Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị dạy học tại trường cao đang sư phạm nghệ an

BỌ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINHĐINH VĂN HOÀN MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ THIÉT BỊ DẠY HỌC TẠI TRUỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM NGHỆ AN Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã

ĐINH VĂN HOÀN

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ

QUẢN LÝ THIÉT BỊ DẠY HỌC

TẠI TRUỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN, 2013

BỌ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

ĐINH VĂN HOÀN

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ

QUẢN LÝ THIÉT BỊ DẠY HỌC

TẠI TRUỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM NGHỆ AN

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 601405

LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS PHAN QƯÓC LÂM

NGHỆ AN, 2013

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn đến lãnh đạo Nhàtrường, Khoa gáo dục và phòng sau đại học trường Đại học Vinh đã tạo điềukiện thuận lợi cho chúng tôi được học tập, nghiên cứu nâng cao trình độ đápứng yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao của nhiệm vụ mới

Xin chân thành cảm ơn các nhà giáo, các nhà khoa học đã tận tìnhgiảng dạy, giúp chúng tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu vừa qua.Đặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn nhà giáo TS PHAN QƯÓC LÂM đãchân tình hướng dẫn giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp Thạc sĩchuyên ngành quản lý giáo dục

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới tất cả anh em bạn bè đồng nghiệp đãtạo mọi điều kiện giúp tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu

Những nội dung học tập được ở trường thông qua tài liệu được các nhàgiáo lên lớp hướng dẫn nghiên cứu cùng với sự giúp đỡ của các đồng nghiệp

đã giúp tôi nâng cao nhận thức để hoàn thiện đề tài một số biện pháp nâng caohiệu quả quản lý thiết bị dạy học tại tường cao đẳng sư phạm Nghệ An

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa 1

Lời cảm ơn 2

Mục lục 3

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt 7

Danh mục bảng biểu 8

MỞ DẦU 9

1 Lý do chọn đề tài 9

2 Mục đích nghiên cứu 11

3 Khách thê và đối tirợng nghiên cứu 11

3.1 Khách thể nghiên cứu 11

3.2 Đối tượng nghiên cứu 11

4 Giái thiết khoa học 11

5 Nghiệm vụ Nghiên cứu 11

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về TBDH và công tác quản lý TBDH 11

5.2 Đánh giá thực trạng quản lý TBDH tại trường Cao đảng Sư phạm Nghệ An 11

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm đảm bảo phát triến và khai thác có hiệu quả TBDH ỏ trường Cao đắng Sư phạm Nghệ An 12

6 Phương pháp nghiên cứu 12

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận 12

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 12

6.3 Phương pháp bổ trợ 12

7 Dự kiến đóng góp của đề tài 12

8 Cấu trúc luận văn 12

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý TBDH ở trường Đại học,

Cao đẳng Sư phạm 13

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 13

1.1.1 Ở nước ngoài 13

1.1.2 Ở Việt Nam 14

1.2 Một số khái niệm cơ bản lố 1.2.1 Dạy học 16

1.2.2 Thiết bị và Thiết bị dạy học 16

1.2.3 Quản lý và quản lý thiết bị dạy học 18

1.2.4 Hiệu quả và hiệu quả quản lý TBDH 21

1.2.5 Biện pháp và bện pháp nâng cao hiệu quả QLTBDH 22

1.3 Một số vấn đề về quá trình dạy học ở trường Cao đẳng 23

1.3.1 Trường Cao đẳng 23

1.3.2 Quá trình dạy học 26

1.4 Một số vấn đề về QLTBDH ở trường Cao đẳng 28

1.4.1 Quản lý TBDH ở trường cao đẳng phải dựa trên những quy định pháp lý của Nhà nước 28

1.4.2 M ột số nguyên tắc QLTBDH ở trường cao đăng 28

1.4.3 Nộ i dung quản lý TBDH ở trường Cao đắng 29

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả QLTBDH ở trường Cao đẳng 35

Kết luận chương 1 36

Chương 2: Thực trạng QLTBDH tại trường CĐSP Nghệ An 37

2.1 Vài nét về trường CĐSP Nghệ An 37

2.1.1 Sơ lược về quá trình phát triển 37

2.1.4 Hoạt động đào tạo 40

2.1.5 Hoạt động nghiên cím kkhoa học 42

2.1.6 Hợp tác quốc tế 42

2.1.7 Cơ sở vạt chất, trang thiết bị 43

2.1.8 Hệ thống các cơ sở thực hành 44

2.2 Thực trạng trang bị và sử dụng TBDH trường CĐSP Nghệ An 45

2.2.1 Khái quát về nghiên cứu thực trạng 45

2.2.2 Ket quả nghiên cứu thực trạng 46

2.3 Thực trạng QLTBDH trường CĐSP Nghệ An 51

2.3.1 Quy định về tổ chức bộ máy QLTBDH 51

2.3.2 Thực trạng công tác QLTBDH ở trường CĐSP Nghệ An 58

2.3.3 Đánh giá chung về thực trạng công tác QLTBDH ở trường cao đăng sư phạm Nghệ An 64

Kết luận chương 2 69

Chương 3: Một số biện pháp QLTBDH tại trường CĐSP Nghệ An 70

3.1 Nguyên tắc xác định các biện pháp QLTBDH tại trường CĐSP Nghệ An 3.1.1 Nguyên tắc tính mục tiêu 70

3.1.2 Nguyên tắc tính hiệu quả 70

3.1.3 Nguyên tắc tính đồng bộ 70

3.1.4 Nguyên tắc tính khả thi 70

3.2 Một số biện pháp nâng cao hiệu quả QLTBDH ở trường CĐSP Nghệ An 3.2.1 Nâng cao nhận thức về TBDH cho lãnh đạo, giáo viên, công chức viên chức Nhà trường 71

3.2.2 Tăng cường quản lý trang bị, cungứng kịp thời TBDH 73

3.2.4 Đào tạo, bồi dưỡng độ ngũ chuyên môn nhằm sử dụng và bảo quản

TBDH 76

3.2.5 Tăng cường chỉ đạo sử dụng TBDH kkhi giảng dạy lý thuyết và thực hành 78

3.2.6 Khuyến khích, động viên và tạo điều kiện cho Cán bộ và Giáo viên tự làm đồ dùng dạy học 80

3.3 Khảo sát độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 82

3.3.1 Quy trình khảo sát 82

3.3.2 Kết quả khảo sát các biện pháp đề xuất và phân tích 83

Kết luận chương 3 86

KÉT LUẬN VÀ KIÉN NGHỊ 87

1 Kết luận 87

2 Kiến Nghị 88

2.1 Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo 88

2.2 Đối với ƯBND Tỉnh Nghệ An 88

2.3 Đối với trường CĐSP Nghệ An 89

TÀI LIỆU THAM KHẢO 90

PHỤ LỤC 92

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Trang Bảng 2.1 Đánh giá của CBGV và HSSV về mức độ trang bị TBDH

của Nhà trường 47

Bảng 2.2 Đánh giá của CBGV và HSSV về chất lượng TBDH

của nhà trường 48

Bảng 2.3 Đánh giá của CBGV và HSSV về tình hình sử dụng TBDH

của các đơn vị cá nhân 49

Bảng 2.4 Đánh giá của CBGV và HSSV về công tác bảo quản

Thiết bị dạyhọc 50

Bảng 2.5 Tổng chi mua sắm trang thiết bị từ năm 2009-2012 55 Bảng 2.6 Ý kiến đánh giá của CBQL và Giáo viên về mức độ xây dựng

kế hoạch QLTBDH của BGH, các đơn vị cá nhân 60

Bảng 2.7 Ý kiến đánh giá của CBQL và Giáo viên về mức độ kiểm tra,

đánh giá của Ban giám hiệu 63

Bảng 3.1.Tổng hợp đánh giá tính cần thiết của các biện pháp

nâng cao hiệu quả QLTBDH ở trường CĐSP Nghệ An 83

Bảng 3.2 Tống hợp đánh giá tính khả thi của các biện pháp

nâng cao hiệu quả QLTBDH tại trường CĐSP Nghệ An 84

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hiện nay thế giới đang chuyến sang giai đoạn phát triẻn mới với yêu cầungày càng cao về chất luợng trong tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế xãhội trong đó có giáo dục

Nước ta đã gia nhập WTO, đây vừa là cơ hội đồng thời vừa là thách thứccho phát triển giao dục nước ta Trong khi đó sức cạnh tranh Quốc tế của giáodục nước ta so với các nước thành viên WTO cũng nhiều yếu kém Muốnđứng vững trong thị trường “Sức lao động” các trường, các viện, các cơ sởgiáo dục phải nỗ lực nâng cao hiệu quả hoạt động đào tạo, vị thế của mìnhqua năng lực cạnh tranh Quốc tế Muốn vậy giáo dục nước ta phải đồi mới,cải tiến nội dung, phương pháp đào tạo

Đứng trước tình hình đó Đảng và Nhà nước đã sớm vạch định đường lốichính sách phát triển giáo dục trong thời kỳ hội nhập đó là “ Giáo dục là quốcsách hàng đầu” Chương trình hành động của Bộ Giáo dục và Đào tạo giaiđoạn 2011-2016 thực hiện Nghị quyết số 06/NQ-CP ngày 07 tháng 03 năm

2012 của chính phủ có ghi: “ Tiếp tục Tiếp tục bố sung, hoàn thiện cơ chế,chính sách và chế tài liên quan đến mua sắm, bảo quản và sử dụng thiết bịdạy học ”,

Chương trình đào tạo, mục tiêu, quy trình đào tạo quy định sự cần thiết

về thiết bị dạy học Việc cải tiến nội dung phương pháp đào tạo chỉ cụ thểthực hiện được nếu các thiết bị dạy học đảm bảo tính phù hợp vừa phục vụ tốtcho cải tiến vừa hiện đại theo sự tiến bộ của nội dung, phương pháp đào tạo

Đẻ đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo đòi hỏi phải có đội ngũ người dạy

có trình độ cao, đồng thời cần phải trang bị cho họ công cụ lao động đó làTBDH Với phương pháp dạy học tiên tiến, TBDH giữ vai trò không thẻthiếu, nó vừa là nguồn tri thức, vừa là phương tiện chứa đựng, chuyển tải

thông tin và điều khiến hoạt động nhận thức nhằm đạt mục đích quy trình dạyhọc.

Chúng ta biết rằng TBDH được mua sắm, trang bị từ nhiều nguồn khácnhau Song, dù từ nguồn nào đi nữa thì TBDH cũng phải được quản lý, bảoquản và sử dụng có hiệu quả Thực hiện công tác này như thế nào đé đạt đượchiệu quả là vấn đề khó khăn ở các trường học hiện nay Vì vậy, vấn đề quản

lý TBDH sẽ gúp phần nâng cao chất lượng dạy học và thực hiện mục tiêu đàotạo là vấn đề cấp thiết hiện nay

Trong thập niên qua nhiều trưừng học trong cả nước đó thực hiện chủtrương của Đảng và Nhà nước đối mới phương pháp đào tạo Tuy nhiên mớichỉ có một số trường thành công trong việc này Phần lớn các trường cũng cónhững khó khăn, bất cập về TBDH và quản lý TBDH: số lượng TBDH cònthiếu, chưa đồng bộ trong cơ cấu, chưa tương hợp với sự tiến bộ giữa nộidung và phương pháp đào tạo, công tác quản lý khai thác yếu, đội ngũ giáoviên chưa đáp ứng kịp về trình độ sử dụng TBDH hiện đại Tình trạng dạy

‘chay”, học “chay” còn phố biến

Trường Cao đẳng Sư phạm Nghệ An, trực thuộc UBND Tỉnh Nghệ Anvới chức năng nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực cho Tỉnh và các tỉnh lân cận

Để thúc đẩy qúa trình đổi mói phương pháp đào tạo, nâng cao chất lượng đàotạo, trong những năm qua Nhà trường đã từng bước trang bị những TBDHhiện đại phục vụ giảng dạy và học tập, tuy nhiên, tình hình chất lượng, côngtác bảo quản ,v.v còn còn nhiều vấn đề phải bàn Vì vậy cần phải nghiêncứu lựa chọn tìm kiếm các biện pháp quản lý TBDH phù hợp, phát huy tối đahiệu quả các thiết bị hiện có, tăng cường áp dụng các phương pháp quản lýtiên tiến vào qúa trình dạy học, nhằm góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ đào tạocủa nhà trường Đã có nhiều đề tài nghiên cứu về quản lý thiết bị dạy họctrong các cơ sở đào tạo tuy nhiên những đề tài này có tính lý thuyết cao tương

đối chặt chẽ nhưng áp dụng vào các trường cụ thể chưa thật thích hợp do đóchưa phát huy hết hiệu quả tiềm ẩn của nó.

Trường cao đăng sư phạm Nghệ An những năm gần đây cũng đã cónhững biện pháp Quản lý, Tổ chức khai thác thiết bị dạy học hiện đại nhưngchưa thực sự có hiệu quả Nguyên nhân chủ yếu là chưa có sự kết hợp chặtchẽ đồng bộ giữa các đơn vị sử dụng và quản lý trong nhà trường Hơn thếnữa một số cán bộ giáo viên chưa đủ thành thạo các kỹ năng khi sử dụng cácthiết bị dạy học

Đế góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị dạy học nhằm góp phần

nâng cao chất lượng đào tạo của trường, chúng tôi chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị dạy học tại trường Cao đang Sư phạm Nghệ An”.

2 Mục đích nghiên cúu

Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị dạy

học tại trường cao đẳng sư phạm Nghệ An

3 Khách thê và đôi tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý TBDH tại trường CĐSP

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp quả quản lý TBDH có hiệuquả tại trường Cao đảng Sư phạm Nghệ An

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất và thực hiện được một hệ thống biện pháp có cơ sở khoa học

và có tính khả thi thì hiệu quả quản lý TBDH sẽ được nâng cao, từ đó gópphần nâng cao chất lượng dạy học ở trường Cao đăng Sư phạm Nghệ An

5 Nhiêm vụ nghiên cứu.

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về TBDH và công tác quản lý TBDH

5.2 Đánh giá thực trạng quản lý TBDH tại trường Cao đảng Sư phạmNghệ An

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm đảm bảo phát triển và khaithác có hiệu quả TBDH ở trường Cao đắng Sư phạm Nghệ An.

6 Phương pháp nghiên cứu.

Quy trình thực hiện đề tài kết hợp các nhóm phương pháp nghiên cứu:

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Phương pháp phân tích, tổnghợp và hệ thống hóa các tài liệu, văn bản, nghị quyết có hên quan đế xâydựng cơ sở lý luận của đề tài;

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra,phương pháp quan sát, tọa đàm, phương pháp tổng kết kinh nghiệm

6.3 Phương pháp bố trợ: Phương pháp thống kê toán để xử lý các số liệu

7 Dự kiến đóng góp của đề tài.

- về mặt lý luận: Đe tài có những đóng góp làm sáng tỏ về mặt lý luậncho việc quản lý thiết bị dạy học ở các trường Cao đẳng

- về mặt thực tiễn: Đề tài đề xuất một số biện pháp quản lý TBDH cótính khoa học nhằm nâng cao hiệu quả QLTBDH tại trường Cao đẳng sưphạm Nghệ An góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo

8 Cấu trúc luân văn.

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, luận văngồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý TBDH ở trường Đại học,Cao đẳng

Chương 2: Thực trạng quản lý TBDH tại trường Cao đảng Sư phạmNghệ An

Chương 3: Một số biện pháp quản lý TBDH tại trường Cao đảng Sưphạm Nghệ An

Mãi đến thời V A Xukhomlinski, Nhà sư phạm nối tiếng của nước Ngatrong tác phấm ‘Trường trung học Pavlưsh” (Tổng kết kinh nghiệm công tácgiảng dạy - giáo dục trong nhà trường trung học) mới đề cập đến vị trí vai tròTBDH trong trường học.

+ Trong cuốn sách “Tổ chức lao động của hiệu trưởng” tác giảZakharốp đã trình bày về yêu cầu, điều kiện và tác dụng của QLTBDH củatrường học

+ Trong cuốn sách “Những vấn đề quản lý trường học” của các tácgiả p.v Zimin - M.I Kônđkốp - N.I Saxerđôtôp đã đề cập các phươngtiện cơ sở vật chất của trường học (thiết bị của các phòng học, hệ thốngcác phòng học trong trường phố thông ), đồng thời cũng nêu ra yêu cầu

và cách thức quản lý các phương tiện nhưng mang tính chất khái quát [18,tr.231, 246, 247, 257, 271]

1.1.2 Ở Việt Nam

Trong những nghiên cứu về vai trò của TBDH đối với chất lượng đàotạo Đại học, Cao đắng ở nước ta hiện nay, việc nghiên cứu vấn đề này khôngphải là một nội dung mới mẻ Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau mà nhữngnghiên cứu về vai trò của TBDH đối với chất lượng đào tạo đại học trênnhững phương diện và góc độ khác nhau chưa mang tính hệ thống

Đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều bài báo, đề tài đề cập đến vấn

đề nâng cao chất lượng giáo dục đại học hiện nay Các công trình, các bài viếttrên đều thể hiện các khía cạnh của một số yếu tố thuộc nội hàm về chất lượngđào tạo đại học; phản ánh những khía cạnh nhất định của các nhân tố ảnhhưởng dến chất lượng giáo dục đại học của nước ta, bao gồm: Chất lượngquản lý, mục tiêu, chương trình đào tạo: nội dung, phương pháp dạy học,trong đó có TBDH Chúng ta có thể kê ra một loạt các công trình nghiên cứuđược cho là tiêu biểu về những vấn đề hên quan đến chất lượng giáo dục đạihọc và quản lý chất lượng giáo dục đại học, trong đó có đề cập đến TBDH,như: Đặng Quốc Bảo- Nguyễn Đắc Hưng với công trình “Giáo dục Việt Namhướng tới tương lai - vấn đề và biện pháp'’ (2004); Phạm Minh Hạc và nhiềutác giả với công trình “Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng của thế kỷXXI”(2002); Hà Thế Ngữ với công trình “Dự báo giáo dục - vấn đề và xuhướng” (1989); Trần Khánh Đức vói công trình “Giáo dục và phát triểnnguồn nhân lực trong thế kỷ XXI”(2009) Năm 2006, Nhà xuất bản Hà Nộixuât bản cuốn “Quản lý và sử dụng nhằm tăng cường hiệu quả TBDH” Tuynhiên, các công trình này chủ yếu tiếp cận giáo dục trên phương diện khoahọc giáo dục, với đối tượng nghiên cứu riêng, tuy có đề cập đến vai trò củaTBDH đối với chất lượng giáo dục, nhưng không nhiều Duy có cuốn “Quản

lý và sử dụng nhằm tăng cường hiệu quả TBDH” của NXB Hà Nội là viếtriêng về TBDH, nhưng chưa đề cập sâu đến quản lý TBDH ở trường đại học

Bên cạnh đó, còn có một số bài viết về vấn đề chất lượng giáo dục đạihọc và đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đại học ởnước ta trong thời kỳ hiện nay như: Nguyễn Khắc Chương với bài viết “Côngtác đào tạo Đại học, Cao đắng và ngành nghề để phát triển nguồn nhân lực ởnước ta” đăng trên Tạp chí lý luận chính trị, số 7-2003; Hoàng Đức Thuận vớibài viết: “Cải tiến TBDH nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổthông” Các bài viết cũng đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượnggiáo dục đại học, trong đó có nói đến việc nâng cấp, cải tiến TBDH, songchưa đầy đủ.

Ngoài ra, cũng có một số luận văn chọn đề tài về nâng cao hiệu quả sửdụng TBDH, như: Trần Đức Hiển với đề tài “Các biện pháp quản lý TBDHtại trường Cao đắng Kinh tế- Kỹ thuật Công nghiệp I”, Đại học quốc gia HàNội, 2007; Vũ Tiến Đồng, “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lýTBDH ở các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương”, Đại học Vinh,2010; Hoàng Vân Anh với đề tài “Một số biện pháp quản lý nâng cao hiệuquả sử dụng TBDH ở trường Trung cấp Kinh tế- Kỹ thuật Hà Nội”, Đại học

Sư phạm Hà Nội, 2008 Các đề tài đã đưa ra nhiều biện pháp nhằm nângcao chất lượng sử dụng TBDH, nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu vềnâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học ở trường Cao đẳng sư phạm Nghệ

An Có thể thấy một điểm chung rằng, mặc dù TBDH có vai trò quan trọngđối với việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học, nhưng hầu hết, vấn đề nàychỉ được trình bày lồng ghép vào các nghiên cứu chung về giáo dục, hoặctrong các giáo trình, các công trình nghiên cứu về chất lượng giáo dục nóichung mà chưa có một tài liệu nào nghiên cứu một cách chuyên sâu, đầy đủ

và hệ thống cơ sở khoa học của quản lý TBDH đối với nâng cao chất lượnggiáo dục đại học; phân tích nội hàm của chất lượng đại học; phân tích thựctrạng của công tác quản lý và tổ chức việc sử dụng TBDH có hiệu quả ở một

số cơ sở đào tạo đại học, để từ đó có định hướng và có hệ thống biện phápđồng bộ, nhằm hoàn thiện các biện pháp quản lý về TBDH ở Đại học, caođăng; Đặc biệt là ở trường Cao đắng Sư phạm Nghệ An thì chưa có công trìnhnào công bố một cách toàn vẹn và đầy đủ, nhất là trước yêu cầu cấp bách vềnâng cao chất lượng giáo dục đại học, cao đẳng.

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.2 Thiết bị và Thiết bị dạy học

1.2.2.1 Thiết bị

Thiết bị là toàn bộ hệ thống các phương tiện vật chất và kỹ thuật do conngười tạo nên để phục vụ cho nhu cầu và mục đích nào đó trong cuộc sốngnhư: Máy móc, xe cộ

Theo Nguyễn Ngọc Quang "Phương tiện dạy học bao gồm mọi thiết bị

kỹ thuật từ đơn giản đến phức tạp được dùng trong quá trình dạy học đê làm

dễ dàng cho sự truyền đạt và lĩnh hội kiến thức kỹ năng, kỹ xảo"

Theo Trần Doãn Quới: “Phương tiện dạy học là tất cả các phương tiện,vật chất cần thiết giúp đỡ giáo viên hay sinh viên tố chức và tiến hành hợp lý,

có hiệu quả quá trình giáo dục và giáo dưỡng ở các cấp học, ở các lĩnh vựccác môn học đế có thể thực hiện những yêu cầu của chương trình giảng dạy”

Quan điẻrn khác, PTDH là một trong những thành tố của quá trình dạyhọc tác dụng quyết định tới kết quả hoạt động dạy học Là tập hợp những vậtmang tin và truyền tin, đóng vai trò hỗ trợ để thực hiện các mục đích nhiệm

vụ cũng như nội dung của quá trình dạy học PTDH được hiểu là toàn bộnhững trang thiết bị đồ dùng dụng cụ phục vụ cho việc giảng dạy và học tập

ơ Việt Nam trong quá trình dạy học, cơ sở vật chất phục vụ cho hoạtđộng dạy học mà thầy trò thường sử dụng đến gọi là học cụ, đồ dùng dạy học,thiết bị giáo dục, thiết bị dạy học Việc có quá nhiều thuật ngữ để chỉ mộtkhái niệm, phản ánh tình trạng thiếu chính quy của hệ thống này

Khi xã hội còn ở trình độ phát triển thấp trong giai đoạn ban đầu, nhàtrường còn ở trạng thái giản đơn, cơ sở vật chất trường học có nội hàm đơngiản Khi xã hội phát triển ở trình độ cao dưới ảnh hưởng khoa học kỹ thuật

và công nghệ làm cho cơ sở vật chất trường học trong đó có thiết bị dạy họctrở nên hết sức phong phú đa dạng Nó tác động mạnh vào nhà trường, vàoquá trình đào tạo Một trường hiện đại là nhà trường có nội dung, phươngpháp đào tạo hiện đại và việc đảm bảo cho việc thực hiện nội dung phươngpháp hiện đại này chính là cơ sở vật chất sư phạm của nhà trường phải hiệnđại mới thực hiện có hiệu quả các chương trình giáo dục

Có thê hiểu: Cơ sở vật chất trường học là tất cả các phương tiện vật chấtđược được thầy và trò cùng sử dụng nhằm thực hiện có hiệu quả các chươngtrình giáo dục, giảng dạy

Tuy nhiên, đế chỉ bộ phận cư sở vật chất trường học trực tiếp có mặttrong các giờ học được thầy, trò cùng sử dụng thì khái niệm TBDH đượcnhiều người sử dụng và được coi là đại diện cho các cách gợi trên.

Như vậy: TBDH là bộ phận cơ sở vật chất trường học trực tiếp có mặttrong các giờ học được thầy và trò cùng sử dụng nhằm thực hiện mục đíchcủa quá trình dạy học

1.2.3 Quản lý, và quản lý TBDH

1.2.3.1 Quản ỉỷ

Trong quá trình hình thành và phát triển của lý luận quản lý, khái niệmquản lý đã được những nhà nghiên cứu đưa ra theo nhiều cách khác nhau, tuỳtheo những cách tiếp cận khác nhau

- Các nhà lý luận quản lý thế giới:

+ F.w Taylor được xem là cha đẻ của thuyết quản lý khoa học, ông chorằng: “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau

đó khiến họ hoàn thành công việc tốt nhất và rẻ nhất” [14, tri2]

+ Các nhà nghiên cứu lý luận quản lý của Pháp Henri Fayol 1925); Max Weber (1864- 1920) của Đức đều khẳng định: “Quản lý là mộtkhoa học, đồng thòi là một nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển của xã hội”

(1841 Các nhà nghiên cứu Việt Nam cũng đưa ra một số khái niệm về quản

lý, như sau:

+ Theo GS Đặng Vũ Hoạt và GS Hà Thế Ngữ: “Quản lý là một quátrình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt đượcnhững mục tiêu nhất định”.[9, tr37]

+ Theo GS.Trần Kiểm “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lýtrong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối cácnguồn lực trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhấtnhằm đạt mục đích của tổ chức vói hiệu quả cao nhất” [11, tri 8]

+ Theo PGS.TS Thái Văn Thành: “Quản lý là sự tác động có mục dích,

có kế hoạch của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mụctiêu đề ra”.[15, tr5]

Tóm lại: Quản lý lá sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý để chỉhuy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và hoạt động của conngười nhằm đạt tới mục đích đúng với ý chí của nhà quản lý, phù hợp với quyluật khách quan

* Chức năng của quản lý

Bản chất và chức năng cơ bản của quản lý là sự tác động có mục đíchđến tập thê người nhằm thực hiện mục tiêu quản lý Trong giáo dục và đào tạo

đó là tác động của nhà quản lý giáo dục đến tập thể giáo viên, sinh viên và cáclực lượng khác trong xã hội nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáo dục.Các chức năng quản lý là những hoạt động chuyên biệt đặc thù của công tácquản lý Có 4 chức năng chủ yếu, cơ bản hên quan mật thiết với nhau tạothành quá trình quản lý đó là: kế hoạch (planning), tố chức (organizing), chỉđạo - lãnh đạo (leading) và kiếm tra (controlling)

- Chức năng lập kế hoạch: là xác định mục tiêu, mục đích đối với thànhtựu tương lai của tổ chức và các con đường, biện pháp, cách thức để đạt đượcmục tiêu, mục đích đó

- Chức năng tố chức: khi người quản lý đã lập xong kế hoạch, họ cầnphải chuyển hoá những ý tưởng khá trừu tượng ấy thành hiện thực Một tổchức lành mạnh sẽ có ý nghĩa quyết định đối với sự chuyển hoá như thế Xét

về mặt chức năng quản lý, tổ chức là quá trình hình thành nên cấu trúc quan

hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong tổ chức nhằm làm cho họ thựchiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tố chức Nhờviệc tổ chức có hiệu quả, người quản lý có thể phối hợp, điều phối tốt hơn cácnguồn vật lực và nhân lực Thành tựu của một tổ chức phụ thuộc rất nhiều vào

năng lực của người quản lý sử dụng các nguồn lực này sao cho có hiệu quả vàkết quả.

Quá trình tổ chức sẽ lôi cuốn việc hình thành, xây dựng các bộ phận,các phòng ban cùng các công việc của chúng Và sau đó là vấn đề nhân sự,cán bộ sẽ tiếp nối ngay sau các chức năng kế hoạch hoá và tố chức

- Chức năng chỉ đạo: Sau khi kế hoạch đã được lập, cơ cấu bộ máy đãhình thành, phải cần có ai đó đứng ra lãnh đạo, dẫn dắt tổ chức Một số họcgiả gợi đó là quá trình chỉ đạo (directing) hay tác động (iníluencing) Dù gợithế nào, “lãnh đạo” phải bao hàm việc liên kết, liên hệ với người khác vàđộng viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt được mục tiêu của

tổ chức Hiến nhiên việc lãnh đạo không chỉ bắt đầu sau khi lập kế hoạch vàthiết kế bộ máy đã hoàn tất, mà nó thấm vào, ảnh hưởng quyết định tới haichức năng kia

- Chức năng kiểm tra, đánh giá: thông qua kiểm tra, đánh giá, một cánhân, một nhóm hoặc một tổ chức theo dõi, giám sát các thành quả hoạt động

và tiến hành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết Một kết quảhoạt động phải phù họp với những chi phí bỏ ra, nếu không tương ứng thìphải tiến hành những hành động điều chính, uốn nắn Đó cũng là quá trình tựđiều chỉnh diễn ra có tính chu kỳ như sau:

I Người quản lý đặt ra những chuẩn mực thành đạt của hoạt động

+ Người quản lý đối chiếu, đo lường kết quả, sự thành đạt so với chuẩnmực đã đặt ra

I Người quản lý tiến hành những điều chỉnh sai lệch

+ Người quản lý hiệu chính, sửa lại chuẩn mực nếu cần

1.2.3.2 Quản lý TBDH

a Khái niệm

Có nhiều cách hiểu khác nhau về quản lý TBDH:

- Quản lý TBDH là quản lý hệ thống đối tirợng vật chất và tất cả nhữngphương tiện kỹ thuật được giáo viên và HSSV sử dụng trong quá trình dạy học.

- Quản lý TBDH là việc thực hiên 4 chức năng cơ bản, đó là lập kếhoạch quản lý TBDH, tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý TBDH, chỉ đạo vàkiêm tra việc thực hiện kế hoạch quản lý

- Quản lý TBDH là việc thực hiện các nội dung quản lý công tác thiết

bị từ khâu cung ứng, bảo quản và sử dụng để đảm bảo TBDH phát huy đượcvai trò, tác dụng của nó trong dạy học

Tóm lại: Quản lý TBDH là tác động có mục đích của người quản lýnhằm xây dựng, phát triển, bảo quản và sử dụng có hiệu quả hệ thống TBDH,phục vụ đắc lực cho hoạt động dạy học trong nhà trường

b Nội dung quản lý TBDH

* Cách tiếp cận theo nội dung quản lý công tác thiết bị

- Mua sắm và bổ sung thường xuyên

- Duy trì, bảo quản TBDH

- Sử dụng TBDH

* Cách tiếp cận theo chức năng quản lý

- Lập kế hoạch quản lý TBDH

- Tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý TBDH

- Chỉ đạo thực hiện kế hoạch quản lý TBDH

- Kiêm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch quản lý TBDH

Trong luận văn này, chúng tôi sử dụng tích hợp cả hai cách tiếpcận trên

1.2.4 Hiệu quả và hiệu quả quản lý TBDH

1.2.4 ỉ.Hiệu quả

Khái niệm hiệu quả được dùng nhiều bắt đầu từ lĩnh vực kinh tế, saulan rộng ra các lĩnh vực khác, trong đó có giáo dục đào tạo Trong thực tế chất

lượng và hiệu quả luôn gắn liền với nhau, cái tốt (chất lượng) chỉ có nghĩa khi

nó kèm số lượng, nhanh và rẻ Sự biểu thị tập trung nhanh, nhiều, tốt, rẻ,chính là hiệu quả trong sản xuất và lao động nói chung Như vậy, hiệu quảbiểu thị một cách tổng hợp kết quả lao động của con người cả về chất lượng,

số lượng, thời gian và tiền của

Cũng có thể hiểu, hiệu quả là sự đạt được mục tiêu đặt ra phù họp vớichức năng

Theo từ điển Tiếng Việt: “Hiệu quả là kết quả như yêu cầu của côngviệc mang lại”.[17, tr440]

1.2.4.2 Hiệu quả quản lý

Hiệu quả quản lý là sự đạt được mục tiêu đặt ra phù hợp với chức năng,nhiệm vụ hay sứ mệnh của tố chức, cá nhân hay một hoạt động nào đó

Theo Luis Eduarda Gonzalez, Hiệu quả quản lý còn được xem là sựphù hợp vững chắc giữa những gì lập ra trong kế hoạch quản lý và những gìđạt được hay sự phù hợp với mục tiêu quản lý

1.2.4.3 Hiệu quả quản ìỷ TBDH ở trưòng đại học

Là sự đạt được mục tiêu quản lý TBDH đặt ra trong kế hoạch phát triểngiáo dục của cơ sở giáo dục đại học

1.2.5 Biện pháp và biện pháp nâng cao hiệu quả QLTBDH

1.2.5.1 Biện pháp

Đó chính là cách làm cách giải quyết một vấn đề nào đó một cách cụthể Trong giáo dục biện pháp thường quan niệm là yếu tố họp thành của cácphương pháp phụ thuộc vào phương pháp nhưng trong tình huống cụ thểphương pháp và biện pháp có thể chuyển hóa lẫn nhau Các biện pháp đượcxây dựng trên cơ sở tính kế thừa, tính phù hợp, tính khả thi, tính thực tiễn vàtính hiệu quả

1.2.5.2 Biện pháp nâng cao hiệu quả QLTBDH

Biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý TBDH ở các trường đại học là tìm

ra phương hướng giải quyết những vấn đề khó khăn trong quản lý TBDHnhằm đạt được mục tiêu quản lý và sử dụng TBDH đề ra trong kế hoạch củanhà trường

1.3 Một số van đề về quá trình dạy học ở trường Cao đang

1.3.1 Trường Cao đăng

Trường cao đẳng nằm trong ngành giáo dục đại học của hệ thống giáodục quốc dân Việt Nam Đào tạo trình độ cao đẳng được thực hiện từ hai đến

ba năm học tùy theo ngành nghề đào tạo đối với người có bằng tốt nghiệptrung học phổ thông hoặc bằng tốt nghiệp trung cấp; từ một năm rưỡi đến hainăm học đối với người có bằng tốt nghiệp trưng cấp cùng chuyên ngành

- Mục tiêu đào tạo của trường cao đăng:

Đào tạo trình độ cao đẳng giúp sinh viên có kiến thức chuyên môn và kỹ năngthực hành cơ bản để giải quyết những vấn đề thông thường thuộc chuyênngành được đào tạo

- Nội dung, phương pháp giáo dục của trường cao đẳng:

Đào tạo trình độ cao đăng phải bảo đảm cho sinh viên có những kiến thứckhoa học cơ bản và kiến thức chuyên môn cần thiết, chú trọng rèn luyện kỹnăng cơ bản và năng lực thực hiện công tác chuyên môn

Phương pháp đào tạo trình độ cao đăng, trình độ đại học phải coi trọngviệc bồi dưỡng ý thức tự giác trong học tập, năng lực tự học, tự nghiên cứu,phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tạo điều kiện cho

người học tham gia nghiên cứu, thực nghiệm, ứng dụng

Nhiệm vụ và quyền hạn của trường cao đăng được quy định tại Điều lệtrường cao đẳng như sau:

Điều 9 Nhiệm vu của trường cao đắng

1 Đào tạo nhân lực có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có kiến thức và nănglực thực hành nghề nghiệp tưng xứng với trình độ đào tạo, có sức khoẻ, cónăng lực thích ứng với việc làm trong xã hội, tự tạo việc làm cho mình vàcho những người khác, có khả năng hợp tác bình đắng trong quan hệ quốc

tế, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

2 Tiến hành nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; kết hợp đào tạovới nghiên cứu khoa học và sản xuất, dịch vụ khoa học và công nghệ theoquy định của Luật Khoa học và Công nghệ, Luật Giáo dục và các quy địnhkhác của pháp luật

3 Giữ gìn và phát triển những di sản và bản sắc văn hoá dân tộc

4 Phát hiện và bồi dưỡng nhân tài trong những người học và trong đội ngũcán bộ giảng viên của trường

5 Quản lý giảng viên, cán bộ, nhân viên; xây dựng đội ngũ giảng viên củatrường đú về số lượng, cân đối về cơ cấu trình độ, cơ cấu ngành nghề, cơcấu tuổi và giới

6 Tuyển sinh và quản lý người học

7 Phối hợp với gia đình người học, các tổ chức, cá nhân trong hoạt độnggiáo dục

8 Tổ chức cho giảng viên, cán bộ, nhân viên và người học tham gia các hoạtđộng xã hội phù hợp với ngành nghề đào tạo và nhu cầu của xã hội

9 Quản lý, sử dụng đất đai, trường sở, trang thiết bị và tài chính theo quyđịnh của pháp luật

10 Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật

Điều 10 Quyền hạn và trách nhiệm của trường cao đẳng

Trường cao đăng được quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm theo quy địnhcủa pháp luật và Điều lệ này về quy hoạch, kế hoạch phát triển nhà trường, tổ

chức các hoạt động đào tạo, khoa học và công nghệ, tài chính, quan hệ quốc

tế, tổ chức và nhân sự Cụ thể là :

1 Xây dụng và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển nhà trườngphù hợp với chiến lược phát triển giáo dục và quy hoạch mạng lưới cáctrường cao đăng của Nhà nước;

2 Xây dựng Chương trình, giáo trình, kế hoạch giảng dạy, học tập đối vớicác ngành nghề nhà trường được phép đào tạo trên cơ sở Chương trìnhkhung do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; tổ chức tuyển sinh theo chỉtiêu của Nhà nước, tổ chức các hoạt động đào tạo, công nhận tốt nghiệp, in

ấn và cấp văn bằng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo;

3 Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực nhằm thực hiện mục tiêu giáodục; hợp tác, hên kết với các tố chức kinh tế, giáo dục, văn hoá, thể dục,thẻ thao, y tế, nghiên cứu khoa học trong nước và nước ngoài nhằm nângcao chất lượng giáo dục, gắn đào tạo với việc làm, phục vụ sự nghiệp pháttriển kinh tế - xã hội;

4 Quyết định thành lập các tổ chức trực thuộc trường theo cơ cấu tổ chức đãđược phê duyệt trong Quy chế tổ chức và hoạt động của trường; quyếtđịnh bố nhiệm các chức vụ từ cấp khoa, phòng và tương đương trở xuống;quản lý và phân phối chỉ tiêu biên chế cho các đơn vị trong trường theo chỉtiêu được cơ quan chủ quản giao hàng năm; quyết định các vấn đề liênquan đến công tác cán bộ từ ngạch giảng viên, chuyên viên trở xuống

5 Nghiên cứu các đề tài, nhiệm vụ khoa học công nghệ, thực hiện các dự án,sản xuất thử nghiệm, chuyển giao công nghệ theo kế hoạch do cấp trêngiao hoặc chủ động hợp tác với các viện, các trường đại học, cao đẳng, họcviện, các tố chức quốc tế, các cơ sở sản xuất, kinh doanh trong và ngoàinước theo quy định của pháp luật; tổ chức đánh giá, nghiệm thu đề tàinghiên cứu khoa học, dự án, sản xuất thử nghiệm cấp trường và cấp Bộ;

xuất bản tập san, các ấn phẩm khoa học, tài liệu, giáo trình phục vụ chocông tác đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của trườngtheo Luật Xuất bản và quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

6 Họp tác, liên doanh, nhận tài trợ của các tổ chức, cá nhân: góp vốn bằngtiền, tài sản, giá trị quyền sở hữu trí tuệ để tiến hành các hoạt động khoahọc và công nghệ, sản xuất kinh doanh; sử dụng nguồn thu từ hoạt độngkinh tế đê đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh, xây dựng cơ sở vật chấtcủa nhà trường, chi cho các hoạt động giáo dục và bố sung nguồn tài chínhcho nhà trường;

7 Được Nhà nước giao đất; được thuê đất, vay vốn; được miễn, giảm thuếtheo quy định của Nhà nước;

8 Thực hiện dân chủ, bình đắng, công khai trong việc bố trí và thực hiện cácnhiệm vụ đào tạo, khoa học và công nghệ và hoạt động tài chính;

9 Thực hiện chế độ báo cáo cơ quan chủ quản và các cơ quan cấp trên về cáchoạt động của trường theo quy định hiện hành

1.3.2 Quá trình dạy học

Quá trình dạy học là chuỗi liên tiếp các hành động dạy, hành độnghọc của người dạy và người học đan xen và tương tác vói nhau trongkhoảng không gian và thời gian nhất định, nhằm thực hiện các nhiệm vụdạy học

* Các dấu hiệu của QTDH:

- Dạy học là một dạng hoạt động đặc thù của xã hội, nhằm truyền thụ vàlĩnh hội kinh nghiệm xã hội, trên cơ sở đó hình thành và phát triên nhâncách của người học Đó là sự vận động của một hoạt động kép, trong đódiễn ra hai hoạt động có chức năng khác nhau, đan xen và tương tác lẫnnhau trong khoảng không gian và thời gian nhất định: hoạt động dạy vàhoạt động học

- Hoạt động học, chủ thể là người học, hướng vào đối tượng học, tiếpnhận và chuyên hóa nó, biến thành của riêng, qua đó phát triển chính bảnthân mình.

- Hoạt động dạy, chủ thể là người dạy, hướng vào đối tượng dạy, làmcho nó trở thành đối tượng của sự điều khiển của mình Vai trò và tính chấtcủa hoạt động dạy cũng như vị thế của người dạy tuỳ thuộc vào việc hoạtđộng dạy có đối tượng là gì

- Hoạt động dạy và hoạt động học đều phải được tiến hành trên bảnthể của QTDH là nội dung dạy học Nội dung dạy học là yếu tố kháchquan, quyết định tiến trình và phương pháp của hoạt động dạy và hoạtđộng học

- Kết quả của QTDH là làm biến đổi ở người học những đặc tính nào

đó đã được xác định từ trước và tương ứng với NDDH Nói cách khác, phảithực hiện được mục tiêu dạy học của chính QTDH đó

- Một QTDH bất kì bao giờ cũng phải được tiến hành trong khoảngkhông gian, thời gian nhất định (một tiết dạy, một bài, một khóa đào tạo bồidưỡng, ) và chịu sự chế ước bởi các điều kiện kinh tế - xã hội - văn hóanhất định Nói cách khác, QTDH phải là một quá trình học tập có kiểm soát

và điều khiển được

Tóm lại quá trình dạy học hình thành và phát triẻn nhân cách củangười học Đó là sự vận động của một hoạt động kép dạy và học đan xen vàtương tác lẫn nhau trong khoảng không gian và thời gian nhất định Kết quảcủa QTDH là làm biến đối ở người học những đặc tính nào đó đã được xác

định từ trước

sở của các văn bản đó có các biện pháp, phương thức quản lý TBDH phù hợpnhằm thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục đại học.

1.4.2 Một sổ nguyên tắc QLTBDH ở trường cao đang

Thiết bị dạy học được mua sắm, trang bị từ nhiều nguồn kinh phí khácnhau: Kinh phí từ ngân sách Nhà nước, huy động từ nguồn tự có của nhàtrường, từ xã hội hoá, viện trợ nước ngoài, tự làm Song dù từ nguồn nào,TBDH là tài sản chung của Nhà trường, của Nhà nước, cho nên nó phải đượcquản lý chặt chẽ và tuân thủ các nguyên tắc tổng quát đặt ra, xem xét từ cácyêu cầu sư phạm, về đặc trưng của ngành nghề và yêu cầu về kinh tế Đóchính là nguyên tắc đảm bảo tính toàn vẹn của quá trình đào tạo mà TBDH làmột nhân tố quan trọng

Có ba nguyên tắc quản lý chung về TBDH ở trường cao đăng:

Thứ nhất, nguyên tắc tính mục đích: khi trang bị thiết bị nào đó phảixác định được nhiệm vụ của thiết bị đó theo chương trình đào tạo NếuTBDH không có nhiệm vụ rõ ràng đối với chương trình đào tạo thì khôngnên trang bị

Thứ hai, nguyên tắc mang tính kế thừa và phát triển: Do ngân sách chicho công tác trang bị TBDH còn eo hẹp nên mỗi trường cần rà soát TBDHcủa các đơn vị, thanh lý những thiết bị đã cũ, hư hỏng, lạc hậu, nhưng đồng

thời phải biết sửa chữa, nâng cấp những cái còn đang sử dụng được, phát huyhiệu quả sử dụng của những thiết bị đó phù hợp với kế hoạch đào tạo của đơn

vị mình Song song với tính kế thừa, cần tích cực khai thác các nguồn vốn đêtừng bước hiện đại hoá TBDH

Thứ ba, nguyên tắc tuân thủ chu trình quản lý: Việc quản lý TBDH ởcác trường đại học không chỉ là công việc của giáo viên mà của tất cả mọingười từ lãnh đạo, đến cán bộ quản lý, nhân viên Việc quản lý phải thông quacác khâu trang bị, sử dụng, bảo quản và sửa chữa, ơ mỗi khâu của quá trìnhquản lý đều phải gắn với việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo, điềuhành và kiểm tra, giám sát, điều chỉnh, phân tích, tổng kết và rút kinh nghiệm

1.4.3 Nội dung quản lý TBDH ở trường Cao đẳng

- Quản lý các loại TBDH phục vị dạy học lý thuyết: TBDH phục vụcho giảng dạy lý thuyết nhằm cung cấp kiến thức khoa học cơ bản và kiếnthức cơ sở của ngành, thường là dụng cụ thí nghiệm, phương tiện hỗ trợ dạyhọc như máy chiếu, máy vi tính, đầu video, băng, đĩa, giáo án điện tử

- Quản lý TBDH phục vụ cho thực hành: TBDH phục vụ cho thựchành, rèn luyện kỹ năng, thường là các máy móc, thiết bị và các thiết bị thínghiệm

- Quản lý các thiết bị phục vụ cho công tác nghiên cứu khoa học:TBDH phục vụ cho nghiên cứu khoa học phần lớn là các thiết bị thí nghiệm,

đo lường với độ chính xác cao, đắt tiền hoặc những hệ thống dây chuyền

“mini” hiện đại để làm thử nghiệm các mẫu nhỏ

1.4.3.1 Mục đích quản lý TBDH ở trường Cao đắng

Thiết bị dạy học không chỉ sử dụng trong khuôn khổ hẹp như trước đây(chủ yếu là minh họa qua tranh, ảnh) Ngày nay, TBDH là công cụ quan trọngtrong hoạt động nhận thức của người học, nhất là các TBDH có ứng dụng

những thành tựu của công nghệ thông tin, như: giáo án điện tử, máy chiếu,máy vi tính, ti vi, băng, đĩa

Mục đích quản lý TBDH: Làm cho TBDH trở thành người bạn đồngminh trung thành, tin cậy của thầy giáo trong việc cải tiến chất lượng giảngdạy, cũng chính là làm cho TBDH trở thành công cụ chính đáng dành cho

HS sv rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp, nâng cao nhận thức, tudưỡng đạo đức và để thực hiện mục tiêu bao trùm là nâng cao chất lượngđào tạo của nhà trường

1.4.3.2 Nội dung cơ bản của quản lý TBDH ở trường Cao đang

a Xây dựng hệ thống TBDH

* Lập kế hoạch

- Trên cơ sở quy mô, loại hình ngành nghề đào tạo, đặc điểm củaHSSV, các trường đại học phải tiến hành lập kế hoạch xây dựng hệ thốngTBDH cho nhà trường Ngoài TBDH được đầu tư, viện trợ từ các nguồn khácnhau (nước ngoài, doanh nghiệp, chuyển giao công nghệ ), các trường phảichủ động xây dựng kế hoạch mua sắm bổ sung trong giai đoạn dài hạn (trên 5năm), trung hạn (3-5 năm) và ngắn hạn (1 năm) để đảm bảo TBDH phải đú về

số lượng, chủng loại theo danh mục TBDH tối thiểu cho bậc đại học theo quyđịnh của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Trước khi lập kế hoạch xây dựng hệ thống TDBH, các trường cần tiếnhành rà soát về số lượng, chủng loại, chất lượng TBDH hiện có và so sánh vóidanh mục tối thiểu do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định, cũng như nhu cầu bổsung để đa dạng hoá TBDH đáp ứng yêu cầu giảng dạy, từ đó có kế hoạchmua sắm bồ sung hoặc phát động, khuyến khích cán bộ giảng viên nhà trường

tự làm các TBDH đơn giản bổ sung cho hệ thống TBDH của nhà trường

Trong kế hoạch phải nêu rõ số lượng, chủng loại TBDH cần mua sắm,

bố sung, sửa chữa, làm mới; dự trù về mức kinh phí, nguồn kinh phí, quátrình, thời gian thực hiện, người thực hiện

Ke hoạch xây dựng hệ thống TBDH được thông qua Hội đồng và lãnhđạo nhà trường duyệt đê đưa vào thực hiện

* Tổ chức thực hiện kế hoạch

Trên cơ sở kế hoạch đã lập, lãnh đạo nhà trường chỉ đạo các bộ phận cóliên quan đến công tác xây dựng hệ thống TBDH thực hiện kế hoạch đã đặt raqua các biện pháp cụ thể sau:

- Phân công trong Ban Giám hiệu quản lý TBDH: Hiệu trưởng chịutrách nhiệm chung, một Phó hiệu trưởng phụ trách csvc, TBDH

- Phân công tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm mua sắm, bố sungTBDH theo kế hoạch

- Chuẩn bị đầy đủ các nguồn lực cần thiết đế họ thực hiện được kếhoạch, như: tài chính, thời gian, con người, điều kiện bảo quản, sửa chữa

* Chỉ đạo thực hiện kế hoạch

Trong quá trình thực hiện, lãnh đạo nhà trường cần thường xuyên kiểmtra, đôn đốc đê hoàn thành kế hoạch đã đặt ra Việc thực hiện chỉ đạo thôngsuốt các biện pháp như:

- Giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện kế hoạch

- Hỗ trợ, giúp đỡ khi gặp khó khăn trong quá trình thực hiện kế hoạch

- Động viên, khuyến khích nhằm điều chỉnh hoạt động của cấp dưới để

có thể thực hiện được kế hoạch đặt ra

* Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch

Căn cứ các mốc thời gian đã xây dựng trong kế hoạch và người thựchiện, từng giai đoạn, từng kỳ hay năm học, nhà trường cần đánh giá thông quakiểm tra, kiểm kê TBDH việc thực hiện kế hoạch đã xây dựng, từ đó thấy

được những vấn đề đã thực hiện, vấn đề gì còn tồn tại đế kịp thời bổ sung,điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế nhằm nâng cao hiệu quả củacông tác xây dựng hệ thống TBDH cho nhà trường, đáp ứng được nhu cầudạy - học của nhà trường

b Quản lý tài chính đầu tư cho TBDH

Nguồn tài chính đầu tư cho TBDH chủ yếu là từ ngân sách nhà nướccấp cho các trường hàng năm và do các trường tự phân bố nguồn chi chotrang bị, mua sắm TBDH Bởi vậy, việc đầu tư cho TBDH phải có kế hoạch

cụ thể dựa trên kế hoạch phát triển nhà trường nói chung

Ngoài ra, đầu tư cho trang bị, mua sắm TBDH còn được lấy từ nguồn

tự cân đối thu - chi của các trường hoặc từ nguồn tài trợ của nước ngoài vàcác doanh nghiệp Để quản lý tài chính đầu tư cho TBDH, các trường cầnphải làm tốt một số công tác sau:

- Trên cơ sở văn bản hướng dẫn của các Bộ chủ quản, các trường cầnban hành các cơ chế tạo điều kiện cho việc chủ động khai thác các nguồn lựcđầu tư nhằm đổi mới cơ sở vật chất kỹ thuật, trang thiết bị;

- Tập trung đầu tư hiện đại hoá trang thiết bị phòng học, giảng đường,thư viện nâng cao chất lượng các hoạt động dịch vụ cho HSSV;

- Đầu tư cải tạo, nâng cấp, trang bị các phương tiện dạy học hiện đại vàkhuyến khích giáo viên tự làm các TBDH để tăng thêm tính phong phú củaTBDH

c Quản lý việc trang bị, mua sắm TBDH

Việc trang bị TBDH được lấy từ nhiều nguồn: Chi từ ngân sách nhànước, từ vốn của nhà trường, từ các nguồn viện trợ, từ chuyển giao côngnghệ, giáo viên tự làm Nhưng, dù TBDH được trang bị từ bất kỳ hìnhthức nào cũng cần phải được quản lý chặt chẽ và lên kế hoạch sử dụng, bảoquản hợp lý

Việc trang bị TBDH dạy học phải đảm bảo tính phù họp với chuyênngành đào tạo, không thừa, không thiếu để tránh lãng phí Trước khi muathêm một thiết bị mới, lãnh đạo nhà trường cần rà soát lại thực trạng TBDHcủa trường, đánh giá đúng trực trạng TBDH để xem xét thiết bị nào thiếu,thiết bị nào xuống cấp, thiết bị nào lạc hậu không dáp ứng nhu cầu đào tạo.Trên cơ sở đó, mới tiến hành mua sắm, trang bị TBDH mới đế tránh lãng phí.

d Quản lý việc sử dụng TBDH

Việc sử dụng TBDH có liên quan đến nhận thức, trình độ chuyên môn,nghiệp vụ và thói quen của người sử dụng Đã không ít giáo viên không sửdụng TBDH trong bài giảng hay CBQL không quan tâm chỉ đạo việc xâydựng các TBDH trong khi trường được trang bị đầy đủ

Do vậy, để sử dụng hiệu quả TBDH cần làm tốt một số công việc sau:

- Xây dựng và ban hành các quy định về sử dụng TBDH: ơ các trườngđại học, cao đắng TBDH được trang bị theo từng chuyên ngành đào tạo nênviệc trang bị và sử dụng TBDH có những đặc thù riêng

- Bồi dưỡng nhận thức, nâng cao trình độ và năng lực sử dụng hiệu quảTBDH cho đội ngũ giáo viên:

+ Hàng năm, nhà trường cần tổ chức các hội thảo, tập huấn theo chuyên

đề, các lớp bồi dưỡng về sử dụng phương tiện dạy học hiện đại

I Tổ chức Hội thi giáo viên giỏi, giảng viên dạy giỏi trong năm học, tổchức Hội thi nghiệp vụ sư phạm các cấp, Hội thảo khoa học nhằm tạo môitrường cho giáo viên và HSSV tiếp cận nhiều hơn, thường xuyên hơn vớiTBDH

+ Ngoài ra, việc kết hợp giữa cán bộ phụ trách TBDH với các tổchuyên môn, với nhà trường trong việc thực hiện các chuyên đề sử dụngTBDH của từng bộ môn sẽ giúp bồi dưỡng nhận thức, nâng cao trình độ vànăng lực sử dụng TBDH cho giáo viên Bên cạnh đó, thông qua hoạt động

sinh hoạt tổ bộ môn, khoa, phòng ban trong trường cũng giúp việc bồi dưỡngnâng cao trình độ và năng lực sử dụng TBDH cho giáo viên.

- Xây dựng kế hoạch sử dụng TBDH một cách hợp lý:

I Xây dựng danh mục TBDH theo môn học, ngành học là vấn đề rấtcần thiết, giúp cán bộ phụ trách TBDH cũng như giáo viên bộ môn chủ độnghơn trong việc đăng ký, cho mượn, sử dụng cũng như bảo quản TBDH

I Thông qua kế hoạch xây dựng danh mục TBDH, cán bộ phụ tráchnắm vững chắc hơn loại tiết nào, bài nào, chương phần nào thì cần dùngTBDH loại gì, số lượng bao nhiêu đế có kế hoạch bổ sung cụ thể, kịp thời

+ Giáo viên bộ môn chủ động xây dựng kế hoạch, lịch trình giảng dạymột cách chi tiết, cụ thể đến từng tiết dạy để đăng ký sử dụng TBDH theo yêucầu bài giảng một cách hợp lý, phát huy được hiệu quả tối ưu của TBDH

- Giám sát và theo dõi việc sử dụng TBDH được thực hiện thông qualãnh đạo Nhà trường, Ban lãnh đạo Khoa, tổ Trưởng, tổ Phó chuyên môn, cáctrợ lý khoa và cán bộ phụ trách công tác TBDH

- Tiến hành thi đua, khen thưởng những cá nhân, tập thể sử dụng cóhiệu quả cao TBDH nhằm khuyến khích, động viên kịp thời các cá nhân, tậpthể có kế hoạch sử dụng TBDH đúng kế hoạch và hiệu quả

e Quản lý việc bảo quản, sửa chữa TBDH

Việc sử dụng TBDH muốn đạt hiệu quả cao phải gắn liền với công tácbảo quản, sửa chữa TBDH đê tránh hỏng hóc, mất mát

Mục đích chính của bảo dưỡng, sửa chữa TBDH là đảm bảo cho việcTBDH luôn sẵn sàng phục vụ cho giảng dạy Muốn thực hiện tốt công việcnày, cán bộ phụ trách TBDH phải nắm chắc nguyên lý vận hành, kỹ thuật sửdụng để từ đó có thể tìm ra các nguyên nhân hỏng hóc, từ đó tiến hành sửachữa nhanh chóng, hiệu quả và không tốn kém Người phụ trách TBDH cũng

cần lập kế hoạch bảo dưỡng, sửa chữa theo kỳ hạn đối với mỗi loại TBDH đểtránh hỏng hóc dẫn đến việc trang bị mới không cần thiết.

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả QLTBDH ở trường CĐ

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả QLTBDH ở trường cao đắng.Sau đây là một số yếu tố cơ bản:

- Yếu tố đầu tiên là nguồn kinh phí đầu tư cho việc mua sắm trang thiết

bị Nếu nguồn kinh phí hạn hẹp hoặc đầu tư chưa đúng mức thì sẽ hạn chế về

số lượng cũng như chất lượng của TBDH

- Yếu tố thứ hai là sự đồng bộ của các trang thiết bị Hệ thống thiết bịmuốn vận hành tốt thì đòi hỏi phải có sự đồng bộ cao

- Yếu tố thứ ba là trình độ chuyên môn, kĩ thuật của đội ngũ kĩ thuậtviên phụ trách, hướng dẫn vận hành thiết bị Hiện nay ở trường cao đẳng nóichung và CĐSP Nghệ An nói riêng, trình độ kỹ thuật, chuyên môn nghiệp vụcủa nhân viên phụ trách thiết bị chưa đồng đều

- Yếu tố thứ tư là kĩ năng sử dụng thiết bị của các cán bộ, giảng viên vàhọc sinh, sinh viên Trình độ sử dụng thiết bị của cán bộ, giảng viên và HSSV

ở trường cao đẳng cũng còn nhiều hạn chế như thiếu kỹ năng sử dụng, chưađược bồi dưỡng cập nhật kỹ thuật mới

- Yếu tố thứ năm là ý thức, thái độ trong vận hành, bảo quản thiết bịcủa kĩ thuật viên và cán bộ, giảng viên, HSSV Yeu tố này ảnh hưởng tới hiệuquả sử dụng thiết bị trong dạy học cũng như độ bền của các thiết bị

- Yếu tố thứ sáu là ý thức và năng lực quản lý TBDH của các cán bộquản lý Đây là yếu tố có tầm quan trọng đặc biệt mang tính bao trùm, chiphối tất cả các yếu tố khác

- Yếu tố thứ bảy là việc tổ chức bộ máy chuyên trách và cơ chế phốihợp trong quản lý TBDH

- Yếu tố thứ tám là các tác nhân ảnh hưởng tới chất lượng và tuổi thọcủa TBDH như môi trường, cơ sở vật chất, kĩ thuật.

- Yếu tố thứ chín là hệ thống các văn bản pháp quy: Quy định, hướngdẫn, các chuẩn, các chế định về quản lý sử dụng TBDH Hệ thống các vănbản này cần phải đầy đủ và cụ thể

Ket luận chương 1

Qua tìm hiểu lý luận liên quan đến đề tài nghiên cứu, có thể rút ra một

số kết luận sau đây

- Vấn đề quản lý thiết bị dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đãđược nhiều tác giả nghiên cứu, nhưng quản lý TBDH ở các trường Đại học,Cao đắng nhất là trường Cao đẳng còn ít, đặc biệt chưa có công trình nghiêncứu nào về quản lý TBDH ở trường Cao đăng Sư phạm Nghệ An

- Với việc khái quát những nội dung cơ bản của lịch sử nghiên cứu về quản

lý TBDH cùng với những khái niệm của đề tài như các khái niệm về quản lý,QLGD, quản lý dạy học, quản lý TBDH Nhà quản lý cần tập trung vàonhững vấn đề sau:

+ Nâng cao nhận thức cho đội ngũ CBQL, GV, HSSV về vai trò củaTBDH đối với chất lượng giáo dục ở các trường Đại học, Cao đắng trong xuthế hội nhập và phát triển, chú trọng đến mục tiêu, nội dung chương trình,phương pháp dạy học và hình thức tổ chức dạy học

+ Đặc biệt cần phải chú ý quản lý TBDH, phát động trong giáo viênphong trào sử dụng TBDH vào quá trình giảng dạy Trên cơ sở lý luận đó,

để đưa ra các biện pháp mang tính hợp lý, khả thi, chúng tôi cần phải nghiêncứu thực trạng quản lý TBDH ở trường Cao đắng Sư phạm Nghệ An

Chương 2 THựC TRẠNG QUẢN LÝ TBDH TẠI TRƯỜNG CAO ĐẢNG

SƯ PHẠM NGHỆ AN 2.1 Vài nét về trường GĐSP Nghệ An

2.1.1 Sơ lược quá trình phát triên

Trường Cao đẳng sư phạm Nghệ An - tiền thân là trường Sư phạmTrung cấp Nghệ An được thành lập tại Nghị định số 379/NĐ ngày 22/7/1959của Bộ trưởng Bộ Giáo dục, là sự sáp nhập của 16 trường sư phạm trên địa bàntỉnh Nghệ An: Trường Sư phạm Trung cấp Nghệ An (1959); Trường sư phạm

sơ cấp Miền xuôi (1959); Trường sư phạm sơ cấp Miền núi (1959); Trường sưphạm Mau giáo Miền xuôi (1969); Trường sư phạm Mau giáo Miền núi(1969); Trường sư phạm Cô nuôi dạy trẻ; Trường Sư phạm Kỳ Sơn; Trường sưphạm cấp 1A, 1B, 1C; Trường sư phạm cấp 2 miền núi; Trường sư phạm cấp 2miền xuôi Trải qua hơn 50 năm xây dựng, hội nhập và phát triển, vượt quanhiều khó khăn gian nan, thử thách, nhất là trong thời kỳ chiến tranh chống đếquốc Mỹ xâm lược, phải nhiều lần di chuyển địa điểm đê tránh bom đạn kẻ thùtrường vẫn giữ vững là một trong những lá cờ đầu của ngành Giáo dục nướcnhà Là trường sư phạm sớm được thành lập trên quê hương Bác Hồ kính yêu,Đảng ủy, Ban Giám hiệu nhà trường đặc biệt quan tâm đến công tác giáo dụcchính trị tư tưởng; rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống và bồi dưỡng nângcao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, giảng viên, học sinh,sinh viên Nhờ vậy, dù bất cứ hoàn cảnh nào, trong thời chiến cũng như thờibình, Đảng bộ nhà trường vẫn vững vàng về bản lĩnh chính trị, luôn thê hiệntinh thần đoàn kết, thống nhất về ý chí và hành động, phát huy được vai trò, sứcmạnh của tập thể cán bộ, giảng viên, học sinh, sinh viên không ngừng phấn đấuvươn lên, vượt qua khó khăn thử thách để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ

Để có được môi trường học tập tốt như hiện nay, nhiều năm quatrường đã nhận được sự quan tâm chỉ đạo kịp thời của Trung ương, của Tỉnh

ủy, ủy ban nhân dân tỉnh, các Sở, Ban, ngành cấp Tỉnh, Thành phố Vinhcùng với sự nỗ lực phấn đấu của tập thể cán bộ, giáo viên, giảng viên, côngnhân viên nhà trường

Địa điểm hiện nay của trường:

Cơ sở 1: Xã Hưng Lộc - Thành phố Vinh - Tỉnh Nghệ An

Cơ sở 2: Phường Hưng Bình - Thành phố Vinh - Tỉnh Nghệ An.

Điện thoại: 0383 857070: Fax: 0383 857042

sư phạm

Song song với việc đào tạo giáo viên, cán bộ quản lý cho các bậc học từMầm non đến Trung học cơ sở, trường đã từng bước mở rộng các ngành,nghề đào tạo ngoài sư phạm như: Cao đẳng Công nghệ thông tin; Cao đẳngTiếng Anh; Cao đắng công tác xã hội; Cao đăng Quản trị văn phòng; Caođắng Công nghệ - Thiết bị; Cao đăng Tiếng Anh Du lịch - Thương mại ;Trung cấp thiết bị - Thí nghiệm; Trung cấp Hành chính - Văn thư

Từ năm 2002, ƯBND tỉnh đã cho phép trường lên kết với một sốtrường đại học: Đại học Quốc Gia Hà Nội; Đại học Hà Nội; Đại học SP HàNội; đại học SP thể dục, thể thao Hà Nội để đào tạo giáo viên có trình độCĐSP đạt trình độ ĐHSP như: ĐHSP Mầm non, ĐHSP Tiểu học, ĐHSPToán, ĐHSP Tin học, ĐHSP Thể dục thể thao, ĐHSP Sinh

2.1.3 Tố chức bộ máy và đội

ngủ

a) Tố chức bộ máy

- Ban Giám hiệu: Hiệu trưởng; 02 Phó Hiệu trưởng

- Các phòng, Ban, Trung tâm, tổ công tác trực thuộc:

+ Phòng Công tác Sinh viên - Sinh viên;

+ Trung tâm Thư viện - Thiết bị;

I Ban quản lý cơ sở II;

+ Trung tâm Bồi dưỡng giáo viên;

+ Trung tâm hỗ trợ Sinh viên - Sinh viên

+ Khoa Giáo dục Mầm non;

+ Khoa Giáo dục Thê chất - Nhạc - Họa - Đoàn Đội;

+ Khoa Công nghệ thông tin;

+ Khoa Lý luận chính trị;

+ Bộ môn Tâm lý - Giáo dục;

I Bộ môn Giáo dục Quốc phòng - An ninh;

+ Bộ môn Quản lý giáo dục