồng thời còn góp phần rèn luyện cho các em phẩm chất đạo đức của người làm công tác hóa học, từ đó góp phần nâng cao hứng thú học tập cho học sinh.Với tầm quan trọng như trên, đặc biệt là trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh, mỗi người giáo viên phải biết sử dụng thí nghiệm hóa học trong dạy học và phát huy hết vai trò của thí nghiệm hóa học, sử dụng một cách có hiệu quả,

khoa học, góp phần quan trọng trong học tập Thí nghiệm tích cực giúp học sinh khai thác nguồn kiến thức, tìm kiếm nguồn kiến thức mới dưới nhiều hình thức khác nhau dưới sự điều khiển, chỉ đạo của giáo viên, từ

đó giúp học sinh phát huy tính tích cực Vì vậy, giáo viên phải biết cách

tổ chức, để học sinh tìm ra kiến thức mới một cách phong phú, linh hoạt, tiết học có hiệu quả tránh được sự nhàm chán mà trở nên sinh động hơn

II Cơ sở thực tiễn

Thực tế giảng dạy môn hóa học trong nhiều năm qua phần lớn học sinh chưa biết hoặc còn lúng túng khi tiến hành thí nghiệm, chưa phát huy được tính tích cực của mình.Vì thế chưa phát triển tư duy, óc sáng tạo, hình thành kỹ năng kỹ xảo trong thực hành thí nghiệm hóa học để thích ứng theo hướng học tập ngày nay học phải đi đôi với hành (lý thuyết gắn liền với thực tiễn) Mà phần lớn các em chỉ chờ đợi những kiến thức sẵn có của giáo viên rồi các em ghi chép một cách máy móc thụ động Vì thế dẫn đến tình trạng các em học yếu kém môn hóa học còn nhiều

Ví dụ: các em học thuộc và nêu được tính chất hóa học của oxi là oxi tác dụng với phi kim lưu huỳnh (rắn) tạo ra khí lưu huỳnh đioxit, oxi tác dụng với photpho tạo ra điphotphopentaoxit (P2O5) Hoặc tác dụng với kim loại sắt tạo ra oxit sắt từ (Fe3O4) và tác dụng với hợp chất khí mêtan (CH4) tạo ra khí CO2 và H2O Nhưng khi yêu cầu các em tiến hành thí nghiệm, quan sát hiện tượng và giải thích hiện tượng hóa học thì các

em chưa thực hiện được Hay trường hơp khác, đường cho vào nước khuấy cho tan ta được dung dịch nước đường đây là hiện tượng vật lý từ

ví dụ đó yêu cầu học sinh tìm ví dụ khác về hiện tượng vật lý thì các em chưa thực hiện được, vì thế các em không phát huy năng lực tự học và rèn luyện kỹ năng thực hành Hóa học

Song song với sự phát triển của đất nước đòi hỏi các em phải có một kiến thức vững chắc, phải biết vận dụng lý thuyết vào thực tiễn và ngược lại Bên cạnh đó, phải có kỹ năng tiến hành một số thí nghiệm kiểm chứng: thí nghiệm học tập cá nhân, thí nghiệm đôi bạn, thí nghiệm theo nhóm nhỏ để tìm ra kiến thức Vận dụng kiến thức giải quyết một số vấn

đề có liên quan đến môn học thông qua việc giải các bài tập sách giáo khoa, các bài tập trong chuẩn đã qui định để giúp các em thực hiện tốt Tôi đã rút ra kinh nghiệm sử dụng thí nghiệm hóa học trong dạy học nhằm phát huy tính tích cực, lòng say mê hứng thú học tập và phát triển được tính tìm tòi sáng tạo của học sinh ở bộ môn Hóa Học 8

III Thực trạng và những mâu thuẫn

Từ những vấn đề trên cho thấy các em chưa có phương pháp thí nghiệm, chưa biết quan sát hiện tượng thí nghiệm để rút ra kết luận vì các

em còn thiếu tự tin, e ngại cho nên kết quả học tập chưa được nâng cao

Do các em mới làm quen với bộ môn hóa học việc sử dụng thí nghiệm rất

lo sợ và lúng túng vì các dụng cụ thí nghiệm dễ vỡ còn hóa chất thì nguy hiểm dễ gây cháy và bỏng cho nên vấn đề thí nghiệm còn gặp nhiều khó khăn bởi vậy các em chỉ chờ đợi từ phía giáo viên Hoặc có trường hợp giáo viên dạy chai - không sử dụng thí nghiệm hóa học trong dạy học chỉ nói lý thuyết suông chẳng hạn như giáo viên cung cấp là: Đường cho vào nước khấy cho tan thu được dung dịch nước đường mà giáo viên không làm thí nghiệm kiểm chứng hoặc không cho học sinh tiến hành thí nghiệm để rút ra kết luận Giáo viên chỉ cho học sinh ghi nhớ thụ động, máy móc cho nên các em chưa biết làm thí nghiệm hóa học, không biết quan sát hiện tượng thí nghiệm Vì vậy tình trạng học tập của học sinh chưa đáp ứng với yêu cầu mong muốn của xã hội ngày nay

* Thuận lợi:

- Giáo viên: Được nhà nước và các cấp quản lý quan tâm trao dồi kiến thức, tài liệu tự học tự nghiên cứu và cung cấp trang thiết bị: dụng cụ, hóa chất,… tương đối đầy đủ Tạo điều kiện cho giáo viên học các lớp bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao chất lượng và hiệu quả giảng dạy Ngoài ra còn được học hỏi trao đổi ở các đồng nghiệp cùng bộ môn hoặc ở các chuyên môn khác có liên quan Từ đó đã giúp tôi sử dụng thí nghiệm hóa học trong dạy học tốt hơn và đạt nhiều kết quả nhằm nâng cao chất lượng học tập của học sinh

- Học sinh: Phần lớn học sinh có học lực từ trung bình trở lên có ý chí

nỗ lực, tích cực, có lòng say mê hứng thú học tập môn Hóa

* Khó khăn:

- Về cơ sở vật chất còn hạn chế (chưa có phòng thí nghiệm riêng biệt)

- Phương tiện: Tranh ảnh còn hạn chế

- Dụng cụ và hóa chất chưa đáp ứng đầy đủ 100% các thí nghiệm

- Một số học sinh còn lười học, chưa chịu khó lại thiếu tự tin trong thực hành thí nghiệm hóa học, chưa xác định mục tiêu học tập, thiếu ý chí nghị lực, không phát triển năng lục tự học Chỉ chờ đợi kết quà sẳn có từ phía giáo viên

IV Các biện pháp giải quyết vấn đề

1 Đưa ra vấn đề:

Với thực trạng như trên, tôi đã cho học sinh thực hiện các câu hỏi bài tập kiểm tra với nội dung như sau:

1/.Trong số những quá trình kể dưới đây đâu là hiện tượng hóa học, đâu là hiện tượng vật lý Giải thích

a Lưu huỳnh cháy trong không khí tạo ra chất khí mùi hắc (khí lưu huỳnh đioxit)

b Thủy tinh nóng chảy được thổi thành bình cầu

c Trong lò nung đá vôi, canxi cacbonat chuyển dần thành vôi sống (canxi oxit) và khí cacbon đioxit thoát ra ngoài

d Cồn để trong lọ không kín bị bay hơi

2/.Nêu các thí dụ chứng minh rằng oxi là một đơn chất phi kim rất hoạt động (đặc biệt ở nhiệt độ cao)

3/.Đốt cháy hết 9 kim loại Mg trong không khí thu được 15 gam hợp chất Magiê oxit MgO Biết rằng, magiê cháy là xẩy ra phản ứng với khí O2 trong không khí

a Viết công thức về khối lượng của phản ứng xảy ra

b Tính khối lương của khí oxi đã phản ứng

Kết quả kiểm tra thu được như sau:

bình

Số hs

Tỉ lệ Số

hs

Tỉ lệ Số

hs

Tỉ lệ Số

hs

Tỉ lệ

Số hs

Tỉ lệ

Với kết quả như trên, tôi nhận thấy việc sử dụng thí nghiệm hóa học trong dạy học theo hướng tích cực là hết sức cần thiết Bởi vì, thông qua công việc này sẽ giúp cho học sinh nhận biết các hiện tượng hóa học một cách dễ dàng, chính xác Đồng thời rèn luyện cho các em kĩ năng sử dụng thí nghiệm, quan sát và giải thích hiện tượng hóa học, vì vậy mà phương pháp này đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao hứng thú học tập trong bộ môn Hóa học, và quan trọng hơn là phương pháp này sẽ bồi dưỡng năng lực tự học cho học sinh, có khả năng vận dụng kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống

2.Giải quyết vấn đề

Để giúp học phát huy được tính tích cực ở môn Hóa học 8, giáo viên phải biết lựa chọn các phương pháp thực hành thí nghiệm cho phù hợp với từng nội dung bài học, giúp học sinh tự tìm ra kiến thức mới với sự tổ chức, điều khiển của giáo viên Sau đây là một số phương pháp sử dung thí nghiệm hóa học trong dạy học ở bộ môn Hóa 8 mà tôi nhận thấy đã mang lại hiệu quả cao trong thời gian qua Cụ thể như sau:

2.1 Sử dụng thí nghiệm trong bài lí thuyết:

Phương pháp thí nghiệm là phương pháp hóa học mang đặc thù của khoa học Hóa Học – khoa học thực nghiệm Thí nghiệm hóa học được sử dụng theo đúng mục đích và là nguồn học sinh khai thác, tìm tòi, phát hiện kiến thức giúp phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo, phát triển

năng lực nhận thức và tư duy khoa học hóa học Tuy nhiên khi thực hiện giáo viên có thể gặp một số khó khăn như sau:

-Dụng cụ thí nghiệm thường làm bằng thủy tinh dễ vỡ, hóa chất thuộc loại vật liệu tiêu hao tốn kém

-Những chất thải sau thí nghiệm thường gây ô nhiễm môi trường -Cần sự chuẩn bị của giáo viên và học sinh nên tốn thời gian

-Nếu không chuẩn bị cẩn thận thí nghiệm không thành công thì sẽ không đạt được yêu cầu của bài học

-Nhiều giáo viên chưa hướng dẫn học sinh khai thác được các hiện tượng thí nghiệm để phát huy tính tích cực và phát triển năng lực cho học sinh sẽ dẫn đến tình trạng lãng phí

Việc sử dụng thí nghiệm cần hướng tới việc tích cực hóa hoạt động của học sinh, thí nghiệm được coi là tích cực khi nó là nguồn kiến thức để học sinh khai thác tìm kiếm kiến thức mới với nhiều hình thức khác nhau

Vì vậy, tùy theo cách sử dụng mà việc thực hiện phương pháp này có những điểm khác nhau

Những thí nghiệm thực hiện theo hướng chứng minh cho lời giảng của giáo viên là những thí nghiệm được sử dụng ít tích cực hơn những thí nghiệm được sử dung theo hướng nghiên cứu Sử dụng thí nghiệm có nhiều mức độ khác nhau:

*.Mức 1(ít tích cực)

Giáo viên: Nêu tính chất hoặc hiện tượng, viết phương trình hóa học minh họa

Giáo viên hoặc một học sinh thực hiện thí nghiệm biểu diễn học sinh quan sát hiện tượng nhưng chỉ để chứng minh có phản ứng xảy ra hoặc một tính chất, một quy luật mà giáo viên đã nêu ra

*.Mức 2 (tích cực)

Giáo viên nêu vấn đề cần tìm hiểu: Tính chất hóa học, quy luật chưa biết…

Giáo viên hoặc một học sinh biểu diễn thí nghiệm

Học sinh: nghiên cứu thí nghiệm biểu diễn:

-Học sinh nắm được mục đích của thí nghiệm

-Học sinh quan sát, mô tả hiện tượng

-Học sinh giải thích hiện tượng

Học sinh rút ra kết luận (tính chất của chất, một quy luật, một kết luận về khả năng phản ứng)

*.Mức 3 (rất tích cực)

Giáo viên: nêu hoặc hướng học sinh phát hiện vấn đề cần tìm hiểu như tính chất hóa học, quy luật chưa biết…

Nhóm học sinh nghiên cứu thí nghiệm đồng loạt hoặc không đồng loạt

-Học sinh nắm được mục đích của thí nghiệm

-Học sinh làm thí nghiệm

-Học sinh quan sát, mô tả hiện tượng

-Học sinh giải thích hiện tượng

-Học sinh rút ra kết luận (tính chất của chất, một quy luật, một kết luận về khả năng phản ứng…)

Khi sử dụng thí nghiệm hóa học cần lưu ý một số vấn đề sau:

-Chú ý tới mục đích của thí nghiệm

-Điều kiện dụng cụ, hóa chất để chọn nội dung thí nghiệm, cách tiến hành (do giáo viên hay học sinh thực hiện)

-Chú ý hướng dẫn học sinh khai thác một cách có hiệu quả nhằm giúp học sinh nắm vững kiến thức và rèn luyện kĩ năng thực hành thí nghiệm

Vì vậy, trong khi tiến hành thí nghiệm cần thực hiện theo quy trình sau:

*Đối với giáo viên:

-Chọn thí nghiệm bảo đảm được mục tiêu bài học

-Dễ thành công và an toàn thí nghiệm

-Hướng dẫn học sinh tiến hành thí nghiệm

-Hướng dẫn học sinh quan sát thí nghiệm, nêu hiện tượng, giải thích rút ra kết luận

*Đối với học sinh:

-Biết mục đích thí nghiệm và cách tiến hành thí nghiệm

-Chuẩn bị dụng cụ, hóa chất

-Tiến hành thí nghiệm theo đúng hướng dẫn của giáo viên

-Rút ra kết luận

Khi dạy các bài hình thành kiến thức mới, tôi nhận thấy rằng việc sử dụng thí nghiệm hóa học theo mức độ 2 (tích cực) và mức độ 3 (rất tích cực), đã giúp cho học sinh lĩnh hội kiến thức một cách dễ dàng Được thể hiện cụ thể như sau:

Ví dụ 1: khi dạy về bài 12: “ Sự biến đổi của chất”

I.Hi n tện tượng vật lí: ượng vật lí:ng v t lí:ật lí:

Hoạt động của Giáo

viên

Hoạt động của Học sinh

-Yêu cầu học sinh quan

sát hiện tượng thí

nghiệm

-Quan sát thí nghiệm Rút ra nhận xét chảy lỏng Đun

Nước đá Nước lỏng Hơi nước

? Nhận xét về sự biến

đổi của nước trong quá

trình trên?

?Nước có giữ nguyên là

chất ban đầu không?

-Yêu cầu học sinh làm

thí nghiệm

+Hòa tan muối ăn vào

nước  quan sát

+Đun cạn nước muối 

quan sát

-Giáo viên ghi sơ đồ của

quá trình biến đổi

?Qua 2 thí nghiệm trên

em có nhận xét gì?

(trạng thái, về chất)

?Các quá trình biến đổi

đó gọi là hiện tượng vật

lí Vậy em hiểu như thế

nào là hiện tượng vật lí?

Đông đặc Ngưng tụ

=>Trong quá trình trên có sự biến đổi về trạng thái của nước

=>Vẫn giữ nguyên là chất ban đầu

-HS làm thí nghiệm theo nhóm  ghi sơ đồ của quá trình biến đổi

+Muối ăn vào nước  dung dịch nước muối

+Đun cạn nước muối  những hạt muối khan xuất hiện trở lại

=>Trong các quá trình trên chỉ có sự thay đổi

về trạng thái mà không có sự thay đổi về chất

Thảo luận  rút ra kết luận: Hiện tượng chất biến đổi mà vẫn giữ nguyên là chất ban đầu gọi là hiện tượng vật lí

II.Hi n tện tượng vật lí: ượng vật lí:ng hóa h c:ọc:

Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh -Yêu cầu học sinh nêu cách tiến

hành –Giáo viên trộn bột S với bột

Fe  chia 2 phần:

+Phần 1: Đưa nam châm lại gần

 nhận xét

+Phần 2: Đun nóng mạnh trong

ống nghiệm

-Giáo viên biểu diễn thí nghiệm 

Yêu cầu học sinh quan sát

-Đưa nam châm lại gần sản phẩm

phần 2  Yêu cầu học sinh nhận

xét

-Đốt sản phẩm  Học sinh quan

sát Từ đó rút ra kết luận gì?

-Giáo viên hướng dẫn HS làm thí

-Nêu cách tiền hành thí nghiệm -Quan sát thí nghiệm giáo viên biểu diễn  nhận xét

+Phần 1: Đưa nam châm lại gần thì nam châm hút sắt

+Phần 2: Đun hỗn hợp nóng sáng lên chuyển sang màu xám

=>Học sinh tự rút ra kết luận: Fe và

S đã biến đổi FeS (đó là hợp chất sắt (II) sunfua)

=>Sản phẩm không bị nam châm hút

nghiệm 2 đun nóng đường theo

nhóm:

?Quan sát và nhận xét hiện tượng?

?Các quá trình trên có phải là hiện

tượng vật lí không? Tại sao?

Đó là hiện tượng hóa học Vậy

hiện tượng hóa học là gì?

-Học sinh thực hiện theo nhóm Đại diện của các nhóm báo cáo kết quả

-Đường  than và nước -Các quá trình trên không phải là hiện tượng vật lí Vì chất mới xuất hiện khác với chất ban đầu

Học sinh rút ra kết luận hiện tương chất biến đổi có tạo ra chất khác, được gọi là chất khác

=>Như vậy, với việc sử dụng thí nghiệm trong ví dụ 1 ta sẽ dễ dàng

phân biệt được hiện tượng vật lí và hiện tương hóa học và biết được dấu

hiệu để nhận biết được một hiện tượng hóa học

Ví dụ 2: Ở bài 24, khi dạy phần II: “ Tính chất hóa học của oxi”, giáo

viên nêu vấn đề: Oxi có những tính chất hóa học gì? chúng ta nghiên

cứu thí nghiệm

Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh

1.Tác dụng với phi kim

a.Với lưu huỳnh

-Yêu cầu học sinh đọc nội dung thí

nghiệm

?Cho biết hóa chất, dụng cụ và cách

tiến hành thí nghiệm, mục đích của thí

nghiệm?

-Biểu diễn thí nghiệm, yêu cầu học

sinh trả lời

-Đưa muỗng sắt chứa 1 ít bột lưu

huỳnh vào ngọn lửa đèn cồn  nhận

xét hiện tượng ?

-Đưa lưu huỳnh đang cháy vào lọ có

chứa khí oxi So sánh các hiện tương

lưu huỳnh cháy trong oxi và trong

không khí ?

cho học sinh viết phương trình phản

ứng

-Đọc thông tin sách giáo khoa trang

81 Quan sát thí nghiệm  nhận xét hiện tượng

=>1 học sinh trả lời, học sinh khác nhận xét và bổ sung

=>Không có hiện tương hóa học xẩy ra

=>Lưu huỳnh cháy trong không khí với ngọn lửa nhỏ,màu xanh nhạt; cháy trong khí oxi mãnh liệt hơn, tạo thành khí lưu huỳnh đioxit SO2 (còn gọi là khí sunfurơ) và rất ít lưu huỳnh trioxit (SO3)

1 học sinh lên viết phương trình: S(r) + O2 (k)  0t SO2 (k)