các phương phao lai

 Qua hình ảnh trên em hãy cho biết thế nào là tự thụ phấn ?  Tự thụ phấn và giao phối cận huyết khác nhau cơ bản ở điểm nào ?... Tự thụ phấn- Giao phối cận huyết và hiện tượng thoái

Bài 7 :

Các phương pháp lai

GV soạn : Nguyễn ThanhThủy Trường THPT Vũng Tàu

Thành phố Vũng Tàu

 Qua hình ảnh trên em hãy cho biết thế nào là tự thụ phấn ?



 Tự thụ phấn và giao phối cận huyết

khác nhau cơ bản ở điểm nào ?

 Trong thí nghiệm về 1 giống ngô :

Chiều cao trung bình 2,93 m, năng suất trung bình 47,6tạ/ha

Bị bắt buộc tự thụ phấn qua 15 thế hệ

Chiều cao cây 2,46m , năng suất 24,1tạ/ha

Đến thế hệ thứ 30 :

Chiều cao cây 2,34m, năng suất 15,2tạ /ha

I Tự thụ phấn- Giao phối cận huyết và hiện

tượng thoái hóa :

1, Khái niệm :

•Tự thụ phấn : Là trường hợp giao tử đực và giao tử cái

tham gia thụ tinh trên cùng 1 hoa lưỡng tính hay từ

những hoa đơn tính cùng một cây

Giao phối cận huyết (giao phối gần) :

 Là sự giao phối giữa những cơ thể cùng chung bố mẹ

hoặc giữa bố mẹ với con cái của chúng

Ở vật nuôi : giao phối cận huyết làm sức đẻ giảm , xuất hiện các quái thai dị hình , cơ thể suy yếu

Hiện tượng thoái hóa giống :

Ở cây trồng : tự thụ phấn bắt buộc qua nhiều thế hệ thì các thế hệ sau sẽ : sinh trưởng phát triển chậm , chống chịu kém , xuất hiện các tính trạng xấu , năng suất giảm nhiều cây chết

 Tại sao lại có hiện tượng thoái hóa giống ?

2 Nguyên nhân sự thoái hóa giống :

* Tỉ lệ thể dị hợp trong quần thể giảm dần → Ưu thế lai giảm dần

* Tỉ lệ thể đồng hợp tăng , trong đó các gen lặn có hại được biểu hiện ra kiểu hình

 Vì sao trong luật hôn nhân gia đình người ta không cho những người có quan hệ huyết thống lấy nhau ?

* Củng cố một tính trạng mong muốn

* Là bước trung gian tạo dòng thuần để chuần bị lai khác dòng tạo ưu thế lai

•* Phát hiện gen xấu để loại bỏ

 3.Vai trò của phương pháp tự thụ phấn :

 Trong chăn nuôi và trồng trọt người ta có sử dụng phương pháp tự thụ phấn và giao

phối cận huyết không ?

 Vì sao ưu thế lai thể hiện cao nhất ở f1 sau đó giảm dần qua các thế hệ ?

 Vì sao cơ thể lai khác dòng có ưu thế

hơn bố mẹ chúng ?

 II.Lai khác dòng – Ưu thế lai :

 1 Hiện tượng ưu thế lai :

Khi lai 2 dòng thuần chủng có kiểu gen khác nhau thì ở f1 có sức sống hơn hẳn bố mẹ : sinh trưởng nhanh , phát triển mạnh , chống chịu tốt ,năng suất cao

Ưu thế lai biểu hiện rõ nhất trong lai khác dòng – Lai khác dòng có đồng đều cao về phẩm chất và năng suất

Ưu thế lai biểu hiện cao nhất ở f1 sau đó giảm dần qua các thế hệ

Em hãy giải thích cơ sở của ưu thế lai ?

 2 Nguyên nhân của ưu thế lai :

 a Giả thuyết về trạng thái dị hợp :

Trong cơ thể lai phần lớn các gen nằm trong cặp gen dị hợp

trong đó các gen lặn không được biểu hiện

AABBCC x aabbcc

AaBbCc

 b Giả thuyết vế tác động cộng gộp của các gen trội có lợi :

Một dòng mang 2 gen trội lai với một dòng mang 1 gen trội cho dòng mang 3 gen trội có lợi

AAbbCC x aaBBcc

AaBbCc

c Giả thuyết siêu trội :

Sự tương tác giữa 2 alen khác nhau về chức phận của cùng 1 lôcut dẫn đến hiệu quả bổ trợ , mở rộng phạm vi biểu hiện kiểu hình

AA < Aa > aa

 Ở thuốc lá cặp gen aa quy định khả năng chịu lạnh tới

10oC

AA quy định khả năng chịu nóng tới 35oC

Aa chịu được nhiệt độ 10oC- 35oC

 3 Phương pháp tạo ưu thế lai :

Ở thực vật :

• Lai khác dòng đơn :

•P Dòng A x dòng B

•F1 ưu thế lai C

Lai khác dòng kép :

P Dòng A x dòng BF1 ưu thế lai C

P Dòng D x dòng EF1 ưu thế lai G

P Ưu thế lai C x Ưu thế lai G

Ưu thế lai H

•Lai thuận nghịch : Ưu thế lai phụ thuộc vào cả đặc tính tế bào chất vì vậy phép lai thuận nghịch cho hiệu quả ưu thế lai không giống nhau

Ở động vật :

Phổ biến là lai giữa 2 nòi trong phép lai kinh tế

 Biện pháp duy trì củng cố ưu thế lai :

 * Đối với cây trồng : có thể sử dụng sinh sản sinh dưỡng

thay cho sinh sản hữu tính

* Đối với vật nuôi :Ưu thế lai được duy trì , củng cố bằng

lai luân phiên , con lai được tạo ra trong mỗi thế hệ được lần lượt cho lai với dạng bố mẹ ban đầu

 Để hạn chế việc truyền các gen xấu cho đời sau nên có những biện pháp gì ?

Câu 1: Nếu kiểu gen P gồm toàn gen trội có lợi ở trạng thái đồng hợp hoặc mang đột biến lặn có lợi thì tự phối có dẫn đến hiện tượng thoái hóa giống không ? Tại sao?

Câu 3 : Cơ sở di truyền học của ưu thế lai là :

a Ở cơ thể f1 dị hợp , gen lặn có hại bị gen trội lấn át

b Tập trung các gen trội có lợi từ cả bố và mẹ làm tăng

cường tác động cộng gộp của các gen trội

c Cơ thể dị hợp của các alen luôn tốt hơn thể đồng hợp

Bài học đến đây là hết