đảng cộng sản việt nam lãnh đạo phát huy vai trò thanh niên theo tư tưởng hồ chí minh tu nam 2001 den nam 2010

Trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên, Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng một cách sáng tạo, linh hoạt nhằm phát huy tối đa tiềm năng to lớn của thanh niên trong sự nghiệp CNH -

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

- -

ĐẶNG THỊ HUYỀN TRANG

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO PHÁT HUY VAI TRÒ THANH NIÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2010

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

Hà Nội - 2012

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

- -

ĐẶNG THỊ HUYỀN TRANG

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO PHÁT HUY VAI TRÒ THANH NIÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ THANH NIÊN TRONG TIẾN TRÌNH CÁCH MẠNG VÀ SỰ VẬN DỤNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TỪ NĂM 1986 ĐẾN NĂM 2000 16

1.1 Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong tiến trình cách mạng Việt Nam 160

1.1.1 Sự tiếp thu và kế thừa những quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về vai trò thanh niên 16 0

1.1.2 Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên 22

1.2 Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong tiến trình cách mạng 404

1.2.1 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân 40 1.2.2 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong những năm từ 1986 đến năm 2000 45 39

Chương 2: ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO PHÁT HUY VAI TRÒ THANH NIÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TỪ NĂM

2001 ĐẾN NĂM 2010 49 3

2.1 Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò

thanh niên trong giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2005 49

2.1.1 Bối cảnh lịch sử 49 3

2.1.2 Chủ trương của Đảng về công tác vận động thanh niên từ năm

2001 đến năm 2005 51

2.1.3 Kết quả công tác vận động thanh niên của Đảng trong những năm

2001 – 2005 59

2.2 Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2010 69

2.2.1 Bối cảnh lịch sử 69

2.2.2 Chủ trương của Đảng trong việc phát huy vai trò thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh từ năm 2006 đến năm 2010 77

2.2.3 Kết quả công tác vận động thanh niên của Đảng trong những năm 2006 – 2010 83

Chương 3: NHẬN XÉT CHUNG VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM CHỦ YẾU 98

3.1 Nhận xét chung 98

3.1.1 Thành tựu 107

3.1.2 Hạn chế 115

3.2 Những kinh nghiệm và giải pháp chủ yếu 1182

3.2.1 Những kinh nghiệm 118 2 3.2.2 Một số giải pháp chủ yếu 120

KẾT LUẬN 128 2 TÀI LIỆU THAM KHẢO 131

NXB: Nhà xuất bản TNCS: Thanh niên Cộng sản TNXP: Thanh niên xung phong TNTP: Thiếu niên tiền phong

XHCN: Xã hội chủ nghĩa

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Nhìn lại chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam

có thể thấy rằng trong mỗi giai đoạn, mỗi chiến công đều có sự đóng góp to lớn của các thế hệ thanh niên Bởi lẽ, từ xưa đến nay thanh niên luôn được coi là rường cột của đất nước, là tương lai của dân tộc và là hạnh phúc của mỗi gia đình

Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, thanh niên đã có những đóng góp quan trọng trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, đánh tan bè lũ thực dân, đế quốc giành lấy độc lập tự do để xây dựng nên nước Việt Nam hòa bình, thịnh vượng như ngày hôm nay

Với thế hệ trẻ, chiến tranh luôn là một thử thách khắc nghiệt Nhưng cũng qua chiến tranh, trước vận mệnh sống còn của cả dân tộc, những con người trẻ tuổi của đất nước Việt Nam được tôi luyện, trưởng thành, năng lực, phẩm chất cách mạng được bộc lộ rõ nét

Là một bộ phận đông đảo trong xã hội và có tiềm năng to lớn, do vậy, tạo dựng được cả một thế hệ thanh niên đ y hào khí, làm nên sự nghiệp vẻ vang là thành quả đáng tự hào của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh Vai trò lịch sử ấy của thanh niên đã được khơi dậy và phát triển ngay từ những năm

đ u thế kỷ XX khi Nguyễn Ái Quốc bắt đ u truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin

về nước và chuẩn bị tiến tới thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam Người đã vận dụng một cách sáng tạo học thuyết Mác - Lênin về thanh niên, luôn xem thanh niên như một t ng lớp xã hội đang trong quá trình hình thành và phát triển về mọi mặt chính trị, đạo đức, thể chất và cả về thế giới quan Cho nên

trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn quan tâm đến công tác giáo dục và đào tạo nhằm phát huy vai trò, sức mạnh của thanh niên Người khẳng định: Tương lai dân tộc, tiền đồ của Tổ quốc và sự thành công của cách mạng ph n lớn phụ thuộc vào việc giáo dục

và đào tạo thanh niên Người chỉ rõ: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một ph n lớn là do các thanh niên Thanh niên muốn làm chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh th n và lực lượng của mình, phải làm việc để chuẩn bị cái tương lai đó” [50, tr.853] Không chỉ nhận thấy vai trò lịch sử của thanh niên trong kháng chiến, kiến quốc mà Người còn chỉ rõ vai trò quyết định của

thanh niên đến sự thành công của cuộc cách mạng XHCN sau này Trong Di chúc để lại, Người căn dặn: Đảng c n phải chăm lo giáo dục đạo đức cách

mạng cho thanh niên để đào tạo thanh niên trở thành những người kế thừa xứng đáng sự nghiệp cách mạng xây dựng XHCN

Ngày nay chiến tranh đã qua đi, cả dân tộc bước vào thời kì xây dựng CNXH, đưa đất nước sánh ngang với các cường quốc năm châu như Bác Hồ

đã từng mong m i Trách nhiệm ấy lại được đặt lên vai thế hệ trẻ – những chủ nhân tương lai của đất nước

Trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên, Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng một cách sáng tạo, linh hoạt nhằm phát huy tối đa tiềm năng to lớn của thanh niên trong sự nghiệp CNH - HĐH đất nước Nghị quyết Hội nghị l n thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII đã chỉ rõ: Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường XHCN hay không, ph n lớn là tuỳ thuộc vào lực lượng thanh niên

Công cuộc đổi mới đất nước do Đảng khởi xướng và lãnh đạo trong những năm vừa qua đã thu được nhiều thắng lợi to lớn, tạo ra những tiền đề

c n thiết để đưa đất nước chuyển sang thời kỳ phát triển mới - thời kỳ đẩy

mạnh CNH - HĐH Từ yêu c u thực tiễn của sự nghiệp cách mạng, đòi h i Đảng không ngừng đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo đối với công tác thanh niên Đây là vấn đề vừa có tính nguyên tắc, vừa có tính thực tiễn sâu sắc, đồng thời đáp ứng yêu c u cấp bách trong giai đoạn cách mạng hiện nay

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới là để khẳng định sự đúng đắn của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc đánh giá vị trí, vai trò, trách nhiệm của thanh niên đối với đất nước trong lịch sử cũng như trong giai đoạn hiện nay Qua đó nhằm phát huy ngày càng tốt hơn sức mạnh tiềm tàng của tuổi trẻ cho sự phát triển và phồn vinh của đất nước Với ý nghĩa đó, tác giả

chọn đề tài: “Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo phát huy vai trò thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh từ năm 2001 đến năm 2010” làm luận văn thạc sĩ

Lịch sử, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên từ lâu luôn là một vấn đề thu hút được sự quan tâm nghiên cứu, tìm hiểu của nhiều nhà khoa học Trên cơ sở những tư tưởng đó, Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng một cách có hiệu quả tiềm năng và sức mạnh của thanh niên trong công cuộc xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Dù ở thời kỳ nào, Đảng cũng luôn quan tâm, tổ chức, vận động thanh niên và thực tế cho thấy công tác này đã đạt được nhiều thành tựu, đóng góp to lớn vào thắng lợi chung của cách mạng, trong đó phải kể đến thời kỳ đổi mới đất nước Do vậy, đã có nhiều công trình của các cá nhân, tổ chức đề cập đến hoặc đi sâu phân tích, tổng kết ở một khía cạnh hay góc độ nào đó thuộc lĩnh vực này Có thể chia các công trình ấy theo các nhóm sau:

Nhóm thứ nhất là những công trình nghiên cứu về thanh niên: Tác phẩm Về thanh niên của Các Mác (Nxb Sự thật, H.1978); Bàn về vai trò và nhiệm vụ của thanh niên của Lênin và Stalin (Nxb Sự thật, H.1959) Và vai trò của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam như: Lê Duẩn với

tác phẩm Thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa (Nxb Sự thật, H.1982); Dương Tự Đam: Tuổi trẻ Việt Nam với chủ nghĩa yêu nước trong lịch sử dân tộc (Nxb Thanh niên, H.2008); Thanh niên với đạo đức cộng sản của Đào Tùng (Nxb Thanh niên, H.1962); Lịch sử Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và phong trào thanh niên Việt Nam (1925 – 2004) (Nxb Thanh Niên, H.2005), và Lịch sử Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh và phong trào thanh niên Việt Nam (1925 - 2007) (Nxb Thanh Niên, H.2007) do Văn Tùng chủ biên

Những công trình nghiên cứu trên đây đã thể hiện được vai trò và những đóng góp của thanh niên trong lịch sử dân tộc Thông qua đó, công tác vận động thanh niên của Đảng được đề cập đến một cách gián tiếp thông qua những chủ trương, đường lối lãnh đạo của Đảng

Nhóm thứ hai là một số công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh

về thanh niên và vai trò của thanh niên; quá trình Đảng lãnh đạo sự nghiệp đổi mới đất nước và sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên trong giai đoạn hiện nay: Trước hết thông qua những tác phẩm, bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh về công tác thanh niên: Thanh niên phải làm gì, Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 5 (Nxb Chính trị Quốc gia, H.2000); Thư gửi thanh niên,

Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 6 (Nxb Chính trị Quốc gia, H.2000); Vì độc lập

tự do vì chủ nghĩa xã hội thanh niên ta hăng hái tiến lên (Nxb Thanh niên, H.1970); Về giáo dục và tổ chức thanh niên (Nxb Thanh niên, H.2002); Về vai trò và nhiệm vụ của thanh niên (Nxb Sự thật H.1978); Thanh niên với chủ nghĩa anh hùng cách mạng (Nxb Thanh niên, H.1968) Một số tác

phẩm đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên của các tác giả: Đoàn

Nam Đàn với Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên, (Nxb Chính trị Quốc gia, H.2008), Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên (Nxb Thanh niên, H.1973); Bác Hồ với sự nghiệp bồi dưỡng thế hệ trẻ của Đặng Xuân Ký

(Nxb Thanh niên, H.1985); Hồ Chí Minh về giáo dục và tổ chức thanh niên

của Quang Vinh (Nxb Thanh niên, Hà Nội, 2002)

Về quá trình lãnh đạo của Đảng với sự nghiệp đổi mới có các Văn kiện

Đảng (Nxb Chính trị Quốc gia, H.2004), hay như tác phẩm Một số kinh nghiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới do Nguyễn

Trọng Phúc chủ biên (Nxb Chính trị Quốc gia, H.2000)

Về sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên của Đảng Cộng

sản Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới có các công trình: Đào tạo thế hệ trẻ của dân tộc thành những người chiến sĩ cách mạng dũng cảm, thông minh, sáng tạo của Phạm Văn Đồng (Nxb Giáo dục, H.1969); Tập hợp đoàn kết rộng rãi thanh niên vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh của Vũ Oanh (Nxb Thanh niên, H.1995); Thanh niên với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước của Hồ Đức Việt (Nxb Thanh niên, H.1996); Tập hợp đoàn kết thanh niên thông qua phong trào hành động cách mạng trong thời kỳ đổi mới của Đặng Cảnh Khanh và Nguyễn Hồng Thanh (Nxb Thanh niên, H.1997); Bùi Đình Phong với Vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới (Nxb Lao động, H.1997); Đáng chú ý, g n đây có cuốn sách Đảng Cộng sản Việt Nam với công tác vận động thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước (Nxb Chính trị Quốc gia, H.2001) do Nguyễn Văn Hùng, Ban Dân vận Trung ương, chủ biên; Vấn đề thanh niên nhìn nhận và dự báo do Nxb

Thanh niên sưu t m, giới thiệu và xuất bản tập 1 năm 1994, tập 2 năm 1995;

Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong cách mạng Việt Nam của

tác giả Tr n Quy Nhơn (Nxb Thanh niên, H.2004) Bộ sách Văn kiện Đảng

về công tác thanh niên, tập II (Nxb Thanh niên, Hà Nội, 1974)

Các công trình nêu trên đã đề cập đến vị trí, vai trò, nhiệm vụ của thanh niên trong tiến trình cách mạng, những vấn đề lý luận và thực tiễn Nội dung được bàn đến nhiều nhất là công tác thanh niên của Đảng từ sau năm

1975 đến nay, đặc biệt tập trung vào thời kỳ đổi mới Do vậy, nhiệm vụ của luận văn là phải làm rõ hơn nữa sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên của Đảng trong giai đoạn đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước từ năm 2001 đến năm 2010

Nhóm thứ ba là một số kỷ yếu khoa học, bài báo, tạp chí, luận văn, luận án liên quan tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và vận dụng của Đảng trong sự nghiệp đổi mới: Các bài viết có nội dung liên quan đến đề tài luận văn được đăng trên các tạp chí: Tạp chí Tổ chức Nhà nước, Tạp chí Xây dựng Đảng, Tạp chí Giáo dục lý luận, Tạp chí Lý luận chính trị, Tạp chí Lịch sử Đảng, Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, Thông tin công tác tư tưởng lý luận, Tạp chí Quản lý Nhà nước, Tạp chí Khoa học chính trị, Tạp chí Thanh niên, Tiền phong, Tuổi trẻ

Bên cạnh đó còn có các luận văn, luận án: Tr n Thị Nhơn với đề tài Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên và sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong công cuộc xây dựng đất nước (Luận án Tiến sĩ Lịch sử, Học

viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, H.2001), Tr n Thị Kim Dung với đề

tài Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh với việc giáo dục đạo đức thanh niên Việt Nam hiện nay (Luận văn Thạc sĩ Triết học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, H.2009); Nguyễn Quang Liệu với đề tài Cuộc vận động thanh niên miền Bắc của Đảng Lao động Việt Nam (1965 - 1975) (Luận án tiến sĩ Lịch

sử, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, H.2010); Nguyễn Thu Trang với

Quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cho thanh niên và vận dụng vào điều kiện hiện nay, Luận văn Thạc sĩ Khoa học chính trị (Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, H.2008) Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam trong điều kiện lịch sử mới của Phạm Đình Nghiệp (Đề

tài khoa học mã số KTN 96-01, 1996)

Những công trình, những chuyên luận, bài viết nêu trên, dưới nhiều cách tiếp cận trình bày khác nhau, đã làm sáng t thêm các vấn đề cụ thể về

vai trò của thanh niên đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn to lớn Kết quả của những công trình này là tài liệu tham khảo trong quá trình đánh giá về sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên của Đảng Cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp CNH – HĐH đất nước

Như vậy, có thể khẳng định những công trình nghiên cứu liên quan đến thanh niên, tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam đã được công bố là rất đa dạng, phong phú dưới nhiều góc độ, mức độ và nội dung khác nhau Đó là những công trình nghiên cứu công phu, nghiêm túc, có giá trị khoa học và thực tiễn của các học giả, các nhà hoạt động chính trị, nhà nghiên cứu lịch sử

Các kết quả nghiên cứu của các tác giả đi trước chính là nguồn tài liệu không nh , là những căn cứ, gợi ý quý báu, có giá trị giúp tôi tìm hiểu và phát triển sâu sắc hơn, toàn diện hơn các vấn đề liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong sự

nghiệp CNH – HĐH đất nước (từ năm 2001 đến năm 2010)

- Sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên của Đảng trong sự

nghiệp CNH - HĐH đất nước (từ năm 2001 đến năm 2010) Thông qua đó,

khẳng định vai trò trực tiếp và tính chủ động, sáng tạo của Đảng trong quá trình chỉ đạo, đề ra đường lối giúp thanh niên có điều kiện phát huy tiềm năng của mình trong công cuộc xây dựng đất nước Từ đó, giáo dục thanh niên tiếp tục giữ vững truyền thống vẻ vang của các thế hệ đi trước trong sự nghiệp

xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong cách mạng Việt Nam

- Khái quát hệ thống quan điểm, nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong cách mạng Việt Nam

- Làm rõ sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên của Đảng Cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp CNH - HĐH đất nước (từ năm

- Giới hạn thời gian: từ năm 2001 đến năm 2010

- Giới hạn nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu tư tưởng

Hồ Chí Minh về vai trò của thanh niên và sự vận dụng, tổ chức, chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kì đẩy mạnh CNH – HĐH đất nước (từ năm 2001 đến năm 2010) Trên cơ sở đó, nhấn mạnh vai trò và sức mạnh,

tiềm năng to lớn của đội ngũ thanh niên hiện nay

6 Phương pháp nghiên cứu và nguồn tài liệu

6.1 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận sử học, luận văn kết hợp với các phương pháp khác như: phương pháp logic, thống kê, tổng hợp, so sánh nguồn tài liệu, phân tích, đánh giá để có thể tiếp cận vấn đề một cách bao quát nhất

và tổng hợp thông tin một cách đ y đủ nhất

6.2 Nguồn tư liệu

Để nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của thanh niên và sự vận dụng những tư tưởng đó của Đảng Cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp

CNH - HĐH đất nước (từ năm 2001 đến năm 2010), tác giả chủ yếu sử dụng các nguồn tài liệu sau:

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và vai trò của thanh niên

- Các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về công tác vận động thanh niên trong những năm 2001 đến năm 2010

- Các văn kiện của Đảng từng thời kỳ

- Nguồn tài liệu thành văn trên các sách, báo, tạp chí có liên quan đến nội dung của luận văn

- Các luận văn, luận án về tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và sự vận dụng những tư tưởng đó của Đảng Cộng sản Việt Nam

7 Những đóng góp của luận văn

- Bằng kết quả nghiên cứu, luận văn đề cập có hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong cách mạng Việt Nam; những quan điểm của Hồ Chí Minh dựa trên cơ sở truyền thống dân tộc, chủ nghĩa Mác – Lênin

về vấn đề thanh niên và phát triển phù hợp với điều kiện Việt Nam

- Đề cập đến quá trình Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong lãnh đạo xây dựng đất nước Nêu rõ những nhiệm vụ đang đặt ra cho tổ chức Đoàn TNCS, Hội LHTN trong tập hợp và phát huy vai trò thanh niên trong giai đoạn hiện nay

- Những kinh nghiệm bước đ u về phát huy vai trò thanh niên có ý nghĩa

lý luận và phương pháp luận cũng như chỉ đạo hoạt động thực tiễn cho công tác vận động thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp CNH – HĐH đất nước

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài ph n mở đ u, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong tiến trình

cách mạng và sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1986 đến năm 2000

Chương 2: Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo phát huy vai trò thanh

niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh từ năm 2001 đến năm 2010

Chương 3: Nhận xét chung và một số kinh nghiệm chủ yếu

Mặc dù rất khâm phục tinh th n yêu nước của các sĩ phu, văn thân, chí

sĩ xả thân vì nước, nhưng Người không tán thành đường lối cứu nước của các bậc tiền bối Tư tưởng yêu nước của Nguyễn Tất Thành tuy lúc đó chưa gặp chủ nghĩa xã hội, nhưng đã thể hiện t m vóc vượt xa những quan điểm cứu nước đương thời về sự mẫn cảm của trí tuệ

Ngày 5/6/1911, trên con tàu Amiraal Latouche Tréville, từ Cảng Nhà Rồng, Nguyễn Tất Thành rời Tổ quốc thân yêu ra đi tìm đường cứu nước Hành trang người mang theo không có gì ngoài tấm lòng yêu nước và đôi bàn tay lao động với quyết tâm tìm ra chân lý để trở về cứu dân, cứu nước kh i kiếp đọa đày, nô lệ:

Từ đó người đi những bước đ u Lênh đênh bốn biển với con tàu

Cuộc đời sóng gió trong than bụi

Tay đốt lò, lau chảo, thái rau

(“Ba mươi năm đời ta có Đảng” của nhà thơ Tố Hữu)

Sau những năm bôn ba h u khắp các châu lục trên thế giới, cuối năm

1917 Nguyễn Tất Thành trở lại Pháp, gia nhập Đảng Xã hội Pháp (1919)

Ngày 18/6/1919, thay mặt “Hội những người Việt Nam yêu nước” tại Pháp, Nguyễn Tất Thành gửi đến Hội nghị Vécxai bản yêu sách của nhân dân

An Nam đòi Chính phủ Pháp thừa nhận quyền tự do, dân chủ và quyền bình đẳng của dân tộc Việt Nam

Dưới bản yêu sách Nguyễn Tất Thành ký tên: Nguyễn Ái Quốc Đây

là l n đ u tiên tên Nguyễn Ái Quốc xuất hiện

Tháng 7 năm 1920, l n đ u tiên Nguyễn Ái Quốc được đọc bản “Sơ khảo l n thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của Lênin được đăng trên báo Nhân đạo (L’Humanité) – Cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Pháp Luận cương của Lênin đã chỉ cho Nguyễn Ái Quốc con đường giành độc lập cho dân tộc và tự do cho đồng bào

Sau này, khi kể lại sự kiện quan trọng đó Người nói: “Luận cương của Lênin làm cho tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng t , tin tưởng biết bao! Tôi vui mừng đến phát khóc lên Ngồi một mình trong buồng mà tôi nói to lên như đang nói trước qu n chúng đông đảo: “Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái c n thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta!”

Từ đó tôi hoàn toàn tin theo Lênin, tin theo Quốc tế thứ ba” [44, tr.127]

Từ ngày 25 đến ngày 30/12/1920, Nguyễn Ái Quốc tham gia Đại hội

l n thứ XVIII Đảng Xã hội tại Thành phố Tua (Pháp) với tư cách là đại biểu chính thức và duy nhất của các nước thuộc địa Đông Dương

Tại Đại hội này, cùng những người cách mạng chân chính của nước Pháp, Nguyễn Ái Quốc đã b phiếu tán thành tham gia Quốc tế III - Quốc tế Cộng sản, trở thành một trong những người sáng lập Đảng Cộng sản Pháp, và Người cũng trở thành người cộng sản Việt Nam đ u tiên Đó là một sự kiện chính trị vô cùng quan trọng trong đời sống cách mạng của Nguyễn Ái Quốc

và trong lịch sử cách mạng nước ta

Nếu như cuộc đấu tranh của Nguyễn Ái Quốc tại hội nghị Vécxai năm

1919 mới là phát pháo hiệu thức tỉnh nhân dân ta trong sự nghiệp đấu tranh chống thực dân Pháp, thì việc Người tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp năm 1920 đã đánh dấu một bước chuyển biến quyết định, bước nhảy vọt, thay đổi về chất trong nhận thức tư tưởng và lập trường chính trị của Người: Từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Mác – Lênin

Cũng từ thực tế lao động, học tập, thâm nhập đời sống những người lao động, phân tích tình hình chính trị thế giới, tiếp cận với chủ nghĩa Mác - Lênin, Nguyễn Ái Quốc đã lựa chọn con đường cứu nước đúng đắn cho cách mạng Việt Nam, đó là con đường cách mạng vô sản mà sau này Người đã đúc kết: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản” [43, tr.314]

Từ 1920 – 1930, Nguyễn Ái Quốc đã có nhiều cống hiến góp ph n truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin và con đường cách mạng vô sản vào Việt Nam, thúc đẩy sự phát triển của phong trào yêu nước, tạo ra những tiền đề

c n thiết cho sự ra đời một chính đảng vô sản ở Việt Nam, tiến tới giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội

Quá trình đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, tiếp thu ánh sáng của chủ nghĩa Mác – Lênin và tìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc là cống hiến đ u tiên có vai trò to lớn của người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành cho cách mạng Việt Nam, góp ph n vận hành phong trào yêu nước

và phong trào giải phóng dân tộc ở Việt Nam đi đúng quỹ đạo

1.1.1.2 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về vai trò thanh niên

Một trong những phát hiện vĩ đại nhất của C.Mác là học thuyết về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp vô sản hiện đại, một giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến và luôn luôn phát triển cùng với cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật Theo Mác, giai cấp vô sản chỉ được hình thành với

tư cách một giai cấp khi họ ý thức được địa vị và tương lai của họ: “ Những công nhân tiên tiến nhất hoàn toàn hiểu rõ rằng, tương lai của giai cấp công nhân và do đó tương lai của nhân loại, hoàn toàn phụ thuộc vào việc giáo dục thế hệ công nhân đang lớn lên” [35, tr.118] Trong bối cảnh của xã hội tư bản đương thời (cuối thế kỷ XIX), Mác cho rằng “C n phải giải thoát cho thanh, thiếu niên kh i sự tác động có tính chất phá hoại của hệ thống hiện đại” [35,

tr.118] Như vậy, chính Mác đã coi thanh niên là cội nguồn sự sống của dân

tộc và giai cấp công nhân là bộ xương của mỗi cơ chế dân tộc Còn Ăngghen

đã đề xuất tư tưởng: Thanh niên không thể đứng ngoài chính trị, chính hiện thực cuộc sống đã, đang và sẽ cuốn hút tuổi trẻ vào đời sống chính trị Ngay khi mới 19, 20 tuổi, trong các thư gửi cho bạn bè, Ăngghen đã chế nhạo cái nguyện vọng của những chàng trai, cô gái muốn sống bình lặng, muốn “giam mình trong vương quốc của điền viên”, với thái độ “mũ ni che tai”, bàng quan trước thời cuộc Với lòng hứng khởi, với niềm tin vô hạn vào tiềm năng của thế hệ trẻ ở Đức, Ăngghen nhấn mạnh rằng, thanh niên không bao giờ

th a mãn với lý tưởng trước đây, họ muốn được tự do hơn trong hành động,

họ khao khát lập chiến công và vì sự đổi mới, họ sẵn sàng hiến dâng cả máu

và cuộc đời mình Thanh niên sẽ có đủ sức lực và tài năng để giải quyết

những mâu thuẫn đang nảy sinh trong đời sống của đất nước Điều đáng lưu ý

là niềm tin ấy đã được nhen lên trong tâm trí của Ăngghen trong điều kiện của chế độ quân chủ chuyên chế với lưỡi lê và họng súng Vào năm 1845, Ăngghen đã viết rằng, chính thanh niên nước Đức đòi h i phải thực hiện cuộc cách mạng trong tương lai ở nước này

Như vậy, Mác và Ăngghen luôn luôn gắn thanh niên với giai cấp công nhân và đội tiên phong chiến đấu của họ Ăngghen là người đ u tiên đưa ra các quan niệm như: “đội quân xung kích quyết định của đạo quân vô sản quốc tế”, “đội hậu bị của Đảng” để gắn với thanh niên Vào năm 1853, khi Đảng của Mác đã khẳng định vị trí của mình trên vũ đài lịch sử, trong cuộc đấu tranh quyết liệt chống lại những đạo luật đặc biệt của Bitxmac, Ăngghen

đã chỉ ra rằng: Chính thế hệ trẻ sẽ là nguồn bổ sung dồi dào nhất cho Đảng

Phát triển sáng tạo những luận điểm của Mác và Ăngghen trong điều kiện lịch sử mới, V.I.Lênin đã coi thanh niên là “nguồn sinh lực chiến đấu của cách mạng” Lênin đã luận giải những nguyên nhân làm xuất hiện phong trào thanh niên, phát hiện ra những đặc điểm của nó và xác định mối quan hệ,

sự tác động qua lại giữa các tổ chức thanh niên với các Đảng Cộng sản Đánh giá rất cao tiềm năng sáng tạo của tuổi trẻ, Lênin không nghi ngờ về khả năng hoàn thành xuất sắc những nhiệm vụ của cách mạng mà các thế hệ trước chưa kịp hoàn thành Ngay cuối thế kỷ XIX, Lênin đã viết: Người ta quan sát thấy trong thanh niên công nhân một khát vọng nồng cháy không gì kìm hãm được tới lý tưởng của dân chủ và CNXH Lênin đã sớm nhìn thấy vai trò cách mạng to lớn của thanh niên học sinh, sinh viên Lênin thường xuyên nhắc nhở những người bạn chiến đấu của mình rằng phải kiên trì đấu tranh để hợp nhất phong trào học sinh, sinh viên thành một trào lưu chung theo tinh th n của chủ nghĩa Mác cách mạng Lênin cho rằng, thành công của phong trào thanh niên chính là ở chỗ biết gắn liền nhận thức lý luận của chủ nghĩa Mác, tri thức khoa học với sự tham gia trực tiếp của họ vào cuộc đấu tranh chính trị

của giai cấp vô sản Muốn được như vậy c n phải tập hợp thanh niên lại thành các tổ chức độc lập và tự quản, các tổ chức đó sẽ hoạt động dưới sự lãnh đạo tư tưởng của Đảng Cộng sản – Đó là tổ chức Đoàn thanh niên

Cuối năm 1920, nước Nga Xô viết đã trải qua ba năm nội chiến và can thiệp nước ngoài khốc liệt Trong bối cảnh đó, Đảng Bônsêvich Nga c n sự tiếp sức của thế hệ thanh niên, do vậy việc giáo dục và rèn luyện thế hệ trẻ để

họ trở thành những lớp người xây dựng xã hội cộng sản đã trở thành mối quan tâm lớn của Đảng

Nhận thức sâu sắc rằng tương lai thuộc về thanh niên, Đảng phải lãnh đạo Đoàn Thanh niên cộng sản thực sự trở thành đội xung kích tổ chức giáo dục cộng sản cho thanh niên, nên ngay trong phiên họp đ u tiên, Đại hội III toàn Nga của Đoàn TNCS Nga (họp từ ngày 2 đến ngày 10/10/1920), Lênin

đã đến dự và đọc bài diễn văn lịch sử: “Nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên” Bài diễn văn này có tính chất cương lĩnh của Đảng trong việc giáo dục chủ nghĩa cộng sản cho những người trẻ tuổi đang xây dựng cuộc sống mới

Theo Lênin, xây dựng chủ nghĩa cộng sản là nhiệm vụ phức tạp hơn nhiệm vụ lật đổ giai cấp tư sản, rằng tương lai của chủ nghĩa cộng sản thuộc

về thanh niên, thanh niên là người xây dựng chủ nghĩa cộng sản Người cho rằng: “Thế hệ những người lao động được đào tạo trong xã hội tư bản chủ nghĩa thì gi i lắm chỉ có thể giải quyết được nhiệm vụ phá hủy nền móng của chế độ tư bản già cỗi và đặt được nền móng vững chắc, trên đó chỉ có thế hệ khởi công trong những điều kiện mới, mới có thể xây dựng được” [53, tr.354] Như vậy tương lai của chủ nghĩa cộng sản thuộc về thanh niên Nếu không lôi cuốn được toàn thể qu n chúng thanh niên vào sự nghiệp xây dựng

xã hội mới thì sẽ không thể xây dựng được xã hội cộng sản chủ nghĩa

Nhiệm vụ của thanh niên và nhiệm vụ của Đoàn TNCS, theo Lênin đó

là học tập Lênin đã chỉ cụ thể rằng: “Đoàn Thanh niên và toàn thể thanh niên

nói chung muốn đi theo chủ nghĩa cộng sản, thì đều phải học chủ nghĩa cộng sản” [53, tr.357] Nhiệm vụ chủ yếu của Đoàn TNCS là giáo dục ý thức và trách nhiệm cộng sản cho thanh niên lao động bằng cách gắn chặt lý luận với hoạt động thực tiễn xây dựng và bảo vệ CNXH Nhiệm vụ ấy c n chi phối toàn bộ hoạt động thực tiễn của Đoàn TNCS

Đối với bản thân thanh niên phải có thái độ nghiêm túc nhất đối với học tập Họ không được theo lối học gạo, nhồi nhét kiến thức mà phải học chủ nghĩa cộng sản theo lối nắm kiến thức về những sự việc cơ bản, am hiểu mọi sự việc thực tế; các kiến thức thu nhận phải nghiền ngẫm trong ý thức, phải được hấp thụ có phê phán; gắn liền từng bước học tập, giáo dục và rèn luyện của mình với việc tham gia cuộc đấu tranh chung của tất cả những người lao động Vì vậy, “đã là đoàn viên của Đoàn Thanh niên thì phải đem toàn bộ công tác và toàn bộ sức lực của mình ra phục vụ sự nghiệp chung Chính qua quá trình công tác như vậy, mà người thanh niên mới trở thành người cộng sản chân chính được , những kết quả thực tiễn giúp họ trở thành những người cộng sản” [53, tr.357]

Quan điểm của những nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học về thanh niên và vai trò của thanh niên trong xã hội là cơ sở, nền tảng lí luận vững chắc giúp chuyển biến về chất trong tư tưởng Hồ Chí Minh, góp ph n quan trọng vào việc hình thành hệ thống quan điểm của Người về vai trò thanh niên trong cách mạng

1.1.2 Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên

Trong toàn bộ di sản lí luận của Hồ Chí Minh, ph n viết về thanh niên được Người đề cập nhiều Qua g n 50 bài nói, bài viết, thư gửi thanh niên của

Hồ Chí Minh chúng ta thấy được sự quan tâm, chăm sóc và sự tin tưởng của Bác với thế hệ trẻ Việt Nam

Trước Hồ Chí Minh có nhiều nhà yêu nước thấy được vai trò của thanh niên đối với công cuộc giải phóng dân tộc, giành độc lập tự do cho Tổ quốc Tiêu biểu là Phan Bội Châu với cuộc vận động thanh niên tham gia phong trào Đông Du, tổ chức Việt Nam Quang phục hội Tuy nhiên, Phan Bội Châu mới chỉ nhận thấy được t m quan trọng của việc khơi dậy lòng căm thù giặc, ước mơ giải phóng dân tộc của t ng lớp thanh niên thời bấy giờ, chứ chưa nhận thức một cách toàn diện về vai trò to lớn của thanh niên, việc c n phải giác ngộ, giáo dục và tổ chức thanh niên trước khi đưa họ vào trận tuyến đấu tranh trực diện với kẻ thù

Lãnh tụ Hồ Chí Minh ngoài việc tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc, đồng thời Người cũng xác định đúng đắn lực lượng cách mạng Việt Nam Bác chỉ rõ: lực lượng cánh mạng bao gồm toàn thể qu n chúng bị áp bức và những người tiến bộ, cách mạng là việc chung chứ không phải là việc của một hai người, trong đó công nông là gốc của cách mạng, là đội quân chủ lực của cách mạng Trong lực lượng cách mạng, Hồ Chí Minh sớm nhận thấy vị trí vai trò của thanh niên – đó là lực lượng đông đảo, trẻ

kh e, hăng hái, có lý tưởng, sẵn sàng xả thân trở thành một động lực chủ yếu của cách mạng

Như vậy, Hồ Chí Minh là người Việt Nam đ u tiên có cách nhìn biện chứng về thanh niên Cách nhìn đó được hình thành bởi nhiều yếu tố: sự trải nghiệm của bản thân, việc nghiên cứu lí luận của chủ nghĩa Mác – Lênin Hơn nửa thế kỷ hoạt động, Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến lớp trẻ của dân tộc, luôn đánh giá cao tiềm năng to lớn, vai trò, vị trí trọng yếu của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng Vì vậy, Người đã dành nhiều thời gian, dồn tâm lực để gieo m m cách mạng vào lớp người trẻ tuổi Việt Nam, không ngừng đào tạo và bồi dưỡng hết thế hệ thanh niên này đến thế hệ thanh niên khác Từ đó đã hình thành một hệ thống những quan điểm của Hồ Chí Minh

về vai trò thanh niên trong cách mạng Việt Nam

1.1.2.1 Thanh niên là lực lượng có tiềm năng cách mạng to lớn

Từ những thập niên đ u của thế kỷ XX, khi đang bôn ba tìm đường cứu nước, thông qua thực tiễn của phong trào công nhân, phong trào cách mạng và phong trào giải phóng dân tộc trên khắp thế giới, trong đó có cả Việt Nam, Hồ Chí Minh đã sớm nhìn thấy được những ưu điểm, những phẩm chất quý báu và khả năng cách mạng to lớn của thanh niên Đó là sự hăng hái, tiên phong, không ngại gian khổ, khó khăn, sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp cách mạng: “Thanh niên cộng sản làm việc rất nỗ lực, rất hy sinh [ ] Việc bãi khóa ở Tàu, vận động ở Cao Ly, bãi công ở Anh , Cộng sản thanh niên đều đứng đ u đi trước” [39, tr.295] Từ năm 1916, Người đã nhìn thấy sự anh dũng hy sinh của thanh niên Ấn Độ đối với phong trào cách mạng nước này:

“Lòng dũng cảm không trừ già hay trẻ Danh sách những người bị hy sinh kéo dài rất đau xót Trong mười năm, không kể những vụ thảm sát tập thể, đã

có hơn 200 người lấy máu đào tưới gốc cây cách mạng và lý tưởng [ ] Trong số những người hy sinh có 50 người tuổi chỉ từ 16 đến 20!” [39, tr.106]

Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh cũng thấy được vai trò to lớn của thanh niên, của phong trào thanh niên đối với cách mạng Trung Quốc Trong bài viết về “Chủ nghĩa cộng sản và thanh niên Trung Quốc” đăng trên báo L’Humanité ngày 19/8/1922, Người viết: “Phong trào thanh niên xã hội chủ nghĩa mới bắt đ u ở Trung Quốc từ năm 1920 Nhưng từ đó và chỉ có từ đó thì những thanh niên mácxít, những thanh niên vô chính phủ chủ nghĩa, những nghiệp đoàn XHCN và những công đoàn mới gia nhập các hội liên hiệp” [39, tr.106] Người đã chỉ ra phong trào thanh niên Trung Quốc không chỉ giúp tập hợp lượng thanh niên mà còn tạo ra được sự đoàn kết, tạo được một khối liên hiệp dân tộc bao gồm các đối tượng thanh niên và các nghiệp đoàn, công đoàn Từ phong trào thanh niên, thanh niên đã được tập hợp lại thành một tổ chức độc lập, tạo thành một lực lượng cách mạng to lớn dưới

ngọn cờ búa liềm – dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Và các hoạt động, phong trào của thanh niên cũng làm cho tư tưởng cách mạng, “tư tưởng độc lập” được lan t a trong qu n chúng: các sinh viên, binh lính, cảnh sát, công nhân, lao động toàn Trung Quốc

Nhìn về Đông Dương, về An Nam, Hồ Chí Minh cũng nhìn thấy được sức mạnh to lớn tiềm ẩn của thanh niên Đông Dương, thanh niên An Nam đối với cách mạng Sức mạnh đó trước hết bắt nguồn từ lòng yêu nước, từ truyền thống dân tộc: “Chủ nghĩa dân tộc là động lực lớn của đất nước Chính nó đã gây nên cuộc nổi dậy chống thuế năm 1908, nó dạy cho những người culi biết phản đối, nó làm cho những người “nhà quê” phản đối ng m trước thuế tạp dịch và thuế muối Cũng chủ nghĩa dân tộc đã luôn luôn thúc đẩy các nhà buôn An Nam cạnh tranh với người Pháp và người Trung Quốc; nó đã thúc giục thanh niên bãi khoá, làm cho những nhà cách mạng trốn sang Nhật Bản

và làm vua Duy Tân mưu tính khởi nghĩa năm 1917” [39, tr.468] Sức mạnh

đó cũng bắt nguồn từ sự tàn bạo của thực dân Pháp, từ sự “khai hóa giết người”, “chính sách ngu dân”, chế độ nghĩa vụ quân sự cay nghiệt “tình nguyện bắt buộc” đang làm cho “thanh niên bản xứ ghét cay ghét đắng” và

“tìm mọi cơ hội để tự cứu lấy mình” Bác thấy “Đằng sau sự phục tùng tiêu cực, người Đông Dương giấu một cái gì đang sôi sục, đang gào thét và sẽ bùng nổ một cách ghê gớm khi thời cơ đến Bộ phận ưu tú có nhiệm vụ phải thúc đẩy cho thời cơ đó mau đến” [39, tr.28]

Mặc dù nhìn thấy thanh niên có sức mạnh tiềm ẩn to lớn như vậy nhưng Người cũng nhận thấy một thực tế ở nước ta lúc bấy giờ là “chúng ta thiếu tổ chức và thiếu người tổ chức! Bởi thế công nghiệp và thương nghiệp của chúng ta là một con số không Thế thì thanh niên của ta đang làm gì? Nói

ra thì buồn, buồn lắm: họ không làm gì cả Những thanh niên không có phương tiện thì không dám rời quê nhà; những người có phương tiện thì lại chìm ngập trong sự biếng nhác; còn những kẻ đã xuất dương thì chỉ nghĩ đến

việc thoả mãn tính tò mò của tuổi trẻ mà thôi!” [40, tr.132] Vì vậy, Người đã đứng ra kêu gọi thanh niên, làm cho thanh niên “hồi sinh”, “thức tỉnh thanh niên đi tới thức tỉnh dân tộc” Trong thư “Gửi thanh niên An Nam” Hồ Chí Minh kêu lên tha thiết: “Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất nếu đám thanh niên già cỗi của Người không sớm hồi sinh” [40, tr.132]

Đó là hồi chuông cảnh tỉnh thanh niên ở Đông Dương nói riêng và tất cả các dân tộc ở Đông Dương nói chung Và để “hồi sinh” bộ phận quan trọng này của dân tộc, Người đã tích cực chuẩn bị về tư tưởng, về tổ chức cho thanh niên trong những điều kiện cực kỳ khó khăn, gian khổ

1.1.2.2 Vận mệnh của dân tộc, sự phát triển của đất nước tùy thuộc vào sự giác ngộ cách mạng của thanh niên

Các giai cấp, các chính đảng ở nhiều nước đều có sự nhìn nhận và đánh giá đối tượng thanh niên trên nhiều mặt Sự thống nhất chung mà ai cũng dễ dàng nhận ra là quá trình chuyển giao thế hệ “tre già măng mọc” Quy luật tự nhiên này không có sức mạnh ý chí và vật chất nào cưỡng lại được

Tuy nhiên, không ít người chỉ nhìn thanh niên ở mặt tương lai, ở góc

độ là người sẽ đảm nhiệm trọng trách mà lịch sử sẽ giao cho trong tương lai

Hồ Chí Minh có quan điểm nhìn nhận, đánh giá đúng đắn, khoa học về cả hai mặt hiện tại và tương lai trong vai trò lịch sử của thanh niên Hồ Chí Minh thấy rõ được vai trò của thanh niên đối với vận mệnh dân tộc Thanh niên là lớp người tiêu biểu cho sức sống của dân tộc Việt Nam Bởi vậy, Người kêu gọi muốn “hồi sinh” dân tộc trước hết phải “hồi sinh” thanh niên Để thực hiện được điều đó, cuối năm 1924, Hồ Chí Minh về Quảng Châu (Trung Quốc) để có điều kiện thuận lợi hơn trong việc nắm bắt tình hình cách mạng trong nước và từng bước “thức tỉnh” thanh niên Dù phải sống trong hoàn cảnh khó khăn, phải “đi bán thuốc lá và bán báo để sống” [58, tr.63] nhưng Người luôn chú ý đến các hoạt động cách mạng diễn ra trong nước, đặc biệt

là hoạt động của thanh niên Người đã rất chú ý đến “tiếng bom Sa Diện” của

Phạm Hồng Thái (năm 1924) Điều này làm cho Người càng tin tưởng thêm vào thanh niên, vào phong trào đấu tranh giải phóng của dân tộc: Việc đó tuy

nh , nhưng nó báo hiệu bắt đ u thời đại đấu tranh dân tộc, như “chim én nh báo hiệu mùa xuân” Từ đó, Người nhanh chóng thành lập một tổ chức cách mạng để tập hợp thanh niên yêu nước Đó là Hội Việt Nam cách mạng thanh niên (tháng 6/1925) Người còn sáng lập và cho xuất bản báo Thanh niên (21/6/1925), cơ quan ngôn luận của Hội để truyền bá cách mạng cho thanh niên trong Hội và nhân dân trong nước Điều này chứng t Hồ Chí Minh có một t m nhìn chiến lược, khi Người biết rằng chỉ có thanh niên mới có thể

“nắm vai trò là những người châm ngòi lửa đ u tiên cho cách mạng nước ta” [5, tr.48]

Tiếp đó, thông qua hoạt động của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên, Người đã mở các lớp huấn luyện chính trị, đào tạo thanh niên thành những người cán bộ cách mạng nòng cốt, đưa họ về nước hoạt động, truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin, đưa đường lối cứu nước, đường lối cách mạng vào trong

qu n chúng (thức tỉnh dân tộc) Các bài giảng của Người được tập hợp, in thành sách “Đường kách mệnh” (1927) làm tài liệu học tập cho thanh niên Tác phẩm này cũng là cơ sở tư tưởng cho đường lối cách mạng Việt Nam; là quyển sách “gối đ u giường” cho những người yêu nước Việt Nam, giúp giác ngộ những người yêu nước đến với cách mạng, dẫn dắt họ hoạt động theo đường lối cứu nước đúng đắn Từ sự hoạt động và phát triển của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên, ngày 03/2/1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời

để lãnh đạo cách mạng Việt Nam Thanh niên nói riêng và các t ng lớp nhân dân nói chung đã đoàn kết một lòng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Bác Hồ làm nên thắng lợi của cuộc cách mạng tháng Tám vĩ đại năm 1945, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

Cách mạng tháng Tám thành công đã mở ra tiền đồ rực rỡ trước mắt thanh niên Bởi vì từ nay thanh niên đã là công dân của một nước Việt Nam

độc lập, tự do Trong “Thư gửi cho học sinh nhân ngày khai trường” đ u tiên

ở nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò rất lớn của thanh niên trong công cuộc kiến thiết và phát triển đất nước: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam

có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu hay không, chính là nhờ một ph n lớn ở công học tập của các em” [41, tr.33] Hồ Chí Minh cũng khẳng định thanh niên, tuổi trẻ giữ vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của xã hội, của đất nước Vai trò ấy như là một sự thật khách quan của lịch sử, như là một quy luật mang tính tự nhiên: “Một năm khởi đ u

từ mùa xuân Một đời khởi đ u từ tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội” [64, tr.58] Và cũng từ niềm tin sâu sắc đối với thanh niên như vậy, Người đã chỉ rõ vai trò người chủ nước nhà của thanh niên Việt Nam

Có thể nói tư tưởng về vai trò làm chủ nước nhà của thanh niên luôn luôn thường trực trong suy nghĩ, nhận thức và hành động của Hồ Chí Minh Người nhắc đi nhắc lại rất nhiều l n vai trò làm chủ tương lai nước nhà của thanh niên Trong các bức thư gửi cho thanh niên, trong các buổi nói chuyện với thanh niên, Người thường xuyên đề cập đến điều này Người mong muốn thanh niên ta phải nhận thức rõ và sâu sắc vai trò của mình mà cố gắng phấn đấu cho xứng đáng với vai trò ấy Trong tác phẩm “Đời sống mới” (tháng 3/1947), Người viết: “Tương lai của thanh niên tức là tương lai của nước nhà” [63, tr.23] Trong buổi nói chuyện với nam nữ thanh niên học sinh các trường Trung học Nguyễn Trãi, Chu Văn An và Trưng Vương (Hà Nội) ngày 18/12/1954, Người nói: “Thanh niên là bộ phận quan trọng của dân tộc Dân tộc bị nô lệ thì thanh niên cũng bị nô lệ Dân tộc được giải phóng thanh niên mới được tự do [ ] Ngày nay, ta đã được độc lập, tự do, thanh niên mới thật

là người chủ tương lai của nước nhà” [43, tr.398] Trong buổi nói chuyện tại

Đại hội đại biểu toàn quốc Hội LHTN Việt Nam (15/10/1956), Người chỉ ra rằng: “Ngày nay, thanh niên là công dân của nước Việt Nam độc lập, tự do,

có Đảng, có Đoàn của mình, có chính quyền, có mặt trận, có quân đội của mình, là người chủ tương lai của nước nhà mình” [44, tr.261] Tại Đại hội thanh niên tích cực lao động xã hội chủ nghĩa (17/3/1960), Người một l n nữa nhắc lại: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà” [46, tr.106]

Chính vì là chủ tương lai của nước nhà nên thanh niên cũng có vai trò quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc

1.1.2.3 Thanh niên là lực lượng xung kích trên mọi mặt trận của cách mạng

Sự nghiệp cách mạng của chúng ta, con đường cách mạng mà Hồ Chí Minh đã chỉ ra cho dân tộc Việt Nam là hai cuộc cách mạng không tách rời nhau: cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cách mạng XHCN

Thanh niên là chủ tương lai của nước nhà nên cũng là lực lượng xung kích quan trọng trong cả hai cuộc cách mạng đó Dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, dù cho có khó khăn, gian nan, vất vả và cực khổ đến đâu thanh niên Việt Nam cũng luôn thể hiện rõ vai trò, sứ mệnh của mình và Hồ Chí Minh cũng luôn nhìn nhận và đánh giá vai trò to lớn ấy của thanh niên Trải qua các thời

kỳ cách mạng, dù lịch sử có những lúc thăng tr m, biến cố nhưng Hồ Chí Minh trước sau như một vẫn luôn khẳng định vai trò xung kích quan trọng của thanh niên đối với sự nghiệp cách mạng: “thanh niên là những đội quân xung kích trên các mặt trận, là đại biểu cái tinh th n tự tôn, tự lập của dân tộc

ta mấy nghìn năm để lại” [9, tr.519-520]

Tinh th n xung kích của thanh niên đối với sự nghiệp cách mạng được

Hồ Chí Minh ghi nhận ở sự đóng góp lớn lao của thanh niên đối với cách mạng, sự anh dũng hy sinh của thanh niên vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì công cuộc kiến thiết, xây dựng nước nhà, vì chủ nghĩa xã hội Người nói:

“Trong những năm hoạt động bí mật cực kỳ oanh liệt mà cũng cực kỳ gian

nan, Đảng đã hy sinh rất nhiều, thanh niên cũng hy sinh không ít Tiêu biểu nhất cho sự hy sinh dũng cảm của thanh niên là Lý Tự Trọng Năm 1945, cách mạng tháng Tám thành công, tiếp đến cuộc kháng chiến thắng lợi Trong hai phong trào vĩ đại ấy, dưới sự lãnh đạo của Đảng, thanh niên ta được rèn luyện trong khói lửa và đã góp nhiều công lao” [46,tr.105]

Người cũng nói thêm: “Từ đó đến nay, có nhiều đoàn viên thanh niên

đã noi gương chói lọi của Lý Tự Trọng, đã dũng cảm hy sinh vì Tổ quốc, vì nhân dân, vì chủ nghĩa cộng sản Như các liệt sĩ Võ Thị Sáu, Nguyễn Văn Trỗi, Nguyễn Viết Xuân và nhiều liệt sĩ khác

Chúng ta có những thanh niên gan dạ, trung thành như Tr n Thị Lý bị địch đánh, tra khảo chết đi sống lại bao nhiêu l n Như Nguyễn Thị Châu suốt 1300 ngày bị địch dùng cực hình tra tấn Nhưng các cháu ấy kiên quyết không khuất phục kẻ thù, một lòng một dạ trung thành với Đảng

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trước đây, chúng ta có nhiều thanh niên anh hùng như Nguyễn Thị Chiên, La Văn C u

Trong cuộc chống Mỹ, cứu nước hiện nay đã trưởng thành nhiều anh hùng thanh niên Như Tạ Thị Kiều, tay không mà cướp được đồn giặc Bùi Minh Kỳ, 20 tuổi, trong bốn trận đã tiêu diệt 46 tên lính Mỹ và lính Pắc Chung Hy Trương Văn Hoà, 24 tuổi, trong bốn tháng đã tiêu diệt 78 tên xâm lược Mỹ và 76 tên ngụy Nguyễn Văn Điền, 22 tuổi, dù bị thương nặng, không chịu rời mâm pháo, tự lấy tay nhét ruột vào bụng, vẫn tiếp tục chiến đấu, quyết tâm hạ máy bay Mỹ, ” [48, tr.66-67]

Hồ Chí Minh không chỉ nhìn nhận, đánh giá vai trò của thanh niên với quan điểm “tĩnh” trong một thời điểm lịch sử nhất định mà Người còn nhìn nhận, đánh giá vai trò của thanh niên với quan điểm “động” theo tiến trình lịch sử, theo các giai đoạn, thời kì cách mạng Từ quan điểm đó, Người nhận thấy rằng: “Ở nước ta từ ngày cách mạng tháng Tám thành công đến nay, thanh niên đã tích cực tham gia trong mọi mặt công tác, từ tăng gia sản xuất ở

hậu phương đến xung phong chiến đấu ngoài mặt trận” [43, tr.162]; “trong mấy năm kháng chiến, các anh hùng quân đội, các chiến sĩ kiểu mẫu ở nhà máy, nông thôn, ở công trường (TNXP) đại đa số là các thanh niên” [43, tr.399]; “trong thời kỳ vận động cách mạng bí mật, trong những năm kháng chiến cứu nước và trong hai năm qua xây dựng hoà bình, thanh niên ta ở bộ đội, ở nhà máy, ở công trường, ở nông thôn, ở cơ quan, ở trường học đều hăng hái phấn đấu, góp ph n xứng đáng của mình vào sự nghiệp kháng chiến

và kiến quốc của toàn dân” [44, tr.262]; “thanh niên là lực lượng cơ bản trong

bộ đội, công an và dân quân tự vệ, đang hăng hái giữ trật tự, trị an, bảo vệ Tổ

quốc” [46, tr.489], “thanh niên là người xung phong trong công cuộc phát

triển kinh tế và văn hoá, trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội” [44, tr.488] Trong mọi công việc, thanh niên thi đua thực hiện khẩu hiệu: “Đâu

c n thanh niên có, việc gì khó có thanh niên làm” [55, tr.276] Theo Người,

sự nghiệp cách mạng càng phát triển càng đòi h i thanh niên thực hiện tốt hơn vai trò xung kích của mình, Người nói: “Thời đại này là thời đại vẻ vang của thanh niên Mà thanh niên phải là đội xung phong trên các mặt trận chính trị, kinh tế, khoa học, kĩ thuật” Nói chuyện tại Đại hội toàn quốc l n thứ II của Hội LHTN Việt Nam (tháng 12/1961), Người đã nói lên tình cảm, đồng thời nêu lên một cách cụ thể và hoàn chỉnh quan điểm của Người về vai trò

“động lực và xung kích” của thanh niên trong cách mạng đó là:

“Bác chỉ nói: Bác rất yêu quý thanh niên

Nếu c n giải thích thì Bác nói thêm thế này: Bác rất yêu mến thanh niên

- Vì thanh niên là người tiếp sức cho cách mạng cho thế hệ thanh niên già đồng thời là người phụ trách dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai tức là các cháu nhi đồng

- Vì thanh niên là người xung phong trong công cuộc phát triển kinh tế văn hóa, trong sự nghiệp xây dựng CNXH, Bác gửi lời khen ngợi những

cháu thanh niên gái và trai đang xung phong lên miền núi vỡ hoang và các

th y giáo, cô giáo thanh niên đang xung phong đưa văn hóa lên giúp đồng bào miền núi

- Vì thanh niên là lực lượng cơ bản trong bộ đội, công an và dân quân

tự vệ, hăng hái giữ gìn trật tự trị an, bảo vệ Tổ quốc

- Vì trong mọi công việc, thanh niên thi đua thực hiện khẩu hiệu “Đâu

c n thanh niên có, việc gì khó thanh niên làm”

- Vì hai người đ u tiên chinh phục vũ trụ: Hai anh hùng Liên Xô, đồng chí Gagarin và đồng chí Titốp cũng là thanh niên” [46, tr.488]

Người cũng đã tổng kết: “Thanh niên là một bộ phận quan trọng của dân tộc: Dân tộc bị nô lệ thì thanh niên cũng bị nô lệ Dân tộc được giải phóng, thanh niên mới được tự do Vì vậy thanh niên phải hăng hái tham gia cuộc đấu tranh của dân tộc ” [50, tr.129] Trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước “theo tiếng gọi của Tổ quốc, thanh niên cả nước ta cùng giương cao ngọn cờ của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, lập nhiều thành tích xuất sắc [ ] Khắp thành thị, nông thôn, miền xuôi, miền núi, thanh niên ta ngày nay

đã thành một đội quân to lớn, hăng hái tiến lên, quyết tâm phấn đấu, hy sinh

vì Tổ quốc thân yêu, vì tiến bộ xã hội” [47, tr 506] Qua thực tiễn cách mạng,

Hồ Chí Minh đã đánh giá đúng đắn khả năng cách mạng và vai trò xung kích sáng tạo của thanh niên, Người tin tưởng: “ Bác rất tự hào, sung sướng và thấy hình như mình trẻ lại, thấy tương lai của dân tộc ta vô cùng vững chắc

và vẻ vang ” [47, tr.66] Đó là kết luận vô cùng quan trọng, rất khoa học của Người đối với sứ mệnh lịch sử vẻ vang mà các thế hệ thanh niên nước ta đã

và đang đảm nhiệm, sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và xây dựng bảo vệ Tổ quốc

Trong công cuộc xây dựng đất nước, Người cũng nhận ra rằng:

“Những chiến sĩ trẻ tuổi trong các lực lượng vũ trang nhân dân và thanh niên xung phong đều đã được rèn luyện trong chiến đấu và đều t ra dũng cảm

Ðảng và Chính phủ c n chọn một số ưu tú nhất, cho các cháu ấy đi học thêm các ngành, các nghề, để đào tạo thành những cán bộ và công nhân có kỹ thuật

gi i, tư tưởng tốt, lập trường cách mạng vững chắc Ðó là đội quân chủ lực trong công cuộc xây dựng thắng lợi CNXH ở nước ta” [3, tr.32]

Ngày nay, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam, chắc chắn thanh niên sẽ hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ vẻ vang của đội quân tiên phong trong sự nghiệp xây dựng nước Việt Nam hoà bình, thống nhất,

độc lập, dân chủ và giàu mạnh

Như vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đánh giá vai trò của thanh niên rất

to lớn và rất quan trọng đối với cách mạng, đối với nước nhà Đó không phải

là sự nhìn nhận xuất phát từ ý nghĩ chủ quan của Người mà đó là một sự đánh giá khách quan, khoa học, biện chứng và logic dựa trên thực tiễn hoạt động của thanh niên ta theo tiến trình của lịch sử dân tộc, tiến trình của cách mạng Việt Nam Chính vì vậy mà tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của thanh niên

có giá trị bền vững, có sức sống trường tồn như là chân lý của thời đại

1.1.2.4 Thanh niên phải có tổ chức phù hợp, Đoàn thanh niên là lực lượng hậu bị tin cậy của Đảng

Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Thanh niên ta rất hăng hái Ta biết hợp lòng hăng hái đó lại và dìu dắt đúng đắn thì thanh niên sẽ thành một lực lượng rất mạnh mẽ” [43, tr.162] Theo Người hạt nhân để đoàn kết, tập hợp thanh niên, đồng thời là người trực tiếp tổ chức, động viên thanh niên phải là Đoàn TNCS Thực hiện tư tưởng của Người, chỉ một năm sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, ngày 26 tháng 3 năm 1931 Đoàn TNCS cũng ra đời Về chức năng nhiệm vụ của Đoàn, Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Đoàn thanh niên là cánh tay

và đội hậu bị của Đảng, là người phụ trách, dìu dắt các cháu nhi đồng” [48, tr.65] Đoàn thanh niên vừa là tổ chức g n gũi Đảng lại là lực lượng tích cực, xung phong gương mẫu trong việc thực hiện chủ trương đường lối chính sách cách mạng, là lực lượng kế thừa sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc,

là người thường xuyên bổ sung đảng viên trẻ cho Đảng, là người trực tiếp giúp Đảng giáo dục chủ nghĩa cộng sản cho thanh niên, vận động thanh niên

đi theo lý tưởng của Đảng, đồng thời lôi cuốn, tập hợp đông đảo thanh niên xung phong vào những nơi khó khăn gian khổ nhất Người còn nói: “Tổ chức của Đoàn phải rộng hơn Đảng” [46, tr.284], Đoàn phải có tổ chức chặt chẽ từ Trung ương xuống các cơ sở, phải xây dựng được đội ngũ cán bộ Đoàn có đủ phẩm chất, năng lực vì thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém mà thôi

Người luôn đề cao vai trò của Đoàn TNCS trong việc tổ chức, tập hợp đoàn kết giáo dục thanh niên Mặt khác, thông qua các tổ chức thanh niên Đảng nắm được lực lượng thanh niên và phát huy được vai trò thanh niên trong sự nghiệp cách mạng, chống lại các âm mưu của các thế lực thù địch tìm mọi cách phá hoại phong trào thanh niên, muốn đẩy thanh niên xa rời

kh i Đảng, xa rời cách mạng Trong việc tập hợp thanh niên, Người luôn luôn nhấn mạnh t m quan trọng của việc xây dựng khối đoàn kết rộng rãi và vững chắc, đoàn kết trong nội bộ Đoàn TNCS, giữa Đoàn với Hội LHTN, đoàn kết giữa các t ng lớp thanh niên với nhau, giữa thanh niên công nhân với công nhân lớn tuổi, phải đoàn kết với nhân dân địa phương nữa, đoàn kết giữa thanh niên Việt Nam với thanh niên các nước Vì đoàn kết là sức mạnh,

có tài năng mà không biết đoàn kết thì cũng không thành công Người chỉ rõ: Đoàn TNCS sản phải là hạt nhân chính trị của mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên Đoàn viên làm “đ u tàu”, “gương mẫu” cuốn hút hướng đông đảo thanh niên làm theo Hiểu rõ thanh niên là lớp người tuổi trẻ sôi nổi, hăng hái, nhiệt tình, muốn hòa nhập với cộng đồng thích hoạt động tập thể, muốn vươn tới cái mới, cái tiến bộ, muốn được cống hiến, muốn được khẳng định, Người chủ trương tập hợp đoàn kết thanh niên thông qua phong trào hành động cách mạng

Phong trào hành động cách mạng bao giờ cũng mang tính định hướng

và nảy sinh từ nhu c u thực tế cuộc sống, những nhu c u này chính là động lực cuốn hút qu n chúng tham gia phong trào Qu n chúng tạo nên sức mạnh dời non lấp biển cho phong trào và ngược lại, phong trào là nơi đoàn kết, tập hợp, giáo dục, đào tạo, rèn luyện để qu n chúng trưởng thành Người cũng chủ trương tập hợp đoàn kết thanh niên thông qua phong trào hành động cách mạng nhằm tạo cho tuổi trẻ cơ hội phát huy mọi tiềm năng đang ẩn chứa bên trong để làm nên thành những điều kì diệu

Thực tiễn cách mạng nước ta kể từ khi Đảng ra đời đã chứng kiến không ít phong trào hành động của tuổi trẻ: phong trào diệt giặc dốt, phong trào tòng quân thi đua giết giặc lập công trong 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp; phong trào “Ba sẵn sàng”, “Năm xung phong” trong thời kỳ kháng chiến chống Mĩ , những phong trào đó là biểu hiện việc quán triệt tư tưởng

Hồ Chí Minh vào đông đảo thanh niên

Ngày nay, trong sự nghiệp đổi mới đất nước những phong trào do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đang phát động như “Thanh niên tình nguyện”, “Thanh niên lập nghiệp”, “Tuổi trẻ giữ nước” đang được đông đảo thanh niên hưởng ứng và tham gia một cách có hiệu quả Các phong trào này có tác dụng to lớn trong việc phát huy vai trò của thế hệ trẻ Việt Nam trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cho sự nghiệp cách mạng của nước nhà

1.1.2.5 Thanh niên phải tự giác rèn luyện, không ngừng học tập, có chí tiến thủ, xung phong gương mẫu trong trong công việc

Mặc dù đánh giá cao vai trò của thanh niên nhưng Hồ Chí Minh luôn nhìn nhận thanh niên như là một chủ thể đang phát triển Người đã từng nói:

Ưu điểm của thanh niên là hăng hái, giàu tinh th n xung phong Khuyết điểm

là ham chuộng hình thức, thiếu thực tế, bệnh cá nhân, bệnh “anh hùng” Do vậy, theo Người thanh niên muốn xứng đáng là người chủ tương lai của đất

nước thì yếu tố tự giác rèn luyện của thanh niên là hết sức quan trọng “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội trước hết phải có con người XHCN” vì vậy “thanh niên phải rèn luyện và thấm nhu n tư tưởng XHCN” [45, tr.310]

Rèn luyện ở đây là rèn luyện trên mọi phương diện: rèn luyện đạo đức cách mạng, rèn luyện ý trí và lòng dũng cảm, trau dồi kiến thức, nâng cao trình độ văn hóa, nghiệp vụ chuyên môn Người động viên thế hệ trẻ phải

có quyết tâm lớn, vì sự nghiệp cách mạng là quá trình lâu dài, khó khăn, đ y

hi sinh gian khổ, thanh niên là một lực lượng to lớn của cách mạng nên phải

có quyết tâm lớn mới có thể đưa sự nghiệp cách mạng đến thành công Đặc biệt, trong 5 điểm Bác dạy thanh niên và 5 điều Bác dạy thiếu nhi, đều toát lên một sự quan tâm đặc biệt sâu sắc về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên Để giúp thanh niên tự rèn luyện, phấn đấu trở thành con người mới xã hội chủ nghĩa, Hồ Chí Minh đã tổng kết, khái quát, chọn lọc những vấn đề cơ bản, thiết thực nhất theo 5 nội dung sau đây:

- Phải luôn luôn nâng cao chí khí cách mạng: Trung với nước, hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng

- Phải tin tưởng sâu sắc ở lực lượng và trí tuệ của tập thể, của nhân dân, đường lối của Đảng Tăng cường đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau Nâng cao ý thức tổ chức kỷ luật Kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa

tự do

- Luôn luôn trau dồi đạo đức cách mạng, khiêm tốn và giản dị Chống kiêu căng, tự mãn; chống lãng phí, xa hoa Thực hành tự phê bình và phê bình nghiêm chỉnh để giúp nhau cùng tiến bộ mãi

- Ra sức học tập nâng cao trình độ chính trị, văn hóa, khoa học kỹ thuật

và quân sự để cống hiến ngày càng nhiều cho Tổ quốc, cho nhân dân

- Luôn luôn dìu dắt và giáo dục thiếu niên, nhi đồng có lối sống văn minh, tiến bộ, làm gương tốt về mọi mặt cho đàn em noi theo

Để xứng đáng là thế hệ cách mạng cho đời sau, Hồ Chí Minh đòi h i thanh niên phải ra sức học tập, học tập trong nhà trường, trong gia đình và ngoài xã hội; học tập qua sách vở và từ chính thực tiễn cuộc sống Người còn yêu c u thế hệ trẻ phải luôn tự rèn luyện, tu dưỡng trong thực tiễn nhằm xây dựng, phát triển các phẩm chất, năng lực c n thiết để sau này có thể cống hiến được nhiều nhất cho quê hương, cộng đồng và xã hội Học không phải

để làm quan như trong xã hội cũ, mà là để phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, làm cho dân giàu, nước mạnh, tức là để làm tròn nhiệm vụ người chủ nước nhà Người nói với thanh niên: “Nhiệm vụ của thanh niên không phải là

h i nước nhà đã cho mình những gì, mà phải tự h i mình đã làm gì cho nước nhà?” [43, tr.455]

Cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh là tấm gương sáng về tinh th n quyết tâm cách mạng Từ kinh nghiệm quý báu của cuộc đời hoạt động của mình, Người khẳng định dù sự nghiệp cách mạng có khó khăn bao nhiêu nếu có sự quyết tâm, đoàn kết đồng lòng, chúng ta đều vượt qua được

Và lời khuyên của Người với thanh niên được xem như một chân lý, phương châm sống và hành động của thế hệ trẻ:

“Không có việc gì khó Chỉ sợ lòng không bền Đào núi và lấp biển Quyết chí ắt làm nên” [42, tr.95]

1.1.2.6 Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc làm rất quan trọng và rất cần thiết

Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một quy luật của cách mạng, là một quy luật của sự vận động lịch sử Đây chính là trách nhiệm của nhân dân, các cơ quan giáo dục, của Đảng, đến các đoàn thể qu n chúng trước hết là Đoàn thanh niên Người dặn Đảng ta: “Đoàn viên và thanh niên

ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn,

có chí tiến thủ Đảng c n phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành người kế thừa xây dựng CNXH vừa “hồng” vừa “chuyên” Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất c n thiết” [48, tr.510]

Trong Di chúc, Hồ Chí Minh nhiều l n nói về thanh niên với tấm lòng

thương yêu vô hạn Với quan điểm “đạo đức là gốc của người cách mạng”, Người quan tâm giáo dục thanh niên không chỉ có tinh th n làm chủ nước nhà

mà phải thường xuyên rèn luyện, trau dồi đạo đức cách mạng: c n, kiệm, liêm, chính; chí công vô tư Người khuyên thanh niên “hăng hái, xung phong”, có chí tiến thủ, không ngại khó khăn, không nề nguy hiểm trong công tác, học tập, chiến đấu Song, trong cuộc sống, Người căn dặn thanh niên biết yêu thương gia đình, kính trọng ông bà, cha mẹ, người cao tuổi, nâng đỡ, dìu dắt thiếu nhi, quý trọng và hiếu thảo với nhân dân Trung với nước, hiếu với dân là nội dung đạo đức mới Hồ Chí Minh khuyên nhủ thanh niên c n thực hiện Người cho rằng, đạo đức cách mạng không phải trên trời

sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng

cố Do đó, thanh niên phải ra sức rèn luyện đạo đức cách mạng, bởi vì “cũng như sông có nguồn thì mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải

có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không

có đạo đức thì dù tài gi i mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” [3, tr.32]

Với kinh nghiệm thực tiễn phong phú kết hợp với lý luận cách mạng,

Hồ Chí Minh nhận thức rõ: một dân tộc dốt là một dân tộc yếu Vì vậy, ngay

từ những ngày đ u mới thành lập chính quyền cách mạng, Bác coi việc xoá

mù chữ, tiêu diệt giặc dốt, nâng cao dân trí là nhiệm vụ thứ hai sau nhiệm vụ

cấp bách của đất nước lúc bấy giờ Người chỉ rõ: Nước nhà c n phải kiến

thiết Kiến thiết c n phải có nhân tài Cho nên, Người coi giáo dục, đào tạo, rèn luyện thế hệ trẻ là sự nghiệp “trồng người” Hồ Chí Minh nêu tư tưởng chiến lược: “Vì lợi ích mười năm phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải

trồng người” [45, tr.222], do vậy quan tâm đến giáo dục đào tạo thế hệ trẻ chính là thực hiện quy luật khách quan nhằm đưa sự nghiệp cách mạng của đất nước không ngừng phát triển

Hồ Chí Minh chủ trương giáo dục toàn diện, phải chú trọng đủ các mặt: đạo đức cách mạng, giác ngộ XHCN, văn hóa kĩ thuật, lao động và sản xuất Người nhắc nhở phải coi trọng việc giáo dục truyền thống dân tộc và truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ “để giáo dục thanh niên ta rèn luyện một ý chí kiên quyết, quật cường, một tâm lý quả cảm xung phong, tin tưởng vào tương lai của Tổ quốc, vào lực lượng của nhân dân, hi sinh lợi ích riêng cho lợi ích chung của dân tộc” [43, tr.387] Hồ Chí Minh đòi h i sự cống hiến lớn của tuổi trẻ, đồng thời Người đề nghị Đảng và Chính phủ c n phải quan tâm đến lợi ích chính đáng của thanh niên Theo Người, sự quan tâm thể hiện một cách thiết thực từ việc nắm bắt nhu c u, nguyện vọng, xu hướng của thanh niên đến việc giáo dục, đào tạo và bồi dưỡng họ Người cho rằng muốn phát huy vai trò của thanh niên trước tiên Đảng và Nhà nước phải đề ra đường lối, chủ trương, chính sách đúng đắn Đường lối lãnh đạo của Đảng đúng đắn, phù hợp với nguyện vọng chính đáng của nhân dân và tuổi trẻ, sẽ

có sức thu hút lớn sự ủng hộ của thanh niên tham gia

Những lời dạy của Hồ Chí Minh về vai trò, nhiệm vụ của thanh niên rất rộng lớn, từ cuộc sống, từ đạo đức, nhân cách đến tinh th n quốc tế vô sản Đó là một kho tàng vô giá vì đã được minh chứng bằng chính cuộc sống, bằng chính sự nghiệp của Người Trong các lời dạy của Người, chúng

ta thấy truyền thống, văn hóa của dân tộc, tinh hoa văn hóa của nhân loại Trong các lời dạy của Người chúng ta thấy thực tiễn sinh động của cách mạng nước ta Những lời dạy của Người có giá trị lý luận và thực tiễn to lớn,

đã qua bao năm tháng nhưng vẫn còn mang tính thời sự Niềm tin của Người vào thế hệ trẻ Việt Nam đã truyền lại cho toàn Đảng, toàn quân và toàn dân Những quan điểm tư tưởng của Người về thanh niên là một bộ phận vô cùng

quan trọng cho đến nay vẫn còn giữ nguyên tác dụng và trở thành một cuốn

“cẩm nang” có giá trị to lớn cho công cuộc lãnh đạo cách mạng của Đảng và Nhà nước Chúng ta tin tưởng “tương lai của dân tộc ta vô cùng vững chắc và

vẻ vang” vì có “một thế hệ thanh niên hăng hái kiên cường” Thanh niên Việt Nam đã, đang và sẽ xứng đáng đáng với lòng tin của Người

1.2 Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong tiến trình cách mạng

1.2.1 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân

Ngay từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã thấm nhu n những tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên và vận dụng một cách sáng tạo trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam Tại Hội nghị l n thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng (10/1930) đã thông qua “Án nghị quyết về Cộng sản thanh niên vận động”, tiến tới thành lập Đoàn thanh niên cộng sản, giúp Đảng làm tốt công tác vận động và giáo dục, giác ngộ thanh niên Thực tế, sự ra đời của Đoàn TNCS có vai trò hết sức quan trọng trong thời điểm lúc bấy giờ, đáp ứng kịp thời đòi h i cấp bách của phong trào thanh niên, phong trào cách mạng Việt Nam

Thử thách đ u tiên của lớp đoàn viên thanh niên cộng sản đ u tiên chính là cao trào cách mạng 1930 – 1931 với đỉnh cao Xô Viết Nghệ - Tĩnh Trong thử thách này, đoàn viên thanh niên đã thể hiện lòng trung thành với Đảng, phát huy vai trò nòng cốt, tập hợp thanh niên đấu tranh giành quyền tự

do, dân chủ cho dân tộc Những tấm gương anh hùng, những biểu tượng anh dũng cao đẹp được tạc ghi trong lòng mỗi người con yêu nước: Cao Xuân Quế, Lê Cảnh Nhượng, Lý Tự Trọng

Từ năm 1931 đến năm 1945, phong trào thanh niên phát triển r m rộ, sôi nổi, góp ph n quan trọng vào những thành công của cách mạng Việt Nam thời kỳ này

Trước hành động xâm lược trở lại của thực dân Pháp, ngày 19/12/1946, Hồ Chí Minh đã ra “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” Đáp ứng lời kêu gọi của Hồ Chí Minh, với đường lối kháng chiến đúng đắn do Đảng vạch ra, thanh niên cả nước cùng toàn dân nhất tề đứng lên giết giặc, cứu nước Cuộc chiến đấu của nhân dân và thanh niên nước ta diễn ra quyết liệt ở Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, Vinh, Huế, Đà Nẵng khiến quân thù phải chùn bước

Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò quan trọng của thanh niên và vạch

ra những nhiệm vụ cụ thể để thanh niên góp ph n thiết thực vào cuộc kháng chiến Liên tục trong các năm 1947, 1948, 1949, các nghị quyết của các Hội nghị Trung ương Đảng đều khẳng định t m quan trọng của công tác vận động thanh niên và nhắc nhở các cấp bộ Đoàn phải tăng cường lãnh đạo Đoàn thanh niên, giúp Đoàn củng cố về tổ chức để tiến tới mở rộng và thống nhất phong trào thanh niên trong phạm vi cả nước Theo đó, Tổng Đoàn thanh niên Việt Nam c n phải đoàn kết, tập hợp rộng rãi mọi t ng lớp thanh niên kể

cả thanh niên con em gia đình phú nông, địa chủ, tư sản có tinh th n yêu nước, ủng hộ kháng chiến, phát triển Tổng Đoàn thanh niên Việt Nam trong các vùng công giáo

Những chỉ đạo của Đảng và Hồ Chí Minh đã đặt cơ sở quan trọng về tổ chức và tư tưởng của công tác vận động thanh niên, phù hợp với yêu c u phát triển của cuộc kháng chiến

Đặc biệt, Hội nghị Thanh vận của Đảng được triệu tập vào tháng 6/1949 tại Việt Bắc đánh dấu bước chuyển quan trọng về công tác thanh niên của Đảng trước những đòi h i mới của cuộc kháng chiến Sau Hội nghị này,

bộ máy công tác vận động thanh niên của Đảng và Đoàn thanh niên Cứu quốc Trung ương được thành lập Triển khai các nghị quyết Thanh vận của Đảng, các cấp bộ Đoàn các tỉnh, thành đã tổ chức, vận động thanh niên hăng