Một số giải pháp quản lý công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ tại quỹ bảo trợ trẻ em tỉnh nghệ an

Neu thực hiện đồng bộ các chức năng quản lý trong công tác can thiệpsớm cho trẻ chậm phát triền trí tuệ sẽ nâng cao hiệu quả công tác can thiệp sớm chotrẻ chậm phát triển trí tuệ tại Quỹ

tỷ lệ cao Theo thống kê, hiện nay cả nước có 6,8 triệu người khuyết tật chiếmkhoảng 7,8% dân số, trong đó có khoảng 1,1 triệu trẻ khuyết tật, chiếm khoảng3,4% so với trẻ em cùng độ tuổi Hiện nay mới chỉ có khoảng gần 300.000 em,chiếm 24,22% so với trẻ khuyết tật được đi học ở các loại hình trường lớp.

Thấu hiểu sâu sắc những khó khăn và thiệt thòi mà trẻ khuyết tật đang phảiđối mặt, Chính phủ ta đã hưởng ứng, tham gia các Tuyên bố quốc tế và khu vực đểbảo vệ quyền lợi của người khuyết tật Thông qua các chủ trương, chính sách cùnghành động cụ thế, Đảng và Nhà nước không chỉ quan tâm, chăm lo đến đời sốngvật chất, tinh thần của người khuyết tật mà còn tạo điều kiện cho người khuyết tật

tự lực trong cuộc sống, hòa nhập VỚI cộng đồng, phát huy khả năng đóng góp sứcmình cho xã hội như lời Bác Hồ đã dạy "tàn nhưng không phế" Đế triển khai chiếnlược phát triển giáo dục hòa nhập (GDHN) trẻ khuyết tật, Bộ giáo dục và đào tạochỉ rõ: "Cần làm cho chính quyền địa phương các cấp thấy được việc giáo dục trẻkhuyết tật là trách nhiệm, nghĩa vụ của toàn xã hội và cộng đồng Đây không phải

là việc làm mang tính nhân đạo đơn thuần mà là thực hiện các Luật, chính sáchQuốc gia, chính sách của Giáo dục - Đào tạo Trẻ khuyết tật có quyền và cơ hộibình đẳng trong học tập và hòa đồng với trẻ em phát triển bình thường"

Can thiệp sớm (CTS) là một trong những mô hình tích cực hỗ trợ cho trẻchậm phát triển trí tuệ (CPTTT) dưới 6 tuổi Đây là chương trình hỗ trợ trẻ và giađình trẻ chậm phát triển trí tuệ ngay khi trẻ được phát hiện là có vấn đề đến tuối

học đường Hoạt động này được quan tâm và thực hiện từ năm 1998 với sự hỗ trợcủa Bộ giáo dục và Đào tạo Việt Nam Các kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng,những năm đầu tiên của cuộc đời rất quan trọng cho việc học tập và phát triển Đó

là thời kỳ có ảnh hưởng nhiều nhất đến sự phát triển về các mặt nhận thức, giaotiếp, xã hội và tình cảm của trẻ Neu những nhu cầu đặc biệt được phát hiện và đápứng kịp thời trong giai đoạn này, trẻ khuyết tật sẽ có cơ hội tốt hơn để trở nênnhững người trưởng thành và tháo vát độc lập

Nghệ An là một trong những tỉnh có số trẻ em chậm phát triển trí tuệ có sốlượng cao trong số trẻ khuyết tật Công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trítuệ được triển khai và thực hiện trên địa bàn tỉnh suốt nhiều năm nay Tuy nhiên,đây là lĩnh vực còn rất mới ở Việt Nam nói chung và ở Nghệ An nói riêng chưađược quan tâm đúng mức Đồng thời việc quản lý công tác can thiệp sớm vẫn cònnhiều tồn tại và bất cập, chưa thật sự đem lại hiệu quả thích đáng Xuất phát từ

những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài " Một số giải pháp quản lý công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ tại Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Nghệ An "

đổ nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cún

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, khảo sát và đánh giá thực trạng công tác canthiệp sớm, đề xuất một số giải pháp quản lý công tác can thiệp sớm cho trẻ chậmphát triển trí tuệ tại Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Nghệ An nhằm đáp ứng nhu cầu pháttriển giáo dục trong giai đoạn hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cún

3.1 Khách thể nghiên cứu

Vấn đề quản lý công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ

3.2 Đối tượng nghicn cứu

Một số giải pháp quản lý Công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trítuệ tại Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Nghệ An

-3

-4 Giả thuyết khoa học

Hiệu quả của việc quản lý công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trítuệ nhiều năm qua vẫn còn nhiều tồn tại và bất cập, chưa thật sự đem lại hiệu quảđích đáng Neu thực hiện đồng bộ các chức năng quản lý trong công tác can thiệpsớm cho trẻ chậm phát triền trí tuệ sẽ nâng cao hiệu quả công tác can thiệp sớm chotrẻ chậm phát triển trí tuệ tại Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Nghệ An, đáp ứng đượcnhững yêu cầu phát triển của giáo dục trong giai đoạn hiện nay

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cúư lý luận

Phân tích, tống hợp, phân loại các tài liệu có liên quan đến lĩnh vực nghiêncứu nhằm xây dựng cơ sở lý luận các vấn đề nghiên cứu

6.2 Phương pháp nghiên cứư thực tiễn

Điều tra, quan sát, phỏng vấn, nghiên cứu hồ sơ, tổng kết kinh nghiệm,nghiên cứu sản phẩm, lấy ý kiến chuyên gia nhằm khảo sát, đánh giá thực trạngcông tác can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ tại Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnhNghệ An

6.3 Phương pháp thống kc toán học

Nhằm xử lý số liệu điều tra về thực trạng và kiểm chứng tính khả thi của kếtquả nghiên cứu

7 Đóng góp chủ yếu của luận văn

7.2 về mặt thực tiễn

- Đe xuất một số giải pháp quản lý công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm pháttriển trí tuệ tại Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Nghệ An

Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo thì luận văn này gồm có 3chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ Chương 2: Thực trạng công tác can thiệp sớm và quản lý can thiệp sớm cho trẻ

chậm phát triển trí tuệ tại Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Nghệ An

Chương 3: Một số giải pháp quản lý công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm phát

triển trí tuệ tại Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Nghệ An

1.1.1 Các nghiên cúư ở nước ngoài

Những quan niệm cũ trước đây cho rằng trí thông minh là do di truyền chiếm

ưu thế, nhưng nay quan điểm đó ngày càng thay đối dần và được đưa ra xem xétlại Ket quả nghiên cứu mới về quá trình phát triển của trẻ nhỏ cho thấy ảnh hưởngmạnh mẽ của các trải nghiệm đối với quá trình phát triển và khả năng của trẻ

Một trong những người đi đầu, khơi nguồn và đóng góp vào sự thay đối quanđiểm về tré khuyết tật chính là Han Marc Gaspard Itard (1774-1836) - một nhà vật

lý kiêm giáo dục (GD) người Pháp Ông là người đầu tiên đưa ra quan điểm vàphương pháp giáo dục đặc biệt cho trẻ khuyết tật vào cuối thế kỷ XVIII, cụ thể làphương pháp dạy cho "cậu bé điên vùng Averyron" bằng một loạt các kỹ thuậthuấn luyện giác quan và điều chỉnh hành vi Tuy nhiên, học trò của Itard làEdouard Seguin lại được coi là người tiên phong quan trọng nhất trong lĩnh vựcnày Seguin là giám đốc một bệnh viện tại Paris, ông phát triến một phương phápgiáo dục (GD) mang tính sinh lý học cho trẻ khuyết tật Seguin đánh giá cao và tintưởng rất lớn vào công tác can thiệp sớm, ông cho rằng nếu một đứa trẻ điên không

có cơ hội tiếp xúc với những bài học đầu tiên của thời thơ ấu thì sau này sẽ khôngthể có một quá trình thần kỳ nào có khả năng mở cánh cửa vàng tới trí tuệ cho trẻ.Trên thực tế, Seguin chính là một trong những chuyên gia can thiệp sớm đầu tiên.Công việc của Seguin tại Paris được khuyến khích và các chương trình giáo dụccho người chậm phát triển trí tuệ đã được mở rộng trên khắp thế giới những nămđầu thế kỷ XIX

Từ thập kỷ 60 của thế kỷ XX, công tác can thiệp sớm bắt đầu được triển khaitại nước Mỹ, đây là một thập kỷ được coi là lạc quan đối với công tác giáo dục, đặcbiệt là giáo dục trẻ khuyết tật Nhiều chương trình thực nghiệm về giáo dục trướcbuối học đã được xây dựng và thực hiện dựa trên nhận định rằng việc can thiệp vàonhững năm tháng đầu đời giữ một vai trò quan trọng đối VỚI sự phát triển của mộtđứa bc kể cả về the chất lẫn tinh thần Năm 1965, tại hơn 2.500 cộng đồng trênkhắp nước Mỹ người ta đã tiến hành chương trình can thiệp sớm với quy mô đồ sộmang tên "Người tiên phong" Cơ sở khoa học của những công trình này là sự tintưởng vào những tác động quyết định trong tuối thơ ấu đối với cuộc sống sau nàycủa một cá nhân Tuy chương trình "Người tiên phong" chưa đạt được mục đíchcao cả loại trừ triệt để những hậu quả của tình trạng nghèo khó, nhưng con đường

mà chương trình này đã mở ra có tính cách mạng sâu sắc, khẳng định mạnh mẽhướng kết hợp 3 mặt: y té, giáo dục và cứu trợ xã hội Hướng giải quyết dựa phầnlớn vào sự tham gia tích cực của các bậc cha mẹ; việc thực hiện hỗ trợ được thựchiện ngay trong gia đình Các chương trình can thiệp sớm ngày nay cũng vẫn sửdụng yếu tố này

Năm 1969, giáo sư Valerie Dmittier của trường Đại học tống hợp Settle(Washington) đã triển khai một chương trình can thiệp sớm với các trẻ nhỏ mắc hộichứng Down Cho tới thời kỳ đó, đa số trẻ nhỏ bị khuyết tật không được giúp đỡmột cách có hệ thống Thông thường các nhà khoa học chỉ khuyến cáo rằng các cha

mẹ nên yêu thương và chăm sóc các trẻ đó về mặt vật chất cho đen khi trẻ đủ tuốitheo học một chương trình đặc biệt Kết quả chương trình của Settle mang nhiềuhứa hẹn Với các can thiệp chu đáo ngay từ khi được chẩn đoán, các trẻ nhỏ trongchương trình này đã có thể học được một phần quan trọng trong số các kỹ năng màtrẻ bình thường vẫn học

Cùng với sự phát triển của can thiệp sớm cho trẻ khuyết tật nói chung, canthiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ đang được phát triển mạnh mẽ và trở thành

-7một bộ phận không thế thiếu được trong lĩnh vực giáo dục Nhiều nước trên thếgiới có bề dày lịch sử về giáo dục trẻ chậm phát triển trí tuệ như Ý, Australia,Canada, Hà Lan, Mỹ.

-Tại Ý, bác sỹ Maria Montessori - người đã áp dụng các phương pháp củaSeguin vào việc giáo dục trẻ em nghèo học mẫu giáo, đã lập nên trường học CasaDel Bambini tại thành phố Rome Quan điếm của bà là người lớn (giáo viên) nênquan sát hành vi tự nhiên của trẻ và dựa vào những điều cụ thể đã quan sát được đchình thành những bài học thích hợp đế trẻ có thế phát triến tốt Quan điểm nàymang tính tiên phong, đặt nền tảng cho lĩnh vực giáo dục sớm

Ke tục của những nhà tiên phong trong lĩnh vực giáo dục trẻ khuyết tật, vàocuối những năm 1930 các nghiên cứu mang tên Iowa đã ra đời và được coi là nềntảng của lĩnh vực can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ Các nghiên cứu nàynhằm làm rõ thêm mối quan hệ giữa việc nuôi dưỡng trong gia đình, ảnh hưởng củamôi trường sống và sự phát triền trí tuệ

Tại Hà Lan chương trình can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triến trí tuệ đượcchính thức bắt đầu vào cuối những năm 80, dành cho những người Hà Lan mắc hộichứng Down, là nơi đầu tiên thực hiện can thiệp sớm Tuy nhiên, chương trình canthiệp sớm này chỉ nhận được sự quan tâm từ một số cán bộ chuyên môn Đennhững năm đầu của thập niên 90, các nhà chuyên môn đã quan tâm hơn đcn canthiệp sớm, một dự án lớn về can thiệp sớm đã được tiến hành trên toàn quốc vàonăm 1991 Sau 4 năm triển khai chương trình can thiệp sớm kết hợp theo dõinghiên cứu dưới sự hợp tác chặt chẽ của 4 trường đaị học Chính phủ Hà Lan đãquyết định mở các trung tâm và tiến hành can thiệp sớm cho tất cả các gia đình cótrẻ chậm phát triển trí tuệ trên khắp cả nước

Tại Úc "Từng bước nhỏ một" là một chương trình can thiệp sớm cho trẻchậm phát triển trí tuệ, dựa trên chương trình nghiên cứu về hội chứng Down dotrường Đaị học Macquarie ở Sydney thực hiện Đây là chương trình can thiệp sớm

đầu tiên ở Úc, đã và đang có ảnh hưởng lâu dài và sâu sắc trong công tác can thiệpsớm với trẻ chậm phát triển trí tuệ ở úc và cả ở ngoài phạm vi nước úc Mục đíchcủa chương trình này là nhằm phát huy tối đa khả năng của trẻ thông qua việc dạytrẻ từ những năm đầu của cuộc sống, hay từ lúc chúng ta phát hiện sự chậm pháttriển ở trẻ Ngày nay, có nhiều chương trình can thiệp sớm khắp nước úc, phầnnhiều sử dụng chương trình và phương pháp của chương trình Macquarie cũngđược phổ biến của Hồng Kông và được quan tâm ở các nước Châu Âu khác.

Những công trình nghiên cứu về công tác can thiệp sớm trên thế giới cũng đãthật sự đóng góp lớn lao trong việc khởi xướng và thực hiện công tác này ở nướcta

1.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam

Ờ Việt Nam, công tác can thiệp sớm được thử nghiệm đầu tiên tại Hà Nội vàthành phố Hồ Chí Minh dành cho các trẻ khiếm thính vào đầu những năm 90 củathế kỷ XX dựa trên việc học hỏi kinh nghiệm từ các nước có nhiều thành côngtrong công tác can thiệp sớm, và sự giúp đỡ tận tình của chuyên gia các nước úc,

Hà Lan Công tác này ban đầu chỉ nhận được sự tham gia của một số ít gia đình vàdần tăng lên đến các tỉnh miền Bắc, Trung, Nam Trước đó trẻ khuyết tật hầu nhưkhông nhận được sự giáo dục, hoặc chỉ có cơ hội học trong các trường chuyên biệt.Trong khi trẻ bình thường trong độ tuổi 6 tháng đcn 72 tháng tuổi nhận được sựgiáo dục ở bậc mầm non (MN) thì đối với trẻ khuyết tật, trừ một ít trường hợpngoại lệ, hầu như không nhận được sự giáo dục hoặc can thiệp nào

Với sự phát triển của công tác can thiệp sớm cho trẻ khuyết tật, tháng 2 năm

1995 Trung tâm (TT) tư vấn, phát hiện sớm và chăm sóc trẻ tàn tật có tên là SaoMai được thành lập Trung tâm thực hiện chức năng tư vấn, can thiệp sớm và dạytrẻ chậm phát triến trí tuệ, trong đó chú trọng nhất là công tác can thiệp sớm cho trẻchậm phát triển trí tuệ

-Từ tháng 11 năm 1998 đến tháng 4 năm 2011, một dự án "Phát triển trungtâm can thiệp sớm cho trẻ và gia đình trẻ" được bắt đầu tại TT nghiên cứu giáo dụctrẻ khuyết tật thành phố Hồ Chí Minh với mục đích phát triến can thiệp sớm cho trẻchậm phát triển trí tuệ và gia đình các em Trung tâm bao gồm các hoạt động chẩnđoán, đánh giá, thực hiện can thiệp sớm tại nhà hoặc TT, hỗ trợ tại trường mầm non

và tố chức tập huấn, đào tạo cho giáo viên Chương trình can thiệp sớm tập trungvào đối tượng trẻ chậm phát triển trí tuệ từ 0 đcn 6 tuổi và gia đình các em Đếnnay TT đã tư vấn cho 150 gia đình có con chậm phát triển trí tuệ từ 0 đến 6 tuổi vàbồi dưỡng cho 75 giáo viên (GV) làm công tác can thiệp sớm tại cơ sở can thiệpsớm khác nhau Ngoài ra, TT cũng phối hợp với chuyên gia tiếp tục tổ chức cácchuyên đề bồi dưỡng nâng cao kiến thức, kỹ năng, làm việc với trẻ chậm phát triển

và gia đình trẻ cho đội ngũ GV nòng cốt của thành phố Hồ Chí Minh

Tháng 6 năm 1999 dự án "Can thiệp sớm và giáo dục trước tuối học cho trẻchậm phát triển trí tuệ tuối mầm non" được bắt đầu thực hiện tại quận Hoàn Kiếm

Hà Nội Đây là dự án thí điếm về can thiệp sớm và giáo dục trước tuổi học cho trẻchậm phát triển trí tuệ ở tuổi mẫu giáo được thực hiện bởi phòng giáo dục quậnHoàn Kiếm Dự án này đã tiến hành điều tra khảo sát thực trạng trẻ chậm phát triếntrí tuệ tại khu vực và sau cuộc điều tra này trẻ chậm phát triển trí tuệ được tiếp nhậnvào các trường mầm non của quận Đồng thời, các cán bộ, giáo viên cũng đã được

tồ chức các khóa đào tạo, huấn luyện về chuyên môn trong công tác này

Với sự tác động tích cực của công tác can thiệp sớm đến trẻ, Bộ Giáo dục vàĐào tạo (GD&ĐT) cũng đã có chủ trương phát triển trung tâm can thiệp sớm chotrẻ chậm phát triển trí tuệ và gia đìnhh trẻ Từ tháng 3 năm 2000 đến tháng 3 năm

2001, hoạt động đầu tiên được bắt đầu là "Chương trình tập huấn các chuyên giacan thiệp sớm", tập trung chủ yếu vào vấn đề tâm lý của trẻ chậm phát triến trí tuệ

và nghiên cứu phát triển trung tâm can thiệp sớm cho trẻ và gia đình trẻ

Các trung tâm giáo dục đặc biệt, chuyên ngành giáo dục đặc biệt đã dần đượcthành lập ở các trường Đại học, Cao đẳng ở các thành phố lớn như thành phố HồChí Minh, Hà Nội và dần mở rộng ra các tỉnh, thành trong cả nước Tại khoa giáodục đặc biệt, Trường Đại học sư phạm Hà Nội, chuyên ngành giáo dục đặc biệt chotrẻ chậm phát triển trí tuệ đã được xây dựng và phát triển từ năm 1998 tới nay,trong đó can thiệp sớm là một môn học bắt buộc Từ năm 2001 đen nay, cácTrường Cao đẳng Sư phạm Trung Ương trên cả nước đã tiến hành đào tạo giáoviên dạy trẻ khuyết tật với sự trợ giúp của úy ban II Hà Lan, trong chương trìnhnày can thiệp sớm là một bộ môn trọng tâm.

Trên cơ sở sự phát triển của công tác can thiệp sớm cho trẻ khiếm thính vàtrẻ chậm phát triển trí tuệ, đến năm 2001 công tác giáo dục hòa nhập ở mầm non,tiểu học và trung học cơ sở đã được đề cập đến trong tài liệu "Chiến lược phát triểngiáo dục 2001 -2010"

Từ các quan niệm cố xưa là xem nhẹ sự phát triển của trẻ chậm phát triển trítuệ, thông qua các chương trình giáo dục đặc biệt, cho đến nay công tác can thiệpsớm cho trẻ khuyết tật nói chung và trẻ chậm phát triển trí tuệ nói riêng đang đượcnhiều gia đình tham gia, hưởng ứng tích cực, các trung tâm can thiệp sớm ngàycàng mở rộng nhiều ở các tỉnh thành trong cả nước Tuy nhiên, ở nước ta, can thiệpsớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ còn là một lĩnh vực non trẻ, mới được triển khai

và chưa đồng bộ Tài liệu về can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ ở nước tacòn rất ít, việc thu nhận kiến thức, kinh nghiệm chủ yếu dựa vào các tài liệu nướcngoài và sự huấn luyện, đào tạo chuyên môn của các chuyên gia nước ngoài Việctiến hành nghiên cứu, tìm ra những biện pháp quản lý (QL) hiệu quả công tác này

sẽ là tiền đề nhằm đặt nền móng cho sự phát triển của công tác can thiệp sớm trongthời gian sắp tới

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Khái niệm cơ bản liên quan đến hoạt dộng can thiệp sớm

-11

-1.2.1.1 Khái niệm can thiệp sớm.

Có nhiều quan niệm khác nhau về can thiệp sớm:

Can thiệp sớm là những chỉ dẫn ban đầu và các dịch vụ dành cho trẻ khuyếttật trước tuổi học nhằm kích thích và huy động sự phát triển tối đa ở trẻ, tạo điềukiện và chuẩn bị tốt cho trẻ tham gia vào hệ thống giáo dục bình thường và cuộcsống sau này

Can thiệp sớm là hướng dẫn sớm (mang tính giáo dục) cho trẻ và gia đìnhtrẻ Can thiệp sớm trong 5 năm đầu có thế làm tăng chất lượng cuộc sống cho trẻ vàgia đình trẻ Đây chính là sự chuẩn bị quan trọng cho việc học và tiếp tục học lênlớp mẫu giáo sau này của trẻ, đồng thời can thiệp sớm cũng chuẩn bị tiền đề để trẻ

có thé học hội nhập tại các trường phổ thông

Can thiệp sớm là việc cần thiết, phát hiện, đánh giá, chẩn đoán loại khuyếttật và xây dựng chương trình can thiệp cho cha mẹ trẻ, nhà trường và giáo viên đểgiáo dục và điều trị y tế cho trẻ - những công việc này cần phải được thực hiệncàng sớm càng tốt

1.2.1.2 Khái niệm chậm phát triển trí tuệ

Trước đây, ở nước ta thường gọi trẻ chậm phát triến trí tuệ là "trẻ chậmkhôn" thuật ngữ này được sử dụng đầu tiên ở Trung tâm nghiên cứu tâm lý trẻ emcủa bác sỹ Nguyễn Khắc Viện

Hiệp hội chậm phát triến trí tuệ Mỹ và các tác giả cuốn số tay thống kê chẩn đoán những rối nhiễu tâm thần IV (DSM - IV) sử dụng thuật ngữ "chậm pháttriển tâm thần" (Mental Retardation)

-Trung tâm đào tạo và Phát triến giáo dục đặc biệt thuộc trường ĐHSP HàNội sử dụng thuật ngữ "chậm phát triển trí tuệ" từ năm 1999

Ngày nay, trên thế giới có xu hướng sử dụng những thuật ngữ ít mang tính

kỳ dị hơn đối với trẻ khuyết tật như: chậm phát triển tâm thần, trẻ có khó khăn vềhọc, trẻ có nhu cầu đặc biệt, trẻ khuyết tật về phát triển Tuy nhiên hiện nay có hai

thuật ngữ tiếng Anh được sử dụng phố biến là "Mental Retadation" (chậm pháttriển tinh thần) do Hiệp hội chậm phát triển trí tuệ Mỹ và "Intellectual Disability"(khuyết tật trí tuệ) do tổ chức nghiên cứu khoa học quốc tế về chậm phát triển trítuệ (IASSID) ơ Việt Nam, từ năm 1999 đến nay, Bộ giáo dục và đào tạo cho phép

sử dụng thuật ngữ "chậm phát triển trí tuệ"

Có nhiều quan điểm khác nhau về chậm phát triển trí tuệ, sau đây là một sốquan điém dựa trcn những cơ sở khác nhau:

- Trên cơ sở kết quả trắc nghiệm trí tuệ: Vào năm 1905, hai tác giả người

Pháp Alữed Binet và Thcodore Simon đã công bố trắc nghiệm trí tuệ đc phân biệtcác trẻ bình thường học kém và các trẻ học kém do trí tuệ chậm phát triển Quanhiều năm các chuyên gia đã thống nhất rằng người có chi số trí tuệ dưới 70 làchậm phát triển trí tuệ

- Trên cơ sở khiếm khuyết về khả năng điều chỉnh xã hội: Năm 1954, nhà

tâm lý học người Mỹ Benda cho rằng: "Người chậm phát triển trí tuệ là ngườikhông có khả năng điều khiển bản thân và xử lý các vấn đề của riêng mình, hoặcphải được dạy mới biết phải làm như vậy, họ có nhu cầu về sự giám sát, kiểm soát,chăm sóc sức khỏe bản thân và sự chăm sóc của cộng đồng"

- Trên cơ sở nguyên nhân chậm phát triên trí tuệ: Năm 1966, nhà tâm lý học

người Nga Luria khái niệm "Trẻ chậm phát triển trí tuệ là những trẻ mắc các bệnh

về não rất nặng từ khi còn trong bào thai hoặc những năm tháng đầu đời, bệnh nàycản trở sự phát triển của não Do vậy, nó gây ra phát triển không bình thường vềtinh thần Trẻ chậm phát triển trí tuệ dễ dàng được nhận ra do khả năng lĩnh hội ýtưởng và khả năng tiếp nhận thực tế bị hạn ché" Hạn chế của quan điếm này lànhiều người chậm phát triển trí tuệ nhưng không phát hiện được khiếm khuyếttrong hệ thần kinh

- Trên cơ sở chẩn đoán và thong kê những rỗi nhiễu tâm thần IV (DSM-IV) :

Chức năng trí tuệ tống quát là chỉ số trí tuệ (IQ) đo được qua đánh giá bằng một

- 13 hoặc hơn một trắc nghiệm trên cá nhân về trí tuệ Người có nhiều khiếm khuyết vềhành vi xã hội và có chỉ số trí tuệ dao động từ 70 đến 75 là người chậm phát triểntrí tuệ Ngược lại một người có chỉ số trí tuệ thấp hơn 70 nhưng lại ít bị khiếmkhuyết về khả năng thích ứng thì không được xem là chậm phát triển trí tuệ.

Trên cơ sở khả năng thích ímg xã hội của Hiệp hội Chậm phát triền trí tuệ

Mỹ (AAMR) Theo AAMR năm 1992, chậm phát triển trí tuệ là hạn chế lớn về khả

năng thực hiện chức năng với các đặc điểm là hoạt động trí tuệ dưới mức trungbình, hạn ché về hai hoặc nhiều lĩnh vực thích ứng (giao tiếp, tự chăm sóc, sống tạigia đình, kỹ năng xã hội, tự định hướng, sức khỏe và an toàn, kỹ năng họcđường, ) và hiện tượng chậm phát triển trí tuệ xuất hiện trước 18 tuổi Trong tuyểntập "Chậm phát triển trí tuệ " xuất bản năm 2002, AAMR đưa ra khái niệm "Chậmphát triển trí tuệ là loại khuyết tật được xác định bởi những hạn chế đáng kể về hoạtđộng trí tuệ và hành vi thích ứng thể hiện ở các kỹ năng nhận thức, xã hội và kỹnăng thích ứng thực te khuyết tật xuất hiện trước 18 tuổi" [20]

Hiện nay, khái niệm chậm phát triến trí tuệ được Việt Nam sử dụng rộng rãi

là DSM-IV và AAMR với các tiêu chí cơ bản là hoạt động trí tuệ dưới mức trungbình, hạn chế về các kỹ năng thích ứng và khuyết tật xuất hiện trước 18 tuổi

1.2.1.3 Khái niệm can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ

Theo Trần Thị Lệ Thu: Trong cuốn "Đại cương Can thiệp sớm cho trẻ khuyết tật trí tuệ" (2010), can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ là sự hướng

dẫn sớm (mang tính giáo dục) cho trẻ chậm phát triển trí tuệ và gia đình trẻ Sựhướng dẫn không những chú trọng đcn trẻ mà cả bố mẹ trẻ và các thành viên kháctrong gia đình của trẻ Nói một cách thực tế, can thiệp sớm chính là sự chuẩn bịquan trọng cho việc học và tiếp tục học lên lớp mẫu giáo sau này của trẻ; đồng thờicũng chuẩn bị tiền đề để trẻ có thể học hội nhập tại các trường phổ thông [21]

Theo Trần Thị Thiệp trong cuốn "Can thiệp sớm cho trẻ khuyết tật" (2003),

can thệp sớm là những chỉ dẫn ban đầu và các dịch vụ dành cho trẻ và gia đình trẻ

khuyết tật nhằm kích thích và huy động tối đa sự phát triến ở trẻ, tạo điều kiện vàchuẩn bị tốt cho trẻ tham gia vào hệ thống giáo dục bình thường Can thiệp sớm làviệc trợ giúp nhằm vào tất cả trẻ có nguy cơ hoặc đã bị khuyết tật Việc trợ giúpnày bao gồm toàn bộ phát hiện và chẩn đoán trước khi sinh cho đến lúc trẻ đến tuối

đi học [19]

Theo Maria Hodes (2001), can thiệp sớm đối với trẻ chậm phát triển trí tuệ

có thé coi là việc hướng dẫn, dạy dỗ tập trung vào bản thân trẻ, vào cha mẹ và giađình trẻ Can thiệp sớm là đưa ra một sự hướng dẫn sớm có tính giáo dục cho trẻ

- Đối với gia đình trẻ, việc giúp nâng cao nhận thức của họ về tác động củacan thiệp sớm đến trẻ và tăng cường sự tham gia tích cực và tự nguyện của gia đình

là một trong những yéu tố chính trong công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm pháttriển trí tuệ Bởi lẽ trẻ trong độ tuổi này chủ yếu nhận được sự chăm sóc từ phía giađình cũng như bị tác động từ môi trường xung quanh trẻ, đặc biệt là tại gia đình trẻ

1.2.2 Khái niệm cơ bản về quản lý

1.2.2.1 Khái niệm vê quản lý:

Từ xa xưa, con người đã biết sử dụng hoạt động quản lý vào việc tố chức cáccộng đồng của mình Từ lao động riêng lẻ đến lao động phức tạp, con người đã biết

- 15 phân công, hợp tác với nhau trong quá trình lao động của cộng đồng Những kháiniệm về quản lý được đưa ra từ các quan điém khác nhau:

Quan điểm triết học coi quản lý như là một quá trình hên kết thống nhấtgiữa cái chủ quan và cái khách quan để đạt mục tiêu nào đó

- Theo quan điểm chính trị xã hội: "Quản lý là sự tác động liên tục có tốchức, có định hướng của chủ thể (người quản lý, người tố chức quản lý) lên kháchthể (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế, bằng một hệthống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biệnpháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng".[10]

- Theo quan điểm hệ thống, thế giới quan Mác - Lênin khẳng định: Toàn thếthế giới vật chất đang tồn tại, mọi sự vật, hiện tượng là một chính thể, một hệthống Trong công tác điều hành xã hội thì quản lý cũng vậy, tức cũng một hệthống Theo quan điém này thì quản lý một đơn vị với tư cách là một hệ thống xãhội là khoa học và nghệ thuật tác động vào hệ thống, vào từng thành tố của hệthống bằng các phương pháp thích hợp nhằm đạt được các mục tiêu đề ra trong quátrình hoạt động: "Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thếquản lý đen đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, cơ hộicủa hệ thống để đạt được mục tiêu đẻ ra trong điều kiện biến đối của môi trường."[22]

Nói một cách tống quát, Quản lý là quá trình hoạt động có tô chức, có hướng đích gây ảnh hưởng của chủ thê quản lý đến đoi tượng quản lý nhằm sử dụng hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của tô chức đê đạt mục tiêu đề ra trong điều kiện hiến động của môi trường [13]

1.2.2.2 Các chức năng quản lý

Từ khái niệm trên, chúng ta có thể thấy rằng quản lý là một phạm trù to lớn

và có hệ thống, nó bao gồm 4 chức năng cơ bản là kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo vàkiểm tra

Kế hoạch: là làm cho việc thực hiện có kế hoạch trên diện rộng, quy mô lớn.

Căn cứ vào thực trạng và dự định của tố chức để xác định mục tiêu, mục đích, xácđịnh những biện pháp nhằm đạt mục tiêu dự định

Tổ chức: là quá trình hình thành nên những cấu trúc quan hệ giữa các thành

viên, bộ phận nhằm đạt mục tiêu kế hoạch Nhờ việc tố chức có hiệu quả, ngườiquản lý có thể phối hợp, điều phối các nguồn lực, vật lực, nhân lực

Chỉ đạo: là phương thức tác động của chủ thể quản lý Lãnh đạo bao hàm

việc liên kết, liên hệ với người khác, động viên họ hoàn thành nhiệm vụ để đạtđược mục tiêu của tố chức

Kiếm tra: thông qua một cá nhân, nhóm hay tố chức để xem xét thực tế,

theo dõi giám sát thành quả của hoạt động, tiến hành uốn nắn, sửa chữa những hoạtđộng sai Đây chính là quá trình tự điều chinh của hoạt động quản lý

Ke hoạch, tố chức, chỉ đạo và kiếm tra là 4 khâu có liên quan mật thiết vớinhau tạo thành một quá trình Quá trình này hoạt động một cách tuần hoàn gọi làchu trình quản lý Trong chu trình quản lý đó, từng chức năng kế tiếp nhau mộtcách độc lập, nhưng đây là độc lập tương đối Các chức năng này thực hiện đan xennhau (tức là trong chức năng kế hoạch hóa có chức năng tố chức, chỉ đạo, kiểm traviệc thực hiện ké hoạch hóa, hoặc kiếm tra đánh giá có thể thực hiện trong các chứcnăng khác )

1.2.2.3 Quản lý công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ.

Quản lý công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ là việc cácchuyên gia, các nhà sư phạm sử dụng các biện pháp, cách thức nhằm chỉ dẫn banđầu kích thích và huy động sự phát triển tối đa ở trẻ

1.2.3.2 Giải pháp quản lý công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ.

Giải pháp quản lý công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ làviệc các nhà quản lý sử dụng cách thức tác động vào các chuyên gia, các nhà sưphạm đế giúp một đứa trẻ chậm phát triển trở thành một đứa trẻ có khả năng thamgia vào hệ thống giáo dục bình thường sớm

1.3 Vấn đề can thiệp sớm đối với trẻ chậm phát triển trí tuệ

1.3.1 Những vấn đê cơ bản về công tác can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ

1.3.1.1 Mục tiêu can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ.

Đối với các trẻ khó khăn đặc biệt như trẻ chậm phát triển trí tuệ dưới 6 tuốithì mục tiêu can thiệp sớm là nhằm:

- Giảm đến mức tối thiếu sự ảnh hưởng của khiếm khuyết (khuyết tật) đốivới sự phát triển của trẻ và phát huy tối đa các cơ hội để tăng cường các hoạt độngbình thường ở tuổi ấu thơ

- Ngăn ngừa (nếu có thể) những nhân tố nguy cơ hay sự phát triển khôngbình thường dân tới khuyết tật

- Ngăn ngừa sự phát triển khuyết tật này hay khuyết tật khác

Ngoài ra mục tiêu can thiệp sớm cũng nhằm:

- Hỗ trợ gia đình đạt được mục tiêu của họ.

- Tạo điều kiện thuận lợi phát triển khả năng về mặt xã hội cho trẻ khuyết tật

- Phát triển năng lực về nhận thức, vận động giao tiếp, xã hội, những kỹ năng

tự phục vụ

- Chuẩn bị cho trẻ một cuộc sống bình thường thời thơ ấu

Các mục tiêu của giáo dục đặc biệt tuổi ấu thơ rất khác nhau Như vậy,chúng ta có thể tống hợp lại mục tiêu của can thiệp sớm là ảnh hưởng một cách tíchcực đến sự phát triển toàn diện của trẻ về mặt xã hội, tình cảm, thế chất và trí tuệ.Cách tiếp cận trẻ một cách toàn diện như vậy là rất quan trọng vì các mặt này cóliên quan và ảnh hưởng qua lại với nhau

1.3.1.2 Phân loại mức độ chậm phát triển trí tuệ

Trong quyén giáo trình Can thiệp sớm cho trẻ khuyết tật, dành cho sinh viên

Đại học sư phạm Đà Nang, tác giả Huỳnh Thị Thu Hằng, Lê Thị Hằng, Trần ThịHòa (2008):

- Theo trắc nghiệm trí tuệ khuôn hình Ra ven của tác giả LC.Raven (Anh) sửdụng cho tất cả đối tượng với năm loại bài trắc nghiệm khuôn hình tiếp diễn Trên

cơ sở sử dụng "Thang bách phân" chuẩn ở mỗi độ tuồi và được chuyển các kết quảthu được thành IQ với sự hiệu chính theo tuối mà mức độ chậm phát triển trí tuệđược phân bố theo bảng sau:

- Theo DSM-IV sử dụng chỉ số trí tuệ làm tiêu chí để phân loại mức chậmphát triển trí tuệ như sau:

Mức độ

Di truyền(lỗi nhiễmsắc thể,gen )

Trước khisinh (lâynhiễm, suydinhdưỡng )

Trong khisinh (thiêuoxy, đẻ khó,

đẻ non, lâynhiễm )

Sau khi sinh(u não,nhiễm độc,môi trường,

xã hội)

Không rõnguyênnhân

Xấu hổ, cảm thấy tội

Chuyển sự giận dữ sang

trường học, trung tâm

Lên án những chuyên

gia can thiệp sớm

Khuyến khích sự kiên nhẫn

Khiến cha mẹ bận rộnTạo ra sự cộng tác tíchcực giữa cha mẹ và trẻ

điều tích cực.Đảm bảo sự thành côngcủa các hoạt độngCung cấp tư vấn chuyên môn

Khuyến khích sự an

ủi từ cha mẹHướng dẫn những kỹthuật phối họp mớiKhen ngợi cha mẹkhi đứa tré tiến bô

Sơ đổ 1.1: Phản ứng có thế xấy ra ở các bậc cha mẹ có con khuyết tật và phản ứng

nên có của người can thiệp

1.3.1.5 Những nguyên tắc cơ bản của can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuê.

* Mọi trẻ em đêu có khả năng học tập

Bất kỳ trẻ nào cũng có khả năng học tập, ngay cả trẻ chậm phát triển trí tuệnhư Paula Kluth nhận định: "If they can't learn the way we teach them, let's teachthem the way thcy learn", tức là: "Neu trẻ không thể học theo cách chúng ta dạy thìhãy dạy trẻ theo cách trẻ học" Trẻ chậm phát triển trí tuệ cũng có khả năng học tậpnhung chậm hơn so với trẻ bình thường, vấn đề là các nhà chuyên môn cần phải

-22 hiểu, đánh giá đúng khả năng của trẻ, đề ra mục tiêu và nội dung thích hợp với từngđặc điểm trẻ, từ đó sẽ tăng cường phát triển kỹ năng học tập tối đa của mỗi trẻ.

-* Trẻ khuyết tật cũng phải học các kỹ năng mà trẻ bình thường học và sử dụng

Sự phát triển của trẻ khuyết tật cũng tuân theo tiến trình, quy luật như trẻbình thường, tuy nhiên có chậm hơn ở những khía cạnh nhất định Trẻ khuyết tậtcàng học được nhiều kỹ năng như trẻ bình thường thì càng có khả năng tham gianhiều hoạt động hơn trong gia đình cũng như xã hội, đặc biệt là các kỹ năng tựphục vụ và kỹ năng giao tiếp Chúng càng dễ dàng được chấp nhận hơn trong cộngđồng nếu như những hành động của chúng càng giống trẻ bình thường Vì vậy trẻkhuyết tật cần học các kỹ năng như trẻ bình thường

* Những năm đâu tiên là thời gian quan trọng nhất cho việc học tập

Năm đầu tiên trong cuộc đời của đứa trẻ là rất quan trọng Đây là thời giancho nền tảng của cuộc sống được hình thành Các trải nghiệm học hỏi của trẻ tronggiai đoạn này có tác động và ảnh hưởng tới của quá trình nhận thức và phát triển ởnhững kỹ năng tiếp theo của trẻ Một nền tảng tốt tạo cho đứa trẻ cơ hội để có mộtcuộc sống hạnh phúc và có ý nghĩa, đồng thời để chúng trở thành một thành viên cóích cho xã hội Vì vậy, việc bắt đầu với can thiệp sớm càng nhanh càng tốt là rấtcần thiết Bắt đầu diễn ra từ khi cha mẹ trẻ cho rằng trẻ có vấn đề Điều này có thểhạn chế những vấn đề về giáo dục và cư xử sau này trong cuộc sống của trẻ

* Cha mẹ là những người quan trọng nhất doi với sự phát triển của trẻ

Năm năm đầu tiên của cuộc đời phần lớn thời gian trẻ gắn bó với gia đình.Các thành viên trong gia đình, đặc biệt là cha mẹ là người tiếp xúc, là người hiểutrẻ, chăm sóc trẻ bằng cả tình yêu thương ruột thịt của mình Chính vì vậy, ngườigiáo viên hiệu quả nhất của trẻ trong giai đoạn này là cha mẹ và những người thâncủa trẻ Chuyên gia can thiệp sớm là những người cung cấp, hướng dẫn cha mẹ vàngười thân dạy, cách kích thích, cách giao tiếp và luyện tập cho trẻ tại gia đình - là

-23 môi trường gần gũi nhất để trẻ em cản thấy an tâm và bộc lộ mình một cách tựnhiên nhất

-* Môi trẻ và môi gia đình dểu khác nhau

Mỗi trẻ sinh ra đều có nét đặc thù trong cấu trúc sinh học và tâm lý, đượcnuôi dạy trong những gia đình không giống nhau Đồng thời mỗi trẻ có nhữngkhuyết tật và trình độ khác nhau với mức độ khác nhau, nên mỗi trẻ có những nhucầu đặc biệt riêng Mặt khác trình độ hiéu biết của mỗi gia đình khác nhau, mức độquan tâm đến con cái khác nhau và mỗi gia đình có hoàn cảnh về điều kiện khácnhau, do đó chúng ta không thể xây dựng một chương trình can thiệp sớm cho mọiđối tượng Chính vì vậy, mỗi trẻ cần có kế hoạch can thiệp cá nhân riêng đế phùhợp với đặc điém từng trẻ, sẽ đem lại hiệu quả cao nhất cho trẻ [11]

1.3.2 Quản lý các mô hình can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ

Thực hiện chương trình can thiệp sớm có triển khai các mô hình sau:

- Can thiệp sớm tại trung tâm

- Can thiệp sớm tại nhà

- Can thiệp sớm tại trường mầm non

- Ket hợp các mô hình

1.3.2.1 Can thiệp sớm tại nhà

Đối với 1Ĩ1Ô hình can thiệp sớm tại nhà, dịch vụ được cung cấp tại nhà chotrẻ, cha mẹ hoặc những người trực tiếp chăm sóc hoặc cùng trong môi trường sinhhoạt của trẻ Cán bộ, giáo viên can thiệp sớm của trung tâm đen gia đình của trẻ vàtiến hành các hoạt động can thiệp cho trẻ Nội dung của các hoạt động can thiệpsớm tại nhà là hỗ trợ cá nhân trẻ và cung cấp thông tin, tư vấn, hướng dẫn phụhuynh cách tiến hành các hoạt động chăm sóc và can thiệp cho trẻ tại nhà Các hoạtđộng can thiệp sớm, bao gồm cả các hoạt động do phụ huynh tiến hành, đều phảiđược tiến hành dựa trên kế hoạch can thệp sớm/ké hoạch giáo dục cá nhân đã đượcthống nhất từ trước

- ưu điếm của mô hình này là: gia đình là môi trường quen thuộc với trẻ; cácthành viên trong gia đình có cơ hội được tham gia, được tư vấn và được hướng dẫn;thuận tiện cho cha mẹ vì không phải đi lại, không ảnh hưởng tới sức khỏe của trẻ.

- Hạn ché của mô hình can thiệp sớm tại nhà: có thể không có hoặc không đủ

cơ sở vật chất phù hợp cho các hoạt động hỗ trợ đặc biệt, không hoặc khó mangtheo những thiết bị chuyên dụng; khó khăn khi cần chuyên gia/giáo viên khác hỗtrợ; trẻ không được tham gia hoạt động cùng với những trẻ khác; phụ huynh không

có cơ hội gặp gỡ và trao đồi với các phụ huynh khác

1.3.2.2 Can thiệp sớm tại trung tâm

Cha mẹ trẻ hoặc các thành viên trong gia đình hoặc những người chăm sóctrực tiếp đưa trẻ đcn các cơ sở hoặc trung tâm can thiệp sớm Họ sẽ nhận được sựhướng dẫn của chuyên gia can thiệp sớm về việc dạy và cách thức chăm sóc trẻ.Các hoạt động can thiệp sớm cho trẻ diễn ra tại trung tâm có thế thực hiện:

* Với riêng trẻ khuyết tật: trong các giờ hỗ trợ cá nhân, các tiết học cá nhân

* Với riêng phụ huynh: cung cấp thông tin, tư vấn, hướng dẫn cho phụ huynhcách tiến hành các hoạt động chăm sóc và can thiệp sớm cho trẻ tại nhà

* Với cả trẻ và phụ huynh cùng lúc: để phụ huynh phối hợp hỗ trợ thcm chogiáo viên và đồng thời để phụ huynh biết được các hoạt động và cách tiến hành cáchoạt động mà giáo viên đang thực hiện với trẻ tại trung tâm

Các hoạt động can thiệp sớm bao gồm cả các hoạt động do phụ huynh tiếnhành tại nhà đều phải được tiến hành dựa trcn kế hoạch can thiệp sớm hoặc kếhoạch giáo dục cá nhân thống nhất từ trước

- Ưu điểm của mô hình: là có cơ sở vật chất phù hợp; người can thiệp có thế

sử dụng được các trang thiết bị chuyên dụng; trẻ có thể tham gia các hoạt độngcùng với trẻ khác đế tăng cường khả năng giao tiếp và tương tác xã hội; phụ huynh

có thể gặp gỡ và trao đổi với những phụ huynh khác; có thể huy động được sự hỗtrợ chuyên môn của nhiều chuyên gia với nhau

-25

Hạn chế của mô hình: là môi trường ít quen thuộc với trẻ (đặc biệt đối vớitrẻ còn rất nhỏ); có thể khó khăn cho gia đình trong việc đi lại, có thế ảnh hưởngđến sức khỏe của trẻ

1.3.2.3 Can thiệp sớm tại trường mâm non

Can thiệp tại trường mầm non là chương trình can thiệp cho trẻ khuyết tậtvới các hoạt động hỗ trợ trẻ và phụ huynh được thực hiện tại trường mầm non nơitrẻ học Giáo viên phụ trách lớp hòa nhập có trẻ khuyết tật là người thực hiện kếhoạch giáo dục cá nhân cho trẻ với sự hỗ trợ của giáo viên can thiệp sớm của trungtâm hỗ trợ Các hoạt động hỗ trợ can thiệp sớm cho trẻ diễn ra tại trường mầm non

- Ưu điém của 1Ĩ1Ô hình: là khẳng định được trách nhiệm và vai trò củatrường mầm non; trẻ được sinh hoạt và học tập trong môi trường học tập; các giáoviên trong trường có thể chia sẻ, trao đối và giúp đỡ lẫn nhau

- Hạn chế của mô hình: đôi khi trường mầm non không đủ vật chất, trangthiết bị chuyên dụng cho các hoạt động hỗ trợ đặc biệt; giáo viên mầm non ít đượcđào tạo bài bản về can thiệp sớm cho trẻ khuyết tật sẽ gặp khó khăn nếu không có

sự hợp tác chặt chẽ với chuyên gia

1.3.2.4 Can thiệp kết h ọp

Can thiệp kết hợp là các hoạt động can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triến trítuệ có kết hợp các loại hình can thiệp khác nhau:

* Kết hợp giữa can thiệp sớm tại trung tâm hỗ trợ với can thiệp sớm tại nhà

* Ket hợp giữa can thiệp sớm tại trường mầm non với can thiệp sớm tại nhà

* Ket hợp giữa can thiệp sớm tại trường mầm non với can thiệp sớm tại trungtâm hỗ trợ

* Kết hợp giữa can thiệp sớm hỗ trợ, can thiệp sớm tại trường mầm non vàcan thiệp sớm tại nhà

- Ưu điếm của mô hình: là trẻ được hỗ trợ toàn diện; thuận tiện cho trẻ và giađình; huy động sự tham gia của nhiều nhà chuyên môn; những người thực hiện canthiệp sớm cho trẻ có thêm cơ hội gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm; thế hiện được tínhlinh hoạt và khả thi của các hoạt động can thiệp sớm cho trẻ khuyết tật

- Hạn chế: khi két hợp các mô hình can thiệp sớm là khó có thế thống nhấttrong cách thức và nội dung các hoạt động hỗ trợ trẻ; cán bộ quản lý có thể gặp khókhăn trong việc theo dõi, giám sát các hoạt động can thiệp sớm vì có nhiều ngườitham gia và các hoạt động được thực hiện ở nhiều nơi khác nhau.[5]

1.3.3 Quản lý nội dung can thiệp sớm cho trẻ chậm phát triển trí tuệ

Trẻ chậm phát triển trí tuệ cũng như trẻ bình thường, các em đều có khả nănghọc tập, tuy nhiên, với trẻ chậm phát triển trí tuệ trong quá trình học tập có nhữngđiểm cần được lưu ý khác so với trẻ bình thường Năm năm đầu đời là giai đoạnquan trọng nhất của đời người, là giai đoạn các trẻ đang hình thành kỹ năng cơ bảncủa bản thân để hòa nhập vào cộng đồng, chính vì vậy, can thiệp sớm nhằm đếnmục tiêu hình thành những kỹ năng cơ bản cho trẻ chậm phát triến trí tuệ với cácnội dung sau:

- Kỹ năng sinh hoạt hăng ngày: là các kỹ năng phục vụ bản thân trong

những sinh hoạt hằng ngày như biết và có thể ra dấu khi đói, khát, tự ăn, uống; biết

-27

-và ra dấu khi cần sử dụng nhà vệ sinh, mặc quần áo đúng cách; vệ sinh thân thế;băng qua đường an toàn; sử dụng tiền; giúp một số việc nhà

- Kỹ năng xã hội: là những kỹ năng và hành vi của cá nhân khi quan hệ với

người khác bao gồm các kỹ năng bắt chước những vai tốt, trò chơi nhóm và chơi tự

do như cách chào khi gặp một người; cách hỏi, yêu cầu một điều gì đó; đợi đếnphiên, lượt của mình; biết chia sẻ đồ chơi, đồ ăn cho người khác, biết và tuân theocác quy tắc, nội quy (gia đình, nhà trường, xã hội), v.v

- Giao tiếp và ngôn ngữ: Trẻ phát triển kỹ năng trí tuệ thông qua các thử

nghiệm hằng ngày Để phát triển kỹ năng trí tuệ trẻ cần học:

* Điều chỉnh và duy trì sự chú ý

* Hiểu các tình huống, hoạt động, tiến trình và ngôn ngữ

Các nội dung can thiệp này được thế hiện rõ thông qua kế hoạch giáo dục cánhân Ke hoạch giáo dục cá nhân là xác định rõ những mục tiêu giáo dục, nhữngbiện pháp giáo dục đé đạt những mục tiêu này

- Ke hoạch giáo dục cá nhân được xây dựng cho từng cá nhân trẻ dựa trênkhả năng phát triển của trẻ đã được đánh giá trước đó bởi các chuyên gia can thiệpsớm, giáo viên, các chuyên viên và thông tin thu thập từ gia đình

- Ke hoạch giáo dục cá nhân được xây dựng với 3 loại:

* Mục tiêu dài hạn: là kế hoạch được đặt ra thực hiện trong 1 năm

* Mục tiêu trung hạn: kế hoạch đặt ra theo 3 tháng hoặc 6 tháng

* Mục tiêu ngắn hạn: kế hoạch được đặt ra trong 1 tháng, 1 tuần hoặc 1 ngày.Thực hiện chương trình can thiệp sớm thông qua kế hoạch giáo dục cá nhân đượcthể hiện ở sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.2: Quy trình xây dụng và thực hiện KHGDCN

1.3.4 Quản lý quv trình can thiệp sớm

Hầu hết các chương trình can thiệp sớm đều được tiến hành theo ba giai

đoạn:

* Giai đoạn 1: Phát hiện, chẩn đoán, giới thiệu trẻ vào chương trình.

* Giai đoạn 2: Đánh giá ban đầu, xây dựng chương trình kế hoạch giáo dục

cá nhân, thực hiện chương trình và đánh giá kết quả

* Giai đoạn 3: Ket thúc, tập trung vào các hệ thống chuyên tiếp cho trẻ từ

chương trình can thiệp sớm tới những can thiệp tiếp theo

-Sơ đồ 1.3: Quy trình can thiệp sớm

1.3.4.1 Giai đoạn 1: Phát hiện, chẩn đoán và giới thiệu trẻ vào chương trình

Phát hiện là tìm tòi các dấu hiệu và tín hiệu cho thấy sự phát triển của trẻ có

nguy cơ hoặc đang tiến triến không bình thường Phát hiện bao gồm việc quan sátcác dấu hiệu và tín hiệu nói trên các chương trình khám sàng lọc Ket quả khôngphải là một sự chẩn đoán Trẻ em được sàng lọc ra đế kiểm tra tiếp Hiện nay, ởViệt Nam hệ thống dịch vụ khám sàng lọc cho trẻ sơ sinh hoặc chẩn đoán, pháthiện trẻ có vấn đề hoặc nguy cơ vẫn còn thiếu Đây sẽ là một thiệt thòi lớn cho trẻkhuyết tật Vì những năm tháng đầu tiên trong cuộc đời có ý nghĩa cực kỳ quantrọng cho sự phát triển

Chân đoán là quá trình thu thập các thông tin liên quan tới tình trạng phát

triển, sức khỏe và nguyên nhân gây ra những khó khăn cho trẻ để đưa ra nhữngphương thức hỗ trợ phù hợp Việc chẩn đoán được thực hiện theo kết quả của việcphát hiện các dấu hiệu và tín hiệu cho thấy có sự lệch lạc hay có nguy cơ về pháttriển Trong quá trình chẩn đoán còn cần phải xem xét xem tới mỗi trẻ có nhữngmặt mạnh nào, nhu cầu đặc biệt của trẻ là gì? Những mặt mạnh và nhu cầu của phụhuynh và các thành viên trong gia đình là gì? Mối hên hệ giữa trẻ và và các thànhviên trong gia đình ra sao? Ai là người chăm sóc chính? Phát hiện và chẩn đoánsớm mới có hy vọng điều trị và ngăn chặn kịp thời tiến hành phục hồi chức năng

Trẻ em được phát hiện qua khám sàng lọc được đưa tới các địa chỉ thích hợp

đé thực hiện các chẩn đoán toàn diện sâu hơn Mục đích chính của quá trình này là

đề xác định trẻ bị khuyết tật như thế nào, và nếu có thế cũng xác định phạm vi vàcách thức giáo dục, các dịch vụ cần thiết để can thiệp Quá trình đánh giá đó phải

đa dạng và do nhiều nguồn, phải được kết luận bởi nhóm chuyên gia đa chức năng.Các thành viên của nhóm này phải đa dạng tùy theo đặc điểm riêng của mỗi trẻ đếgiới thiệu chương trình can thiệp phù hợp cho trẻ

1.3.4.2 Giai đoạn 2: Đánh giá khả năng trẻ, lập kể hoạch và thực hiện can thiệp, đánh giá hiệu quả chương trình.

- Đánh giá: Để thấy rõ khả năng hiện tại của trẻ với mục đích định hướng

cho hoạt động can thiệp và đánh giá lại để xác định kết quả tác động của chươngtrình

- Giai đoạn can thiệp (thực hiện kế hoạch) là giai đoạn hướng dẫn cha mẹ

trẻ cách hỗ trợ, chăm sóc trẻ Giai đoạn này chúng ta sẽ phải hướng dẫn và dạy trẻnhằm thực hiện kế hoạch hoàn thành mục tiêu đặt ra ban đầu

* Xác định được mục tiêu của chương trình can thiệp sớm nhằm hô trợ gìcho trẻ và gia đình của trẻ

-31

-* Lập kế hoạch can thiệp sớm có nghĩa là giai đoạn quyết định phải làm gì,

hỗ trợ như thế nào, dạy cái gì Dựa trên những thông tin thu thập được trong giaiđoạn 1 và đánh giá khả năng Ke hoạch giáo dục cá nhân phải đáp ứng được nhucầu của trẻ và gia đình

* Thực hiện triển khai kế hoạch: Đây là giai đoạn các chuyên gia can thiệpsớm và cha mẹ cũng như giáo viên trực tiếp hướng dẫn trẻ làm việc với giáo dục cánhân Tùy theo mỗi trẻ và mức độ tham gia của mỗi chuyên gia trong giai đoạn nàykhác nhau

* Đánh giá lại việc can thiệp: Đánh giá nhằm xác định lại xem chúng ta đãđạt được mục tiêu đặt ra ban đầu chưa? Ket quả thực hiện như thế nào?

* Điều chỉnh lại mục tiêu cho phù hợp

Việc xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân là bước tiếp nối của đánh giá banđầu trong chuỗi làm việc liên tục của chương trình can thiệp sớm

1.3.4.3 Chuvển tiếp môi trường can thiệp tiếp theo

Giai đoạn chuyển tiếp là giai đoạn hên quan tới các chương trình can thiệpsớm Hơn nữa, việc chăm sóc trong thời gian chuyến tiếp có thể tạo ra sự khác biệt:liệu những đứa trẻ có thành công hay thất bại trong các bước tiếp theo của chúng.Phần lớn những chương trình can thiệp sớm thực hiện quy trình chuyển tiếp khôngchính thức, nhưng cũng có những chiến lược đáng kể phù hợp nhu cầu từng đứa trẻ.Những hệ thống như thế có thể sẽ có ích trong việc lập kế hoạch và thực hiện giaiđoạn chuyển tiếp với cha mẹ và con cái giữa các chương trình

Đây là giai đoạn trẻ trong chương trình can thiệp sớm có khả năng học tậptrong môi trường giáo dục hòa nhập hay giáo dục đặc biệt

1.3.5 Quản lý nhân sự

Quản lý giáo viên thực chất là phân công công việc cho giáo viên làm nhữngcông việc được giao của đơn vị Để làm tốt công việc này người làm cán bộ quản lý

phải hiểu rõ tình hình đội ngũ, để sắp xếp công việc phù hợp, hướng họ vào đúngchuyên môn được đào tạo nhằm phát huy năng lực.

Chuyên môn là hoạt động trọng tâm, quan trọng nhất của đơn vị và cá nhân.Hoạt động này chiêm nhiều thời gian nhất trong hoạt động giáo dục, nội dung quản

lý chuyên môn bao gồm nhiều hoạt động cụ thế, có quan hệ với nhiều đối tượng,nhiều lĩnh vực Mọi hoạt động quản lý chuyên môn trong nhà trường bao gồm:

- Xây dựng đơn vị và tố chuyên môn vững mạnh

- Quản lý tốt việc thực hiện nội dung, chương trình, kế hoạch giảng dạy vàhọc tập thông qua lịch báo giảng, kế hoạch giảng dạy, giáo án, giờ lên lớp

- Xây dựng được các tiêu chuẩn đánh giá kết quả giảng dạy của giáo viên vàđơn vị, kiểm tra giờ lên lớp, tự học, tự bồi dưỡng

- Dự giờ, phân tích sư phạm các tiết giảng của giáo viên ở các tố chuyên môn

đế có kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn

- Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn thông qua các hoạt động: sinhhoạt chuyên môn hàng tuần, tố chức các chuyên đề chuyên môn, nghiên cứuchuyên môn theo từng chủ đề, bồi dưỡng chuyên môn hàng năm

- Quản lý việc đánh giá kết quả học tập của học sinh: đánh giá học sinh lênlớp, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập hàng tháng, học kỳ, kiểm tra phỏng vấn họcsinh về kiến thức, kỹ năng, thái độ, đánh giá học sinh thông qua giáo viên.[131

1.3.6 Quản lý cơ sở vật chất

Để phục vụ cho công tác can thiệp sớm, cần có cơ sở vật chất và thiết bị giáodục phù hợp Các phòng chức năng phục vụ cho việc thực hiện các hoạt độngchuyên môn và thiết bị tối thiểu cần có như phòng đón tiếp trẻ và tư vấn cha mẹ,phòng y tế, phòng chẩn đoán đánh giá, phòng đo thính lực, phòng đo thị lực, phòngcan thiệp sớm, các trang thiết bị dạy và học phù hợp với từng nhóm trẻ, phòng phụchồi chức năng vận động, phòng cá nhân, phòng học của trẻ tại trung tâm toàn thời

-33 gian, sân chơi phù hợp và an toàn đối với trẻ khuyết tật, môi trường thân thiết và dễtiếp cận với mọi đối tượng trẻ khuyết tật [ 131

-Các thiết bị, đồ dùng, đồ chơi cần phải được hướng dẫn sử dụng với cácnguyên tắc sau:

- Đúng chức năng và mục đích

- Đúng thời điếm

- Đúng phương pháp

- An toàn và bền

- Phù hợp với khả năng và nhu cầu của trẻ

- Phù hợp với tần suất và khoảng thời gian mỗi lần sử dụng

Cán bộ quản lý cần chỉ đạo cá nhân đơn vị có kế hoạch thường xuyên nắmvững tình hình về số lượng, tình trạng cơ sở vật chất, thiết bị đồ dùng phục vụ choviệc dạy và học

Ngoài ra, cần thiết phải lên kế hoạch hằng năm về kinh phí do cấp trên đưa

về dựa trên kinh phí hằng quý, hằng năm, việc mua sắm phục vụ hoạt động dạy vàhọc cho trẻ chậm phát triển trí tuệ:

* Thông qua kế toán quản lý tài chính

* Qua thư viện, thiết bị bồ sung đồ dùng dạy học, kiểm tra hằng quý, học kỳ

* Kiểm kê tài sản mỗi năm một lần, kiểm tra việc sử dụng tài sản qua cáctố

1.3.7 Quản lí hoạt động trong chương trình can thiệp sớm

Hoạt động can thiệp sớm là đa dạng ở mỗi đơn vị khác nhau Tuy nhiên,trong phạm vi đề tài này, chúng tôi xin đề cập đến các hoạt động sau:

- Khám sàng lọc trẻ: Đây là một trong những hoạt động chủ yếu nhằm chọnlọc trẻ vào chương trình, cần phối hợp các bác sỹ khoa nhi, bác sỹ khoa tâm thần

đế hoạt động khám sàng lọc được tốt hơn

- Đánh giá trẻ: Nhằm biết khả năng hiện tại của trẻ để lập kế hoạch can thiệpphù hợp cho mỗi cá nhân trẻ Việc đánh giá trẻ cần áp dụng 1 thang đánh giá chuẩn

để đưa ra nhận định đúng đắn về khả năng của trẻ

- Tư vấn cha mẹ trẻ: Hoạt động này diễn ra thường xuyên, bất cứ lúc nào cha

mẹ trẻ cần sự tư vấn, đảm bảo quá trình can thiệp sớm được diễn ra thông suốt vàmang lại hiệu quả can thiệp cho cả trẻ và gia đình

- Giờ dạy của giáo viên: là quản lý việc thực hiện nội dung chương trình và

kế hoạch giáo dục cá nhân, giáo án và thời gian dạy của giáo viên Đối với các buốidạy tại nhà, cần giám sát việc thực hiện phối hợp giữa giáo viên và cha mẹ trẻ

- Tập huấn giáo viên và cha mẹ trẻ: cán bộ quản lý cần nắm rõ nhu cầu củatừng đối tượng đe tố chức nội dung tập huấn có ý nghĩa nhằm nâng cao kiến thức

và kỹ năng cho giáo viên và phụ huynh, đồng thời bố trí tập huấn viên có trình độ

và kỹ năng tốt nhằm đem lại hiệu quả khóa tập huấn

- Hoạt động ngoài giờ: là hoạt động huy động các đối tượng trong can thiệpsớm tham gia Đây là cơ hội đế giao lưu lẫn nhau trong nhóm, đặc biệt là cha mẹtrẻ, vì vậy, nhà quản lý làm thế nào để phát huy hiệu quả của hoạt động

- Giám sát: là một trong những hoạt động chủ đạo của cán bộ quản lý nhằmnắm bắt được tình hình thực hiện chương trình, sự phối hợp giữa các thành viênnhóm đa chức năng, thời gian lên lớp của giáo viên, tình hình thực hiện hoạt động

và mức độ phát triển của trẻ,v.v

Các hoạt động can thiệp sớm này có mối quan hệ biện chứng lẫn nhau, côngtác can thiệp sớm sẽ đạt nhiều hiệu quả nếu công tác quản lý các hoạt động nàyđược thực hiện tốt

1.3.8 Quản lý tốt các điều kiện và thông tin can thiệp sớm

Can thiệp sớm còn đang rất mới mẻ ở Việt Nam hiện nay, việc quản lý tốtcác điều kiện thông tin can thiệp sớm sẽ ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả của côngtác can thiệp sớm

-35 Trong thời đại hiện nay với sự phát triến về công nghiệp hóa, hiện đại hóa,việc tiếp nhận công nghệ mới như máy tính, các trang thiết bị hiện đại sẽ là điềukiện tốt để giúp chúng ta phát triển, đồng thời đây cũng là một trong những nguồnlực chính thúc đẩy hiệu quả can thiệp sớm.

-Quản lý tốt các điều kiện và thông tin can thiệp sớm gồm:

- Áp dụng công nghệ mới một cách kịp thời vào hoạt động can thiệp sớmnhư đầu tư trang thiết bị hiện đại phục vụ cho thông tin tại các cấp quản lý giáodục; xúc tiến việc nối mạng trong toàn ngành

- Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chuyên trách thông tin tại các cấp quản

- Qua chương này để làm công tác quản lý tốt cần phải nắm vững khái niệmcan thiệp sớm là: Can thiệp sớm là những chỉ dẫn ban đầu và các dịch vụ dành chotrẻ khuyết tật trước tuối học nhằm kích thích và huy động sự phát triển tối đa ở trẻ,

tạo điều kiện và chuẩn bị tốt cho trẻ tham gia vào hệ thống giáo dục bình thường vàcuộc sống sau này; và can thiệp sớm cho trẻ CPTTT là: can thiệp sớm cho trẻ chậmphát triển trí tuệ là sự hướng dẫn sớm (mang tính giáo dục) cho trẻ chậm phát triểntrí tuệ và gia đình trẻ Sự hướng dẫn không những chú trọng đen trẻ mà cả bố mẹtrẻ và các thành viên khác trong gia đình của trẻ Nói một cách thực tế, can thiệpsớm chính là sự chuẩn bị quan trọng cho việc học và tiếp tục học lên lớp mẫu giáosau này của trẻ; đồng thời cũng chuấn bị tiền đề để trẻ có thế học hội nhập tại cáctrường phổ thông.

-Chương 2 THỤC TRẠNG CỎNG TÁC CAN THIỆP SỚM VÀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC

CAN THIỆP SỚM CHO TRẺ CHẬM PHÁT TRIẺN TRÍ TUỆ

TẠI QUỸ BẢO TRỢ TRẺ EM TỈNH NGHỆ AN

2.1 Khái quát sơ lược về Quỹ bảo trợ trẻ em tỉnh Nghệ An

2.1.1 Oúa trình hình thành và phát triển của Quỹ Bảo trợ trẻ em Nghệ An

Quỹ BTTE là Quỹ duy nhất được quy định trong luật Bảo vệ chăm sóc vàgiáo dục trẻ em, được Quốc hội thông qua ngày 12/8/1991 Quỹ BTTE Nghệ Anđược thành lập ngày 18/5/1994 theo Quyết định số 443/QĐ-UBND của Chủ tịchƯBND tỉnh Nghệ An và kiện toàn thành đơn vị Sự nghiệp thuộc Uỷ ban Dân số,Gia đình và Trẻ em tỉnh theo Quyết định 1238/2002/QĐ.ƯBND ngày 17/4/2002của Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Quỹ hoạt động theo điều lệ Quỹ Bảo trợ trẻ emViệt Nam và quy chế tổ chức hoạt động của Hội đồng bảo trợ Quỹ BTTE Nghệ An,ban hành theo Quyết định 106/2002/QĐ.UBND của UBND tỉnh Căn cứ nghị định13/2008/NĐ.CP ngày 4/2/2008 của Chính phủ về việc quy định tồ chức các cơquan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc TW, ƯBND tỉnh đã banhành Quyết định 1449/2008/QĐ.UBND ngày 24/4/2008 về việc giải thể Uỷ banDân số, Gia đình và trẻ em tỉnh Nghệ An, ngày 30/6/2008 UBND tỉnh đã ban hànhQuyết định số 2515/QĐ.UBND về việc chuyển Quỹ BTTE tỉnh về sở Lao độngThương binh và xã hội tỉnh Ngày 03/7/2008 ƯBND tỉnh ban hành Quyết định2587/2008/QĐ.UBND Quyết định về việc ban hành quy định chức năng, nhiệm vụquyền hạn, cơ cấu tố chức bộ máy và biên ché Quỹ BTTE

Được sự quan tâm của lãnh đạo tính, sự chỉ đạo của ngành chủ quản, cơ sởvật chất của Quỹ BTTE từng bước được cải tạo ngày một hoàn thiện hơn Cùng vớiviệc đầu tư về cơ sở vât chất, trong những năm qua mặc dù có nhiều thay đổi về tổchức nhưng cán bộ viên chức Quỹ BTTE đã giữ vững lập trường, không ngừngkhắc phục khó khăn, cố gắng vươn lên nhằm góp phần đưa sự nghiệp Bảo vệ

chăm sóc và giáo dục trẻ em tỉnh Nghệ An phát triển lớn mạnh hơn và trẻ em cóhoàn cảnh khó khăn ngày càng được quan tâm nhiều hơn.

2.1.2 Chức năng và nhiệm vụ của Ouv Bảo trợ trẻ em Nghệ An.

a) Chức năng: Quỹ Bảo trợ trẻ em Nghệ An là đơn vị sự nghiệp thuộc Sở

Lao động, Thương binh và Xã hội tỉnh Nghệ An, chịu sự quản lý, chỉ đạo toàn diệncác hoạt động của Sở Lao động Thương binh và Xã hội đồng thời chịu sự điều hànhcủa Hội đồng bảo trợ Quỹ BTTE tỉnh, sự chỉ đạo, hướng dẫn về chuyên mônnghiệp vụ của Quỹ BTTE Việt Nam Quỹ bảo trợ trẻ em là đơn vị sự nghiệp tự đảmbảo một phần chi phí hoạt động theo quy định tại nghị định 43/NĐ/CP ngày25/4/2006 của Chính phủ; có tư cách pháp nhân, có con dấu, có tài khoản và trụ sởriêng

Quỹ BTTE thực hiện chức năng khai thác mọi nguồn lực bằng hình thức huyđộng sự đóng góp của các cơ quan, tố chức, cá nhân trong và ngoài nước hỗ trợthực hiện một số mục tiêu Chương trình hành động Vì trẻ em Nghệ An, trong đóđặc biệt ưu tiên trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, trẻ em khuyết tật, nạn nhânchất độc da cam, trẻ em miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ cách mạng vàvùng thiên tai dịch bệnh; tổ chức hoạt động trợ giúp trẻ em

b) Nhiệm vụ:

- Khai thác thu nhận các nguồn đóng góp ở trong và ngoài nước tạo nguồnvốn cho Quỹ BTTE, phát triển vốn thông qua hoạt động kinh tế, văn hoá theo quyđịnh của pháp luật

- Tư vấn khám chữa bệnh về răng miệng cho trẻ em, Phục hồi chức năng chotrẻ em khuyết tật sau phẫu thuật và can thiệp sớm cho trẻ em khuyết tật; Trị liệucho trẻ em mắc hội chứng tự kỷ; Tư vấn dạy nghề cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt

khó khăn

Phối hợp phòng chuyên môn của Sở Lao dộng, Thương binh và Xã hộitỉnh, phòng Lao động, thương binh và xã hội các huyện, thành phố, thị xã, cácngành, các đoàn thể, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước triển khai thực hiệncác chương trình, dự án, ke hoạch hoạt động đã được phê duyệt

- Quản lý sử dụng tài chính, tài sản được giao và các nguồn thu hợp phápkhác theo quy định của pháp luật

- Xem xét và trình duyệt các chương trình, dự án vận động theo đúng trình

tự, thủ tục quy định của pháp luật Tổ chức đào tạo bồi dưỡng chuyên môn nghiệp

vụ cho cán bộ, viên chức làm công tác Quỹ BTTE từ tỉnh đến cơ sở

- Xây dựng và tố chức thực hiện các dự án theo quy định của pháp luật

- Định kỳ báo cáo Hội đồng Bảo trợ và Giám đốc sở Lao động, Thương binh

và Xã hội tỉnh về tình hình thu, chi, tích luỹ, quản lý sử dụng vốn, tài sản và cáchoạt động của Quỹ BTTE; Phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong các hoạt độngcủa Quỹ BTTE

- Phối hợp hướng dẫn việc sử dụng quỹ BTTE ở các cấp

- Thực hiện các nhiệm vụ khác khi Giám đốc Sở Lao động, Thương binh và

Xã hội tỉnh phân công

2.1.3 To chức bộ máy quản lý của Quỹ Bảo trợ trẻ em Nghệ An.

2.1.3.1 Lãnh đạo: Gồm Giám đốc và Phó giám đốc

Cơ cấu bộ máy quản lý các phòng chuyên môn của Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh

Sơ đồ 2.1: Tổ chức bộ máy Quỹ BTTE.

a) Giám đốc: Giám đốc Quỹ BTTE là người đứng đầu và chịu trách nhiệm

trước Sở Lao động TB và XH tỉnh, Hội đồng bảo trợ Quỹ BTTE và trước pháp luật

về toàn bộ hoạt động của Quỹ BTTE Nghệ An và điều hành công việc của tất cảcác phòng ban của Quỹ

b) Phó Giám đốc: là người giúp việc cho giám đốc, thay mặt giám đốc giải

quyết các công việc theo sự uỷ quyền khi giám đốc đi vắng, chịu trách nhiệm trướcgiám đốc về công việc được phân công Trực tiếp phụ trách phòng trợ giúp trẻ em

c) Phòng hành chính - kế hoạch - tổng họp: Nghiên cứu hoàn thiện bộ máy

tồ chức của đơn vị, xem xét trình bày với giám đốc các trường hợp biên chế, tuyéndụng, khen thưởng tham gia cố vấn với giám đốc Xây dựng phương hướng, kếhoạch hoạt động hàng năm và dài hạn của Quỹ BTTE trình giám đốc

d) Phòng truyền thông vận động: Tổ chức tuyên truyền, khai thác mọi

nguồn lực bằng hình thức huy động sự đóng góp của các cơ quan, tổ chức, cá nhântrong và ngoài nước hỗ trợ thực hiện một số mục tiêu Chương trình hành động Vì

trẻ em