phản hồi ý kiến tham vấn dự án thủy điện Trung Sơn

trình bày phản hồi ý kiến tham vấn dự án thủy điện Trung Sơn

BÁO CÁO PHẢN HỒI Ý KIẾN THAM VẤN

DỰ ÁN THỦY ĐIỆN TRUNG SƠN

Báo cáo này cung cấp phản hồi sơ bộ của Ban QLDA Trung Sơn đối với các ý kiến thu nhận được trong đợt tham vấn lần thứ ba được tiến hành trong tháng 1- 3/2010 Báo cáo chủ yếu phản hồi các ý kiến thu nhận được từ các tổ chức xã hội Phản hồi cuối cùng và các kế hoạch RLDP, EIA/EMP hiệu chỉnh sẽ được công bố sau,

dự kiến vào tháng 4/2010

Một số điểm lưu ý trong quá trình tham vấn và phản hồi tham vấn:

Đây là đợt tham vấn với các cộng đồng bị ảnh hưởng, chính quyền địa phương

và các tổ chức xã hội về các vấn đề an toàn của dự án thủy điện Trung Sơn Do vậy, các nội dung tham vấn và các phản hồi sẽ tập trung vào các vấn đề an toàn của dự án Những vấn đề khác sẽ không được phản hồi trong báo cáo này

Tài liệu công bố chính cho đợt tham vấn là hai báo cáo (i) Kế hoạch Tái định

cư, sinh kế và phát triển dân tộc thiểu số (RLDP); và (ii) Đánh giá tác động môi trường và kế hoạch quản lý môi trường Các tài liệu này tập trung giải quyết những vấn đề liên quan đến các vấn đề an toàn của dự án, không phải là báo cáo tổng hợp của dự án nên có thể không cung cấp đầy đủ tất cả các thông tin về dự án Thông tin chi tiết hoặc các thông tin liên quan khác sẽ được cung cấp theo yêu cầu nếu việc công

bố những tài liệu này không vi phạm các quy định về công bố thông tin của chính phủ Việt Nam hoặc/và Ngân hàng Thế giới

Dự án đã nhận được rất nhiều ý kiến từ các cộng đồng bị ảnh hưởng, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội trong quá trình tham vấn Do có nhiều ý kiến trùng lặp hoặc tương tự, đồng thời để giúp việc phản hồi ngắn gọn và dễ theo dõi, các

ý kiến trùng lặp hoặc tương tự sẽ được gộp lại Các ý kiến cũng được phân loại, sắp sếp theo từng chủ đề chứ không theo nguồn thông tin hoặc theo thứ tự thời gian

Báo cáo được cấu trúc theo dạng bảng gồm 3 cột Cột đầu tiên là phần mục góp

ý, cột thứ 2 là ý kiến thu nhận được, cột thứ ba là phản hồi của Ban quản lý dự án Trung Sơn Phần phụ lục là Quy trình vận hành hồ chứa đã được Bộ Công Thương phê duyệt nhằm cung cấp thong tin chi tiết về quy trình vận hành hồ chứa

(OP/BP 4.11); bảo vệ rừng (OP/BP 4.36); an toàn đập (OP/BP

4.37); đường thuỷ Quốc tế (OP/BP 7.50 )

Như đã trình bày trong buổi tham vấn ngày 3/3/2010, có 7/10 chính sách chính sách an toàn của Ngân hàng thế giới được áp dụng cho dự án Trung Sơn gồm:

1 Đánh giá Môi trường (OP/BP 4.01)

2 Môi trường sống tự nhiên (OP/BP 4.04)

3 Các Nguồn tài nguyên Văn hóa Vật thể (OP/BP 4.11)

4 Người dân Bản địa (OP/BP 4.10)

5 Tái định cư Không tự nguyện (OP/BP 4.12)

6 An toàn đập (OP/BP 4.37)

7 Các dự án đường thủy quốc tế (OP/BP 7.50) Tùy theo mỗi loại báo cáo và các kế hoạch thực hiện, sẽ đề cập đến từng chính sách cụ thể cho phù hợp theo đúng nội dung của báo cáo Ban QLDA sẽ cập nhật và bổ sung vào báo cáo cuối cùng

Phần giới

thiệu

Phần giới thiệu, Dự án có nói đến “Người dân thuộc tỉnh Thanh Hóa sống ở phía hạ lưu đập sẽ được hưởng lợi từ việc

chống lũ của dự án.” Đây là điều quan ngại lớn mà nhóm

VRN ghi nhận là lợi ích (hay ngược lại là nguy cơ) chống lũ

lụt của TĐTS mà người dân được hưởng như nêu trong Giới

thiệu (trang viii) Trong toàn bộ tài liệu của BQL, không có

một chỗ nào mô tả cách thức mà người dân được hưởng lợi

ích này, cũng như cách thức mà lợi ích được tạo ra từ dự

án TĐTS Việc này không thể nói chung chung mà cần

phải được lượng hoá đối với tác động 2 mặt của đập thuỷ

Lợi ích từ việc chống lũ của dự án cho khu vực hạ lưu đã được phân tích đánh giá chi tiết trong Báo cáo Đánh giá hiệu ích chống lũ hạ du của công trình Thủy điện Trung Sơn do Viện Quy hoạch thủy lợi thuộc Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn lập vào tháng 11/2007 và trong báo cáo dự án đầu tư của dự án Do vậy những hữi ích này không được nêu chi tiết trong báo cáo RLDP

Hồ chứa Trung Sơn với dung tích phòng lũ 112 triệu m3 có thể tham gia cắt một phần đỉnh lũ, giảm mức nước lũ ở hạ lưu và do đó có thể giảm thiệt hại do lũ gây ra, giảm nhu cầu đầu tư để gia cố hệ thống đê ở

hạ lưu

điện

Phần Tóm

tắt dự án

Ở Bảng 1- các tác đông tiêu cưc của lòng hồ, cần bổ sung

tác động mất nguồn tài nguyên mà người dân bản địa dựa

vào đó sinh sống lâu đời

Sẽ bổ sung trong báo cáo cuối cùng

mặt văn hóa và xã hội bởi dự án này cũng được xem là cộng

đồng bị ảnh hưởng Vì vậy những cộng đồng bị cô lập khi

nước dâng hoặc không trong diện tái định cư nhưng bị xé lẻ

khỏi cộng đồng lớn cũng phải được xem là hộ bị ảnh hưởng

bởi dự án và dự án phải có chính sách thoả đáng chứ không

phải là một cấp có thNm quyền khác

"N hững cộng đồng bị cô lập khi nước dâng hoặc không trong diện tái định cư nhưng bị xé lẻ khỏi cộng đồng lớn" chính là mục "c" thuộc đối tượng thứ 3 trong phần định nghĩa về cộng đồng bị ảnh hưởng

EVN là chủ đầu tư,Ban QLDA Trung Sơn là đại điện cho chủ đầu tư trong triển khai dự án Trung Sơn Đối những vấn đề cần làm rõ thêm trước khi đưa ra quyết định cuôí cùng, Ban QLDA cần báo cáo để nhận được phê duyệt của EVN

Mục 1.2.1

Tác động hạ lưu đập có thể ảnh hưởng đến hợp lưu với sông Luồng khoảng 65km từ tuyến đập (trang 2) N hư vậy

đánh giá tác động của Thuỷ điện Trung Sơn đến vùng hạ lưu

sẽ làm thế nào cho chuNn xác ?

Hiện nay chưa thể đánh giá chính xác được những tác động của hạ lưu N hững tác động này chỉ xNy ra và xác định chính xác khi nhà máy đi vào vận hành, vì vậy dự án đã chọn phương pháp tiếp cận thích ứng Dự

án sẽ theo doi, giám sát và nếu xác định được các tác động bởi Thủy điện Trung Sơn, dự án sẽ có các biện pháp giảm thiểu phù hợp và tuân thủ theo các nguyên tắc của chính phủ Việt N am và N gân hàng Thế giới Báo cáo cũng chưa đề cập đến vùng ảnh hưởng ở đầu

nguồn liên quan đến nước bạn Lào (Có ảnh hưởng không ?

ảnh hưởng những gì, mạnh hay yếu để WB có thể chấp nhận)

Khu vực hồ chứa được xác định nằm trọn trong lãnh thổ Việt N am và cách biên giới Việt Lào 9,5 km do đó không có ảnh hưởng trực tiếp đến lãnh thổ Lào Dự án cũng đã tổ chức tham vấn và nhận được ý kiến không phản đối của Chính phủ Lào

sông (hiện tại vẫn có), và đề xuất của dự án tạo ra “ Dòng

Sông nguyên ven”, có vẻ như chưa được thuyết phục cho lắm

vì đập thuỷ điện trên sông không có thiết kế âu thuyền

Khi chưa có hồ chứa thì giao thông đường thủy không thể thông suốt

từ xã Trung Sơn đi lên huyện Mường Lát được do một số bãi đã ngầm và thác lớn ở khu vực xã Mường Lý của huyện Mường Lát Do vậy, khi tạo

hồ chứa sẽ tạo thông suốt cho việc lưu thông bằng đường thủy của khu vực này Tại vị trí tuyến đập, dự án đã quy hoạch bến trung chuyển cho các phương tiện đường thủy để có thể vận chuyển xuống hạ lưu bằng đường thủy hoặc đường bộ

Vấn đề dòng sông nguyên vẹn nhằm hỗ trợ việc bảo tồn các loài sinh vật thủy sinh N guyên tắc chính là bảo tồn sự nguyên vẹn của một nhánh sông Hiện nay dự án đang nghiên cứu và trao đổi với tỉnh Thanh Hóa để bảo tồn Sông Bưởi cho mục tiêu này

Mục 1.3

Mục tiêu tổng quát của RLDP là “cải thiện hoặc ít nhất khôi phục sinh kế và chất lượng sống của các hộ dân và bản bị

ảnh hưởng bởi dự án trong khi vẫn bảo toàn bản sắc văn hóa

của họ” N hưng phần sau không đưa ra được chi số đánh giá

cho mục tiêu này

RLDP gồm ba kế hoạch : Kế hoạch tái định cư (RP), Kế hoạch cải thiện sinh kế cộng đồng (CLIP), Kế hoạch phát triển

dân tộc thiểu số(EMDP)

(i) Kế hoạch TĐC ( RP) ghi “ bồi thường đầy đủ” là chưa

đủ và trong thực tế các hạng mục bồi thường chưa đủ

(ii) Về kế hoạch phát triển dân tộc thiểu số hiểu như vậy chưa đủ , không chỉ có” Tôn trọng về văn hóa…” mà cần vận

dung đầy đủ chính sách của WB OP 4.10 về chính sách với

người bản địa đối với bên vay, khi tiến hành TĐC – xem CS

- Trong RLDP thì mục tiêu của Kế hoạch tái định cư (RP) sẽ đảm bảo bồi thường đầy đủ cho những đối tượng mất nhà, đất hoặc các tài sản khác vì những tác động của hồ chứa, xây dựng đập và hạ lưu đập N hư vậy mục tiêu TĐC hoàn toàn tuân thủ theo nguyên tắc của chính phủ Việt

N am và N gân hàng Thế giới Trong quá trình triển khai BAN QLDA sẽ đảm bảo kế hoạch được thực hiện theo đúng cam kết đã đặt ra

- EMDP đã được xây dựng tuân thủ theo chính sách OP 4.10 của

N gân hàng thế giới BAN QLDA sẽ cân nhắc và làm rõ vấn đề này trong báo cáo cuối cùng

- Mục tiêu của RLDP là Cải thiện hoặc ít nhất khôi phục, sinh kế và chất lượng sống của những hộ gia đình và bản bị ảnh hưởng trong khi

hảo hơn, vì các phần kế hoach nêu trên đều liên quan đến giới

tính như là một phần trong những khía cạnh xã hội học;

cho phép họ giữ gìn bản sắc văn hóa Trong quá trình xây dựng kế hoạch

để đạt được mục tiêu này thì vấn đề giới luôn luôn được quan tâm xem xét Tuy nhiên, chúng tôi không cho rằng cần thiết phải có báo cáo riêng

về phát triển giới vì đây không phải mục tiêu chính của báo cáo RLDP

phủ quy định bổ sung về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất;

thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi N hà nước thu

hồi đất; giá đất; giao đất, cho thuê đất; cấp Giấy chứng nhận

quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn

liền với đất và gia hạn sử dụng đất, Thông tư

14/2009/TT-BTN MT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường

quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự,

thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất

N hững quy định mới này nhằm đưa giá trị bồi thường sát với giá thị trường để giảm thiểu thiệt thòi cho người bị ảnh

hưởng, và cũng để đáp ứng mục tiêu hài hoà thủ tục với nhà

tài trợ trong thời kỳ hội nhập

Ban QLDA khẳng định các chính sách an toàn của WB đã đang và sẽ được áp dụng một cách nghiêm túc trong quá trình chuNn bị và triển khai

dự án

Báo cáo RLDP được chuNn bị trước khi có N ghị định 69/2009/N Đ-CP của Chính phủ Ban hành Tuy nhiên chúng tôi sẽ bổ sung nội dung này trong phần N guyên tắc quản lý và thích ứng của báo cáo RLDP hiệu chỉnh, tuy nhiên cũng cần đảm bảo điều này không tạo ra sự xung đột với cam kết với nhà tài trợ

(nước tưới, % diện tính lúa Các dịch vụ nông nghiệp như con

giống, thú y, khuyến nông,lâm cũng chưa được quan tâm

(i) Các nguồn vốn về tài chính thu, chi, tín dụng,tiết kiệm đã không được đề cập đến Không đánh giá được mức

thu cũng như đánh giá được nguồn thu nhập nào là có lợi thế

(cần nhiều lao động, ít rủi ro,thu hồi vốn nhanh, dễ bán…)

(ii) Tình hình y tế không phản ảnh được hiện trạng vấn

Phần báo cáo RLDP chỉ thể hiện các thông tin và dữ liệu tổng hợp như diện tích các loại đất bị ảnh hưởng, mức độ thiệt hại của các bản bị ảnh hưởng đề từ đó có các kế hoạch chung cho dự án Còn các vấn đề chi tiết đã được điều tra trong bảng điều tra thiệt hại sơ bộ của dự án và không thể hiện trong RLDP

- Đối với vấn đề sức khỏe cộng đồng đã được Ban QLDA thực hiện

đề sức khoẻ của cộng đồng VD việc khám chữa bệnh của

người dân diễn ra như thế nào ? có thói quen tục lệ gì ảnh

hưởng đến sức khoẻ của người dân ? y tế thôn bản - dịch vụ

thuốc men hoạt động ra sao ?

(iii) Các nguồn vốn xã hội - mạng lưới các tổ chức, quan hệ xã hội của cộng đồng đã không được xem xét đánh giá

(iv) Đoạn nói về ngôn ngữ và văn hoá ( trang 19) không có số liệu định lượng, cần bổ sung thêm các di tích văn

hoá lịch sử của vùng như: Đền Tư Mã thờ Lê Phụ Trần ( thời

Lê), Chùa Bà (xã Hồi Xuân), Đỉnh Pha Ú Bò nơi dân quân xã

Phú Lệ bắn rơi máy bay giặc Mỹ ;

đánh giá riêng tại Báo cáo sức khỏe cộng đồng do tư vấn quốc tế thực hiện Một chương trình quản lý sức khỏe cho cộng đồng địa phương và cho công nhân đã được xây dựng.Chương trình sức khỏe cộng đồng sẽ được Ban QLDA thực hiện kéo dài trong 10 năm

- Phần này được nêu trong mục 2.3 Khả năng đối phó tại Bảng 15 các chương trình phát triển trong khu vực trung tâm RLDP

- Phần này đưa ra những thông tin đánh giá sơ bộ về khả năng sử dụng tiếng việt trong dân tộc thiểu số Việc có số liệu định lượng là rất khó và không phải là mục tiêu của báo cáo này Việc đưa các di tích lịch

sử vào nội dung này là không thật sự cần thiết

Mục 2.3

Khả năng

đối phó

Vấn đề an ninh lương thực chưa đề cập đến sức ép về

lương thực thực phNm đối với cộng đồng khi có một số lượng

lớn lao động bên ngoài du nhập đến các thôn bản để thực hiện

dự án Xu hướng giá cả tăng cao mặc dù trong ngắn hạn cũng

tác động trực tiếp đến đời sống của người dân và vấn đề đói

nghèo

Một trong những thách thức lớn đối với cộng đồng người

dân bị ảnh hưởng bởi dự án cần đề cập thêm ở đây đó là vấn

đề trình độ học vấn của người dân hiện rất thấp và tỷ lệ bỏ

học của trẻ em tương đối cao Trình độ học vấn thấp sẽ gây

nên những trỏ ngại lớn đối với vấn đề tiếp cận khoa học kỹ

thuật, chuyển đổi mô hình sinh kế mới Mặt khác, người dân

cũng sẽ hạn chế trong về vấn đề bảo vệ sức khoẻ, bảo vệ tài

sản, quản lý chi tiêu, quản lý các nguy cơ v v

Những vấn đề khác như tình trạng gia tăng bất ổn đang

có xu hướng gia tăng tại cộng đồng sẽ trở thành những thách

- Vấn đề an ninh lương thực đã được cân nhắc bao gồm cả sức ép của một lượng lớn công nhân Khả năng cung cấp lương thực của địa phương

là rất nhỏ với nhu cầu, do đó việc cung cấp lương thực cho công nhân sẽ được cung cấp từ các nguồn lực bên ngoaì Kế hoạch CLIP sẽ được triển khai sớm trước khi có đông công nhân đến khu vực dự án sẽ góp phần đảm bảo vấn đề an ninh lương thực Mặt khác, việc có đông công nhân sẽ tạo điều kiện nâng cao thu nhập cho người dân từ việc cung cấp các hàng hóa sẵn có của địa phương cho lực lượng công nhân này

- Dự án nhận thức được sự khó khăn trong quá trình triển khai do trình độ nhận thức của người dân và coi đó là một sự thách thức cho sự thành công của RLDP, điều đó sẽ được giảm thiểu thông qua cách thức triển khai và hỗ trợ kỹ thuật theo cách phù hợp với người dân N goài việc yêu cầu các nhóm tư vấn, hỗ trợ ký thuật thường xuyên ở tại bản và thông tin thường xuyên với người dân, dự án khuyến khích sử dụng nguồn lực tại chỗ để triển khai có hiệu quả các vấn đề này Sẽ có những đạo tạo, hỗ trợ cho từng hộ bị ảnh hưởng nặng và dễ bị tổn thương Vấn

đề ngôn ngữ và cách thức trao đổi thông tin sẽ cũng được chú trọng

thức lớn khi có những xáo trộn trong quá trình tái định cư và

thiết lập báo cáo RLDP Các kết quả đã được đưa vào thiêt kế

dự án và các kế hoạch an toàn xã hội, bước đầu như vậy là rất

khả quan Tuy nhiên còn một số vấn đề cần quan tâm dưới

đây:

- Trong trường hợp các hộ gia đình bị di dời, hoặc khi hộ gia định bị ảnh hưởng do cộng đồng tiếp nhận hộ di dời, mà

chỉ áp dụng nguyên tắc “tham vấn tự do, tự nguyện và thông

báo trước với các bản người dân tộc thiểu số” (Trang 5, dòng

3) là không đầy đủ mà cần tuân thủ Pháp lệnh dân chủ cơ sở

Trước hết, theo Pháp lệnh Dân chủ cơ sở khi hộ gia đình có

“bị” yêu cầu đóng góp vào các chương trình phát triển kinh tế

xã hội ở cộng đồng của họ, thì họ phải có quyền tham gia ở

cấp độ quyết định, chứ không chỉ ở mức được tham vấn và

trong trường hợp này họ có quyền đồng ý hay không chấp

nhận với đề xuất của “cơ quan thực hiện sự phát triển” –

trường hợp này là EVN

- Về tổng kết các quan điểm (tr 27) cho rằng : người Mông muốn thực hiện việc di vén, ở điểm này là nguyện vọng của

người dân bản địa và Dự án thì không phải xây dựng Khu

TĐC Tuy nhiên cần chú ý tới việc quản l y di vén dân, nếu làm

không tốt sẽ gây ra nạn xói mòn nghiêm trọng và việc bồi lắng

lòng hồ tăng lên

- Cần phải cân nhắc kỹ việc trồng luồng, bạch đàn hoặc cây cao su ở vùng ven bờ hồ, nó chỉ tăng lượng xói mòn xuống

hồ, vì những lòai cây đó không có tác dụng bảo vệ đất, chống

xói mòn nếu không có những phương pháp kỹ thuât tốt, mặc

dầu nó đang đưa đến lợi nhuận trước mắt và có thị trường tiêu

thu

- Quá trình tham vấn Ban QLDA luôn đảm bảo rằng người dân có quyền tự do thể hiện ý kiến, nguyện vọng của mình và đã thể hiện được quyền ra quyết định của họ Đặc biệt, để quy hoạch được các khu TĐC, Ban QLDA đã thực hiện tham vấn tới các hộ dân và các cấp chính quyền từ thôn bản, xã, huyện và tỉnh Các nguyện vọng của cộng đồng luôn được tôn trọng và Ban QLDA đã quy hoạch các điểm TĐC đúng theo đa số ý kiến của người dân để trình cấp có thNm quyền quyết định

- Đây là nguyện vọng của người dân và như đã trình bày ở trên dự án tôn trọng nguyện vọng của người dân Ban QLDA sẽ quan tâm vấn đề này trong quá trình thực hiện di dân

- Trong báo cáo đã chỉ ra rằng: "Qua tham vấn đã đề xuất rằng nên cho phép trồng Luồng ở những diện tích mới xung quanh hồ chứa sau khi hồ chứa hình thành" Tuy nhiên khi triển khai các hoạt động sinh kế, Ban QLDA sẽ quan tâm và chú trọng tới các giải pháp để chống xói mòn

và bảo vệ nguồn nước

"Đánh giá XH: Các phương pháp và công cụ sử dụng trong

cuộc điều tra kinh tế - xã hội với 511 hộ gia đình đã thể hiện

nội dung tham vấn chưa đầy đủ theo hướng dẫn của chính sách

WB (OP4 _phụ lục A) Cụ thể, nhóm đánh giá chỉ sử dụng 4

công cụ của phương pháp PRA + phỏng vấn sâu, không dung

phương pháp định lượng Một số công cụ quan trọng như

Đánh giá nguồn thu, Đánh giá điều kiện sống không được sử

dụng Điều kiện/mức sống của các hộ gia đình không được

phản ánh toàn diện vì đánh giá thu nhập nhưng không xem xét

về chi phí Phải chăng nghiên cứu định lượng được áp dụng

trong một cuộc khảo sát khác? Cần nói rõ hơn về khảo sát định

lượng của bảng hỏi IOL dành cho hộ gia đình và hoạt động

tham vấn cho kế hoạch tái định cư?

- Đánh giá xã hội:

Trong các phương pháp sử dụng cho hoạt động đánh giá xã hội có thể

sử dụng nhiều phương pháp khác nhau Việc sử dụng phương pháp nào là phụ thuộc vào việc yêu cầu lấy số liệu đến mức độ nào và sẽ được căn cứ trên các hoạt động của dự án Đối với dự án thủy điện Trung Sơn, có những điểm khác biệt so với công tác chuNn bị của các dự án khác: (i) Dự án thủy điện Trung Sơn đã có một quá trình nghiên cứu và lên kế hoạch từ trước khi có sự tham gia của N gân hàng Thế giới Đã có hàng loạt các nghiên cứu và điều tra về định lượng của Công ty Tư vấn Xây dựng điện 4 (PEEC4), vì vậy việc đánh giá xã hội được tiến hành như là hoạt động bổ sung cho các nghiên cứu trước đó;

(ii) Không nhất thiết phải sử dụng phương pháp phỏng vấn bằng bảng hỏi mới được gọi là các phương pháp thu thập thông tin định lượng Trong quá trình đánh giá xã hội, tư vấn thực hiện nhiệm vụ đánh giá xã hội đã tiến hành công tác thu thập thống kê từ cấp huyện, xã và các bản

bị ảnh hưởng bởi dự án Các số liệu thống kê được thu thập trên các khía cạnh kinh tế, xã hội, văn hóa, y tế và cả các khoảng cách tiếp cận dịch vụ công Các bảng thống kê cấp xã và bản đã được xử lý và cập nhật vào báo cáo đánh giá xã hội

(iii) Trong quá trình tiến hành các phương pháp định tính và đánh giá nhanh có sự tham gia, việc tìm hiểu và lượng hóa các thông tin cũng đã được tư vấn và cộng đồng cùng tiến hành

(iv) Trong quá trình tiến hành các đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của cộng đồng, các công cụ liên quan đến việc tìm hiểu nguồn thu nhập, chi tiêu, mức sống và điều kiện sống của hộ gia đình đã được nhóm tư vấn tiến hành thông qua các công cụ của PRA như công cụ về chuỗi thị trường, lịch mùa vụ, nguồn lực thiên nhiên và xã hội… đã được tiến hành Kết quả của các hoạt động này đã được tư liệu hóa và trình bày trong báo cáo đánh giá xã hội

(v) Hoạt động tham vấn về tái định cư đã được tiến hành đầu tiên do PEEC 4 thực hiện và sau đó được tiến hành bởi tư vấn đánh giá xã hội và

tư vấn thực hiện việc lập kế hoạch RLDP Các địa điểm tái định cư hiện

Đánh giá sinh kế: Một cuộc đánh giá khác về sinh kế cũng cần

nêu rõ đánh giá này thực hiện với quy mô, đối tượng như thế

nào? những phương pháp nào đã được sử dụng ? "

nay được xây dựng và xác định căn cứ trên ý kiến của cộng đồng phải tái định cư và là kết quả của hàng loạt các cuộc tham vấn khác nhau được thực hiện tại cộng đồng

(vi) Việc điều tra IOL không thuộc phạm vi của hoạt động Đánh giá

xã hội Tuy nhiên hoạt động IOL được thực hiện đối với 100% hộ gia đình được xác định là bị ảnh hưởng và bao gồm (a) đo đạc, kiểm đếm sơ

bộ tài sản bị ảnh hưởng; (b) lấy ý kiến về cách/phương thức tái định cư

mà người dân mong muốn; (c) căn cứ trên các kết quả này, tính toán sơ

bộ tổng mức ngân sách cho hoạt động tái định cư;

Điều tra cho hoạt động sinh kế

Để xây dựng các hoạt động sinh kế các hoạt động khác nhau đã được thực hiện bao gồm:

(i) Thu thập thông tin bằng phương pháp phỏng vấn trực tiếp thông qua bảng hỏi phỏng vấn hộ gia đình - 25% số lượng hộ bị ảnh hưởng (ii) Xây dựng các hoạt động sinh kế với sự tham gia của người dân Căn cứ trên các nguồn lực thiên nhiên, con người và tri thức bản địa, người dân và tư vấn đã cùng xây dựng nên các hoạt động sinh kế Các kế hoạch này, sau khi được xây dựng đã được tham vấn 2 vòng đối với cấp huyện và cấp cộng đồng nhằm rà soát lại và thống nhất được các hoạt động chính, ít rủi ro và phù hợp với cộng đồng; - Quy mô và đối tượng: Việc thực hiện xây dựng sinh kế có sự tham gia của cộng đồng được thực hiện cho tất cả các bản được xác định bị ảnh hưởng bởi dự án với sự tham gia rộng rãi của cả cộng đồng;

(iii) Phỏng vấn sâu các đối tượng cung cấp thông tin chính, bao gồm các nhà cung cấp dịch vụ cho đào tạo, cung cấp các dịch vụ về tín dụng như ngân hàng và các tổ chức tín dụng khác, những người dân sản xuất

có uy tín tại địa phương và các cơ quan chức năng;

biểu;

(iv) Phương pháp quan sát và tham gia của cả tư vấn và cộng đồng trong việc xác định sơ bộ về thổ nhưỡng, cây trồng và vật nuôi đã được tiến hành để làm căn cứ và có cơ sở cho việc xây dựng các hoạt động sinh kế dựa vào đất;

a Có chuyên gia về thổ nhưỡng và chuyên gia về canh tác trên đất dốc tham gia vào nghiên cứu;

b Cùng với nhóm nông dân tiến hành thực địa, quan sát và phân tích các hoạt động canh tác của cộng đồng;

(v) Điều tra, đánh giá nhanh về năng lực của các cơ quan thực hiện

để xây dựng các hoạt động tăng cường năng lực;

a Làm việc chuyên đề với Trung tâm khuyến nông, Phòng N ông nghiệp, phòng Công thương, trạm y tế xã, trung tâm y tế dự phòng, ngân hàng Chính sách, N gân hàng N ông nghiệp và phòng Dân tộc để đánh giá năng lực của các tổ chức này;

b Làm việc với các tổ chức như Hội Phụ nữ, Hội N ông dân và hội Cựu Chiến binh cấp bản, cấp xã để xác định năng lực và khả năng tham gia của họ trong hoạt động sinh kế;

(vi) Phân tích các tư liệu sẵn có và các kết quả nghiên cứu trước đó

a Cá và nghề cá;

b Sức khỏe cộng đồng;

c Đánh giá tác động môi trường;

d Đa dạng sinh học;

e Tài sản văn hóa;

f Quy hoạch tổng thể tái định cư của dự án thủy điện Trung Sơn;

g Đánh giá xã hội;

h Báo cáo tình hình kinh tế xã hội của các huyện Quan Hóa, Mường Lát, Mộc Châu và Mai Châu

(vii) Thu thập các số liệu thống kê từ các cấp;

a Số liệu thống kê của các huyện Quan Hóa, Mường Lát, Mộc Châu và Mai Châu;

b Số liệu thống kê của các tỉnh Thanh Hóa, Sơn Là và Hòa Bình;

c Số liệu thống kê của các xã Trung Sơn, Tam Chung, Trung Lý, Mường Lý, Xuân N ha, Tân Xuân;

d Số liệu thống kê của tổng cục thống kê

tham gia của các hộ chịu tác động, mà có thể được hiểu là gặp

gỡ và thảo luận với lãnh đạo bản là được chấp nhận N ếu được

thực hiện, nhiều người nghèo và dân tộc sẽ bị loại trừ khỏi quá

trình tham vấn và ra quyết định do việc tham vấn và ra quyết

định được thực hiện với “bản” chứ không có sự tham gia của

họ, từ đó rất dễ hình thành các tranh cãi tiềm năng

Mặt khác các cuộc tham vấn phải đảm bảo tỷ lệ phụ nữ tham gia là trên 30% (con số theo thực hành tốt đã được xác

nhận), và đai diện của nhóm yếu thế là các hộ nghèo thuộc

diện hỗ trợ của chương trình 30a hoặc 135II

Thêm nữa, việc công khai kết quả tham vấn, thông qua cuộc họp, thông qua tham vấn gia đình và niêm yết, cần được

sử dụng ngôn ngữ dân tộc thiểu số trong quá trình công bố

thông tin

- Tham gia cấp ở cấp bản được hiểu trong báo cáo là có sự tham gia của các hộ gia đình Các bước tham gia tiếp theo đã chỉ rõ các hộ gia đình tham gia như thế nào vào các hoạt động của RLDP

- Trong tất cả các đợt tham vấn đều có tỷ lệ phụ nữ tham giá khá cao

và PMB sẽ thúc đNy hơn nữa sự tham gia của phụ nữ trong các đợt tham vấn tiếp theo

- Ban QLDA đã sử dụng ngôn ngữ của các cộng đồng dân tộc thiểu

số trong quá trình tham vấn trước đây cũng như trong quá trình công bố thông tin vừa qua với mục tiêu thông tin được đầy đủ đến với người dân Các hoạt động về truyền thông thông tin được thiết kế trong RLDP cũng

đã được nêu rõ là sử dụng ngôn ngữ dân tộc (xem thêm phần truyền thông – tr 94)

đất, tài sản và sinh kế: đập, khu vực phụ trợ, vùng ngập do hồ

chứa và ảnh hưởng khu vực hạ lưu

Riêng ảnh hưởng của khu vực hạ lưu, dự án nói sẽ tiếp tục

N hư đã được trả lời ở phần trên, các tác động hạ lưu sẽ được xác định trong quá trình triển khai dự án và sẽ được công bố

được nghiên cứu thêm vào thời điểm tháng 10/2009, tuy nhiên

đến nay vẫn chưa có tài liệu công bố Đề nghị xem xét thêm

Cần nêu rõ một nguyên tắc là hỗ trợ lương thực tới khi sinh

kế của các hộ chịu ảnh hưởng được phục hồi tới mức bằng với

mức trước khi tái định cư Bởi vì việc cung cấp lương thực

không đảm bảo tới khi sinh kế của người dân được phục hồi,

thì nghèo đói luôn bám theo người dân tái định cư, do họ

không có nguồn lực để phát triển sản xuất, tạo thu nhập

Theo quan điểm của dự án việc phục hồi sinh kế cho người dân để đảm bảo mục tiêu đã đề ra không thể chỉ dựa vào việc hỗ trợ lương thực

mà phải được thực hiện thông qua một chương trình tổng thể bằng các gói hỗ trợ khác nhau bao gồm: Bồi thường cho TĐC, hỗ trợ cho TĐC, các hoạt động khôi phục sinh kế, EMDP và các hỗ trợ kỹ thuật khác như

đã trình bày trong báo cáo RLDP

Hỗ trợ lương thực chỉ để hỗ trợ người dân vượt qua giai đoạn gián đoạn do việc phải TĐC

Để tránh việc gián đoạn trong sản xuất, một số hoạt động của CLIP sẽ được triển khai sớm, như trong kế hoạch triển khai đã được trình bày

Mục 4.3

Khung

pháp lý

- Tr 34 cần bổ sung vào bảng 19 về Luật bảo vệ rừng, luật

Đa dạng sinh hoc Bên vay đã chuNn bị Khung Chính sách Tái

định cư cho dự án chính đã được Thủ tướng Chính phủ thông

qua Tuy nhiên nhóm góp ý, phản biện chưa nhận đươc bản

copy của văn bản thông qua đó

- Trong Tr 35 về khung chính sách bồi thường ở ý thứ 2, điểm chấm thứ 3 về CS an toàn của WB chưa nêu đầy đủ đó

là: những mất mát về thu nhập từ nương rẫy, từ nguồn thu hái

tài nguyên thiên nhiên đều phải đền bù chứ không chỉ có sử

dụng đất (xem CS dân tộc thiêu số OP 4 10 Tháng 7-2005;

trang 2 và 3 mục a và b )

- Trong quá trình triển khai của dự án, những quy định mới của Chính phủ trong việc bảo vệ môi trường và các vấn đề xã hội sẽ được Ban QLDA cập nhật

- Về Khung chính sách TĐC cho dự án thủy điện Trung Sơn đã được Chính phủ thông qua tại văn bản 442/TTg-KTN ngày 27/3/2009 và có tại phụ lục của RLDP

- Ở phần này là nội dung thể hiện về: Giải pháp cho những khác biệt giữa khung pháp lý quốc gia và các chính sách an toàn của ngân hàng thế giới thông qua Khung chính sách Tái định cư chứ không phải mô tả khung chính sách N guyên tắc đền bù cho những mất mát về thu nhập bởi

dự án Thủy điện Trung Sơn đã được nêu rõ trong Khung chính sách đã được Thủ tưởng Chính phủ phê duyệt và N gân hàng Thế giới thông qua

và CLIP là một trong những biện pháp giảm thiểu được xây dựng nhằm

bù đắp lại những mất mát đó

có thuận lợi cho nhà đầu tư vì các KTĐC tập trung chẳng khác

gì các khu đô thị mới trên rừng như đã phản ánh ở các khu

TĐC của các dự án thủy điện khác ở Quảng N am, diện tích đất

ở 400m2 thì rất chật chội vì chỉ riêng số liệu điều tra cho biết,

trâu bò có bình quân > 2,5 con /hộ chưa kể gà lợn mà nếu ở

chật chội như vậy thì sẽ gây bênh tật, mất an toàn về sức khỏe

cộng đồng, trái lại vườn ở xa nhà ở mà chỉ có 300m2 nếu trồng

nhãn cũng chỉ có 12 cây (5x5 ) thì không thể tăng thu nhập từ

kinh tế vườn được

- Chính sách về quyền lợi đối với dự án chính (trang 39),

có đề cập tới nguyên tắc đất đổi đất cho người bị ảnh hưởng

Giá để quyết định để đền bù được coi là “giá thị trường của đất

trong năm thanh toán bồi thường.” Việc ai quyết định và cách

thức quyết định giá đất là giá thị trường không được nêu rõ

Một số hộ dân bị ảnh hưởng cho rằng mức bồi thường thiệt hại

vẫn còn đang thấp, có lẽ TSHPBAN QLDA áp dụng các đơn

giá địa phương Ban hành trong các năm trước đây mà chưa đề

cập được các yếu tố trượt giá theo thị trường N hững điều này

cần được bổ xung để tránh các xung đột tiềm năng

- Trang 40 của Chương trình có đề cập tới các công trình công cộng của cộng đồng Trong thực tế, cộng đồng có nhiều

“công trình” công cộng không phải do nhà nước cung cấp, như

bãi chăn thả gia súc, khu bãi sân chơi của làng, khu vực thờ

cúng của cộng đồng Các khu vực này cần được tính đến và có

khoản đền bù phù hợp Với các khoản đền bù cho các công

trình công cộng do nhà nước đầu tư mà chương trình chuyển

cho ngân sách xã, cộng đồng bị ảnh hưởng phải có tiếng nói về

việc sử dụng các khoản đó ở đâu, như thế nào căn cứ vào Pháp

Việc bố trí đất ở được cấp theo quy định của các tỉnh trong khu vực

dự án N goài ra, Dự án đã xem xét để cấp thêm diện tích đất vườn 300m2 cho các hộ TĐC để đảm bảo điều kiện sinh hoạt cho các hộ và diện tích được cấp này cũng tương đương với mức bố trí của các dự án khác trong khu vực Trong quá trình quy hoạch các khu TĐC dự án luôn ưu tiên việc

bố trí đất vườn liền kề với đất ở, trong một số trường hợp bất khả kháng

dự án mới bố trí đất vườn cách đất ở

- Giá đất thực hiện bồi thường là giá thay thế Qua nghiên cứu về nguyên tắc và quy trình để quyết định giá đất theo các văn bản quy định của chính phủ, đơn giá do các tỉnh Ban hành đều được xây dựng dựa trên nguyên tắc giá thay thế và sát với giá thị trường nên có thể sử dụng trong việc bồi thường đất của thủy điện Trung Sơn Đơn giá đất mới nhất, được cập nhật hàng năm của tỉnh sẽ được áp dụng tại thời điểm bồi thường

Hiện nay công tác bồi thường cho khu vực mặt bằng công trường, lòng hồ công trình chưa được thực hiện do đó chưa xác định các loại đơn giá bồi thường cho các hộ dân; việc cung cấp các loại đơn giá cho người dân để họ có thể tính toán sơ bộ được các mức bồi thường cho mình để lựa chọn các phương án phù hợp - vấn đề này đã được Ban QLDA nói rõ trong quá trình tham vấn

- N hững công trình do cộng đồng sử dụng chung không phải nhà nước đầu tư vẫn được xem là công trình công cộng trong quá trình thực hiện bồi thường của bất kể dự án nào và đều được bồi thường theo quy định

N hững công trình công cộng không có nhu cầu sử dụng lại sẽ không thực hiện bồi thường

Việc bồi thường đối với các công trình công cộng có thể được thực hiện bằng phương án Ban QLDA sẽ xây dựng lại công trình tương đương hoặc được chi trả bằng tiền mặt

lệnh dân chủ cơ sở ? Cần phải làm rõ điều này Trong trường hợp chi trả bằng tiền mặt thì việc chuyển kinh phí bồi

thường cho ngân sách xã đối với bồi thường các công trình công cộng và

sử dụng khoản kinh phí này sẽ được Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cấp huyện quy định trong phương án bồi thường chi tiết được phê duyệt bởi UBN D các huyện thuộc vùng dự án

Các nguồn kinh phí được chuyển cho ngân sách xã, theo quy định của Pháp lệnh DCCS sẽ được công khai với cộng đồng Trong quá trình triển khai, vấn đề này sẽ được Ban QLDA lưu ý và yêu cầu GSĐL xem xét và báo cáo

Việc điều tra thiệt hại không thấy kết quả điều tra về thu

nhập của các hộ dễ bị tổn thương có nguồn thu từ nương rẫy,

từ sản phNm rừng tự nhiên như thực vật, động vật ( Trong thực

tế người dân thu nhập hàng ngày nhưng không dám khai báo

sợ phạm luật, nếu giải thích rõ về CS an toàn thì họ sẽ nói rõ )

do đó chính sách đền bù và hỗ trợ không quan tâm đến như

nguyên tắc đã đề ra (Tr 43 -44-45)

Số liệu đưa ra trong bảng 21, không gồm các hộ có thể bị ảnh hưởng bởi tác động hạ lưu Các hộ này chỉ có thể xác định

sau khi dự án đi vào vận hành (trang 43) Theo dự án nêu: “

Do dòng chảy từ các nhánh sống phía hạ lưu trong khoảng

45km đến N gã Ba sống Luồng là rất nhỏ, cần phải xả bù dòng

chảy môi trường trong suốt các mùa khô nhất của năm cho khu

vực này Lưu lượng dòng chảy để đảm bảo dòng chảy môi

trường dự kiến khoảng 15 m3 (PECC4, 2009)” (trang 57 -Báo

cáo đánh giá tác động môi trường và xã hội bổ sung-SESIA),

như vậy từ quan hệ Q~Z và F~Z hạ lưu vẫn có thể xác định

được mức ngập đất bãi ven bờ của các hộ dân

Mặt khác trong việc vận hành hồ chứa và kiểm soát lũ, nếu không có chỉ huy chặt chẽ của hệ thống các thuỷ điện trên

sông, rất dễ dẫn đến tình trạng lũ chồng lên lũ gây hậu quả

ngập lụt nặng nề cho hạ lưu.Vấn đề này đối với tỉnh Thanh

Hoá càng khó khăn hơn, vì lưu vực sông Mã thuộc loại lớn

- PMB đã tiến hành cuộc điều tra thiệt hại và điều tra kinh tế xã hội, bao gồm cả việc thu nhập/chi tiêu với trọng tâm là các hộ bị ảnh hưởng bởi dự án để xác định khối lượng bồi thường và các chính sách hỗ trợ, khôi phục sinh kế

- Ảnh hưởng của tác động hạ lưu dưới nhiều hình thức khác nhau chứ không thuần túy là ngập đất ven bờ của các hộ dân Việc xác định vùng ngập đất bãi ven bờ của các hộ dân dựa trên dòng chảy môi trường 15m3 theo như ý kiến góp ý là không khả thi do lưu lượng 15m3 chỉ bằng 1/20 dòng chảy hàng năm do đó không thể gây nên bất cứ một tác động gây ngập nào cả

- Quy trình vận hành nhà máy đã được Bộ Công thương thông qua và

dự án sẽ tuân thủ theo đúng quy định này Vấn đề vận hành của cả hệ thống thì nằm ngoài khả năng điều chỉnh của Ban QLDA, Ban QLDA sẽ

đề xuất với EVN và phối hợp với các bên liên quan để có thể có một quy trình vận hành tối ưu cho hệ thống

liên quan đến nhiều tỉnh và cả nước bạn Lào, trong khi lại

chưa có Uỷ Ban quản lý lưu vực sống như đối với sông Vu

Gia-Thu Bồn (Quảng N am) và sông Lam (N ghệ An)

Quy trình Vận hành hồ chứa đã được Ban QLDA thủy điện Trung Sơn Trình tập đoàn Điện lực Việt N am ngày 9

tháng 5 năm 2008 tại công văn số 20/TTr-ATĐTS-P4, nhưng

nhóm phản biện chưa có tài liệu này Vì vậy đề nghị N hà đầu

tư cần tập trung nghiên cứu để lượng định được tác động tiêu

cực ở hạ lưu được bao nhiêu thì càng giảm thiểu thiệt hại bấy

nhiêu, khi dự án đi vào giai đoạn vận hành khai thác

các tiêu chí xây dựng nông thôn mới quy định tại Quyết định

491/2009/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng chính phủ

Các phương án lựa chọn di dời, có 2 phương án cần phối hợp với chính quyền xem xét kỹ đó là di dời tự do và vén dân,

2 phương án này nếu không được quản lý tốt sẽ gây xói mòn ,

mất rừng tự nhiên và những hệ quả khác, cần giải thích, hỗ trợ

và kiểm soát chặt chẽ việc di dời này N ếu khuyến khích biện

pháp này tuy có lợi cho nhà đầu tư nhưng hậu quả cộng dồn

thì không nhỏ (trang 48) Kinh nghiệm về việc di dời tự do ở

các dự án khác cho thấy thường dẫn đến những hệ lụy về tranh

chấp nguồn lợi, nhất là đất đai mà người TĐC là người chịu

thiệt do họ không lường trước hết được các vấn đề gặp phải

sau khi di dời

- Cơ sở hạ tầng sẽ được triển khai dựa trên quy mô số hộ TĐC đã được nêu trong Khung chính sách của dự án và sẽ được thể hiện cụ thể trong quy hoạch các khu TĐC được phê duyệt Quy hoạch các khu TĐC

đã được UBN D các tỉnh Thanh Hóa và Sơn La thông qua, EVN phê duyệt trong QHTT dựa trên quy mô các hộ TĐC ở các khu vực nông thôn miền núi theo các quy định của Việt N am, Các hộ TĐC của dự án thủy điện Trung Sơn đều tái định cư trong cùng 1 Bản, chính vì vậy không có quy hoạch chợ đối với các điểm TĐC nên không có chi phí

này (đối với Quyết định 491/2009/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng chính phủ áp dụng cho quy hoạch các xã nông thôn mới)

- Việc lựa chon các phương án TĐC được dựa trên nguyện vong của các hộ dân N ếu người dân mong muốn di vén hoặc di chuyển tự do thì

dự án luôn tôn trọng ý kiến của họ Trong dự án thủy điện Trung Sơn số lượng hộ mong muốn được di vén là thấp chỉ khoảng 10 hộ và những hộ này chỉ di vén trong phạm vi bản của họ Hiện nay chưa ghi nhận được ý kiến nào về di chuyển tự do, do vậy tác động cũng rất thấp

N guyên tắc bồi thưồng đất đổi đất đối với đất nông nghiệp, theo yêu cầu sẽ mang lại 20kg gạo/người/ tháng = 35kg thóc/

người/ tháng, nếu năng suất đạt 4 tấn/ ha / năm (ở miền núi đất

khai hoang này cũng khó đạt được) thì phải có 1000 ha, liệu

BQL và nhà thầu có thể thực hiện được không? và kế hoạch

này có khả thi không ? ở nhiều khu TĐC của các dự án khác

cũng tính toán như vậy nhưng đến nay vẫn chưa có mảnh

ruộng khai hoang nào có năng suất đảm bảo và có diện tích đất

nông nghiệp như dự kiến Thêm nữa báo cáo cần phải mô tả rõ

giá đất là theo giá thị trường (thoả thuận giữa Chủ đầu tư và

người bị mất đất) hay theo quy định giá của từng địa phương

để người dân dễ dàng lựa chọn

- Chúng tôi không hiểu rõ cơ sở tính toán để đưa ra diện tích là 1000ha Khung chính sách dự án thủy điện Trung Sơn đã nêu rõ: Hạn mức đất nông nghiệp bồi thường không thấp hơn 1,5ha/hộ, đảm bảo sản lượng hoặc giá trị qui đổi không thấp hơn 20kg gạo/người/tháng

Giá đất thực hiện bồi thường là giá thay thế Qua nghiên cứu về nguyên tắc và quy trình để quyết định giá đất theo các văn bản quy định của chính phủ, dự án thấy rằng đơn giá do các tỉnh Ban hành đều được xây dựng dựa trên nguyên tắc giá thay thế nên có thể sử dụng trong việc bồi thường đất của thủy điện Trung Sơn Đơn giá mới nhất, được cập nhật hàng năm của tỉnh sẽ được áp dụng tại thời điểm bồi thường

Việc quy hoạch khu tái định cư cao hơn nguồn nước thì sẽ cung cấp như thế nào? nước không cấp được đến tận hộ gia đình Đối với điểm này, dự án đã có Hiện nay, theo quy hoạch của các điểm TĐC thì chỉ có 01 điểm nguồn

phương án cấp nước tập trung cho các hộ gia đình

lập dự án sẽ tăng lên nếu mục đích này chưa đạt “( BQL lấy

kinh phí ở mục nào ? EVN có cam kết không? N gười đọc

không rõ và không tin có điều này !)

Mục khôi phục và mở rộng lúa nương, nhưng trong trình bày không thấy có nội dung về lúa nương và cách khôi phục

đạt được mức thuyết phục Về kỹ thuật đất dốc giải thích

không rõ (đất nương rẫy trồng sắn, ngô hay lúa nương, hay

biến đất nương rẫy thành ruộng bậc thang) Ở đây coi trọng

cây luồng, đó là nguồn thu nhập có hiệu quả, nhưng cũng nên

biết rằng Luồng thuộc lọai hòa thảo, dễ bị bệnh khuy (chết khi

ra hoa), dễ thoái hóa và năng suất tụt nhanh sau 7 đến 10 năm

nếu không có biện pháp kinh doanh và thâm canh đúng mức

Phần đề cập “giải quyết vấn đề giới và nghèo đói” (trang 53) không đề cập tới quyền định đoạt của phụ nữ với các tài

sản được đền bù của hộ gia đình và quyền được tham gia của

họ trong quá trình ra quyết định của cộng đồng với các hoạt

động có thể tránh Việc phân loại này giúp nhìn nhận những

tổn thất rõ ràng hơn, và các phương án đền bù rõ ràng hơn

N goài ra những xung đột về văn hóa, lối sống giữa người địa phương và người lao động từ bên ngoài cũng là một tác

động tiêu cực lớn dễ dẫn đến tình trạng “mất trật tự an toàn xã

hội.“ Vì vậy Chương trình cần chỉ rõ những tác động tiêu cực

này được giải quyết thế nào, và các tác động tích cực được sử

dụng và phát huy làm sao, và cho ai Hiện tại điều này chưa

được nêu ra

từng bản, từng vùng và quan tâm tới hợp phần hỗ trợ kỹ thuật trong đó có

kỹ thuật trồng, chăm sóc và chế bến các sản phNm từ luồng, đảm bảo tính bền vững của cây luồng

- RLDP đã nêu "Dự án chọn vấn đề lồng ghép giới là chiến lược cơ bản để tăng cường bình đẳng giới, và đảm bảo rằng phụ nữ tham gia và nhu cầu của họ xác định rõ ràng trong quá trình ra quyết định nhằm phát triển các hoạt động" Một trong những thể hiện rõ trong vấn đề này là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sổ theo dõi chi trả của dự án sẽ đứng tên cả vợ và chồng và việc nhận tiền có thể cả vợ hoặc chồng

- Bảng 26 mô tả những tác động chính (gồm tiêu cực và tích cực) ở các khu vực bị ảnh hưởng bởi Dự án Việc phân tích cụ thể để đưa ra các tiêu chí đền bù và hỗ trợ sinh kế đã có trong phần phụ lục của báo cáo

- Vấn đề này sẽ được giải quyết thông qua 2 kênh:

Đối với công nhân sẽ được thực hiện thông qua báo cáo chi tiết về

"Quản lý thi công và lán trại" đã được BAN QLDA nghiên cứu trong hệ thống các nghiên cứu của dự án, những quy định cụ thể đối với nhà thầu thi công để triển khai cho công nhân sẽ được quan tâm thực hiện;

Đối với cộng đồng sẽ được thực hiện thông qua công tác truyền thông trong RLDP

và có nhiều nguy cơ thoái hoá thì sinh kế của người dân thiếu

sự bền vững Với bối cảnh hiện tại, chăn nuôi là hoạt động

không thể thiếu mang lại thực phNm và thu nhập cho các hộ

gia đình Vậy có thể chú trọng hơn đến hoạt động sinh kế này

Cần hỗ trợ người dân để thay đổi thói quen chăn nuôi, tăng

cường công tác thú y để hạn chế tình trạng động vật chết do rét

- Chăn nuôi sẽ là một phần quan trọng trong sự thành công của CLIP Trong RLDP đã nêu rõ việc hình thành các nhóm sở thích cho việc lựa chọn vật nuôi của các nhóm hộ Phần phụ lục 3 cũng đã thể hiện các hoạt động đào tạo nâng cao năng lực trong kỹ thuật chăn nuôi và công tác thú

y sẽ được triển khai cho các hộ gia đình và cộng đồng

và dịch bệnh thay vì chỉ cung cấp con giống thí điểm

N goài ra, các sản phNm trồng trọt, chăn nuôi của người dân rất đặc trưng (lúa nương, lợn rừng, nhím ), có thể thúc đNy để

trở thành hang hoá, trước tiên là phục vụ người dân trong giai

đoạn dự án, sau đó hướng đến các khu vực lân cận Việc lựa

chọn những sản phNm này để hỗ trợ kỹ thuật, tiếp thị sẽ khả thi

hơn chọn các sản phNm thủ công truyền thống Trong trường

hợp ngược lại, cần chứng minh tính khả thi của gói hỗ trợ cho

việc phát triển nghề thủ công

Toàn bộ chiến lược khôi phục sinh kế chưa nhấn mạnh đến việc tăng cường năng lực/ trợ giúp cho người dân quản lý

những nguy cơ trong quá trình thực hiện các kế hoạch sinh kế

Các vấn đề nguy cơ tập trung lớn vào mất mùa, động vật chết,

giá cả tăng cao, người dân trình độ thấp, trẻ em bỏ học nhiều,

bất ổn XH tăng cao Bởi vậy cần xem xét: tăng cường kỹ thuật

canh tác trên đất dốc có làm giảm nguy cơ mất mùa? N ếu

không giảm thì sao? Làm thế nào để tăng cường công tác thú y

và thúc đNy thị trường cho sản phNm trồng trọt, chăn nuôi?

Cần có biện pháp gì để hạn chế tình trạng trẻ em bỏ học và

những bất ổn tại cộng đồng?

Chiến lược giải quyết vấn đề giới và nghèo đói đã được nêu

ra, nhưng chưa đề cập đến vấn đề giải quyết tận gốc tình trạng

mù chữ tại cộng đồng, giúp người dân xoá nghèo bền vững

Các hoạt động đào tạo chưa hướng đến các đối tượng yếu thế

là những người không biết đọc biết viết - cần cụ thể hơn trong

kế hoạch

Việc hỗ trợ cho các loại vật nuôi khác sẽ là một hướng mở trong CLIP Các hoạt động cụ thể được nhóm TA thực hiện CLIP thống nhất với cộng đồng trong việc lựa chọn vật nuôi

Triển khai các hoạt động thủ công sẽ được thực hiện sau khi có một nghiên cứu về nghề thủ công với các tiêu chí về thị trường, sản phNm và

kỹ năng Việc xây dựng các nhóm hộ gia đình tham gia vào nghề thủ công cũng sẽ được TA thực hiện theo phương pháp tham gia

- Việc tăng cường năng lực/ trợ giúp cho người dân đã được nêu rõ trong CLIP N goài những hỗ trợ về đào tạo thực tế còn có các hướng dẫn đào tạo hộ gia đình

Kỹ thuật canh tác trên đất dốc hiện được xem là giải pháp hữu hiệu trong canh tác bền vững Tuy nhiên không thể đảm bảo 100% thành công Chính vì vậy, CLIP đã được thiết kế gồm hai giai đoạn là thi điểm

và mở rộng và trong giai đoạn thí điểm cũng gồm một số hoạt động khác nhau Điều này sẽ giúp rút được kinh nghiệm và điều chỉnh nếu cần thiết trong giai đoạn triển khai

- Việc giải quyết tận gốc tình trạng mù chữ cần phải có sự vào cuộc của toàn xã hội Với góc độ của BAN QLDA chỉ có thể xây dựng và thực hiện các kế hoạch để góp phần vào mục tiêu chung của chiến lược

việc lập kế hoạch cụ thể trong thôn bản của mình

- Theo nhóm phản biện, CLIP cần bổ sung thêm vào hoạt động 2.2(trang 59) là: Đào tạo nghề và xuất khNu lao động,

như vậy sẽ rất thiết thực cho việc cải thiện sinh kế, vì những

- Tất cả việc lập kế hoạch, triển khai tại các bản đều có sự tham gia của người dân Vì vậy người dân hoàn toàn hiểu và có thể tham gia vấn

đề này

- Quá trình triển khai thực hiện Ban quản lý dự án sẽ cân nhắc để đưa nội dung ”đào tạo nghề để có thể tham gia vào xuất khNu lao động” trong hợp phần hỗ trợ tiếp cận thông tin

người bị ảnh hưởng( lực lượng lao động trẻ) có thể tham gia

xuất khNu lao động tăng thu nhập cho bản thân và gia đình và

góp phần làm cho thôn bản ngày càng phát triển;

- Về lập kế hoạch khôi phục và cải thiện sinh kế , số lượng các thí điểm mẫu quá ít, nếu gặp rũi ro thì khó có điển hình để

học tập Ví dụ ở Bảng 29(trang 61) – N hóm sở thích về gia súc

chỉ hỗ trợ 1con/hộ…Ở phần Hỗ trợ kỹ thuật, hoạt động 3.1(

trang 61): Các hoạt động trong bản nên lồng ghép việc nâng

cao năng lực và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi

khí hậu, vấn đề đang được cả thế giới quan tâm;

- Các trung tâm dịch vụ tỏ ra là một công cụ quan trọng để thí điểm các hoạt động nông nghiệp bền vững, tập huấn nông

nghiệp, chăn nuôi, lâm nghiệp, thúc đNy các tổ chức cộng đồng

(các nhóm sở thích) và xây dựng hạ tầng nhỏ Các trung tâm

này là một dạng “đền bù gián tiếp” cho cộng đồng bị ảnh

hưởng, Chương trình của BQL cần đảm bảo tính sở hữu và sự

tham gia, trong đó có sự giám sát với việc lập và thực hiện kế

hoạch của cộng đồng với hoạt động của trung tâm dịch vụ

Việc duy trì hoạt động lâu dài của các trung tâm này và khả

năng bàn giao nó cho cộng đồng quản lý sau thời hạn dự kiến

4 năm cũng cần được chỉ rõ và xem xét

- Việc lựa chọn mẫu đã được cân nhắc giữa số lượng mô hình điểm

và số hộ tham gia ở mỗi loại hình Chúng tôi cũng sẽ cân nhắc vấn đề này kết hợp với lồng ghép việc nâng cao năng lực và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu

- Đối với các trung tâm dịch vụ, Ban quản lý dự án sẽ xem xét và phối hợp với các đơn vị cấp huyện và xã để chuyển giao sau khi kết thúc

Trong quá trình thực hiện BAN QLDA sẽ có sự phối kết hợp hài hòa giữa các kế hoạch đã xây dựng với các nguồn lực được hỗ trợ khác của địa phương

Việc xây dựng chợ và trường học đã trả lời tại mục 4.6 và mục 6.5

Việc kiểm đếm để bồi thường thiệt hại khi giải phóng mặt bằng xây dựng công trình thực hiện với cao trình nào? tần xuất lũ 1% và có xét đến nước dềnh đuôi hồ Việc kiểm đếm thực hiện ở cao trình mức nước lũ kiểm tra, ứng với

Dự án có quan tâm đến việc xây dựng các chương trình phối hợp hành động cụ thể với các tổ chức xã hộ của địa phương

hay không? N ếu có cần triển khai sớm để đảm bảo cho công

tác tuyên truyền

Ban QLDA nhận thấy việc tham gia của các cấp chính quyền sẽ góp phần quan trọng trong hoàn thành các mục tiêu chung của dự án Vì vậy, trong quá trình thực hiện, Ban QLDA sẽ có sự phối hợp chặt chẽ và có các kế hoạch phối hợp cụ thể theo kế hoạch triển khai từng giai đoạn của

N goài những rủi ro dự án đã đề cập, đề nghị bổ sung thêm:

- Vấn đề an ninh trật tự: Khi dự án được thực hiện, cơ sở

hạ tầng thôn bản tốt lên, việc giao lưu kinh tế -văn hoá (miền

núi và miền xuôi, nông thôn với thành thị) ngày càng phát

triển, các dịch vụ đời sống cũng phát triển theo( quán giải

khát, nhà hàng, massage, karaoke ) Từ đó phát sinh mối

quan hệ giữa lực lượng lao động trẻ trên công trường và thanh

niên dân tộc địa phương(đặc biệt là trong quan hệ nam nữ),

nếu không được kiểm soát tốt, lại do ngôn ngữ bất đồng,

không những sẽ làm cho các hoạt động văn hoá mang bản sắc

dân tộc không được bảo tồn, mà còn dễ dẫn đến tình trạng xô

sát gây mất trật tự an ninh thôn bản

- Vấn đề này chúng tôi đã quan tâm và có biện pháp giảm thiểu trong

Kế hoạch dân tộc thiểu số và Quản lý lán trại công nhân thuộc EMP

N goài ra Ban QLDA cũng đã thể hiện rõ vấn đề này trong quy hoạch tổng thể của dự án bằng cách thiệt lập 01 đồn công an tại khu vực dự án

và có sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương nhằm giảm thiểu tối đa những tác động tiêu cực trong vấn đề an ninh

với đất đai, tài nguyên thiên nhiên nơi họ ở mà khung CS đền

bù của DA không được tính đến, rõ ràng đây là một thiếu sót

Đối với việc giáo dục, DA chỉ nêu lên hỗ trợ 1 bộ sách GK ( Tr78 ) vậy có sách rồi thì trường học ở đâu ? biện pháp khắc

phục thế nào ? không thấy nêu biện pháp, các DA nơi khác

người ta còn miễn học phí cho học sinh các gia đình phải di

- Trong dự án thủy điện Trung Sơn các hộ phải TĐC vần TĐC tại bản của mình và vẫn tiếp tục sử dụng các nguồn sinh kế của họ, do đó không

có sự thay đổi lớn về phương thức sinh kế, văn hóa tinh thần Tuy nhiên những vấn đề này cũng đã được cân nhắc trong báo cáo RLDP và Đề nghị xem thêm phần phụ lục của báo cáo (Bảng A22- bảng A24: về đất ảnh hưởng, quy hoạch sử dụng đất và cơ sở hạ tầng ở các khu tái định cư

dời ít nhất 2 năm, trong lúc chưa ổn đinh thì ở đây không thấy

đề cập đến giải pháp này

- Biện pháp 2: Các chương trình cho phụ nữ (trang 79)

Ở 8 xã chịu tác động, một khoản tiền trị giá 50.000.000 đồng cho mỗi xã được cấp cho cho các chương

trình về giới Các chương trình này sẽ được hội liên hiệp phụ

nữ xã và nhóm an toàn xã hội ở mỗi xã thảo luận và đề xuất

Các hoạt động cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức về

sức khỏe và an toàn trong quá trình thi công và vận hành đập

Sự tham gia vào các hoạt động tạo thu nhập nhỏ hoặc cơ sở hạ

tầng nhỏ có thể là một cách hiệu quả để nâng cao nhận thức

Ban quản lý dự án sẽ xem xét và phê chuNn N ên thêm vào:

trên cơ sở lấy ý kiến của của hội liên hiệp phụ nữ huyện Sau

đó các chương trình sẽ được các hội liên hiệp phụ nữ xã triển

khai dưới sự giám sát của Ban quản lý dự án

sẽ được đảm bảo hoàn thành trước thời gian học sinh đến trường để có thể tránh tình trạng học sinh không có nơi học tập Hơn nữa trong RLDP cũng đã đề cập ”GS nội bộ sẽ xác định các trường hợp trẻ không đến trường để tìm các giải pháp” xem thêm phần Giáo dục cơ bản

Đối với những hộ TĐC: N ếu ở nơi đến đã có trường học đủ điều kiện học tập cho học sinh của điểm tái định cư thì không xây dựng lớp học riêng nhưng dự án có thể xem xét hỗ trợ một phần kinh phí mở rộng hoặc nâng cấp trường học đó nếu cần Tùy theo quy mô của các khu TĐC, dự

án sẽ triển khai các lớp học cắm bản để đảm bảo việc đến trường của học sinh Việc miễn học phí cho học sinh các gia đình phải di dời còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố của các cấp chính quyền và phù hợp với quy định của ngành, vấn đề này BAN QLDA sẽ quan tâm trong quá trình triển khai dự án

- Vấn đề về giới đã được xem xét lồng ghép trong nhiều hoạt động của RP, CLIP và EMDP

Khoản kinh phí 50 triệu là một khoản kinh phí riêng dành cho hoạt động của phụ nữ, trong quá trình triển khai BAN QLDA sẽ tham khảo ý kiến của Hội liên hiệp phụ nữ huyện để triển vấn đề này

( trang 84): “Các Sở Xây dựng, N ông nghiệp và Phát triển

N ông thôn, Giao thông, Tài nguyên thiên nhiên và Mối trường

phụ trách rà soát các bản đồ địa chính, quy hoạch khu tái định

cư, chi phí bồi thường hàng năm và các kế hoạch bồi thường

Sở Tài Chính sẽ rà soát và đệ trình các chi phí và giá thay thế

cho nhà và đất cùng với sự tham gia của các Ban ngành có

Theo nội dung của báo cáo đã trình bày: “Các Sở Xây dựng, N ông nghiệp và Phát triển N ông thôn, Giao thông, Tài nguyên thiên nhiên và Mối trường phụ trách rà soát các bản đồ địa chính, quy hoạch khu tái định cư, chi phí bồi thường hàng năm và các kế hoạch bồi thường Sở Tài Chính sẽ rà soát và đệ trình các chi phí và giá thay thế cho nhà và đất cùng với sự tham gia của các Ban ngành có liên quan khác” đã bao gồm

liên quan khác”

Theo quy định tại N ghị định 80/2006/N Đ-CP ngày 9/8/2006 của Chính phủ, quy định chi tiết và hướng dẫn thi

hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường và N ghị định số

197/2004/N Đ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi

thường, hỗ trợ và tái định cư khi N hà nước thu hồi đất, thì

trách nhiệm của các sở nêu trên là thNm định để cấp thNm

quyền phê duyệt, chứ không thể chỉ là phụ trách rà soát được

cả nội dung rà soát và thNm định (Theo N ghị định 197/2004/N Đ-CP thì

Sở Tài chính hoặc phòng tài chính huyện thNm định; hiện nay N ghị định 69/2009/N Đ-CP quy định là Sở TN MT hoặc phòng TN MT huyện thNm định và trình cấp tương đương phê duyệt)

hoạt động sẽ do BQL cấp chứ không do BQL lập thì việc

Giám sát và thúc đẫy sẽ không khách quan và GS nhóm An

toàn xã hội hoạt đông thì do BQL và Chính quyền huyện tiến

hành là hợp lý, có như thế thì nhóm này sẽ hoạt động khách

quan hơn

- N hóm an toàn xã hội là đơn vị trực thuộc BAN QLDA để trực tiếp quản lý, tổ chức thực hiện và giám sát RLDP N hóm ATXH sẽ chịu trách nhiệm trước BAN QLDA về kết quả của chương trình Một nhóm giám sát độc lập không bao gồm các thành viên của BAN QLDA sẽ giám sát một cách khách quan các hoạt động của chương trình này

thường nhà cửa, vật kiến trúc, cây cối hoa màu và chính sách

hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất số 1048/QĐ-UBN D ngày

22/4/2008 của tỉnh Thanh Hoá và số: 2444/QĐ-UBN D ngày

6/10/2007 của tỉnh Sơn La Tuy nhiên các đơn giá nói trên

cũng đã cách xa thời gian dự kiến sẽ bắt đầu thực hiện RLDP,

lại đặt trong bối cảnh hiện nay, giá cả thị trường liên tục biến

động

Về ngân sách cho kế hoạch TĐC không có mục kinh phí cho các hộ phải di dời được thuê nhà trong thời gian chờ đợi

chưa có nhà của Khu TĐC

N gân sách cho đào tạo, tham quan quá ít ( chỉ có 6 người

đi tham quan học tập), mặt khác cơ cấu các hợp phần trong

RLDP cũng chưa hợp lý, chi phí CLIP chiếm tỷ lệ 4,8% và chi

- Đơn giá sẽ được cập nhật tại thời điển thực nhiện bồi thường

- Các hộ sẽ chỉ di chuyển sau khi Ban QLDA đã hoàn thành xây dựng nhà mới cho các hộ bị ảnh hưởng nên sẽ không phát sinh nhu cầu thuê nhà Đối với các hộ muốn tự di chuyển nhà có thể cần thuê nhà trong thời gian dựng nhà Dự án sẽ xem xét vấn đề này

- Kinh phí cho CLIP va EMDP được ước tính để thực hiện các chương tình đề xuất để đạt được các mục tiêu đặt ra Trong qua trình hoàn thiện báo cáo Ban QLDA sẽ rà soát lại để đảm bảo có đủ ngân sách

cho EMDP=0,6% tổng chi phí của RLDP là quá thấp Vì thế

trong giai đoạn chuNn bị đầu tư này đề nghị Chủ đầu tư

(EVN )xem xét điều chỉnh:

- Cơ cấu lại chi phí cho các hợp phần của RLDP;

- N âng mức dự phòng phí từ 5% lên 10% cho cảc 2 loại dự phòng (trang 97);

- Bổ sung chi phí cho xây dựng chợ nông thôn và khu vực

xử lý rác thải trong khu vực tái định cư (mục 8.2 trang 97:

không có chỗ nào đề cập đến rủi ro và khả năng tác động của

bom mìn dư sót tới các cộng đồng bị ảnh hưởng BQL cần

đảm bảo cam kết với các cộng đồng bị ảnh hưởng là các vùng

tái định cư là không có bom mìn

* Về mua sắm và quản lý tài chính (mục 8.6 trang 102):

Tất cả chi phí sẽ được kiểm toán bởi các tổ chức liên quan của EVN và TSHBAN QLDA, nhưng đây mới chỉ là kiểm

toán nội bộ, đối với dự án ODA, EVN và TSHPBAN QLDA

còn phải thuê kiểm toán độc lập theo quy định

cho hai trương trình này

Quy hoạch các khu TĐC đã được EVN phê duyệt trong QHTT dựa trên quy mô các hộ TĐC ở các khu vực nông thôn miền núi theo các quy định của Việt N am, Các hộ bị ảnh hưởng phải tái định cư của dự án Thủy điện Trung Sơn đều được bố trí tái định cư trong cùng một Bản, chính vì vậy không có quy hoạch chợ nên không có chi phí này

- Chúng tôi đã thuê đơn vị chuyên môn của Bộ Quốc phòng để thực hiện vấn đề này để đảm bảo các vị trí xây dựng điểm TĐC không có bom mìn

- Dự án sẽ cam kết thực hiện đúng chính sách của nhà tài trợ và Chính phủ Việt N am theo quy định

quan đến bồi thường giải phóng mặt bằng để xây dựng công

trình, mà lĩnh vực này lại liên quan đến nhiều quy định của

pháp luật (đặc biệt là pháp luật về đất đai) Điều này chứng tỏ

rằng không thể một mình TSHPBAN QLDA với một Ban

giải quyết khiếu nại là được, mà nó phải được giải quyết theo

- Báo cáo đã nêu rõ Ban QLDA sẽ thành lập Ban giải quyết khiếu nại độc lập với cơ chế giải quyết khiếu nại để hỗ trợ trong giải quyết các khiếu nại Cơ chế gải quyết khiếu nại, khiếu kiện sẽ được thực hiện theo đúng pháp luật Việt N am và được thực hiện từ cấp cơ sở như báo cáo đã trình bày

trình tự thủ tục trước hết từ cơ sở

Trong mục “ Các khiếu nại” ( trang 103), có nội dung

“Mâu thuẫn với công nhân đến” xây dựng công trình, việc này

sẽ không thuộc phạm trù khiếu nại, khiếu kiện về các vấn đề

liên quan đến RLDP mà là vụ việc dân sự, thuộc trách nhiệm

của Ban Tư pháp hoặc Ban Công an xã giải quyết, nếu giao

cho Ban giải quyết khiếu nại của Ban QLDA thuỷ điện Trung

Sơn(TSHPBAN QLDA) thì e rằng sẽ gặp rất nhiều khó khăn

Tuy nhiên cũng cần chỉ ra các loại vụ việc còn chưa được nêu

như sự không hài lòng hay bất bình do :

 đền bù không xứng đáng hay không phù hợp với các tổn thất và thiệt hại phải gánh chịu, kể cả khi trượt giá hoặc

do ước lượng Ban đầu không phù hợp;

 đền bù không đúng thời điểm, số lượng và chất lượng theo cam kết

Mặt khác EVN và TSHPBAN QLDA cần viện đầy đủ quy trình khiếu nại của WB, theo đó người bị thiệt hại có thể trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua đại diện của mình (ví dụ tổ chức phi lợi nhuận địa phương) khiếu nại tới N HTG ở Việt

N am và cấp cao hơn Chương trình của BQL phải làm rõ quyền của người bị thiệt hại được khiếu nại theo các quy định của WB và cả quyền dùng tiếng dân tộc của người dân tộc thiểu số được đảm bảo trong quá trình khiếu nại tố cáo

Vì vậy đề nghị viết lại phần này cho chuNn mực hơn

- "Mâu thuẫn với công nhân đến" ở phần này được hiểu là các mâu thuẫn liên quan đến các quyền lợi của các hộ dân về các vấn đề môi trường và xã hội như nguồn nước sinh hoạt, dịch bệnh, tệ nạn xã hội

mà dự án đã cam kết các biện pháp giảm thiểu khi có sự xuất hiện của đông công nhân

- Các vấn đề này đã được thể hiện đầy đủ trong mục 9: Cơ chế giải quyết khiếu nại và khiếu kiện

- Đây là Quy trình khiếu nại, khiếu kiện cho dự án nhằm để giải quyết những khiếu nại, khiếu kiện của người dân với dự án do đó không đề cập đến N gân hành Thế giới

Cộng đồng mất nhà ở tuyến đường có được nhận đầy đủ các hồ sơ đền bù và việc công bố hồ sơ đó có đảm bảo sự minh

bạch hay không?

Các cộng đồng bị ảnh hưởng bởi tuyến đường thi công, vận hành Trung Sơn đều nhận được hồ sơ liên quan đến đất đai, tài sản và cây cối hoa màu của họ Việc công bố các thông tin được thực hiện đầy đủ và minh bạch từ quá trình kiểm kê chi tiết, phê duyệt kinh phí bồi thường hỗ trợ đến khi chi trả xong tiền bồi thường