Vai trò của tiếng trong thơ ca (chương trình cũ)

PHÂN MÔN TIẾNG VIỆTVai trò của “tiếng” trong thơ ca... “Tiếng” là căn cứ để lập ra các thể thơ - Người ta thường lấy số tiếng trong mỗi câu thơ kết hợp số câu/bài để xác định thể thơ..

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ

đến dự giờ

LỚP 11 TOÁN

PHÂN MÔN TIẾNG VIỆT

Vai trò của “tiếng”

trong thơ ca

Kiểm tra bài cũ

1 Đơn vị cơ bản của tiếng Việt là “tiếng”

Về mặt ngữ âm, “tiếng” được gọi là gì ?

Tiếng là một âm tiết.

2 Xét về cấu tạo âm tiết tiếng Việt, có hai đặc điểm nào

đáng lưu ý?

- Âm tiết nào cũng mang thanh điệu

+ Thanh bằng : ngang, huyền,

+ Thanh trắc : hỏi, ngã, sắc, nặng

- Mỗi âm tiết thường gồm hai phần: âm đầu và vần

BÀI HỌC

1 “Tiếng” trong truyền thống thơ ca

“Tiếng” là cái cầu nối gắn thơ với ca:

+ thơ có thể ca

+ ca có thể dùng thơ làm lời

 khái niệm thơ ca

1 Cho biết số tiếng trong mỗi dòng thơ, từ đó suy ra thể thơ:

 Trường hợp 1:

“Cây đa cũ, bến đò xưa ” Bộ hành có nghĩa, nắng mưa cũng chờ” (Ca dao)

 dòng trên 6 tiếng, dòng dưới 8 tiếng  thể thơ lục bát

Trường hợp 2:

“Mỗi năm hoa đào nở

Lại thấy ông đồ già

Bày mực tàu, giấy đỏ

Bên phố đông người qua” (Thơ Vũ Đình Liên)

 mỗi dòng đều có 5 tiếng  thể thơ ngũ ngôn

KHẢO SÁT

1 “Tiếng” trong truyền thống thơ ca

2 “Tiếng” là căn cứ để lập ra các thể thơ

- Người ta thường lấy số tiếng trong mỗi câu thơ (kết hợp số câu/bài) để xác định thể thơ Ta gọi đó là lượng thơ

- Một số thể thơ thường gặp: Lục bát, Song thất lục bát, Ngũ ngôn, Thất ngôn tứ tuyệt , Thất ngôn bát cú, Tự do, …

3 “Tiếng” là căn cứ để ngắt nhịp trong mỗi câu thơ

Ngắt nhịp không chỉ để hiểu thơ mà còn để đọc thơ

a Nói đến nhịp thơ do “tiếng” tạo nên là nói đến tiết tấu của thơ Khi ngắt nhịp, ta tạo nên bước thơ

b Nhìn chung, ta thường gặp nhịp chẵn (hai âm tiết), nhịp lẻ

(ba âm tiết) và sự phối hợp giữa hai loại nhịp đó

1 “Tiếng” trong truyền thống thơ ca

2 “Tiếng” là căn cứ để lập ra các thể thơ

THỰC HÀNH

Thử ngắt nhịp cho mỗi dòng thơ dưới đâ “Non cao tuổi vẫn chưa già

Non thời nhớ nước, nước mà quên non”

(Thơ Tản Đà)

Đáp án

“Non cao tuổi / vẫn chưa già

 nhịp lẻ 3/3

Non thời /nhớ nước /nước mà / quên non”

 nhịp chẳn 2/2/2/2

1 “Tiếng” trong truyền thống thơ ca

2 “Tiếng” là căn cứ để lập ra các thể thơ

3 “Tiếng” là căn cứ để ngắt nhịp trong mỗi câu thơ

a bước thơ

b tiết tấu

c Bước thơ còn tuân theo luật phối thanh (bằng, trắc), tạo nên tính du dương, trầm bổng của lời thơ

Ví dụ: Trăm năm /trong cõi /người ta

2B 4T 6B

Chữ Tài /chữ mệnh /khéo là /ghét nhau

2B 4T 6B 8B

1 “Tiếng” trong truyền thống thơ ca

2 “Tiếng” là căn cứ để lập ra các thể thơ

3 “Tiếng” là căn cứ để ngắt nhịp trong mỗi câu thơ

a bước thơ

b tiết tấu

c luật phối thanh

d Tiết tấu thơ còn được tạo nên bởi :

+ phép điệp (điệp âm, điệp thanh, điệp từ, điệp dòng, điệp đoạn)

 tạo nên tính dìu dặt của tiết tấu

+ phép đối (bằng trắc, các vế câu,…)

1 “Tiếng” trong truyền thống thơ ca

2 “Tiếng” là căn cứ để lập ra các thể thơ

3 “Tiếng” là căn cứ để ngắt nhịp trong mỗi câu thơ

4 “Thanh” của mỗi “tiếng” là căn cứ để xác định luật bằng trắc

Thực hành bài tập trong Sách giáo khoa