vận hà nh và bảo dưỡn g kỹ thuật chốn g sét... -Điện trở làm việc... -Bộ phận của chống sét van từ:... -Kiểm tra số chỉ của chốn g sét và so sá nh vớ i số chỉ của lầ n kiểm tra trướ c...
Trang 16.1.M ở đầu
Hiện na y trạ m OPY 110/220kV dây truyền 1 nhà máy
đ iện Phả lạ i đ ã đ ượ c nân g cấp thiết bị hiện đạ i và mở rộn g
mộ t số thiết bị tiên tiến có đ ộ tin cậ y cao đa ng dầ n thay thế cho cá c thiết bị cũ đã làm việc lâu nă m đ ộ tin cậy giả m sút
Mộ t số ngăn lộ mở rộn g đ ã hoà n to àn đ ượ c lắ p đ ặt bằn g thiết
bị mớ i hiện đạ i có độ tin cậ y cao Vì vậ y việc bổ xung thêm nhữn g thô ng tin về cá c thiết bị nà y là cầ n thiết
Bả n qui trìn h n ày hướ ng dẫn cho cô ng n hâ n vận hà nh tổ chức tốt cô ng tác vận hà nh và bả o dưỡ ng kỹ thuậ t thiết bị
đ iện lực chủ yếu của trạm phân p hố i ngoà i trờ i 110-220kV của dây truyền 1
Tron g qui trìn h có đ ề cậ p đến côn g tác vậ n hà nh kỹ thuậ t
an to àn vậ n hàn h của cá c thiết bị:
-C hố ng sét va n từ
-B U, B I, da o cá ch ly
Nhữn g chỉ dẫ n chun g về việc tổ chức kiểm tra x em xét
cá c thiết bị trên ở chế đ ộ là m việc bìn h thườ ng tạo đ iều kiện
tố t n hấ t để theo dõ i và p há t hiện sớm n hững hư hỏ ng đ ể n gă n chặ n sự cố xẩ y ra
Qui trìn h n ày đ ượ c biên so ạn dựa trên cơ sở cá c tà i liệu:-Qui p hạ m q uả n lý kỹ thuật cá c nhà má y đ iện và lướ i
110-Trạm phân p hố i ngoà i trờ i 110-220kV dâ y truyền 1 côn g
ty cổ phần n hiệt đ iện Phả lạ i là mộ t tổ hợ p các cô ng trìn h xâ y dựn g và thiết bị dùn g đ ể nhận và p hâ n phố i đ iện nă ng Trạm phân p hố i ngoà i trờ i 110-220kV được liên hệ vớ i n ha u qua
cá c máy biến á p tự n gẫ u T1 và T2
Trang 2Trạm p hâ n p hố i n go ài trờ i 110kV được x ây dựng theo sơ
đồ hệ thố ng ha i tha nh góp có than h góp đ ườ ng vò ng
Để thực hiện thao tác chuyển mạ ch và đón g cắ t dòn g
đ iện ngắn mạch có lắp đ ặt cá c lo ạ i má y cắ t SF6 loạ i 3 AP1FG
Đó ng và cắt khô ng tả i cá c phân đoạn của mạch đ iện kh i thao
tá c chuyển đ ổi thực hiện băn g dao cá ch ly lo ạ i: 1250; 3DN1CB 123 EB của hãn g S imen s
SDC-550-Để đo lườ ng và cung cấ p dòn g đ iện cho cá c rơ le bả o vệ
là m việc lắ p đặ t cá c biến dòn g đ iện TΦHY-132CT,
QDR-123 /2 và má y biến đ iện á p HKΦ-1100-57T Để bả o vệ thiết
bị đ iện khi quá đ iện á p kh í q uyển và q uá đ iện áp nộ i bộ sử dụn g chố ng sét loạ i PB M-110
Trạm p hâ n p hố i n go ài trờ i 220kV xâ y dựng theo sơ dồ hệ thố ng ha i tha nh gó p có tha nh gó p đườn g vòn g Để thực hiện
cá c thao tác chuyển mạ ch và đón g cắ t dòn g đ iện n gắ n mạ ch có
lắ p đặ t cá c máy cắt S F6 kiểu FXT14 của S imen s, 3 AQ1FG; GL-3 14 vớ i cơ cấ u truyền độn g bằn g lò x o FK3 -1 của hã ng AREVA ; Đó ng và cắt khôn g tả i cá c phân đ oạn của mạ ch
đ iện dướ i đ iện á p đ ượ c thực hiện bằn g dao cá ch ly lo ạ i: 550-1250; S 2DA/S2DAT/S 2DA 2T của hã ng AREVA
SDC-Để đ o lườ ng và cung cấp dòn g và áp cho cá c rơ le bả o vệ
là m việc dùn g cá c máy biến dòn g lo ạ i TΦPHД2203T và CA
Bả o vệ cá c thiết bị đ iện khi có quá đ iện á p nộ i bộ và q uá
đ iện áp khí quyển lắp đ ặt chốn g sét van PB MГ -220, bộ khố ng chế đ iện á p OП H-220
6.2.3 vận hà nh và bảo dưỡn g kỹ thuật chốn g sét
Trang 3Dùn g để bảo vệ thiết bị khỏ i bị q uá đ iện áp
6.2.5 Đặ c tín h cấu tạo của mộ t số lo ạ i chố ng sét
6.2.6 Cấ u tạo và đặ c tín h của loạ i chố ng sét van PB C thô ng thườ ng
Lo ại chố ng sét van PBC đ ượ c dùng tron g trạm biến á p được chế tạo vớ i cá c cấp đ iện á p tớ i 3 5kV Khi dùn g ở cấ p
đ iện áp cao hơn sẽ ghép n ối cấp bằn g n hiều p hầ n tử có đ iện
áp đ ịn h mức 15, 20, 33, 35kV
Chốn g sét van PBC là m việc tron g đ iều kiện nhiệt đ ớ i
ho á dùng cho bả o vệ cá ch đ iện của thiết bị đ iện xoa y chiều có
tầ n số 50-60Hz, cấp đ iện áp 13 ,8-230kV khi có quá đ iện áp khí q uyển Chốn g sét lo ạ i PBC -110MT1, PBC -220MT1, PB C-220MT1 dùn g tron g lướ i có trun g tín h nố i đấ t Cá c chốn g sét tín h to án trên sự là m việc lâ u dà i tro ng đ iều kiện thiết bị tron g n hà và ngoà i trờ i kh i n hiệt đ ộ mô i trườ ng xung quan h từ -40 ÷ + 550C
Hìn h 1: Cấ u tạo cơ bả n của chố ng sét PB C
-Khe hở phón g đ iện nhiều lầ n:
Gồ m cá c số khe đá nh (4) lửa ghép n ối tiếp n ha u và đ iện trở sun khôn g tuyến tín h hìn h mố ng ngựa (5) đ iện á p đ ượ c phân bố đều trên cá c khe hở đ án h lửa
-Điện trở làm việc
Điện trở là m việc (6) gồ m từ nhiều bộ đĩa vil it đấ u nố i tiếp n ha u Khe hở p hó ng đ iện n hiều lầ n đ ượ c n ối tiếp vớ i đ iện trở là m việc Tấ t cả được đ ặt tro ng một trụ sứ (3 ) có lò x o nén (1) và đ ượ c đậ y kín bở i cá c Joăn g ca o su bền ôzôn (2) đ ẻ
Trang 4giữ gìn cá c chi tiết bên tro ng và sự ổ n đ ịnh các thôn g số của chố ng sét.
Đế của chốn g sét đ ượ c bắ t chặt vào bệ hay cấ u trúc trạm, phía trên của chố ng sét đ ượ c đậ y kín bằ ng bả o vệ mặt mút phía trên đẻ chố ng mưa
Dâ y dẫn p ha của đườn g dâ y được n ối đến tâm côn g tác,
cò n dâ y tiếp đ ịa đ ượ c nố i đ ến bu lôn g của tấ m thép đ ếe đ ấu trực tiếp hay q ua đồn g hồ ghi số lần sét đán h
Mặ t trên của tần g trên cùng của chố ng sét đ iện á p 110kV
và ca o hơn có bắt vò ng chắn là m cho đ iện áp xũng phân bố đều theo các bộ p hậ n của chố ng sét C hố ng sét đ ượ c đấ u giữa giâ y dẫ n của p ha bảo vệ và đấ t tro ng chế độ bìn h thườ ng của lướ i nó khôn g cho dò ng đ iện đ i qua bở i vì tran g bị khe hở
đá nh lửa ngăn cá ch đ iện á p là m việc của lướ i và đ ất Khe hở phòn g đ iện chọ n như vậ y vì tấ t cả chọc thủng chỉ kh i trên bộ phận bả o vệ cao q uá giớ i hạ n cho phép
-Nguyên lý tá c độn g:
Khi x uấ t hiện x un g đ iện áp thì tá c đ ộng của bả o vệ chố ng sét đ ượ c q uy đ ịn h trướ c kh i xuất hiện sự nguy hiểm cho đ iện á p cách đ iện của thiết bị, lúc đó sẽ sẩy ra sự p hó ng
đ iẹn của khe hở p hó ng đ iện cho dò ng đ iện xung xủa chố ng sét
đ i q ua đ iện trở là m việc khôn g tuyến tín h khô ng hìn h thàn h
sự n guy hiểm cho đ iện á p cá ch đ iện khi đ iện á p tăn g cao
Sa u sự chọc thủng của khe hở phón g đ iện của khố ng sét
dò ng chả y tác đ ộng của đ iện áp tầ n số côn g n ghiệp 50Hz gọ i
là dò ng kế tục (dò ng kèm) n gắ t q uã ng q ua khe hở phón g đ iện khi chuyển qua trị số khôn g đ ầu tiên S ự là m việc của chốn g sét kết thúc
Giá trị quá đ iện áp xung từ sự tươn g tác của chố ng sét
nà y bả o vệ đ ượ c cá ch đ iện xá c đ ịnh bằn g đ ặc tín h VS (vôn giâ y) của chố ng sét (hìn h2a , b)
-Tá c độn g của bả o vệ chốn g sét xá c đ ịnh bằn g đ ặc tín h
V-A (vô n-V-Ampe) Đặ c tín h (V-V-A ) cho p hép chọ n đ ún g chố ng sét,
Trang 5tín h chất bả o vệ của nó vớ i độ bền của vậ t cần bảo vệ Đặ c tín h V-A của chố ng sét chỉ ra ở hìn h 3
-S ố liệu kỹ thuật của chốn g sét PBC :
6.2.8 Cá c ký hiệu quy ướ c:
Trang 7Bả ng 2: Đặ c tín h đ iện cơ bả n của chốn g sét PB C
Trang 86.2.7 C ấu tạo và đặ c tín h của chố ng sét va n lo ạ i PB MA
-PB M?
Chốn g sét van loạ i PB MA-PB MГ là lo ạ i chốn g sét va n tự dùn g cho bả o vệ cá ch đ iện của thiết bị đ iện có dò ng x oay chiều tầ n số 50-60Hz
Chốn g sét van lo ạ i PB MГ110M, PB MГ220M, PB MГ
-33 0M dùng tro ng đ iều kiện kh í hậu ô n hoà đ ặt ngoà i trờ i ở đ ộ
ca o khô ng q uá 1000m so vớ i mặ t nưcớ biển và n hiệt đ ộ khô ng khí xung quan h từ -40÷450C và đ ộ ẩ m tươn g đ ối 90% khi nhiệt độ 270C Chốn g sét khôn g cho phép là m việc tron g đ iều kiện có tá c đ ộng dung va đ ập và nơ i quá bẩ n
-C ấu tạ o của chốn g sét van từ:
MГ-gồ m cá c bộ phận x ếp chồn g lên n ha u
-Bộ phận của chống sét van từ:
Trang 9Là vỏ sứ kín bên tron g có p hâ n bố khe hở phóng đ iện ,
đ iện trở sun khô ng tuyến tín h và đ iện trở làm việ c
-Khối khe hở phóng điện:
Gồ m 20 khe hở p hó ng đ iện từ, đ ượ c đ ặt tron g vỏ sứ kín, tỷên bề mặt của khe hở p hâ n bố đ iện trở p hi tuyến , cứ 3 đ iện trở p hi tuyến đ ấu sun vớ i 4 khe hở p hó ng đ iện
-Khe hở phóng điện:
Là khe hở vòn g khôn g khí gồ m 2 cực đồn g tâ m được đặ t tron g từ trườ ng n am châ m vĩn h cửu Hồ quan g dò ng đ iện bị từ trườn g khôn g đ ổi dọ c trục nà y tác độ ng là m xo áy vào khe hở
tạ o đ iều kiện cho việc dập tắt hồ q ua ng mộ t cá ch nhan h chó ng, vì vậ y chố ng sét nà y được gọ i là chố ng sét va n từ
-Điện trở làm việc không tuyến tính:
Là nhữn g đ ĩa vil it đ ườ ng kín h 130 mm
Tấ t cả cá c chhi tiết bên tro ng bộ phận của chố ng sét được đ ịn h vị bằ ng lò xo đặ c biệt ở p hầ n trên của n ó
Bên tron g mỗ i vỏ sứ có đ ặt bộ p hậ n hút ẩ m Để là m kín
cá c bộ p hậ n được thực hiện dướ i sự giúp đ ỡ của vò ng chèn
bằ ng cao su ô zô n bền chắ c C ác chi tiết bên n go ài bằ ng kim
lo ạ i được che chắn bằn g lớ p sơn ha y lớp mạ kim lo ạ i, cá c
PB MГ-110MT, PB MГ -220MT… đ ượ c nhiệt đớ i ho á
-Nguyên lý tác động:
Khi x uấ t hiện sự n guy hiểm cho cá ch đ iện của thiết bị, quá đ iện á p sẽ chọ c thủng khe hở p hó ng đ iện của chốn g sét, xung dò ng đ iện chạ y q ua chốn g sét đ iện trở là m việc khôn g tuyến tín h khôn g hìn h thà nh sự n guy hiểm cho cá ch đ iện S au
sự chọ c thủng khe hở phóng đ iện của chốn g sét, sẽ có dò ng
đ iện chạ y q ua dướ i tác đ ộn g của đ iện áp tần số cô ng nghiệp
gọ i là dò ng đ iện kế tục (dò ng kèm theo ) n gắ t q uã ng qua khe
hở phón g đ iện khi chuyển q ua trị số khô ng đ ầu tiên
Vò ng mà n bắ t ở mặt bích của bộ p hậ n trên của chốn g sét
có tá c dụng phân bố đều x un g đ iện áp dọc theo cá c bộ phận của chốn g sét
Trang 10-S ố liệu kỹ thuật của C SV PB MГ, PB MA
Đặc tính điện cơ bản của CSV ở bảng 3:
Chốn g sét duy trì cáp lực vớ i tốc đ ộ 3 0m/s dướ i trọn g lực của dâ y dẫn 50kg lực tro ng hướ ng nằ m ngan g
Hìn h 5: Đặ c tín h Vô n-Ampe của chố ng sét van từ
Trang 11Bả ng 3 : đ ặc tín h đ iện cơ bả n của chốn g sét PB MA, PB MГ.
Trang 136.3.Vận hành và bảo dưỡng kỹ thuật
6.3 1 Vậ n hàn h chốn g sét van
Chốn g sét phả i đ ượ c đấ u cố đ ịnh chỉ cắt ra tro ng thờ i gian thử nghiệm, kiểm tra x em x ét và làm vệ sin h
Cho phép n gườ i cô ng n hâ n đến vận hàn h khi đ ã n ghiên cứu kỹ thuậ t chỉ dẫ n hiện hàn h và n ắm vữn g q uy trìn h vận
hà nh thiết bị phân phố i ca o áp
Xem xét bên n go ài chốn g sét được thực hiện ít nhất mộ t
lầ n tron g n gà y kết hợ p vớ i việc xem xét cá c thiết bị tro ng trạm, xem x ét bấ t thườn g sa u mỗ i lần mưa giô ng ho ăc sau số
lầ n tá c độ ng n hấ t đ ịnh
-X em x ét bên ngoà i chố ng sét đ an g là m việc dướ i đ iện
áp cấ m đ i vào tro ng hà ng rà o cả u chố ng sét
-Kiểm tra số chỉ của chốn g sét và so sá nh vớ i số chỉ của
lầ n kiểm tra trướ c
-Kiểm tra sự n guyên vẹn của vỏ sứ, vị trí bắ t mặt bích,
cá c dây dẫn và cá c dâ y tiếp đ iạ có còn n guyên vẹn khôn g
Khi thấ y có vét n ứt trên lớ p men p hả i cắ t đ iện chố ng sét
và kiểm tra kỹ nếu là vét nứt tron g mố i n ối x i mă ng thì đoạn chố ng sét đ ó p hả i được cắt ra và phả i tiến hà nh thử nghiệm chi tiết
Lớ p bảo vệ phả i dượ c phục hồ i mỗ i n ăm một lần , các vét
rỉ trên các chi tiết kim loạ i p hả i đ ượ c tẩy sạch và p hục hồ i
lớ p sơ n bảo vệ
Bề mặ t vỏ sứ và cá c lỗ thoá t n ướ c ở cá c mặt bích giữ trên cá c đo ạn chốn g sét cầ n p hả đ ượ c làm sạch bụi bẩ n
Thí n ghiệm kiểm tra chố ng sét p hả i đ ượ c tiến hà nh mỗ i
nă m mộ t lâ nà trước mùa mưa bão theo đúng quy trìn h thử nghiệm và bả o dưỡ ng chốn g sét
-Đo đ iện áp chọ c thủn g của chốn g sét dướ i tầ n số côn g nghiệp 50Hz
-Đo dò ng đ iện dẫ n của chốn g sét dướ i đ iện áp chỉn h lưu.-Đo đ iện trở của chố ng sét bằn g mê gồm 2500V
Trang 14-C ác kết q uả đ o đ ượ c cầ n so sán h vớ i kết q uả đ o lần trước.
Kiểm tra độ kín cá c đ oạn chốn g sét và cá c chi tiết bên tron g của nó đ ượ c thực hiện sa u dạ i tu và tron g cá c trườn g
hợ p sa u:
-Trị số dò ng đ iện dẫn và dòn g đ iện dò cao hơ n q uy đ ịn h
và có n ghi ngờ có sự ẩm ướ t cá c chi tiết bên tron g
-Khi xem x ét bên ngoà i thấy vết n ứt ở n ối x i măn g, có thể là dấ u hiệu của vét n ứt sứ
-Nếu thấ y vòn g đệm chèn bằn g cao su bị dịch chuyển hay khôn g đủ độ nén chặt
-S ự cầ n thiết phả i đ ại tu chốn g sét va n được q uy đ ịn h theo cá c kết q uả thí n ghiệm kiểm tra và x em x ét chúng
-C ác hư hỏ ng thườn g gặ p là phá huỷ đ ộ kín các đo ạn của thu lô i và lọ t n ướ c và o bên tron g cá c khoa ng, đó là nguyên nhân chín h phá huỷ sự ổ n đ ịnh tron g vậ n hàn h thu lô i Khi thu
lô i bị ẩ m có thể tha y đổ i cá c đ ặc tín h sau:
-Giả m đ iện áp x uyên do tạo cá c cầ u dã n đ iện bở i cá c hạt nước ha y các sả n p hẩ m của rỉ giữa cá c khe hở đá nh lửa đ ồng thờ i cũn g do bị ẩm từng p hầ n trên cá c đ iện trở S UN và sự phân bố khôn g đ ồng đều đ iện á p trên giữa cá c khe đ ánh lửa của mỗ i đo ạn và giữa cá c đoạn của thu lô i
-Giả m khả năn g dậ p hồ quan g của cá c khe đá nh lửa do
sự p hâ n bố khô ng đ ồng đ ều đ iện áp hồ i phục giữa chún g
-Làm xấ u các đ ặc tín h bả o vệ của cá c đĩa đ iện trở là m việc, tă ng đ iện á p dư và hệ số mở van , giả m khả n ăng thôn g qua của chón g sét van
-Khi sấ y các đĩa bị ẩ m, cá c đ ặc tín h ban đ ầu của chún g khôn g thể hồ i phục được
-Phá vỡ đ ộ kín và là m ẩ m cá c đo ạn của chón g sét van có thể x ảy ra do sự ngót của vàn h chèn cao su, do vết n ứt ở vỏ
sứ, do lắp đặ t lệch, do x iết cá c bulôn g giữa chúng chưa chặ t