đảng bộ thành phố vĩnh yên với thành phần kinh tế tư nhân 2001 2010

Trên cơ sở đó, sự phát triển của kinh tế tư nhân đã tạo điều kiện để Vĩnh Yên phát huy hơn nữa tính chất của đô thị trung tâm tổng hợp cấp tỉnh về chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LÊ THU HÀ

ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ VĨNH YÊN (TỈNH VĨNH PHÚC) VỚI THÀNH PHẦN KINH TẾ TƯ NHÂN

MỤC LỤC

BẢNG CHỮ VIẾT TẮT 3

DANH MUC BẢNG BIÊU 4

MỞ ĐẦU 5

1 Lí do chọn đề tài 5

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn . 8

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 8

5 Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu 9

6 Đóng góp của luận văn 9

7 Bố cục của đề tài 10

CHƯƠNG 1 11

THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN Ở THỊ XÃ VĨNH YÊN TỚI TRƯỚC NĂM 2001 11

1.1 Kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 11

1.1.1 Khái niệm kinh tế tư nhân 11

1.1.2 Đặc điểm của kinh tế tư nhân ở Việt Nam 13

1.1.3 Vai trò của kinh tế tư nhân 14

1.2 Thực trạng phát triển kinh tế tư nhân ở Vĩnh Yên trước năm 2001 17 1.2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của thị xã Vĩnh Yên 17

1.2.2 Thực trạng phát triển kinh tế tư nhân ở thị xã Vĩnh Yên trước năm 2001 22

CHƯƠNG 2 32

ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ VĨNH YÊN (TỈNH VĨNH PHÚC) THỰC HIỆN ĐỔI MỚI CƠ CHẾ CHÍNH SÁCH, THÚC ĐẨY KINH TẾ TƯ NHÂN PHÁT TRIỂN (2001 - 2010) 32

2.1 Nhận thức lại về vị trí của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị

trường định hướng XHCN 32

2.2 Đổi mới cơ chế chính sách, thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển 37

2.2.1 Phát triển khu vực kinh tế tư nhân theo ngành nghề sản xuất kinh doanh và theo vùng lãnh thổ 37

2.2.2 Đổi mới và hoàn thiện môi trường pháp lý và quản lý, định hướng và điều tiết sự phát triển khu vực kinh tế tư nhân 44

2.2.3 Đổi mới các chính sách ưu đãi đối với khu vực kinh tế tư nhân 47

CHƯƠNG 3 60

SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN Ở VĨNH YÊN TRONG NHỮNG NĂM 2001 - 2010 60

3.1 Sự phát triển về số lượng của các hình thức kinh tế thuộc khu vực kinh tế tư nhân 60

3.2 Sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân theo ngành nghề sản xuất kinh doanh 62

3.3 Những đặc điểm về vốn, lao động và sản xuất kinh doanh của khu vực kinh tế tư nhân 64

3.3.1 Khu vực kinh tế tư nhân 64

3.3.2 Khu vực kinh tế cá thể, tiểu chủ 67

3.3.3 Về hiệu quả sản xuất kinh doanh của khu vực kinh tế tư nhân 68

3.3.4 Về tốc độ tăng trưởng kinh tế, phát triển của khu vực kinh tế tư nhân 69

3.4 Những kết quả đạt được và những tồn tại, yếu kém của khu vực kinh tế tư nhân ở Vĩnh Yên 70

3.4.1 Những kết quả chủ yếu 70

3.4.2 Những tồn tại, yếu kém chủ yếu 75

3.4.3 Phương hướng, chính sách và giải pháp phát triển khu vực kinh tế tư nhân của Vĩnh Yên 79

KẾT LUẬN 88

TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

BẢNG CHỮ VIẾT TẮT

CNH Công nghiệp hóa

CN - XD Công nghiệp - xây dựng HĐH Hiện đại hóa

HĐND Hội đồng nhân dân KT- XH Kinh tế- xã hội

TM - DV Thương mại- dịch vụ- du lịch UBND Ủy ban nhân dân

XHCN Xã hội chủ nghĩa

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Nhu cầu dùng nước của thành phố Vĩnh Yên giai đoạn

2010 - 2020 51 Bảng 2.2: Cơ cấu nguồn vốn đầu tư trên địa bàn thành phố Vĩnh Yên giai đoạn 2006 - 2010 56

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Từ khi bước vào công cuộc đổi mới chuyển từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Việt Nam đã đạt được một số thành tựu đáng kể, trong đó phải nói đến sự đổi mới một cách căn bản của chế độ sở hữu và cơ cấu các thành phần kinh tế Nếu như trước đây, sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể, kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể giữ vai trò chủ đạo thì hiện nay, nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta dựa trên nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế đan xen, gồm có kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh tế tư bản nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; trong đó, kinh tế

tư nhân là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân và là điều kiện không thể thiếu trong việc xây dựng thành công nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng

(năm 2006) đã khẳng định: “kinh tế tư nhân có vai trò quan trọng, là một trong

Vì thế, xu thế vận động và phát triển của khu vực kinh tế tư nhân có tác động mạnh mẽ tới sự phát triển của nền kinh tế nước ta trong thời kì quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội và trong quá trình hội nhập; đồng thời, cũng đặt ra yêu

cầu có những dự đoán đúng đắn làm căn cứ khoa học để Đảng và Nhà nước

đề ra các chủ trương, chính sách phù hợp vừa thúc đẩy tốc độ phát triển của khu vực kinh tế tư nhân nói riêng và kinh tế Việt Nam nói chung vừa phải tương xứng với vai trò thực sự của khu vực kinh tế tư nhân

Vĩnh Phúc có diện tích 1.372 km2, dân số gần 1,2 triệu người; gồm 7 huyện, 1 thị xã và 1 thành phố với 152 xã, phường và thị trấn Do có vị trí tương đối thuận lợi: là cửa ngõ Tây Bắc của thủ đô Hà Nội, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm kinh tế Bắc Bộ; có hệ thống giao thông thuận lợi (đường

bộ, đường sắt, đường thủy), Vĩnh Phúc có điều kiện phát triển giao lưu kinh

tế, hàng hóa với các vùng khác Và đây cũng là tỉnh giàu truyền thống cách mạng, nhân dân có tinh thần cần cù và sáng tạo trong lao động sản xuất Vì thế, những năm thực hiện công cuộc đổi mới vừa qua, Đảng bộ và nhân dân Vĩnh Phúc đã nỗ lực phấn đấu giành nhiều thắng lợi toàn diện trên các lĩnh vực chính trị, văn hóa - xã hội, an ninh - quốc phòng, nhất là kinh tế Là một

bộ phận của nền kinh tế Việt Nam, Vĩnh Phúc đã vươn lên nhanh chóng trở thành một trong những tỉnh dẫn đầu về thu hút đầu tư và về chỉ số năng lực cạnh tranh (PCI) cấp tỉnh, thành phố trong cả nước; nhất là Vĩnh Phúc đang dần phát triển trở thành một tỉnh công nghiệp vào năm 2015

Cùng với sự phát triển chung của tỉnh, trong những năm qua, thị xã tỉnh lỵ Vĩnh Yên đã có những bước phát triển nhanh về mọi mặt, xứng đáng là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học, kỹ thuật của tỉnh và là một trong những trung tâm chuyên ngành cấp vùng Tháng 12/ 2004, thị xã Vĩnh Yên đã được công nhận là đô thị loại III; đủ điều kiện để phấn đấu trở thành thành phố trực thuộc tỉnh theo quy định của Chính phủ Tới ngày 1 tháng 12 năm

2006, Vĩnh Yên đã được công nhận là thành phố trực thuộc tỉnh Vĩnh Phúc Đây là kết quả của quá trình nỗ lực cao độ của nhân dân thị xã, dưới sự lãnh đạo kiên trì của Đảng bộ thị xã và cũng là thành quả cao nhất của bước phát triển nhanh, mạnh và toàn diện của thị xã, dựa trên nền tảng là kinh tế; trong đó,

nổi lên “vai trò đặc biệt” của khu vực kinh tế tư nhân

Kinh tế tư nhân ở Vĩnh Yên trong những năm qua đã góp phần khai thác tổng thể các nguồn lực kinh tế của thị xã thông qua việc huy động nguồn vốn trong xã hội cho đầu tư phát triển, đồng thời sử dụng hiệu quả các nguồn lực, công nghệ Ngoài

ra, khu vực kinh tế này còn giải quyết một lực lượng lớn lao động thất nghiệp,làm tăng sự lựa chọn cho người lao động khi tham gia thị trường lao động; thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn thị xã theo hướng hợp lý, hiệu quả, hiện đại

và là đối tác tích cực nhất thu hút các nguồn vốn đầu tư từ bên ngoài vào Trên cơ

sở đó, sự phát triển của kinh tế tư nhân đã tạo điều kiện để Vĩnh Yên phát huy hơn nữa tính chất của đô thị trung tâm tổng hợp cấp tỉnh (về chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật) và chức năng chuyên ngành cấp vùng, đô thị vệ tinh của Thủ đô

Hà Nội; tạo ra động lực mới thu hút, huy động được nhiều các nguồn lực đầu tư từ trong và ngoài địa bàn thành phố cho việc phát triển trở thành một đô thị hiện đại; góp phần đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, tác động thúc đẩy các

đô thị trong tỉnh và vùng lân cận phát triển

Như thế, sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của thị xã Vĩnh Yên nói riêng và tỉnh Vĩnh Phúc nói chung; trong đó, sự lãnh đạo của Đảng bộ Thị xã là cần thiết và quan trọng Chính

vì thế, nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng bộ Vĩnh Yên (tỉnh Vĩnh Phúc) đối với sự phát triển của thành phần kinh tế tư nhân trong những năm 2001 - 2010 sẽ giúp chúng ta hiểu rõ thêm về đường lối, chủ trương, chính sách về phát triển kinh tế tư nhân nói riêng và kinh tế nói chung của Vĩnh Yên trong giai đoạn 2001 - 2010 Mặt khác, thấy rõ quá trình phát triển nhanh chóng và vượt bậc của kinh tế thị xã trong những năm này, đặc biệt là sự tăng tốc mạnh mẽ của khu vực kinh tế tư nhân với

những bước đi “đột phá” nhằm khẳng định vai trò động lực của mình

Với những ý nghĩa đó, tôi đã chọn đề tài “Đảng bộ thành phố Vĩnh Yên (tỉnh

Vĩnh Phúc) với thành phần kinh tế tư nhân (2001 - 2010)” làm đề tài luận văn

chuyên ngành Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam của mình

Thực trạng và giải pháp” của Lê Khắc Triết, “Thành phần kinh tế cá thể, tiểu chủ

và tư bản tư nhân - lý luận và chính sách” do Hà Huy Thành (Chủ biên) Các tài

liệu này chủ yếu đề cập tới vai trò và vị trí, thực trạng phát triển của kinh tế tư nhân trên qui mô cả nước và các chủ trương, chính sách của Nhà nước, chưa chú trọng nghiên cứu tới các chủ trương, chính sách của Đảng đối với sự phát triển kinh tế tư nhân

Tìm hiểu về sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân ở Vĩnh Yên trên báo Trung ương và địa phương đã có khá nhiều bài viết đề cập tới bước trưởng thành nhanh chóng của kinh tế tư nhân ở Vĩnh Yên Đây thực sự là một nguồn tài liệu quan trọng để tôi tham khảo Tuy nhiên, việc nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng

bộ Vĩnh Yên (tỉnh Vĩnh Phúc) đối với việc phát triển kinh tế tư nhân tại thị xã thì chưa có một công trình riêng biệt nào mà chỉ được đề cập tới trong một số báo cáo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Vĩnh Phúc và Thị ủy, UBND thị xã Vĩnh Yên

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

- Về mục đích: Luận văn góp phần làm sáng tỏ quá trình lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Vĩnh Yên (tỉnh Vĩnh Phúc) đối với sự phát triển kinh tế tư nhân trong những năm 2001 - 2010; nhìn nhận thành tựu, hạn chế của quá trình phát triển kinh

tế tư bản tư nhân ở Vĩnh Yên Từ đó, đánh giá khách quan và thẳng thắn về vai trò của kinh tế tư bản tư nhân trong mặt bằng phát triển chung của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần định hướng XHCN và có những giải pháp hiệu quả, hợp lý để thúc đẩy mạnh kinh tế tư bản tư nhân phát triển xứng tầm với vị trí của nó

- Nhiệm vụ của luận văn là tập hợp và hệ thống hóa lại các nguồn tài liệu liên quan tới đề tài, khôi phục lại một cách khách quan, toàn diện về chủ trương, chính sách và biện pháp của Đảng bộ thành phố Vĩnh Yên và quá trình phát triển thành phần kinh tế tư bản tư nhân giai đoạn 2001 - 2010; rút ra những nhận xét mang tính khái quát về quá trình phát triển thành phần kinh tế này trong những năm 2001 -

2010

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

- Về đối tượng: luận văn đi sâu nghiên cứu những chủ trương, đường lối

và chính sách của Đảng bộ thành phố Vĩnh Yên (tỉnh Vĩnh Phúc) trong việc phát triển kinh tế tư nhân và quá trình cũng như kết quả đạt được của việc thực hiện những chủ trương ấy

- Về phạm vi nghiên cứu: luận văn tập trung tìm hiểu chủ trương của Đảng bộ thành phố Vĩnh Yên (tỉnh Vĩnh Phúc) đối với sự phát triển kinh tế tư nhân trong những năm 2001 - 2010

5 Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu

- Về nguồn tài liệu, tìm hiểu về vấn đề “Đảng bộ thành phố Vĩnh Yên (tỉnh

Vĩnh Phúc) với thành phần kinh tế tư nhân (2001 - 2010)” chủ yếu dựa vào văn

kiện Đại hội Đảng khóa VII, VIII, IX, X, Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phú lần thứ XIII và XIV; Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ thị xã Vĩnh Yên lần thứ XVI, XVII, XVIII và XIX; các Nghị quyết, chỉ thị của Ban bí thư trung ương Đảng, Chính phủ,Đảng bộ và Tỉnh ủy Vĩnh Phúc,Đảng bộ và Thành ủy Vĩnh Yên Đây là nguồn tư liệu quan trọng nhất giúp tôi tìm hiểu được mục tiêu, phương hướng của Đảng bộ tỉnh, Đảng bộ thị xã trong quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế

tư nhân ở Vĩnh Yên

- Về phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình nghiên cứu, luận văn đã dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh mà chủ yếu là phép duy vật biện chứng, duy vật lịch sử; dựa trên những đường lối, chủ trương phát triển kinh tế - xã hội của Đảng cộng sản Việt Nam

Phương pháp nghiên cứu chủ yếu được sử dụng là phương pháp nghiên cứu của khoa học lịch sử nói chung, ngoài ra, còn sử dụng các phương pháp khác như phương pháp logic, phương pháp đối chiếu, phân tích, tổng hợp, thống kê để làm sáng tỏ vấn đề

6 Đóng góp của luận văn

Thứ nhất, luận văn làm rõ đường lối phát triển kinh tế tư nhân của Đảng bộ tỉnh

Vĩnh Phúc, Đảng bộ Vĩnh Yên giai đoạn 2001 - 2010

Thứ hai,luận văn làm rõ kết quả đạt được và những hạn chế trong quá trình phát

triển kinh tế tư nhân ở Vĩnh Yên giai đoạn 2001 - 2010

Thứ ba, từ thực tế phát triển kinh tế tư nhân ở Vĩnh Yên (tỉnh Vĩnh Phúc) trong

những năm 2001 - 2010, luận văn rút ra một số giải pháp nhằm thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển xứng tầm với vị trí của nó

7 Bố cục của luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, được chia thành 3 chương:

Chương 1: Thực trạng phát triển kinh tế tư nhân ở thị xã Vĩnh Yên tới trước năm 2001

Chương 2: Đảng bộ Vĩnh Yên (tỉnh Vĩnh Phúc) thực hiện đổi mới cơ chế chính sách, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển trong những năm 2001 -

2010

Chương 3: Sự phát triển kinh tế tư nhân ở Vĩnh Yên trong những năm 2001

-2010

Qua đây, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới gia đình, bạn bè và các thầy

cô giáo trong khoa Lịch sử (Trường Đại học KHXH & NV- Đại học Quốc gia Hà Nội) - những người đã luôn động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi hoàn thành tốt luận văn này Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới Tỉnh ủy, UBND tỉnh Vĩnh Phúc,Thị ủy, UBND thành phố Vĩnh Yên đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong thời gian thực hiện luận văn

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và lòng biết ơn sâu sắc nhất tới NGND PGS Lê Mậu Hãn - người Thầy đã nhiệt tình chỉ bảo và hướng dẫn cho tôi trong quá trình thực hiện luận văn của mình

Mặc dù đã cố gắng nhưng luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, mong được sự chỉ bảo và đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các bạn

Hà nội, tháng 5/ 2013

Học viên

Lê Thu Hà

CHƯƠNG 1 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN Ở THỊ XÃ VĨNH

YÊN TỚI TRƯỚC NĂM 2001 1.1 Kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Xã hội loài người đã trải qua nhiều hình thức sở hữu khác nhau nhưng chỉ tồn tại ba hình thức sở hữu cơ bản là sở hữu công cộng, sở hữu tư nhân và sở hữu hỗn hợp; trong đó, sở hữu tư nhân xét về nguồn gốc lịch sử là hình thức

sở hữu tồn tại lâu dài qua nhiều phương thức sản xuất Sở hữu tư nhân là quan

hệ sở hữu xác nhận quyền hợp pháp của tư nhân trong chiếm hữu, quyết định cách thức tổ chức sản xuất, chi phối và hưởng lợi từ kết quả của quá trình sản xuất Cho đến nay, những động lực do sở hữu tư nhân tạo ra khó có hình thức nào thay thế được nó Sở hữu tư nhân về quá trình sản xuất chính là cơ sở ra đời khu vực kinh tế tư nhân Thực tế cho thấy chưa có nước nào thành công trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường lại thiếu khu vực kinh tế tư nhân

Việt Nam đi lên chủ nghĩa xã hội từ điểm xuất phát thấp với nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, bị chiến tranh tàn phá nặng nề Do đó, Việt Nam phải tiếp tục xây dựng và phát triển những cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội bằng cách thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đa dạng hóa các hình thức sở hữu, phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, trong đó có kinh tế tư nhân

1.1.1 Khái niệm kinh tế tư nhân

Hiện nay, trong giới nghiên cứu đang có nhiều cách lý giải khác nhau về kinh tế tư nhân Có người cho rằng “kinh tế tư nhân” đồng nghĩa với “kinh tế

tư bản tư nhân”; có người lại đồng nhất kinh tế tư nhân với kinh tế ngoài quốc doanh, theo đó một doanh nghiệp hay công ty sẽ được coi là ngoài quốc doanh nếu như tư nhân làm chủ trên 50% cổ phiếu Quan niệm khác lại cho

rằng kinh tế có 100% vốn nước ngoài cũng nằm trong kinh tế tư nhân (nếu thuộc sở hữu tư nhân)

Còn theo quan điểm được Đảng ta nêu ở Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp

hành Trung ương Đảng khóa IX chỉ rõ: “Kinh tế tư nhân gồm kinh tế cá thể,

tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân, hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh cá thể và các loại hình doanh nghiệp của tư nhân”[39, tr.25] Như thế, chưa có

sự thống nhất chung nên ta vẫn có thể hiểu khái niệm kinh tế tư nhân qua hai cấp độ khác nhau:

- Theo cấp độ khái quát nhất: Kinh tế tư nhân là khu vực kinh tế nằm ngoài quốc doanh (ngoài khu vực kinh tế nhà nước), bao gồm cả doanh nghiệp trong

và ngoài nước, trong đó, tư nhân nắm trên 50% vốn đầu tư

- Theo cấp độ hẹp hơn: Kinh tế tư nhân gồm có kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân

Từ hai cách hiểu trên, ta đi đến một nhận định mang tính khái quát chung

về kinh tế tư nhân: là khu vực kinh tế gắn liền với loại hình sở hữu tư nhân Trong đó, các chủ thể của nó tự chủ tiến hành sản xuất kinh doanh vì lợi ích trực tiếp của cá nhân hay tập thể cá nhân, hoạt động dưới những hình thức kinh tế khác nhau, dù có thuê hay không thuê lao động Đây là khu vực kinh

tế được hình thành và phát triển dựa trên nền tảng chủ yếu là sở hữu tư nhân

về tư liệu sản xuất và lợi ích cá nhân

Theo quan niệm phổ biến ở Việt Nam hiện nay, kinh tế tư nhân gồm hai

loại hình kinh tế: Thứ nhất, kinh tế cá thể, tiểu chủ bao gồm những đơn vị

kinh tế hoạt động trên cơ sở sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, có quy mô nhỏ hơn các loại hình doanh nghiệp tư nhân, hoạt động chủ yếu dựa vào sức lao động của chính họ; tồn tại độc lập dưới hình thức xưởng thợ gia đình, công ty tư nhân nhỏ, hộ kinh doanh thương mại và dịch vụ, hộ làm kinh tế

trang trại hoặc tham gia liên doanh, liên kết các loại hình kinh tế khác; Thứ

hai, kinh tế tư bản tư nhân là loại hình kinh tế dựa trên hình thức sở hữu tư

nhân về tư liệu sản xuất của một hay nhiều chủ, có sử dụng lao động làm thuê,

hoạt động một cách độc lập, trong đó chủ thể tư bản đồng thời là chủ doanh nghiệp

Xét về mặt lý luận, kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân có khác nhau về trình độ phát triển lực lượng sản xuất và bản chất quan hệ sản xuất Nhưng trên thực tế, việc phân định rạch ròi ranh giới kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân là không đơn giản vì hai thành phần kinh tế này luôn có sự vận động, phát triển, biến đổi không ngừng và chịu sự ảnh hưởng của các yếu tố thời đại, đặc điểm ngành nghề, lĩnh vực sản xuất Như thế, ở nước ta chỉ tính đến các chủ sở hữu tư nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất

và lĩnh vực dịch vụ, trực tiếp cung cấp các sản phẩm hàng hóa hoặc các dịch

vụ cho thị trường

1.1.2 Đặc điểm của kinh tế tư nhân ở Việt Nam

Do tính chất của nền kinh tế Việt Nam là một nền kinh tế đang trong giai

đoạn “chuyển đổi” nên kinh tế tư nhân ở nước ta hiện nay mang những đặc

điểm riêng:

Thứ nhất, kinh tế tư nhân ở nước ta có quy mô nhỏ, trình độ công nghệ còn

lạc hậu, khả năng tái đầu tư mở rộng hạn chế, quan hệ thị trường yếu, thiếu kinh nghiệm và năng lực hoạt động trên thương trường

Thứ hai, khu vực kinh tế tư nhân nước ta là một bộ phận trong nền kinh tế

thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nền kinh tế lấy chế độ công hữu về những tư liệu sản xuất chủ yếu giữ vai trò chủ thể nên chịu sự điều tiết về đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước

Dù có những đặc điểm riêng, song nhìn chung khu vực kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam vẫn mang những đặc trưng cơ bản vốn có của kinh tế tư nhân: nó vẫn chịu tác động chung cua các quy luật kinh tế thị trường hiện đại như quy luật cạnh tranh, quy luật cung - cầu, quy luật giá trị ; chịu tác động chung trong quá trình vận động và hội nhập nền kinh tế thị trường thế giới Đặc biệt, cũng như

nhiều nước khác, kinh tế tư nhân ở nước ta sẽ cùng với kinh tế nhà nước tạo

ra nền sản xuất lớn, có trình độ tiên tiến, xã hội hóa và hiện đại hóa ngày càng cao trong quá trình đi lên CNXH

1.1.3 Vai trò của kinh tế tư nhân

Nếu như trong thời kì kế hoạch hóa tập trung, kinh tế tư nhân được coi là khu vực kinh tế đang hàng ngày hàng giờ làm nảy sinh chủ nghĩa tư bản và luôn trở thành đối tượng của cách mạng xã hội chủ nghĩa thì sang thời kì đổi mới, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, vị trí của kinh tế tư nhân đã có sự thay đổi căn bản Kinh tế tư nhân được coi là bộ phận cấu thành quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, luôn là bạn đồng hành và hoạt động bình đẳng với các khu vực kinh tế khác, không còn là đối tượng của cách mạng xã hội chủ nghĩa nữa Việc đổi mới nhận thức về vị trí của kinh tế

tư nhân chính là sự đánh giá một cách đầy đủ, khách quan và khoa học hơn về khu vực kinh tế này

Trên thực tế, vai trò của khu vực kinh tế tư nhân được thể hiện chủ yếu qua một số điểm cản bản như sau:

- Khu vực kinh tế tư nhân góp phần khơi dậy một bộ phận quan trọng tiềm năng của đất nước, tăng nguồn nội lực, tham gia phát triển nền kinh tế quốc dân thông qua việc huy động ngày càng nhiều nguồn vốn trong xã hội nhằm đầu tư và phát triển kinh tế; tăng nguồn thu ngân sách và góp phần xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp, thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển và mở rộng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

Theo ước tính, vốn đầu tư của các doanh nghiệp tư nhân là nguồn vốn đầu

tư chủ yếu trong việc phát triển kinh tế địa phương, nếu năm 1990 tổng vốn đầu tư của các doanh nghiệp tư nhân mới có 3.544 tỷ đồng thì năm 1999 đã tăng lên 21.000 tỷ đồng Và theo số liệu thống kê của Tổng cục thuế, năm

2000, khu vực kinh tế tư nhân đã nộp vào ngân sách 11.003 tỷ đồng, chiếm 16,1% tổng thu ngân sách

- Khu vực kinh tế tư nhân đã có những đóng góp quan trọng vào việc thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế quốc dân theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa Nhìn chung, tốc độ tăng trưởng GDP của khu vực kinh tế tư nhân là đều đặn và xấp xỉ tốc độ tăng trưởng GDP của toàn bộ nền kinh tế, trong đó riêng kinh tế tư bản tư nhân bao giờ cũng thuộc bộ phận có tốc độ tăng trưởng cao nhất

Theo số liệu thống kê của Tổng cục thống kê, năm 1995, GDP của kinh tế

cá thể là 109,78 và của kinh tế tư bản tư nhân là 109,30 trong khi GDP của toàn bộ nền kinh tế là 109,54; đến năm 2000, GDP của khu vực kinh tế cá thể

là 103,88 và của kinh tế tư bản tư nhân là 108,06 trong khi GDP của toàn bộ nền kinh tế là 106,79 Trong điều kiện đang ở giai đoạn phục hồi và còn nhiều khó khăn về nhiều mặt, mức tăng trưởng đạt như vậy của khu vực kinh tế tư nhân là khá nhanh và bền vững

Sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân trước tiên tác động vào sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế chung của cả nước với việc tỷ trọng khu vực nông nghiệp trong cơ cấu chung giảm còn tỷ trọng khu vực công nghiệp - dịch vụ tăng (Tỷ trọng nông nghiệp năm 1990 là 38,74% giảm xuống 24,53% năm

2000 còn tỷ trọng công nghiệp tương ứng là từ 22,67% tăng lên 36,73%) Tuy nhiên, tỷ trọng khu vực dịch vụ lại không có nhiều biến đổi Điều này cho thấy kinh tế nước ta đang chuyển dịch dần theo hướng tiến bộ, công nghiệp hóa nhưng xu hướng hiện đại hóa vẫn chưa rõ nét

- Khu vực kinh tế tư nhân phát triển góp phần thu hút một bộ phận lớn lực lượng lao động và đào tạo nguồn nhân lực mới cho thị trường lao động.Theo ước tính, năm 2000, lao động trong khu vực kinh tế tư nhân, kể cả trong nông nghiệp là 21.017.326 người, chiếm 56,3% lao động có việc làm thường xuyên trong cả nước Trong các ngành phi nông nghiệp, số lao động khu vực kinh tế

tư nhân năm 2000 là 4.643.844 lao động, tăng 20,12% so với năm 1996 Trong bốn năm từ năm 1997 đến năm 2000, khu vực này thu hút thêm 997.000 lao động, gấp 6,6 lần so với khu vực kinh tế nhà nước

Như vậy, kinh tế tư nhân là khu vực kinh tế có khả năng thu hút lao động nhiều nhất, góp phần to lớn trong việc tạo ra nhiều việc làm cho người lao động và làm cho tốc độ chuyển dịch cơ cấu lao động ngày càng phát triển phù hợp với trình độ phát triển chung của đất nước Đặc biệt, kinh tế tư nhân tham gia có hiệu quả vào quá trình đào tạo, nâng cao trình độ người lao động Trên

cơ sở đó góp phần tích cực vào việc tạo điều kiện, tiền đề cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tham gia vào tiến trình thực hiện công bằng xã hội trong quá trình phát triển đất nước

- Kinh tế tư nhân góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế đối ngoại, thu hút vốn đầu tư nước ngoài, mở rộng thị trường thế giới Kinh tế tư nhân chính là chiếc cầu nối quan trọng trong tiến trình hội nhập nền kinh tế thế giới của Việt Nam

Tóm lại, khu vực kinh tế tư nhân đóng vai trò rất quan trọng nhưng để phát huy vai trò của kinh tế tư nhân trong cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội, phải phụ thuộc vào năng lực và động cơ kinh doanh của các chủ sở hữu tư nhân và quan trọng hơn, phụ thuộc vào năng lực, hiệu quả và hiệu lực quản lý của nhà nước về kinh tế Khi quản lý nhà nước về kinh tế còn yếu kém, Nhà nước luôn e ngại sự phát triển kinh tế

tư nhân có thể vượt quá khả năng kiểm soát và điều tiết của mình; ngược lại, một Nhà nước có năng lực, bản lĩnh chĩnh trị, hoạt động có hiệu lực và hiệu quả sẽ hoàn toàn có khả năng đưa kinh tế tư nhân hoạt động trong quỹ đạo đã vạch ra và sử dụng kinh tế tư nhân vào việc thực hiện mục tiêu của cả xã hội Nắm được những luận cứ khoa học về thành phần kinh tế tư nhân là điều kiện cơ bản để dự đoán đúng xu thế vận động và phát triển của thành phần kinh tế này, từ đó, quy định tính đúng đắn và phù hợp của các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc nhìn nhận chính xác hơn về vai trò của kinh tế tư nhân và thúc đẩy sự phát triển mạnh của thành phần kinh tế

tư nhân cùng với các thành phần kinh tế khác trong nền kinh tế quốc dân ở nước ta

1.2 Thực trạng phát triển kinh tế tư nhân ở Vĩnh Yên trước năm 2001

1.2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của thị xã Vĩnh Yên

1.2.1.1 Điều kiện tự nhiên

* Về vị trí địa lý

Vĩnh Yên là tỉnh lỵ, trung tâm chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa của tỉnh Vĩnh Phúc được tái lập năm 1996 Tổng diện tích tự nhiên 5.008,21 ha, chiếm 3,65% diện tích tự nhiên của tỉnh Vị trí giới hạn từ 21015 đến 21022 vĩ độ Bắc, từ 105033 đến 105038 kinh độ Đông Phía Bắc và phía Tây giáp huyện Tam Dương, phía Đông giáp huyện Bình Xuyên, phía Nam giáp huyện Yên Lạc và Bình Xuyên

Nằm cách thủ đô Hà Nội khoảng 55 km về phía Tây Bắc, trên tuyến Quốc

lộ 2 nối Thủ đô Hà Nội với các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc và tuyến đường sắt liên vận quốc tế Hà Nội - Lào Cai, gần cảng hàng không quốc tế Nội Bài và Quốc lộ 18 đi Hải Phòng, Quảng Ninh Vĩnh Yên cũng nằm trong một trục kinh tế năng động: Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hà Nội

Với vị trí địa lý ấy, Vĩnh Yên có điều kiện rất thuận lợi cho sự phát triển kinh tế và giao lưu văn hóa với các vùng khác trong nước Vĩnh Yên cũng vì thế có một vai trò quan trọng góp phần cùng Thủ đô Hà Nội thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa, giải quyết việc làm, giảm sức ép dân số, đất đai và đáp ứng các nhu cầu về xã hội, du lịch và dịch vụ của Thủ đô Hà Nội

* Về địa hình

Vĩnh Yên thuộc vùng trung du có độ cao từ 9 - 50 m so với mực nước biển Khu vực có địa hình thấp nhất là hồ Đầm Vạc Địa hình hướng dốc từ Đông Bắc xuống Tây Nam, chia thành 2 vùng rõ rệt:

- Vùng đồi thấp tập trung ở phía Bắc gồm các xã, phường Định Trung và Khai Quang Địa hình mấp mô với nhiều quả đồi không liên tục xen kẽ các ruộng, các khe lạch, thấp dần xuống phía Tây Nam

- Vùng đồng bằng và đầm lầy thuộc phía Tây và Tây Nam gồm các xã, phường Thanh Trù, Đồng Tâm, Hội Hợp Đây là khu vực có địa hình bằng phẳng, xen kẽ là

các hồ đầm ao có diện tích mặt nước lớn Khu vực địa hình này có tiềm năng phát triển nông nghiệp với diện tích vừa và phát triển nuôi trồng thủy sản nhỏ

Vĩnh Yên có địa hình tương đối đa dạng, vừa có đồng bằng, vừa có đồi núi thấp

và có cả vùng đầm lầy Với địa hình đó, Vĩnh Yên có điều kiện phát triển một nền kinh tế tổng hợp và khá thuận lợi để xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội

* Về thổ nhưỡng

Đất đai ở Vĩnh Yên rất đa dạng, bao gồm nhiều nhóm đất khác nhau

Đất phù sa không được bồi đắp hàng năm, trung tính và ít chua, phù hợp với sản xuất nông nghiệp, có diện tích không lớn, chủ yếu phân bố ở Thanh Trù

Đất phù sa không được bồi, ngập nước vào mùa mưa được phân bố ở địa hình trũng Đất được sử dụng để trồng lúa kết hợp với nuôi trồng thủy sản Đất được phân bố chủ yếu ở Ngô Quyền và Đống Đa

Đất phù sa cũ có sản phẩm feralit không bạc màu phân bố chủ yếu ở Thanh Trù, phù hợp với phát triển nông nghiệp năng suất thấp

Đất bạc màu trên nền phù sa cũ có sản phẩm feralit phân bố hầu hết ở các xã, phường trên địa bàn Vĩnh Yên, đất có địa hình dốc thoải và lượn sóng, nghèo dinh dưỡng

Đất dốc tụ ven đồi phân bố chủ yếu ở Liên Bảo, Định Trung được hình thành ở ven các núi đồi thấp, tạo nên những dải ruộng phát triển nông nghiệp

Đất cát gió có khoảng 95 ha phân bố tập trung ở Định Trung và rải rác ở các xã, phường, được hình thành do ảnh hưởng của sản phẩm dốc tụ ven đồi núi với thành phần chủ yếu là cát và cát pha

Đất feralit biến đổi do trồng lúa nước phân bố hầu hết ở các xã, phường Đất feralit đỏ vàng phát triển trên nền phiến thạch micra là loại đất có nhiều tiềm năng cho phát triển nông nghiệp, phân bố tập trung ở Khai Quang và Liên Bảo Đất feralit xói mòn mạnh, trơ sỏi đá phân bố dọc theo tuyến đường sắt, phần lớn là các đồi thoải

Nhìn chung, đất và thổ nhưỡng ở Vĩnh Yên tương đối thuận lợi cho việc phát triển kinh tế, nhất là sản xuất nông nghiệp và cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị

Như vậy, Vĩnh Yên có một vị trí địa lý rất thuận lợi, lại có nguồn tài nguyên thiên nhiên khá phong phú Đây thực sự là một thế mạnh, một nguồn lực để Vĩnh Yên phát triển mạnh về kinh tế - xã hội một cách toàn diện, đẩy mạnh quá trình đô thị hóa, xây dựng cơ sở hạ tầng và kiến trúc đô thị tốt, phục vụ cho sự phát triển kinh tế nói chung của thị xã và kinh tế tư nhân nói riêng

1.2.1.2 Lịch sử hình thành và phát triển

Vĩnh Yên là một vùng đất được hình thành sớm trong lịch sử, có truyền thống văn hóa và bề dày lịch sử, một trong những trung tâm kinh tế - văn hóa được hình thành và phát triển từ thời đầu Công Nguyên Đây là vùng đất có vị trí kinh tế và quân sự quan trọng, giao thông thuận tiện, khí hậu ôn hòa Mảnh đất lịch sử này đã từng ghi nhiều chiến công hiển hách chống giặc ngoại xâm phong kiến, như chiến công của 7 anh em họ Lỗ có nhiều công lao giúp nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống quân Mông Nguyên thế kỷ XIII

Dưới thời Pháp thuộc, ngày 29/12/1899 toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định thành lập tỉnh Vĩnh Yên đặt tỉnh lỵ tại thị xã Vĩnh Yên ngày nay Nơi đây đã trở thành trung tâm chỉ huy của thực dân Pháp và tay sai ở tỉnh Vĩnh Yên, bao gồm dinh chánh sứ, phó sứ và các công sở có người Pháp đứng đầu Như thế, cách đây hơn 100 năm Vĩnh Yên đã là đô thị nhỏ Từ khi Đảng cộng sản Việt Nam ra đời, thị

xã là nơi có phong trào cách mạng phát triển sớm, lãnh đạo nhân dân thành lập những tổ chức phản đế, tổ chức cứu quốc, đấu tranh biểu tình… góp phần cùng cả nước đứng lên giành chính quyền tháng 8 năm 1945 Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp (1945 - 1954), Đảng bộ, nhân dân và các lực lượng

vũ trang thị xã đã lập nhiều chiến công được Chủ tịch nước quyết định tặng danh hiệu cao quý “Anh hùng lực lượng vũ trang trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp”

Hòa bình lập lại (1954 - 1965), Đảng bộ và nhân dân thị xã Vĩnh Yên tập trung khôi phục và phát triển kinh tế Từ năm 1965 - 1975 là thời kỳ vừa sản xuất vừa chiến đấu cùng cả nước đánh thắng giặc Mỹ xâm lược Từ năm 1975 đến nay, Đảng

bộ và nhân dân thị xã đã không ngừng vượt qua nhiều khó khăn, thử thách quyết

tâm xây dựng thị xã như mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm tỉnh Vĩnh

Phúc vào ngày 2/3/1963 “Phải làm cho Vĩnh Phúc thành một trong những tỉnh

giàu có, phồn thịnh nhất miền Bắc”

Trước khi sáp nhập với tỉnh Phú Thọ (1968), thị xã Vĩnh Yên đã là tỉnh lỵ của tỉnh Vĩnh Phúc Đến ngày 26 tháng 11 năm 1996, thực hiện nghị quyết kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa IX về việc chia tách tỉnh Vĩnh Phú thành hai tỉnh Phú Thọ và Vĩnh Phúc, thị xã Vĩnh Yên trở lại là trung tâm tỉnh lỵ của tỉnh Vĩnh Phúc Trong những năm vừa qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, nhân dân thị xã đã ra sức thi đua phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Đảng, Chính quyền, các Đoàn thể nhân dân ngày càng vững mạnh, đạt được những thành tựu quan trọng, tạo nên sự chuyển biến tích cực trên các lĩnh vực Kinh tế - xã hội phát triển với tốc độ cao, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt, bộ mặt đô thị đang thay đổi từng ngày Tới năm 2001, thị xã Vĩnh Yên được Bộ xây dựng công nhận là đô thị loại IV và tới tháng 12/2004 được công nhận là đô thị loại III Từ đó, Đảng bộ và nhân dân thị xã không ngừng phấn đấu đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, tích cực khai thác các nguồn lực để tập trung đầu tư đồng bộ phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng đô thị, chuẩn bị các điều kiện để thành lập thành phố Vĩnh Yên trực thuộc tỉnh Vĩnh Phúc Tới ngày 1 tháng

12 năm 2006, Vĩnh Yên chính thức được công nhận là thành phố Cho tới nay, dưới

sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh, nhân dân Vĩnh Yên vẫn không ngừng phấn đấu để xây dựng Vĩnh Yên thực sự là một thành phố văn minh và giàu đẹp

Lịch sử lâu đời, có truyền thống văn hóa và luôn là trung tâm tỉnh lỵ của Vĩnh Phúc là điều kiện thuận lợi để nhận được sự đầu tư, thúc đẩy nhanh quá trình phát triển từ một đô thị loại nhỏ trở thành một đô thị lớn hơn, tạo ra môi trường thuận lợi cho kinh tế tư nhân phát triển, đa dạng hóa cơ cấu kinh tế tư nhân

1.2.1.3 Đặc điểm dân cư và lao động

Theo thống kê, tính tới ngày 31/12/2007, Vĩnh Yên có 84.516 người (không tính lực lượng an ninh quốc phòng) Trong đó, dân số trung bình khu vực thành thị là 70.948 người, khu vực nông thôn 13.568 người Dân số không thường trú khoảng 20.840 người Mật độ dân số trung bình là 1.663 người/km 2 Xét một cách tổng quát, dân số Vĩnh Yên có xu hướng gia tăng với tốc độ khá cao với mức độ tăng dân

số tự nhiên là dưới 1% năm

Do kết cấu dân số trẻ, Vĩnh Yên có nguồn lao động dồi dào Lao động trong độ tuổi khu vực nội thị 65.264 người Lao động đang làm việc trong các ngành kinh tế quốc dân là 46.624 người gồm lao động phi nông nghiệp là 39.966 người và lao động nông, lâm, thủy sản là 6.658 người

Với lợi thế là trung tâm đào tạo nhân lực lớn cấp vùng, Vĩnh Yên có lực lượng lao động khoa học kỹ thuật được đào tạo trình độ trên đại học, đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, công nhân kỹ thuật tổng số 34.438 người chiếm 39% lao động khoa học kỹ thuật của tỉnh Vĩnh Phúc

Nguồn lao động của Vĩnh Yên khá đông đảo, được đào tạo cơ bản; ngày càng được bổ sung lực lượng lao động trẻ có kiến thức văn hóa và trình độ chuyên môn,

có khả năng tiếp thu các tiến bộ khoa học kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới kinh tế - xã hội trên địa bàn Vĩnh Yên và góp phần vào việc chuyển dịch kinh tế tư nhân theo hướng hiện đại hóa

1.2.1.4 Đơn vị hành chính

Hiện nay, Vĩnh Yên có 9 đơn vị hành chính, gồm 7 phường và 2 xã

Số liệu cụ thể như sau:

Khu vực và tên đơn vị

hành chính

Diện tích tự nhiên (ha)

Dân số thực tế thường trú (người)

Tháng 12/1986, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng họp đã mở

ra công cuộc đổi mới toàn diện đối với tất cả các ngành kinh tế Vĩnh Yên đứng trước những cơ hội và thách thức mới Nhưng Nghị quyết khoán 10 của Đảng bộ tỉnh đã đem lại những thay đổi căn bản về lao động sản xuất ở Vĩnh Yên

Năm 1991, tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp, các nước XHCN đang lâm vào cuộc khủng hoảng toàn diện nghiêm trọng nhất từ trước đến nay Nó tác động mạnh mẽ tới tư tưởng của cán bộ đảng viên, nhân dân và công cuộc đổi mới ở nước ta Năm 1991 là năm diễn ra Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII với tư tưởng xuyên suốt là quyết tâm tiếp tục thực hiện đường lối đổi mới, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội,

đặc biệt, đã thông qua Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên

chủ nghĩa xã hội và Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đến năm

2000 với việc khẳng định tiếp tục xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành

phần định hướng xã hội chủ nghĩa, vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước; trong đó, kinh tế quốc doanh giữ vai trò chủ đạo, kinh

tế cá thể còn có phạm vi tương đối lớn, từng bước đi vào con đường làm ăn hợp tác trên nguyên tắc tự nguyện, dân chủ và cùng có lợi; còn tư bản tư nhân được kinh doanh trong những ngành có lợi cho quốc kế dân sinh do pháp luật quy định

Trên cơ sở đường lối đổi mới do Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII đề ra, Đại hội Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phú lần thứ VII họp từ ngày 25 đến ngày 28/4/1991, đã tổng kết việc thực hiện Nghị quyết của Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ VI, rút ra những bài học lãnh đạo công cuộc đổi mới ở địa phương và xây dựng phương hướng nhiệm vụ chủ yếu trong những năm 1991- 1995 của tỉnh là:

Giữ vững ổn định chính trị, ổn định và phát triển một bước kinh tế - xã hội, bảo đảm lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng thiết yếu cho nhân dân, tăng nhanh nguồn hàng xuất khẩu Giải quyết phần lớn việc làm cho người lao động, giảm mạnh nhịp độ tăng dân số Nâng cao chất lượng y tế, văn hóa, giáo dục, tăng cường sức khỏe, nâng cao hưởng thụ văn hóa và trình độ dân trí cho nhân dân phù hợp với nền kinh tế Làm tốt công tác quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội Đổi mới sự hoạt động của Đảng, chính quyền và các đoàn thể nhân dân Phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, đẩy lùi tiêu cực và bất công xã hội [3, tr.531]

Đại hội chủ trương xây dựng cơ cấu kinh tế công, nông nghiệp và dịch vụ trên địa bàn tỉnh trong đó, phát triển nông, lâm nghiệp toàn diện gắn liền với công nghiệp chế biến và xuất khẩu; phát triển toàn diện kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới

Triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phú lần thứ VII, Đảng bộ thị xã đã tiến hành Đại hội đại biểu nhiệm kỳ XV vào tháng 10/1991 Sau khi kiểm điểm kết quả thực hiện của nhiệm kỳ XIV, Đại hội đã đề ra phương hướng nhiệm

vụ chủ yếu của nhiệm kỳ XV:

Giữ vững ổn định chính trị, đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời, tổ chức lại công tác phân phối lưu thông, ổn định và cải thiện một bước đời sống cán bộ, công nhân, lực lượng vũ trang và nhân dân lao động Đẩy mạnh xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật Phát triển và nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa, y tế và giáo dục Tăng cường giáo dục quốc phòng toàn dân Đổi mới sự hoạt động của Đảng, chính quyền và các đoàn thể nhân dân [2, tr.172]

Đặc biệt, xác định cơ cấu kinh tế trong những năm 1991 - 1995 là công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp Chủ trương, quan điểm của Đại hội Đảng bộ thị xã lần thứ XV đã có tác dụng định hướng phát triển cho Vĩnh Yên trong thời kỳ chuyển giao có nhiều biến động Và với sự nỗ lực của Đảng bộ và nhân dân thị xã, việc thực hiện Nghị quyết của Đại hội Đảng bộ thị xã lần thứ

XV đã đạt được kết quả khá toàn diện trên tất cả các lĩnh vực KT - XH, thúc đẩy sự phát triển đi lên của Vĩnh Yên

Bước vào năm 1996, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng được tiến hành, đã kiểm điểm kết quả 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội VII, tổng kết 10 năm đổi mới đất nước (1986 - 1996) và rút ra 6 bài học của công cuộc lãnh đạo đất nước đổi mới Đặc biệt, tại Đại hội này, tư tưởng và chủ trương phát triển nền kinh tế nhiều thành phần đã được khẳng định rõ: lấy việc giải phóng sức sản xuất động viên tối đa mọi nguồn lực bên trong và bên

ngoài cho quá trình CNH - HĐH, nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống nhân dân là mục tiêu hàng đầu trong việc khuyến khích các thành phần kinh tế Kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo cùng các thành phần kinh

tế khác góp phần xây dựng nền kinh tế nước nhà, trong đó kinh tế tư nhân được xác định là thành phần kinh tế quan trọng

Quán triệt quan điểm của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng cộng sản Việt Nam, Đại hội đại biểu lần thứ VIII của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phú (3/5 - 6/5/1996) đã đề ra phương hướng phát triển KT - XH của tỉnh trong những năm 1996 - 2000 là:

Tập trung mọi lực lượng, tranh thủ thời cơ, đẩy lùi nguy cơ vượt qua khó khăn thử thách, đẩy mạnh công cuộc đổi mới một cách toàn diện và đồng bộ; khai thác triệt để các tiềm năng thế mạnh, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh, hiệu quả cao và vững chắc; phát triển kinh tế đi đôi phát triển văn hóa xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng, ổn định chính trị, giảm dần tiêu cực, thực hiện công bằng xã hội… để đưa tỉnh sớm vượt qua tình trạng đói nghèo, kém phát triển, cải thiện một bước đời sống nhân dân, xóa hộ đói, tăng

hộ giàu, giảm mạnh hộ nghèo, nâng cao tích lũy nội bộ nền kinh tế, tạo tiền đề cho bước phát triển cao hơn sau năm 2000 [3, tr.555]

Để thực hiện những mục tiêu kinh tế - xã hội trên, Đại hội đã đề ra một số nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu, trong đó nhấn mạnh: phát triển các thành phần kinh tế, đảm bảo cho các thành phần kinh tế bình đẳng trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh theo đúng pháp luật

Để cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII và Nghị quyết Đại hội lần thứ VIII của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phú, vào tháng 12 năm

1996, Đại hội đại biểu lần thứ XVI của Đảng bộ thị xã Vĩnh Yên được tiến hành Đại hội đã đánh giá tình hình thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thị

xã nhiệm kỳ XV (1991 - 1995) đã hoàn thành tốt đẹp, nhiều chỉ tiêu đã vượt

xa so với mục tiêu của Đại hội đề ra Kết quả trên đã tạo đà cho Đảng bộ và nhân dân thị xã thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của nhiệm kỳ tới

Trên cơ sở phân tích một cách khách quan tình hình thực tiễn địa phương, Nghị quyết Đại hội đã xác định phương hướng chung của Đảng bộ trong nhiệm kỳ XVI là:

Tiếp tục thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, khai thác triệt để mọi tiềm năng, thế mạnh của địa phương, tranh thủ thời cơ thu hút vốn đầu tư, thúc đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH - HĐH Tăng đầu tư trong công nghiệp, thủ công nghiệp, xây dựng, thương mại, dịch vụ du lịch, giảm tỷ trọng nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế [2, tr.192]

Đại hội còn vạch ra nhiệm vụ, biện pháp cơ bản để thực hiện các mục tiêu

KT - XH trên thông qua việc tiếp tục tạo điều kiện, môi trường thuận lợi để thu hút các nhà đầu tư, các doanh nghiệp trong và ngoài địa bàn, mở rộng phát triển sản xuất kinh doanh, tạo ra khối lượng sản phẩm hàng hóa ngày càng tăng; củng cố, đổi mới kinh tế quốc doanh, kinh tế hợp tác, khuyến khích các thành phần kinh tế khác cùng phát triển; đầu tư chiều sâu có trọng điểm, phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch, công nghiệp, thủ công nghiệp Riêng nông nghiệp, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp theo hướng phát triển ngành nghề, chăn nuôi, mở mang dịch vụ, lựa chọn, bố trí cây trồng

có năng suất và giá trị kinh tế cao, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và du lịch

Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ và chính quyền tỉnh, Đảng bộ và chính quyền thị xã Vĩnh Yên, nhân dân trên địa bàn thị xã đã không ngừng phấn đấu

và KT - XH của Vĩnh Yên trong những năm qua đã đạt được nhiều thành tựu

to lớn Đặc biệt, kinh tế tư nhân có sự phát triển tương đối nhanh chóng

Trước đổi mới (năm 1986), khu vực kinh tế tư nhân là đối tượng cải tạo xã hội chủ nghĩa, không được luật pháp bảo vệ và khuyến khích phát triển Nhưng vì khu vực kinh tế quốc doanh và tập thể không đủ thỏa mãn nhu cầu mọi mặt của đời sống KT - XH nên kinh tế tư nhân cần thiết cho nền kinh tế,

vì vậy âm thầm tồn tại dưới dạng kinh tế phụ gia đình (của các hộ cán bộ công nhân viên nhà nước và hộ xã viên hợp tác xã), các tổ hợp tác, tổ hợp sản xuất núp bóng doanh nghiệp nhà nước hoặc hợp tác xã, thực chất là những

loại hình kinh tế tư nhân khác nhau Tuy mức độ và phạm vi hoạt động còn hạn chế nhưng các hình thức kinh tế tư nhân cũng đã thực sự góp phần tăng thu nhập, cải thiện đáng kể đời sống cho một bộ phận lớn cán bộ, công nhân viên và xã viên các hợp tác xã, giảm bớt căng thẳng cho nền kinh tế của thị xã thời bấy giờ

Từ sau Đại hội toàn quốc lần thứ VI (tháng 12/1986) và nhất là từ khi ban hành Luật Doanh nghiệp tư nhân (năm 1990) và Nghị định số 221/ HĐBT

(ngày 23/7/1991) về “Cá nhân và nhóm kinh doanh” cùng nhiều Chỉ thị, Nghị

quyết, chính sách khuyến khích khác của Đảng và Nhà nước; đặc biệt là Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phú lần thứ VI (tháng 10/1986), lần thứ VII ( tháng 4/ 1991) và lần thứ VIII (năm 1996); Đại hội đại biểu Đảng bộ Thị xã lần thứ XI (năm 1990), lần thứ XII (năm 1995) và lần thứ XIII (năm 2000) khu vực kinh tế tư nhân đã bước đầu có sự hồi sinh và phát triển Năm 1995 mới có khoảng 1.359 cơ sở kinh tế cá thể, tiểu chủ thì đến năm 2000 đã có khoảng hơn 2.000 hộ cá thể, tiểu chú đăng ký kinh doanh Cùng với kinh tế cá thể, tiểu chủ, các doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn và công

ty cổ phần cũng có bước phát triển đáng kể về số lượng, nhưng mức tăng về

số lượng của mỗi loại hình doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần khác nhau; trong đó, doanh nghiệp tư nhân tăng nhanh nhất, phổ biến nhất trong các loại hình kinh tế của khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn thị xã

Sự phát triển về số lượng các loại hình kinh tế tư nhân của thị xã còn được thể hiện rõ nét theo ngành nghề sản xuất kinh doanh Trong nông nghiệp, theo

số liệu của Cục Thống kê tỉnh, năm 1997 có gần 400 cơ sở, đến năm 2000 tăng lên hơn 800 cơ sở Trong công nghiệp, năm 1997 có 303 cơ sở kinh doanh đến năm 1999 tăng lên 653 cơ sở và năm 2000 là 835 cơ sở kinh doanh Trong thương mại - dịch vụ, năm 1997 có gần 5.000 cơ sở kinh doanh, đến năm 2000 đã tăng lên gần 11.000 cơ sở Như thế, đa số các cơ sở kinh tế thuộc khu vực kinh tế tư nhân của thị xã đều tập trung vào lĩnh vực thương

mại - dịch vụ, kế đó mới đến sản xuất công nghiệp và sau cùng là sản xuất nông nghiệp

Sự tập trung đó xuất phát từ đặc điểm các ngành TM - DV là những ngành

có thị trường lớn, đòi hỏi vốn đầu tư không nhiều, phù hợp với nguồn vốn còn hạn hẹp của phần đông các chủ doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn thị xã Sự tập trung đó đã góp phần đáp ứng được nhu cầu về đời sống vật chất, văn hóa của nhân dân, có tác động thúc đẩy trở lại đối với sản xuất; nhưng cũng cho thấy các chính sách, giải pháp vĩ mô của Đảng bộ, chính quyền thị xã chưa thực sự khuyến khích khu vực kinh tế tư nhân đầu tư mạnh vào những lĩnh vực sản xuất vật chất để đáp ứng yêu cầu CNH - HĐH

và đô thị hóa của Vĩnh Yên

Khu vực kinh tế tư nhân không chỉ có sự tăng nhanh về số lượng và đơn vị

mà còn có cả sự tăng nhanh về vốn kinh doanh và lao động Số lượng vốn huy động được qua đăng ký thành lập mới và mở rộng quy mô doanh nghiệp tăng lên khá mạnh

Theo số liệu của Cục Thống kê Tỉnh, các doanh nghiệp đã đầu tư gồm cả đăng ký mới và đăng ký bổ sung thuộc khu vực kinh tế ngoài nhà nước đạt 80.022,6 triệu đồng (năm 1999) và tăng lên 424.178,8 triệu đồng (năm 2000) Xét về quy mô doanh nghiệp, thấy quy mô doanh nghiệp cũng ngày càng lớn Thời kì 1991 - 1999, vốn đăng ký kinh doanh bình quân của một doanh nghiệp là gần 422 triệu đồng đến năm 2000 là 544 triệu đồng

Xét về lao động trong khu vực kinh tế tư nhân là 1.458 người, chiếm hơn 50% lao động có việc làm thường xuyên của thị xã (số liệu năm 2000) Khu vực kinh tế tư nhân đã thu hút được một số lượng lao động lớn, góp phần giải quyết vấn đề việc làm cho thị xã

Không chỉ tăng lên về số lượng, quy mô, vốn kinh doanh và lao động, khu vực kinh tế tư nhân còn có tốc độ tăng trưởng đáng kể, ngày càng chiếm tỷ trọng cao trong nền kinh tế quốc dân của thị xã Mức tăng trưởng kinh tế của khu vực kinh tế tư nhân trong những năm 1991 - 1995 là 6,9%, đến giai đoạn

1996 - 2000 giảm xuống còn 5,6% Các loại hình kinh tế tư bản tư nhân có sự tăng trưởng rõ nét, nếu như trong giai đoạn 1991 - 1995 là 0,47 % thì tới giai đoạn 1996 - 2000 tăng lên 7,1% So với doanh nghiệp tư bản tư nhân, kinh tế

cá thể, tiểu chủ có tốc độ tăng thấp hơn, trong giai đoạn 1991 - 1995 là 1,1%

và đến giai đoạn 1996 - 2000 tăng lến 5,15%

Khu vực kinh tế tư nhân được đánh giá là có tốc độ phát triển khá nhanh và cao hơn so với tốc độ phát triển của khu vực kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể nhưng kém hơn so với khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài Nhờ có tốc

độ phát triển tương đối nhanh nên khu vực kinh tế tư nhân đã đóng góp ngày càng quan trọng vào GDP của Vĩnh Yên: từ 560.663 triệu đồng năm 1997 đã tăng lên 965.864 triệu đồng vào năm 2000

Sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn Vĩnh Yên trong giai đoạn trước năm 2001 đã làm cho khả năng huy động vốn và tỷ trọng đầu tư của các doanh nghiệp tư nhân tăng một cách đáng kể, đóng góp vào nguồn thu ngân sách của thị xã, trên cơ sở đó thúc đẩy nền kinh tế thị xã tăng trưởng, đáp ứng các yêu cầu để đưa Vĩnh Yên trở thành đô thị loại III Đồng thời, còn thúc đẩy việc hình thành các chủ thể kinh tế và đổi mới cơ chế quản lý theo hướng thị trường, tạo sự cạnh tranh trong nền kinh tế

Tuy nhiên, trong những năm qua, khu vực kinh tế tư nhân của Vĩnh Yên vẫn tồn tại những yếu kém cần khắc phục

Thứ nhất, phần lớn các cơ sở kinh tế tư nhân đều có quy mô nhỏ, nếu có

phát triển thì chủ yếu phát triển theo bề rộng tức là tăng thêm số lượng doanh nghiệp Do đặc điểm này khiến cho khả năng cạnh tranh chiếm lĩnh thị trường, chống đỡ, vượt qua những biến động và rủi ro trong sản xuất kinh doanh bị hạn chế

Thứ hai, máy móc, thiết bị lạc hậu và nguồn nhân lực còn nhiều hạn chế,

chủ yếu xuất phát từ chất lượng nguồn nhân lực thấp, đa phần là lao động phổ thông, ít được đào tạo, thiếu kỹ năng, trình độ văn hóa thấp Sự lạc hậu của

công nghệ kết hợp với hạn chế của nguồn nhân lực làm cho hiệu quả sản xuất kinh doanh của khu vực kinh tế tư nhân bị hạn chế

Thứ ba, thiếu mặt bằng sản xuất và mặt bằng sản xuất không ổn định Rất ít

doanh nghiệp có được mặt bằng sản xuất ngay từ khi mới thành lập mà thường phải đi thuê hoặc tận dụng đất ở Đây là tình trạng phổ biến đã tác động bất lợi tới chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp tư nhân

Thứ tư, thiếu thị trường tiêu thụ sản phẩm, chủ yếu tiêu thụ trên địa bàn thị

xã và dựa vào mạng lưới quan hệ cá nhân, làm cho khả năng cạnh tranh để tồn tại, đứng vững trong cơ chế thị trường thấp

Chính những hạn chế này đã làm cho khu vực kinh tế tư nhân trong thời gian qua phát triển chưa tương xứng với tiềm năng của nó

Như vậy, qua việc tìm hiểu một số quan điểm cơ bản của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, ta thấy

rõ tính tất yếu khách quan của việc phát triển kinh tế tư nhân trong thời kì quá

độ và vai trò của khu vực kinh tế này với tư cách là một bộ phận hữu cơ, một trong những động lưc của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần định hướng XHCN

Trên cơ sở nhìn nhận về tầm quan trọng của việc phát triển kinh tế tư nhân, căn cứ vào những điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tương đối thuận lợi của Vĩnh Yên, Đảng bộ thị xã đã có những chủ trương, chính sách nhằm đưa ra các biện phát khuyến khích kinh tế tư nhân tham gia vào nền kinh tế chung của thị xã

Và dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự nỗ lực của nhân dân thị xã, khu vực kinh

tế tư nhân đã có bước tiến đáng kể về số lượng, quy mô, nguồn vốn, nguồn nhân lực và đóng góp tỷ trọng ngày càng lớn trong GDP của thị xã

Bên cạnh những thành tựu đạt được, khu vực kinh tế này còn gặp phải một

số yếu kém và hạn chế từ chính trong nội bộ bản thân của khu vực kinh tế tư nhân, nó đã kìm hãm tốc độ phát triển thực sự của khu vực kinh tế này và thể

hiện việc phát triển kinh tế tư nhân trong những năm vừa qua chưa thực sự tương xứng với tiềm năng vốn có của thị xã Vĩnh Yên

Mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, Đảng bộ thị xã trong những năm đầu thế kỷ XXI, kinh tế tư nhân của Vĩnh Yên sẽ có những bước phát triển nhanh, mạnh, góp phần thúc đẩy sự phát triển toàn diện và đồng bộ của Vĩnh Yên, làm cho thị xã phát huy mạnh mẽ chức năng đô thị vệ tinh của Thủ đô Hà Nội và trung tâm tổng hợp cấp tỉnh, tạo động lực to lớn cho bước trưởng thành vượt bậc về kinh tế - xã hội của thị

xã, đáp ứng các yêu cầu và quy định nhất định để đảm bảo Vĩnh Yên trở thành một trong các đô thị vừa của cả nước và trở thành một thành phố

CHƯƠNG 2 ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ VĨNH YÊN (TỈNH VĨNH PHÚC) THỰC HIỆN ĐỔI MỚI CƠ CHẾ CHÍNH SÁCH, THÚC ĐẨY KINH TẾ TƯ

NHÂN PHÁT TRIỂN (2001 - 2010)

Giai đoạn 2001- 2010 có một vị trí đặc biệt quan trọng đối với các tỉnh, thành trong cả nước nói chung và với tỉnh Vĩnh Phúc, thị xã Vĩnh Yên nói riêng Đây là giai đoạn mở đầu thế kỷ XXI, mở đầu thiên niên kỷ mới, cả nước cùng chung sức thực hiện Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ IX và lần thứ X của Đảng, tiếp tục cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phát huy sức mạnh toàn dân tộc, tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Đây cũng

là giai đoạn Đảng bộ Tỉnh Vĩnh Phúc, Đảng bộ thị xã không ngừng đổi mới

cơ chế, chính sách “tích cực” và lãnh đạo nhân dân thị xã nỗ lực triển khai các

Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp, các Nghị quyết chỉ đạo của Tỉnh ủy và UBND tỉnh Vĩnh Phúc và các quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội Vĩnh Yên trong giai đoạn tiếp theo Nhờ đó, Vĩnh Yên đã đạt được những kết quả tương đối toàn diện, đặc biệt là Vĩnh Yên được công nhận thành phố vào tháng 12 năm 2006 và kinh tế của thị xã phát triển vượt bậc, trong đó phải kể đến khu vực kinh tế tư nhân; góp phần tạo thế và lực mới cho thành phố trẻ Vĩnh Yên đang sung sức trên đường phát triển

2.1 Nhận thức lại về vị trí của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

Đường lối đổi mới của Đảng ta bắt đầu từ Đại hội VI (năm 1986), sau đó từng bước được hoàn thiện dần qua các kỳ đại hội tiếp theo và đến Đại hội IX (năm 2001) đã có một khái niệm ngắn gọn về mô hình kinh tế mới - kinh tế thị trường định hướng XHCN Đó chính là nền kinh tế hàng hóa, nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng XHCN Trong quá trình đổi mới đó, nhận thức về vị trí của các khu vực kinh tế đã có sự thay đổi căn bản, đặc biệt, khu vực kinh tế tư nhân đã

được nhận thức ở một vị trí tương hợp: “Thực hiện nhất quán chính sách phát

triển nền kinh tế nhiều thành phần Các thành phần kinh tế kinh doanh theo pháp luật đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh” [35,tr.645] Kinh tế cá thể, tiểu chủ được xác định là có vị trí

quan trọng lâu dài Kinh tế tư bản tư nhân được khuyến khích phát triển thông qua việc tạo môi trường kinh doanh thuận lợi về chính sách trên những định hướng ưu tiên của Nhà nước, kể cả đầu tư ra nước ngoài

Ở đây, kinh tế tư nhân không còn được coi là bộ phận đối lập với chủ nghĩa

xã hội mà là khu vực kinh tế hoàn toàn cần được khuyến khích và tạo điều kiện phát triển Kinh tế tư nhân được thừa nhận là bộ phận cấu thành hữu cơ quan trọng của nền kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế tư nhân là vấn đề có tầm chiến lược lâu dài trong quá trình xây dựng và phát triển nền kinh tế

Tới Đại hội X (năm 2006), khu vực kinh tế tư nhân đã đạt bước mới về hoàn thiện chinh sách, khẳng định cơ cấu kinh tế thị trường nhiều thành phần định hướng XHCN, trong đó kinh tế tư nhân là một bộ phận quan trọng: Các thành phần kinh tế hoạt động theo pháp luật đều là bộ phận hợp thành quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bình đẳng trước pháp luật, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh Kinh tế

tư nhân có vai trò quan trọng, là một trong những động lực của nền kinh tế Qua đây, ta thấy nhận thức của Đảng về vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân lại

có bước phát triển mới, thành phần kinh tế này không chỉ được xác định là một bộ phận của nền kinh tế quốc dân mà đã trở thành một điều kiện không thể thiếu của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

Quán triệt quan điểm, chủ trương của Đảng và tinh thần Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ IX và X, trong xu thế phát triển chung của cả nước, tháng 11 năm 2000, Đại hội đại biểu Đảng bộ thị xã lần thứ XVII được tiến hành, đã tổng kết , đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thị

xã lần thứ XVI; thảo luận, quyết định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ và

các giải pháp chủ yếu trong 5 năm tới( 2001 - 2005) nhằm phát huy sức mạnh của Đảng bộ và nhân dân toàn thị xã; trong đó, cũng có cách nhìn nhận lại vị trí của kinh tế tư nhân đối với sự phát triển của kinh tế - xã hội của thị xã

Báo cáo chính trị tại Đại hội đã nhấn mạnh vai trò quan trọng của thành phần kinh tế tư nhân: khuyến khích và tạo môi trường thuận lợi thúc đẩy các thành phần kinh tế phát triển, đặc biệt là thành phần kinh tế ngoài quốc doanh Như thế, kinh tế tư nhân được hiểu đồng nghĩa với thành phần kinh tế ngoài quốc doanh, tức là được hiểu theo nghĩa khái quát nhất và được khẳng định là một bộ phận cấu thành nên nền kinh tế của thị xã, khuyến khích hoạt động và

phát triển bình đẳng với các khu vực kinh tế khác, không còn “sự phân biệt

đối xử” với thành phần kinh tế từng được coi là đối tượng của cách mạng

XHCN nữa

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thị xã lần thứ XVII đã đề ra chủ trương, đường lối phát triển thị xã trong những năm 2001 - 2005 với những nhiệm vụ, mục tiêu cơ bản nhằm phát triển thị xã tương xứng với vị trí trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh và đưa ra nhận thức mới về vị trí và vai trò của kinh tế tư nhân Chính chủ trương, chính sách và cách nhìn nhận ấy đã định hướng cho sự phát triển kinh tế thị xã, nhất là khu vực kinh tế tư nhân và tạo ra điều kiện để kinh tế tư nhân phát huy cao độ vai trò của mình trong sự phát triển chung của thị xã

Bước vào thực hiện Nghị quyết do Đại hội Đảng bộ thị xã lần thứ XVII đề

ra trong điều kiện tình hình kinh tế trong tỉnh có sự chuyển biến tích cực, quán triệt quan điểm của Đại hội Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc lần thứ XIII (3/ 2001) về đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội trong tỉnh theo hướng CNH - HĐH, tập trung đầu tư và phát triển mạnh kinh tế - xã hội Vĩnh Yên để đưa Vĩnh Yên trở thành thành phố vào năm 2010, Ban thường vụ Tỉnh ủy đã ra Nghị quyết số 02 - NQ/ TU về phương hướng, nhiệm vụ chủ yếu phát triển kinh tế - xã hội Thị xã Vĩnh Yên giai đoạn 2001- 2010 và xây dựng thị xã Vĩnh Yên trở thành thành phố( 11/ 7/ 2001)

Nghị quyết đã chỉ rõ: phát triển mạnh các thành phần kinh tế, các loại hình

tổ chức sản xuất kinh doanh, xóa bỏ mọi sự phân biệt đối xử đối theo hình thức sở hữu Nghị quyết tiếp tục khẳng định trong mô hình kinh tế mới của thị

xã Vĩnh Yên, kinh tế nhà nước không còn giữ vị trí độc tôn như trước mà các khu vực kinh tế hoàn toàn hoạt động bình đẳng với nhau, trong đó có cả khu vực kinh tế tư nhân Nghị quyết này vừa thể hiện sự quan tâm của Tỉnh đối với sự phát triển của Thị xã Vĩnh Yên vừa định hướng cho sự phát triển của kinh tế thị xã trong những năm tới

Thực hiện Nghị quyết số 02/ NQ - TU ngày 11 tháng 7 năm 2001 của Ban thường vụ Tỉnh ủy Vĩnh Phúc về phương hướng, nhiệm vụ chủ yếu phát triển Thị xã Vĩnh Yên thời kỳ 2001- 2010, Đảng bộ Thị xã cùng với Ủy ban nhân dân Thị xã đã chỉ đạo việc xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Thị xã Vĩnh Yên giai đoạn 2001 - 2010 Đây là chiến lược chung, mang tính quyết định trong việc soi đường chỉ lối cho các bước phát triển vượt bậc của Vĩnh Yên trong những năm đầu thế kỷ XXI và hướng Vĩnh Yên phấn đấu trở thành thành phố

Chiến lược được xây dựng dựa vào quy hoạch tổng thể của Vĩnh Yên đến năm 2010 được UBND tỉnh phê duyệt, dựa vào tình hình phát triển KT - XH của Tỉnh, của Thị xã và dự đoán khả năng phát triển KT- XH của đất nước trong thời gian tới Chiến lược đã đưa ra định hướng phát triển cho các ngành kinh tế, văn hóa và xã hội Riêng về phát triển kinh tế, chiến lược chỉ rõ: Khuyến khích mọi thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển, nhất là thành phần kinh tế ngoài quốc doanh tham gia rộng rãi trong những ngành nghề sản xuất, kinh doanh mà pháp luật không cấm; góp phần duy trì tăng trưởng tốc

độ kinh tế theo hướng ổn định, bền vững và tạo sự chuyển biến mạnh về chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế

Chiến lược phát triển KT - XH Thị xã Vĩnh Yên giai đoạn 2001 - 2010 được xây dựng chủ yếu nhằm vào các yếu tố cơ bản cấu thành đô thị, đảm bảo các nhân tố và điều kiện để Vĩnh Yên có thể trở thành thành phố trực thuộc Tỉnh, phát triển Vĩnh Yên một cách toàn diện Tuy nhiên, chiến lược tiếp tục

nhìn nhận vai trò mới của khu vực kinh tế tư nhân thông qua việc mở rộng cơ cấu và loại hình của kinh tế tư nhân khi tham gia vào nền kinh tế thị xã

Năm 2005 đánh dấu sự chuyển biến lớn của kinh tế cả nước và của Tỉnh dưới tác động mạnh mẽ của việc Việt Nam tích cực chủ động thực hiện các lộ trình cam kết hội nhập kinh tế quốc tế với các nước, chuẩn bị các bước gia nhập tổ chức thương mại quốc tế WTO Đứng trước tình hình mới, để hòa nhập vào sự phát triển mạnh của cả nước, quán triệt Nghị quyết Đại hội Đảng

bộ tỉnh Vĩnh Phú lần thứ XIV( 2005), tháng 10/ 2005, Đại hội đại biểu lần thứ XVIII của Đảng bộ Thị xã đã được tổ chức, hoạch định phương hướng, nhiệm

vụ 5 năm 2006 - 2010 và định hướng tới năm 2020 của Thị xã Vĩnh Yên Trong báo cáo chính trị trình tại Đại hội đã nêu mục tiêu tổng quát mà Vĩnh Yên cần hướng tới trong những năm 2006 - 2010 và về sự phát triển kinh tế, báo cáo đã nêu ra: phát huy mọi tiềm năng và nguồn lực, chuyển dịch nhanh

cơ cấu kinh tế, tiếp tục phát triển kinh tế thị trường nhiều hình thức sở hữu và nhiều thành phần kinh tế theo định hướng XHCN, đặc biệt thành phần kinh tế ngoài quốc doanh tham gia tích cực đầu tư khai thác các thế mạnh của thị xã

để đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế.[9,tr.25]

Đại hội đại biểu lần thứ XVIII của Đảng bộ Thị xã là Đại hội của “ Trí tuệ,

đoàn kết, đổi mới và phát triển bền vững”, mở ra thời kỳ mới của Thị xã,

thời kỳ đẩy nhanh nhịp độ tăng trưởng trên con đường CNH- HĐH, đồng thời, đẩy nhanh tiến trình phát triển từng bước của khu vực kinh tế tư nhân Như vậy, Đảng bộ Vĩnh Yên đã có sự đổi mới nhận thức, tư duy về vị trí của kinh tế tư nhân Kinh tế tư nhân đã được thừa nhận là một bộ phận hình thành nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, hoạt động bình đẳng với các khu vực kinh tế khác Việc nhìn nhận đầy đủ, khách quan và khoa học hơn về khu vực kinh tế tư nhân như thế tạo điều kiện để khu vực kinh tế này phát huy hơn nữa vai trò của mình Tư duy lý luận và tư duy kinh tế đều thay đổi theo

hướng tích cực, tiếp tục “cởi trói” cho kinh tế tư nhân Không chỉ có thay đổi

nhận thức về vị trí mới của kinh tế tư nhân, Đảng bộ thị xã còn xây dựng và

hoàn thiện thể chế phù hợp cho sự phát triển kinh tế nói chung và kinh tế tư nhân nói riêng

2.2 Đổi mới cơ chế chính sách, thúc đẩy kinh tế tƣ nhân phát triển

Do nhận thức về vị trí quan trọng của kinh tế tư nhân, Đảng bộ Vĩnh Yên cần có một chiến lược quản lý vĩ mô thích hợp để kinh tế tư nhân thực sự hòa nhập vào nền kinh tế quốc dân với tinh thần công bằng, bình đẳng và đảm bảo khu vực kinh tế này đạt lợi nhuận khá Mặt khác, với quá trình phát triển nhanh và hiện đại của nền kinh tế, đặc biệt, Vĩnh Yên đang trong quá trình phát triển trở thành thành phố trực thuộc tỉnh, môi trường kinh doanh thay đổi thì các chính sách, cơ chế của Đảng với kinh tế tư nhân phải thường xuyên đổi mới cho phù hợp với tình hình mới Vì thế, đổi mới cơ chế chính sách để thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển trở nên cần thiết và tất yếu

2.2.1 Phát triển khu vực kinh tế tư nhân theo ngành nghề sản xuất kinh doanh và theo vùng lãnh thổ

Để có thể khơi dậy nguồn lực của thị xã trong tiến trình thúc đẩy quá trình trở thành thành phố loại III, Đảng bộ Vĩnh Yên đã có chủ trương phát triển đa dạng hóa ngành nghề sản xuất kinh doanh và phát triển theo vùng lãnh thổ đối với khu vực kinh tế tư nhân

* Trong lĩnh vực sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp

Nông nghiệp chiếm một tỷ lệ lớn trong dân số khoảng 80% và 70% lực lượng lao động xã hội Đây là nơi cung cấp lương thực, thực phẩm và nguồn nguyên liệu đầu vào, đồng thời là thị trường tiêu thụ sản phẩm quan trọng của công nghiệp và nhiều ngành kinh tế khác Chính sự ổn định và phát triển vững chắc của khu vực này là điều kiện vô cùng quan trọng cho việc ổn định kinh

tế - xã hội của thị xã Sự phát triển khu vực kinh tế tư nhân trong nông nghiệp được thể hiện thông qua hình thức kinh tế hộ nông dân độc lập, tự chủ và kinh

tế trang trại

Trong Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu Đảng bộ thị xã lần thứ XVII (tháng 11/2000) chỉ rõ nhiệm vụ và giải pháp cho từng ngành kinh tế Đối với việc phát triển nông, lâm nghiệp và thủy sản, Báo cáo nêu:

- Củng cố phát triển vùng trồng rau sạch ở Tích Sơn, Định Trung, vùng hoa

ở Đống Đa, Đồng Tâm, Liên Bảo, Tích Sơn, mô hình sản xuất giống ở Hội Hợp Khuyến khích trồng cây ăn quả có giá trị kinh tế cao, từng bước tạo thành vùng sản xuất hàng hóa

- Chăn nuôi bò, lợn vẫn là sản phẩm hàng hóa chủ yếu, khuyến khích phát triển mô hình trang trại chăn nuôi theo hướng công nghiệp

- Đầu tư mở rộng diện tích nuôi trồng thủy sản theo hướng cải tạo vùng trũng Đẩy mạnh các dự án nuôi trồng thủy sản theo quy mô công nghiệp

- Củng cố hoàn thiện mô hình HTX nông nghiệp kiểu mới, mở rộng dịch

vụ nhất là dịch vụ giao giống cây trồng, vật nuôi, dịch vụ về vốn, chế biến và tiêu thị nông sản

Nghị quyết của Đại hội đại biểu Đảng bộ thị xã lần thứ XVII đã đưa ra quan điểm phát triển nông nghiệp theo lợi thế của từng ngành nghề sản xuất

và từng vùng, trên cơ sở đó, hình thành các vùng nông nghiệp và các mô hình trang trại, HTX nông nghiệp có quy mô và thế mạnh khác nhau, tạo nên sự đa dạng và sự phân vùng của cơ cấu kinh tế tư nhân trong nông nghiệp Quan điểm này tiếp tục được cụ thể hóa trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Thị xã Vĩnh Yên giai đoạn 2001- 2010

Chiến lược nhấn mạnh định hướng phát triển đối với nông nghiệp đó là coi sản xuất nông nghiệp là sản xuất hàng hóa phục vụ đô thị và xuất khẩu Chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu theo hướng đa dạng hóa, đưa chăn nuôi thành ngành sản xuất chính Phấn đấu phát triển nông nghiệp theo lợi thế từng vùng, phấn đấu dần đến năm 2005 hoàn chỉnh bước đầu các vùng sản xuất nông nghiệp có quy mô và thế mạnh khác nhau phù hợp với sự phát triển đô thị Điểm khác ở đây việc phát triển nông nghiệp nói chung và kinh tế tư nhân