đảng bộ tỉnh thái nguyên lãnh đạo công tác thanh niên từ nam 1997 den nam 2004

Viết về công tác thanh niên ở tỉnh Thái Nguyên có đề tài "Nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ở nông thôn miền núi tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn hiệ

BẢNG QUY ƯỚC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

C-K-T: Chất lượng - kiểu dáng - tiết kiệm

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Thanh niên là một lực lượng xã hội to lớn, đóng vai trò hết sức quan trọng ở bất kỳ thời đại nào trong tiến trình phát triển của nhân loại, tiền đồ và tương lai của mỗi nước tuỳ thuộc vào sự phát triển và trưởng thành của thanh niên Do vị trí, vai trò quan trọng của thanh niên trong xã hội nên các chính đảng, nhà nước, các lực lượng xã hội, tôn giáo,… đều luôn luôn quan tâm tác động một cách có ý thức tới thanh niên theo mục đích của mình Đảng Cộng sản Việt Nam luôn đặt niềm tin vững chắc vào thanh niên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh phát biểu tại Đại hội Hội LHTN Việt Nam lần thứ V (tháng 2-2005) đã khẳng định"… suốt 75 năm qua, từ khi ra đời đến nay, trong thời chiến cũng như trong thời bình, Đảng luôn luôn đặt niềm tin vững chắc vào thanh niên, trao cho thanh niên nhiều trọng trách, nhưng cũng đòi hỏi rất cao

ở thanh niên sự phấn đấu vươn lên" [1, tr.1]

Tổng Bí Thư cũng chỉ rõ: "… Hiện nay, các thế lực thù địch đang lợi dụng các vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo để phá hoại, chia rẽ thanh niên, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc; chúng dùng nhiều thủ đoạn tinh

vi để tha hoá thanh niên về chính trị, làm băng hoại về đạo đức, giá trị văn hoá dân tộc, thể lực, v.v… hòng dẫn tới sự chuyển hoá chế độ

Trước tình hình đó, yêu cầu đặt ra trước mắt và lâu dài là tổ chức Đoàn, Hội phải ra sức giúp Đảng tập hợp, đoàn kết mọi tầng lớp thanh niên thành một khối vững chắc, hình thành một thế hệ thanh niên ưu tú, có tài năng, có bản lĩnh chính trị vững chắc, có tinh thần yêu nước nồng nàn, sẵn sàng đương đầu và vượt qua mọi khó khăn thách thức,… [1, tr.3]

Do vị trí, vai trò của thanh niên trong xã hội cho nên Đảng, Nhà nước

ta, rất coi trọng công tác thanh niên, coi việc tăng cường đầu tư cho thanh

niên là nhiệm vụ rất quan trọng của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội dưới

sự lãnh đạo của Đảng

Công tác thanh niên bao gồm toàn bộ những hoạt động của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội nhằm giáo dục, bồi dưỡng và tạo điều kiện thuận lợi cho thanh niên phát triển, trưởng thành và phát huy vai trò làm chủ, tiềm năng to lớn của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc [60, tr.3]

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 Ban chấp hành trung ương Đảng (khoá VII) về công tác thanh niên trong thời kỳ mới đã xác định: "Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không, phần lớn tuỳ thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng" [10, tr.3]

Song, việc thực hiện công tác thanh niên không phải khi nào cũng thuận lợi và đạt được những kết quả mong muốn, những biến đổi nhanh chóng của tình hình thế giới và trong nước thời gian gần đây đã tác động mạnh mẽ đến thanh niên cả nước nói chung và thanh niên tỉnh Thái Nguyên nói riêng

Sau gần 10 năm tái lập (từ 1997), Đảng bộ và nhân dân tỉnh Thái Nguyên đang không ngừng nỗ lực vươn lên xây dựng quê hương giàu mạnh - thực hiện những quan điểm của Đảng và nhà nước về việc vận động thanh niên trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Đảng

bộ Thái Nguyên đã luôn luôn quan tâm và đề cao vấn đề tập hợp thanh niên, giúp đỡ thanh niên phát huy vai trò của thanh niên đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tuy nhiên trên thực tế, bên cạnh những thành tựu quan trọng bước đầu đã đạt được trong công tác thanh niên, mang lại những thay đổi tốt trong đời sống kinh tế chính trị xã hội của tỉnh, thì những biến đổi

trong vấn đề nhận thức, tư tưởng, lối sống của thanh niên đã trở thành những vấn đề đáng lo ngại, tình trạng thanh niên ít quan tâm đến sinh hoạt chính trị, coi thường truyền thống cách mạng, một số dao động thiếu niềm tin ở CNXH,

tình trạng thiếu việc làm, nghiện hút, thất học, mù chữ tăng lên, nhất là ở khu vực thanh niên nông thôn… làm nảy sinh nhiều tình huống có vấn đề trong

quản lí xã hội, đặt ra cho công tác thanh niên nhiều vấn đề mới Cần phải xem xét vấn đề thanh niên trong hoàn cảnh mới, đồng thời đòi hỏi phải không ngừng đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên

Do đó, việc nghiên cứu tổng kết sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên, phân tích thực trạng tình hình thanh niên, dự báo xu hướng phát triển, từ đó rút ra ý nghĩa và kinh nghiệm lịch sử trong việc lãnh đạo công tác thanh niên ở tỉnh Thái Nguyên là một vấn đề, vừa có tính lí luận, vừa có tính thực tiễn sâu sắc và mang tính cấp bách trong giai đoạn hiện nay

Vì vậy, tác giả đã chọn đề tài "Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo công tác thanh niên từ năm 1997 đến năm 2004" làm đề tài luận văn tốt

nghiệp cao học của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên (còn gọi là công tác vận động thanh niên) cũng chính là nghiên cứu một nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa chiến lược của Đảng Cộng sản Việt Nam Do đó việc nghiên cứu một cách sâu sắc, bám sát được tình hình thực tiễn là một đòi hỏi luôn luôn đặt ra đối với Đảng ta Một số đề tài như "Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo công tác thanh niên trong thời kỳ đổi mới 1991-2001" - Luận văn Thạc sĩ của Tô Thành Phát; "Tổng quan tình hình thanh niên, công tác Đoàn

và phong trào thanh thiếu nhi" của Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh; "Cơ sở lí luận và thực tiễn của chiến lược phát triển thanh niên"

của TS Chu Xuân Việt (chủ biên) v.v… Tuy nhiên, đó mới chỉ là những đề tài thể hiện được hết sức khái quát, mang tính Trung ương, và như vậy chưa thể phản ánh được đầy đủ những đặc trưng riêng của công tác thanh niên ở các đảng bộ địa phương

Trên thực tế, để nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng bộ trong công tác quần chúng, nghiên cứu, tổng kết sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong quá trình xây dựng và phát triển đòi hỏi sự kiên trì công phu của nhiều người, qua nhiều thế hệ Các Đảng bộ địa phương đều quan tâm nghiên cứu vấn đề này, như đề tài "Đảng bộ huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc tăng cường lãnh đạo công tác thanh niên, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong thời kỳ đổi mới 1996 - 2000", "Đảng bộ tỉnh Quảng Bình lãnh đạo công tác thanh niên từ năm 1997 đến năm 2000" và một số đề tài khác

Viết về công tác thanh niên ở tỉnh Thái Nguyên có đề tài "Nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ở nông thôn miền núi tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn hiện nay", cuốn sách mang tính lịch sử "Lịch sử Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và phong trào thanh niên trong tỉnh Thái Nguyên 1986 - 2001" - Luận văn tốt nghiệp của Phạm Đăng Yên: "Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo công tác thanh niên 1997-2002" là đề tài nghiên cứu trực tiếp về sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh đối với công tác thanh niên Đề tài mới chỉ dừng lại ở việc đánh giá thành công và kinh nghiệm chỉ ra một số phương hướng trong nhiệm vụ lãnh đạo công tác thanh niên của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên (1997 - 2002) Từ đó đến nay tình hình thanh niên trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã có nhiều biến đổi cần phải được nghiên cứu tổng kết đầy đủ hơn Nhưng vẫn chưa có đề tài nào khác nghiên cứu về vấn đề này

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

* Mục đích

Luận văn thực hiện nhằm nghiên cứu có hệ thống sự lãnh đạo của Đảng

bộ tỉnh Thái Nguyên đối với công tác thanh niên nhằm phát huy vai trò của thanh niên trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Dựa trên việc tìm ra các đặc thù của thanh niên trong tỉnh, việc nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích tìm hiểu quá trình lãnh đạo công tác thanh niên của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên trong việc đào tạo, bồi dưỡng thế hệ trẻ và phát huy thế mạnh của lực lượng này trong xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương Từ đó rút ra kinh nghiệm lãnh đạo công tác thanh niên của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên trong thời kỳ mới

* Nhiệm vụ

Để đạt được mục đích trên, luận văn có nhiệm vụ:

- Làm rõ hệ thống những luận điểm cơ bản của Chủ nghĩa Mác-Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng ta về thanh niên và công tác vận động thanh niên

- Tìm ra những đặc thù của thanh niên, từ đó tìm ra các phương thức lãnh đạo công tác thanh niên cho phù hợp, làm cơ sở để Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên nghiên cứu vận dụng trong lãnh đạo công tác vận động thanh niên

- Làm rõ sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh thái Nguyên đối với công tác thanh niên trong tỉnh từ khi tái lập tỉnh (tháng 1 - 1997) đến năm 2004

- Nêu lên ý nghĩa và kinh nghiệm về sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đối với công tác thanh niên, nhất là trong thời kỳ mới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Nhiệm vụ cơ bản của công tác thanh niên là giáo dục, bồi dưỡng thanh niên thành lớp người kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng, đồng thời tổ chức phát huy lực lượng, tiềm năng của thanh niên phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam giàu mạnh, xã hội chủ nghĩa [29, tr.167]

Trong luận văn này chỉ đề cập đến vấn đề Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo công tác thanh niên (công tác vận động thanh niên) từ 1997 - 2004, thông qua những mặt sau:

- Quá trình lãnh đạo và tổ chức thực hiện của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đối với công tác thanh niên từ năm 1997 đến năm 2004

- Tìm hiểu vai trò nòng cốt của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Hội liên hiệp Thanh niên tỉnh Thái Nguyên trong việc giúp Đảng bộ tỉnh vận động thanh niên từ 1997 - 2004

5 Cơ sở lí luận, nguồn tài liệu, phương pháp nghiên cứu

- Luận văn thực hiện trên cơ sở lí luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác thanh niên

- Nguồn tài liệu của luận văn: Cơ bản là các tác phẩm kinh điển của Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, các văn kiện của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp thanh niên Việt Nam, Văn kiện của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên, Văn kiện Đại hội Đoàn tỉnh Thái Nguyên từ 1997 - 2004, các tạp chí, sách báo có liên quan đến đề tài

- Về phương pháp nghiên cứu: Luận văn chủ yếu sử dụng phương pháp lịch sử, kết hợp phương pháp lịch sử với phương pháp lôgic và các phương pháp liên ngành như thống kê, so sánh, khảo sát v.v…

6 Đóng góp của luận văn

Đưa ra một cái nhìn tổng thể về những hoạt động lãnh đạo của Đảng

bộ tỉnh Thái Nguyên đối với công tác thanh niên từ khi tái lập tỉnh

1997-2004 Từ đó gợi mở cho Đảng bộ những biện pháp tốt hơn trong công tác vận động thanh niên, nhằm không ngừng phát huy tốt vai trò của thanh niên trong tỉnh đối với công cuộc xây dựng kinh tế - xã hội ở địa phương trong giai đoạn mới

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu, tham khảo, phụ lục, luận văn gồm 3 chương, 7 tiết

Chương 1 Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội và công tác thanh niên

của tỉnh Thái Nguyên

Chương 2 Quá trình Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lãnh đạo công tác thanh niên từ năm 1997 đến năm 2004

Chương 3 Ý nghĩa, kinh nghiệm lãnh đạo công tác thanh niên của

Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên (1997-2004)

Chương 1 ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI

VÀ CÔNG TÁC THANH NIÊN CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN

1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội

1.1.1 Vị trí địa lí, dân số, truyền thống lịch sử

Thái Nguyên là một tỉnh miền núi, nằm ở vùng trung du và miền núi Bắc Bộ, có diện tích tự nhiên 3.542,7km2, chiếm 1,13% diện tích và 1,41% dân số so với cả nước

Về mặt hành chính, sau khi tái lập tỉnh (Theo quyết định của kỳ họp thứ

10 Quốc hội khoá IX) Thái Nguyên có 7 huyện, một thành phố và một thị xã, với tổng số 181 xã, phường và thị trấn, trong đó có 14 xã vùng cao, 106 xã vùng núi, còn lại là các xã trung du và đồng bằng

Tỉnh Thái Nguyên phía Bắc giáp với Bắc Kạn, phía Tây giáp với Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, phía Đông giáp với Lạng Sơn, Bắc Giang và phía Nam giáp với thủ đô Hà Nội Với vị trí địa lí như vậy, Thái Nguyên là một trong những trung tâm kinh tế, văn hoá, xã hội của vùng trung du, miền núi phía Bắc và là cửa ngõ giao lưu kinh tế xã hội giữa vùng trung du miền núi phía Bắc với vùng đồng bằng Bắc Bộ [5, tr.13]

Dân số năm 2002 của tỉnh Thái Nguyên là 1.083.779 người, theo số liệu điều tra việc làm năm 2003, Thái Nguyên có 1.095.859 ngưòi, với nhiều dân tộc anh em, trong đó chủ yếu là người Kinh Dân số phân bổ không đồng đều, vùng cao và vùng núi dân cư rất thưa thớt, trong khi đó ở vùng thành thị, đồng bằng dân cư lại rất dày Mật độ dân só bình quân là 295 người/1km2

, cao nhất là ở thành phố Thái Nguyên (1.260 người/1km2), thấp nhất là huyện Võ Nhai (72 người/1km2)

Mật độ dân số này thuộc loại cao so với các tỉnh miền núi phía Bắc Có 814.577 người ở độ tuổi lao động, trong đó số lao động nông nghiệp là 616.919 người (75,74% số lao động) Dân số khu vực đô thị chiếm khoảng 22,75% dân tố toàn tỉnh Có 8 dân tộc cùng sinh sống hoà thuận với nhau, đã

từ lâu trên đất Thái Nguyên Dân tộc Kinh chiếm khoảng 75,5%; Tày 10,7%; Nùng 5,1%; Dao 2,1%; Sán Dìu 2,4%; các dân tộc khác: Cao Lan, Mông, Hoa chiếm 4,2% dân tố toàn tỉnh Nhiều dân tộc có truyền thống, bản sắc dân tộc riêng rất đáng tự hào và các dân tộc Thái Nguyên đều đoàn kết, tin yêu, giúp

đỡ lẫn nhau trong cuộc sống hoà bình cũng như trong các cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc, vì sự phồn vinh của đất nước

Thái Nguyên là mảnh đất có bề dày truyền thống lịch sử Mái Đá Ngườm di chỉ quan trọng nhất của khu di chỉ khảo cổ Thần Sa, hố khai quật của di chỉ Ngườm cho thấy địa tầng có 4 tầng văn hoá cổ Ở tầng 1, tầng 2 là những di vật đặc trưng của nền văn hoá Bắc Sơn, Hoà Bình, Sơn Vi; tầng 3 là các công cụ đặc trưng của Ngườm; tầng văn hoá thứ là công cụ đá kiểu Phiêng Tung… Thần Sa là nơi người nguyên thuỷ đã sống liên tục trong thời gian dài hàng chục nghìn năm, từ thời đại đá cũ đến hậu kỳ đá mới; các phát hiện khảo cổ quan trọng đã góp phần chứng minh sự xuất hiện và phát triển liên tục của con người thuộc các nền văn hoá khảo cổ trên đất Việt Nam, từ núi Đọ, qua Thần Sa, Sơn Vi, Hoà Bình, Bắc Sơn… để bước sang thời sơ sử - thời đại kim khí với nền văn hoá Đông Sơn rực rỡ Qua di tích khảo cổ Thần

Sa, chứng tỏ Thái Nguyên không chỉ là quê hương của người Việt mà là quê hương của nền văn hoá đa sắc tộc rất đáng tự hào Di tích khảo cổ học Thần

Sa đã được Nhà nước xếp hạng năm 1982 là một trong những di tích đặc biệt của quốc gia

Do đặc điểm địa hình tự nhiên, Thái Nguyên có nhiều thuận lợi cho phát triển kinh tế nhưng khí hậu nhiệt đới cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng và ảnh hưởng đến cuộc sống của con người như bão, lũ, hạn hán, sâu bệnh… Trong quá trình vật lột với khó khăn, thử thách để lao động sản xuất, tạo dựng cuộc sống đã rèn đúc nên truyền thống cần cù, chịu thương, chịu khó, trở thành một thuộc tính của con người Việt Nam nói chung

và người Thái Nguyên nói riêng

Ngoài truyền thống cần cù lao động, nhân dân các dân tộc Thái Nguyên còn có truyền thống hiếu học Ở những thế kỉ trước, khi quê hương đất nước còn triền miên trong cảnh giành quyền lực của các triều đại phong kiến, nạn ngoại xâm thường xuyên đe doạ, nhân dân phải sống trong đói khổ, áp bức thì

ở Thái Nguyên đã có hàng chục vị đại khoa, tiến sĩ (học vị cao nhất thời

phong kiến) góp phần vào sự hưng thịnh của quốc gia

Trong tất cả các truyền thống dân tộc, truyền thống yêu nước là truyền thống nổi bật, là kết tinh của truyền thống dân tộc Việt Nam Trong quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc có biết bao sự kiện lịch sử đã ghi dấu ấn trên mảnh đất Thái Nguyên

Là trung tâm của vùng chiến lược phía Bắc sông Hồng, sông núi hiểm trở, nên trong lịch sử Thái Nguyên thường phải đối mặt với các thế lực ngoại bang và cả các tầng lớp phản nghịch trong nước Từ thời Hùng Vương, ông cha ta đã từng coi Thái Nguyên là phên dậu phía Bắc của kinh thành Thăng Long "Thái Nguyên thuộc đất bộ Vũ Định, phía Đông và Bắc giáp Cao, Lạng; phía Tây và Nam giáp Kinh - Bắc; có 2 lộ phủ, 9 huyện, 2 châu và 336 làng

xã Đây là phên dậu thứ hai về phương Bắc", là điểm xuất phát để triển lực lượng chống giặc ngoại xâm ở miền biên giới Chính vì vậy, nhân dân các dân tộc Thái Nguyên đã sớm xây dựng cho mình bản lĩnh bất khuất, kiên cường trước giặc ngoại xâm và bất công xã hội

Ngay từ trước Công nguyên, người dân Thái Nguyên đã tham gia vào cuộc kháng chiến đầu tiên chống nhà Tần xâm lược

Năm 40 sau Công nguyên, hai Bà Trưng khởi nghĩa đánh đổ bộ máy của nhà Đông Hán, nhân dân các dân tộc Thái Nguyên đã tích cực tham gia khởi nghĩa (lúc đó Thái Nguyên ngày nay nằm trong huyện Long Biên thuộc quận Giao Chỉ

Cuối thế kỉ XI đầu thế kỉ XII, nhân dân Thái Nguyên đã sát cánh cùng nhân dân cả nước đánh tan quân xâm lược Tống, bao người con của quê hương Thái Nguyên đã đổ xương máu, hy sinh tuổi thanh xuân để giữ gìn độc lập cho Tổ quốc Tiêu biểu là Dương Tự Minh, Nguyễn Như Mai, Lý Nghĩa Vinh…

Khi nhà Minh xâm lược và nô dịch nước ta (thế kỉ XV), ở Thái Nguyên, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc bùng lên mạnh mẽ, đó là các cuộc khởi nghĩa của Trần Nguyên Khoáng, Nguyễn Đa Bí (năm 1408) của Chu Sư Nhan, Nguyễn Khắc Cẩn, Lưu Nhân Chú…

Khi thực dân Pháp đem quân đánh Thái Nguyên, ngay từ những năm đầu của thế kỉ XX, nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã nổi dậy đấu tranh, tiêu biểu cho phong trào đấu tranh chống Pháp ở Thái Nguyên Thời gian này là cuộc khởi nghĩa của binh lính do Trịnh Văn Cấn (Đội Cấn) và Lương Ngọc Quyến (1917), đây là cuộc khởi nghĩa được đánh giá là lớn nhất nổ ra ở Việt Nam trong thời kỳ thế giới đại chiến lần thứ nhất

Ngày 3/2/1930, Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập, nhân dân Thái Nguyên một lòng theo Đảng đấu tranh giành độc lập dân tộc, Thái

Nguyên có căn cứ địa Bắc Sơn - Võ Nhai là trung tâm của Trung ương Đảng, trực tiếp chỉ đạo cách mạng, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc tỉnh Thái Nguyên được vinh dự đảm nhận trọng trách đón nhận và bảo vệ các cơ quan Trung ương đảng, Chính phủ, Bộ quốc phòng, Tổng chỉ huy trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 - 1954)

Từ đầu năm 1947, hầu hết các cơ quan Trung ương Đảng, Chính phủ, Mặt trận, Bộ quốc phòng, các cơ quan kinh tế, giáo dục, văn hoá… đều có mặt tại căn cứ địa Việt Bắc - An toàn khu Trung tâm Căn cứ địa Việt Bắc là huyện Định Hoá Trong những năm kháng chiến chống Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng ở và làm việc tại các xã Điềm Mặc, Phú Đình (Định Hoá), Tràng Xá (Võ Nhai)…

Sau năm 1954, miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, miền Nam tạm thời dưới ách thống trị của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai Cùng với các tỉnh, thành khác trên miền Bắc, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, nhân dân các dân tộc Thái Nguyên bước vào thời kỳ mới - thời kỳ xây dựng cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội; tăng cường tiềm lực kinh tế, quốc phòng góp phần xây dựng và củng cố miền Bắc, trở thành hậu phương vững chắc chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến miền Nam hoàn thành cuộc cách mạng giải phóng dân tộc

Ngày nay, tiếp tục phát huy truyền thống của mình, Thái Nguyên còn là địa phương được Trung ương chọn thực hiện thí điểm thành công nhiều chính sách lớn của Đảng và Nhà nước

1.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội

Thái Nguyên là vùng đất giàu tài nguyên khoáng sản Các mỏ sắt, vàng, chì, kẽm… Ở Thái Nguyên từ lâu là nguồn hấp dẫn đối với nhiều nhà khai khoáng trong và ngoài nước Là miền đất tiếp nối đồng bằng Bắc Bộ với vùng núi phía Bắc, Thái Nguyên đã trở thành vùng đất hội nhập dân cư Kinh

nghiệm lao động từ ngàn đời giữa các vùng được giao thoa, hội tụ, lại thêm khí hậu thuận lợi cùng hệ thống sông ngòi và các hồ lớn nhỏ phân bố dày đặc, mạng tưới tiêu tạo nên một Thái Nguyên xanh tươi, trù phú với những cánh đồng lúa, bãi màu, đồi chè là những sản phẩm làm giàu cho quê hương đất nước

Những năm qua, kinh tế Thái Nguyên phát triển với tốc độ nhanh và bền vững hơn Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm đạt xấp xỉ 9%

Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực Năm 2004, tỉ trọng nông nghiệp - xây dựng là 38,34%, nông, lâm nghiệp, thuỷ sản 25,43% [6, tr.2]

Việc ứng dụng công nghiệp sản xuất tiên tiến, áp dụng các mô hình quản lý hiện đại, xây dựng thương hiệu, uy tín của sản phẩm hàng hoá bắt đầu được các doanh nghiệp quan tâm triển khai, một số sản phẩm đã có chỗ đứng vững chắc ở thị trường trong nước như thép cán, sản phẩm, cơ khí, chè, xi măng…

Sản xuất công nghiệp đã thoát ra khỏi tình trạng trì trệ và có bước phát triển nhanh Giá trị sản xuất công nghiệp tăng gấp 2,4 lần (từ năm 2000 -2005) Sản lượng một số sản phẩm công nghiệp mũi nhọn tăng cao như thép cán, xi măng

Hoạt động thương mại với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế, đảm bảo cung ứng đầy đủ hàng hoá phục vụ nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của nhân dân

Hệ thống giao thông tiếp tục được đầu tư phát triển, cung cấp nước sạch cho sinh hoạt thành thị, nông thôn và miền núi được quan tâm, lưới điện được nâng cấp, đáp ứng cho nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của nhân dân

Văn hoá xã hội được quan tâm đầu tư phát triển và từng bước phù hợp với sự phát triển kinh tế Các hoạt động trong lĩnh vực văn hoá - xã hội đều có

những tiến bộ đáng kể Thông qua việc thực hiện các chương trình đề án đã huy động được nhiều nguồn lực đầu tư và phát triển Thực hiện tốt chương trình giải quyết việc làm, xoá đói giảm nghèo, nâng cao thu nhập và đời sống cho nhân dân

Các hoạt động văn hoá, thông tin, báo chí đã bám sát nhiệm vụ chính trị Phong trào 'Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư" tiếp tục được đẩy mạnh

Giáo dục, đào tạo phát triển cả về loại hình và quy mô, từng bước nâng dần chất lượng

Quốc phòng an ninh, trật tự an toàn xã hội được giữ vững, công tác xây dựng Đảng, Chính quyền và các đoàn thể có tiến bộ mới…

Tuy nhiên, mức độ tăng trưởng kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng

và khả năng phát triển của tỉnh, chất lượng tăng trưởng chưa cao

Một số vấn đề xã hội bức xúc chưa được giải quyết tốt như chất lượng giáo dục, y tế, văn hoá, công tác xoá đói, giảm nghèo, giải quyết việc làm, dân

số kế hoạch hoá gia đình…

Tình hình tội phạm và một số tệ nạn xã hội còn diễn biến phức tạp, nhất

là tệ nạn ma tuý chưa được ngăn chặn và đẩy lùi Có thể thấy rằng, gần 10 năm qua, kể từ ngày tái lập tỉnh (01/01/1997) đến nay, Đảng bộ và nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã phát huy truyền thống đoàn kết, tranh thủ sự giúp đỡ của Trung ương, không ngừng nỗ lực phấn đấu để giành được những thắng lợi tương đối toàn diện trên tất cả các lĩnh vực…

1.2 Đặc điểm công tác thanh niên

1.2.1 Đặc điểm công tác thanh niên trước năm 1997

Đặc điểm nổi bật của công tác thanh niên giai đoạn này (1992 - 1997)

là sự chuyển biến, từng bước thích ứng với cơ chế quản lý đang chuyển đổi Đoàn viên, thanh niên đã có những đóng góp lớn trong công cuộc đổi mới đất

nước nói chung và tỉnh nhà nói riêng Một số chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước về công tác thanh thiếu nhi đã được triển khai thực hiện có hiệu quả Tình hình thanh niên và vai trò của tổ chức Đoàn ngày càng được

ổn định trong đời sống xã hội Thành công của Đại hội Đảng các cấp và Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (1996) đã tác động tích cực đến tư tưởng, tình cảm của đoàn viên, thanh niên trong tỉnh, tạo thêm niềm tin, lòng tự hào của tuổi trẻ đối với Đảng, với quê hương, đất nước…

Công tác thanh niên trước năm 1997 có thể khái quát ở một số nét cơ bản sau:

Về công tác Đoàn: Trước năm 1997, công tác vận động thanh niên của

tỉnh Thái Nguyên cơ bản dựa trên vai trò nòng cốt của Đoàn TNCSHCM Đoàn Thanh niên đã chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động cho cán bộ Đoàn, coi cán bộ luôn là nguyên nhân của mọi nguyên nhân, là yếu tố quan trọng trong quá trình phát triển của Đoàn Vì vậy, từ tỉnh đến cơ sở, công tác cán bộ đã được quan tâm đúng mức hơn, đặc biệt là đội ngũ cán bộ chủ chốt của Đoàn Song, trên thực tế, đội ngũ cán bộ Đoàn, Hội đặc biệt là cấp chi Đoàn, chi Hội trình độ và phương pháp công tác thanh niên còn hạn chế, một

số ít chưa thực sự tiêu biểu cho tình cảm, trí tuệ của thanh niên

Về tổ chức cơ sở Đoàn: Do triển khai thực hiện tốt những chủ trương

biện pháp lớn của Đoàn, cho nên chất lượng tổ chức cơ sở đã phát triển theo chiều hướng tốt lên Cơ sở trắng và yếu kém giảm đáng kể, cơ sở vững mạnh tăng hàng năm từ 1 đến 5% (xem bảng 1) Đã có sự cố gắng của các cấp bộ Đoàn trong công cuộc vận động xây dựng Chi Đoàn mạnh trước đây và việc thực hiện một số chủ trương, biện pháp lớn để củng cố và nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn trong tình hình mới theo tinh thần Nghị quyết 424 của BCHTW Đoàn khoá VI

Tuy nhiên, việc huy động tập hợp thanh niên kết quả chưa cao, đặc biệt đối tượng thanh niên nông thôn vùng núi, vùng dân tộc ít người, khu vực sản xuất ngoài quốc doanh, thanh niên đường phố)

Công tác đoàn viên đã được quan tâm hơn về chất lượng, tuy số lượng đoàn viên tăng không lớn (trung bình chiếm 25% trong tổng số thanh niên), nhưng chất lượng đảm bảo với yêu cầu đặt ra: Số mới kết nạp vào hàng năm

từ 7 đến 14.000 đoàn viên Việc rà soát, phân tích chất lượng đoàn viên được tiến hành thường xuyên Song công tác quản lý đoàn viên của một số cơ sở Đoàn chưa chặt chẽ, chất lượng sinh hoạt, hoạt động cấp chi đoàn còn nhiều hạn chế

Công tác Đoàn tham gia xây dựng Đảng: Để tạo thêm nguồn lực cho

Đảng, BCH tỉnh Đoàn đã tham mưu cho tỉnh uỷ ra kết luận số 69 (6/1990) về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng về công tác đoàn thanh niên trong tình hình mới, tham mưu cho tỉnh uỷ ra Chỉ thị về công tác phát triển dảng viên trẻ Đồng thời Ban thường vụ tỉnh đoàn đã có kế hoạch số 12/KH-ĐTN ngày 20/3/1994 chỉ đạo công tác giới thiệu đoàn viên ưu tú cho Đảng

Công tác kiểm tra của Đoàn: Uỷ ban kiểm tra các cấp của Đoàn đã

thường xuyên chủ động, tích cực trong việc tổ chức, kiểm tra việc thực hiện Điều lệ, các Chỉ thị, Nghị quyết của Đoàn

Công tác Đội và phong trào thiếu nhi: Hàng năm trong các chương

trình kế hoạch công tác lớn của Đoàn, nhiệm vụ công tác đội và phong trào thiếu nhi đã được các cấp bộ Đoàn quan tâm đúng mức, dành thời gian, cơ sở vật chất thoả đáng, tiến hành chỉ đạo thường xuyên, có kết quả hơn Cán bộ đoàn viên thanh niên và các cơ sở Đoàn đã thể hiện và phát huy ngày một rõ hơn vai trò nòng cốt trong việc thực hiện và vận động các tầng lớp nhân dân cùng tham gia chăm sóc giáo dục thiếu nhi Trong chỉ đạo tỉnh Đoàn và cơ sở

giáo dục đào tạo phối hợp ra Nghị quyết số 01 để định hướng, tạo cơ chế giúp

cơ sở có điều kiện tổ chức thực hiện thuận lợi có kết quả

Phong trào thiếu nhi được tổ chức bằng nhiều hình thức hoạt động Thông qua các chương trình công tác Đội hàng năm đã thu hút hàng vạn thiếu nhi tham gia góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng đội viên, chất lượng tổ chức Đội Được rèn luyện qua các phong trào, 62 vạn lượt em được công nhận là cháu ngoan Bác Hồ; 1,8 vạn đội viên lớn được kết nạp Đoàn

(chiếm 65% tổng số đoàn viên mới được kết nạp trong năm 1997)

Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức các phong trào thanh thiếu nhi, nhiều cấp bộ Đoàn chưa chủ động tập trung khai thác các nguồn lực tại địa phương để phát triển phong trào Mặt khác, tiềm năng thanh niên rất lớn, khai thác và phát huy chưa được nhiều

Về công tác thiếu nhi, hoạt động Đội trên địa bàn dân cư vẫn còn là khâu hạn chế, chưa có những giải pháp hữu hiệu để phát triển

Việc thực hiện các chương trình hành động lớn của Đoàn được coi là

những mặt quan trọng để tập hợp sức mạnh của thanh niên như: "Chương trình giáo dục nâng cao đời sống văn hoá tinh thần trong thanh thiếu nhi";

"chương trình tham gia phát triển kinh tế văn hoá xã hội địa phương, đơn vị

và việc tổ chức phong trào thanh niên lập nghiệp"; "Chương trình khuyến học

và phát triển tài năng trẻ", "Chương trình tham gia giữ gìn trật tự trị an, an toàn xã hội và bảo vệ Tổ quốc"

Song, trong công tác chỉ đạo chưa thực sự coi trọng xây dựng điểm, xây dựng mô hình Việc sơ kết, tổng kết, đánh giá chưa làm thường xuyên

- Công tác xây dựng Hội Liên hiệp thanh niên, mở rộng mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên

Hội LHTN tỉnh Bắc Thái được thành lập tháng 12 năm 1994, nhằm tăng cường, mở rộng các hình thức tập hợp thanh niên Ban thường vụ tỉnh

Đoàn đã tập trung và tích cực cùng Uỷ ban Hội chỉ đạo xúc tiến việc xây dựng phát triển các tổ chức Hội ở cơ sở đến nay đã có 5 Uỷ ban Hội cấp huyện được thành lập

Toàn tỉnh có 144 Chi hội với 6750 hội viên Hoạt động của Hội đã góp phần tích cực giúp thanh niên phát huy tài năng sức trẻ của mình, lập thân, lập nghiệp và kiến quốc

Qua những nét khái quát trên có thể nhận thấy tình hình công tác thanh niên trước năm 1997 tại Thái Nguyên đã có những chuyển biến theo hướng tích cực, song còn nhiều mặt hạn chế Đặc biệt, sự quan tâm chỉ đạo của Đảng

bộ tỉnh chưa rõ nét, chưa thực sự quan tâm đầu tư cho công tác thanh niên Thêm vào đó, do hoàn cảnh chung của đất nước, những năm cuối thập kỉ 80, đầu thập kỉ 90 còn gặp nhiều khó khăn, chưa ra khỏi khủng hoảng kinh tế Các thế lực thù địch ngày càng lộ rõ âm mưu chống phá thành quả cách mạng nước ta, tăng cường tranh thủ, lôi kéo thanh, thiếu nhi vào hoạt động diễn biến hoà bình của chúng Những vấn đề như: việc làm, học tập, vui chơi giải trí cho thanh, thiếu nhi còn khó khăn Các tệ nạn xã hội mà đặc biệt là tình trạng nghiện hút, tiêm chích ma tuý có chiều hướng gia tăng, làm mất trật tự

an toàn xã hội, băng hoại đạo đức truyền thống, phá vỡ hạnh phúc gia đình… Tất cả đã tác động xấu tới một bộ phận không ít thanh, thiếu nhi… Công tác Đoàn và phong trào thanh niên cũng chưa đáp ứng kịp những yêu cầu đòi hỏi của công cuộc đổi mới trên địa bàn tỉnh; phong trào Đoàn phát triển chưa thật đồng đều Công tác xây dựng Đoàn, Hội, Đội còn một số mặt lúng túng, nên

về cơ bản đó cũng là nguyên nhân dẫn đến những mặt còn hạn chế trong công tác thanh niên

1.2.2 Công tác thanh niên từ năm 1997 đến năm 2004

Sau khi chia tách tỉnh (1997), hiện nay thanh niên Thái Nguyên có gần

40 vạn người, chiếm 38% dân số và 63,23% lực lượng lao động xã hội Tuy

nhiên, sự phân bố không đồng đều, thanh niên chủ yếu sống ở khu vực nông thôn chiếm (78,3%)

Thái Nguyên là một trung tâm đào tạo lớn của khu vực với 4 trường đại học, 20 trường trung học chuyên nghiệp và dạy nghề, vì vậy số lượng thanh niên là học sinh - sinh viên của Thái Nguyên khá cao (khoảng 20%)

Trình độ học vấn của thanh niên Thái Nguyên ngày càng được nâng cao, do có điều kiện học tập từ hệ thống các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp,… trong tỉnh Song đặc điểm này cũng không chiếm ưu thế toàn tỉnh, đặc biệt ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, trình độ dân trí còn thấp, khó khăn trong thời kỳ kinh tế thị trường do đó tạo ra bước cản lớn đối với sự phát triển của Thái Nguyên ở những khu vực này

Trong những năm qua, thanh niên trong tỉnh đã biết phát huy mặt mạnh

về trình độ học vấn, không cam chịu đói nghèo, lạc hậu, có khát vọng vươn lên làm giàu chính đáng, góp phần xây dựng quê hương Thái Nguyên giàu đẹp

Thanh niên Thái Nguyên đa dạng về cơ cấu với 6 đối tượng:

- Thanh niên nông thôn (chiếm 78,3%)

- Thanh niên công nhân viên chức, lực lượng vũ trang (chiếm gần 12%)

- Thanh niên đô thị (chiếm 8,25%)

- Thanh niên học sinh, sinh viên (chiếm 17%)

- Thanh niên dân tộc, tôn giáo (chiếm 28,33%)

- Nữ thanh niên (chiếm 49,23%)

Đa số thanh niên đã quan tâm hơn đến tình hình chính trị, kinh tế - xã hội, hăng hái tham gia vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, sẵn sàng nhận và hoàn thành nhiệm vụ được giao Đã xuất hiện nhiều tấm gương thanh niên tiên tiến trên các lĩnh vực học tập, công tác, lao động sản xuất, hoạt động

khoa học kỹ thuật, văn hoá nghệ thuật, thể dục thể thao, đấu tranh phòng chống tội phạm, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội

Công tác thanh niên từ năm 1997 đến 2004 ở tỉnh Thái Nguyên thể hiện trên một số mặt cơ bản sau:

* Hoạt động của hệ thống tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

Thực hiện nghị quyết Đại hội Đại biểu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Thái Nguyên lần thứ X (1997 - 2002) với nhiệm vụ "Đẩy mạnh, nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền giáo dục của Đoàn, nhất là giáo dục truyền thống cách mạng của dân tộc, tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng, của Nhà nước trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá Phát triển sâu rộng phong trào thanh thiếu nhi, tạo điều kiện tốt nhất giúp thanh niên lập thân, lập nghiệp và tham gia giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội Góp phần xung kích thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; Tiếp tục quán triệt Nghị quyết 424 của Ban chấp hành Trung ương đoàn, thực hiện tốt công tác xây dựng Đoàn, Hội, không ngừng mở rộng mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên Tích cực tham gia xây dựng Đảng; Làm tốt công tác giáo dục, chăm sóc thiếu niên, nhi đồng Xây dựng Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh lớn mạnh" [17]

Với khẩu hiệu hành động "Vì sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vì tương lai tươi sáng của tuổi trẻ" Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ VII với mục tiêu đề ra cho công tác Đoàn và phong trào thanh niên là: "Bồi dưỡng thế hệ trẻ Việt Nam thành lớp người kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc thực hiện thắng lợi công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước" [54]

Hoạt động của tổ chức Đoàn tỉnh Thái Nguyên thời kỳ này chủ yếu là tiếp tục đẩy mạnh hai phong trào lớn "Thanh niên lập nghiệp" và "Tuổi trẻ giữ nước" lên tầm cao mới, nhằm tổ chức, động viên đoàn viên, thanh niên tình

nguyện "lên rừng, xuống biển" đem tài năng, sức trẻ góp cho sự nghiệp phát triển kinh tế, văn hoá xã hội củng cố quốc phòng an ninh, bảo vệ Tổ quốc… Thực hiện các chương trình hành động đó là: Giáo dục lý tưởng cho thanh niên, tham gia xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Thanh niên học tập, sáng tạo làm chủ khoa học công nghệ; Thanh niên tình nguyện thực hiện các chương trình, dự án trọng điểm quốc gia; Thanh niên giúp nhau lập nghiệp, tham gia phát triển kinh tế - xã hội; Thanh niên thực hiện nhiệm

vụ bảo vệ Tổ quốc; Bảo vệ chăm sóc thiếu niên, nhi đồng Hội nhập quốc tế thanh niên và tăng cường công tác quốc tế của Đoàn

Với mục tiêu cổ vũ thanh niên vươn lên tự lập thân, lập nghiệp vì lợi ích và sự phát triển của thanh niên, của quê hương, đất nước, đồng thời phát huy lực lượng thanh niên thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, phong trào

"thanh niên lập nghiệp" đã được cụ thể hoá qua các chương trình: "Thanh niên học tập, rèn luyện vì nghày mai lập nghiệp"; Thanh niên tham gia phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ; Thanh niên tham gia phát triển nông nghiệp và nông thôn; Thanh niên tham gia phát triển văn hoá

- xã hội

Các hoạt động của Đoàn thực hiện các phong trào đã tạo thành một khí thế sôi động trong toàn tỉnh Trong các trường đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp, tổ chức Đoàn cùng Hội sinh viên đã chủ động tham mưu với các cấp uỷ Đảng và chính quyền có cơ chế hỗ trợ, tạo điều kiện giúp đỡ Đoàn

tổ chức các buổi hội thảo khoa học, các buổi sinh hoạt chuyên đề, đi thực tế, nhất là nghiên cứu các đề tài khoa học; Duy trì, mở rộng các câu lạc bộ "khoa học trẻ"… phong trào nghiên cứu khoa học gắn liền với thực tế, học tập gắn liền với rèn luyện tay nghề được Đoàn thanh niên các trường đặc biệt quan tâm

Ở các trường Cao đẳng Sư phạm Thái Nguyên, Trung học công nghiệp Việt Đức, Trung học Công nghiệp Thái Nguyên… Tổ chức Đoàn đã phối hợp

chặt chẽ với Phòng đào tạo, Phòng quản lý học sinh - sinh viên để được tăng cường thời gian mở cửa giảng đường, phòng thí nghiệm và thư viện

Trong toàn tỉnh Thái Nguyên, phong trào "Học tập, rèn luyện vì ngày mai lập nghiệp" những năm 1997 - 2004 đã lên tới cao trào Vấn đề hướng nghiệp cho đoàn viên, thanh niên cũng được quan tâm đặc biệt Trung tâm tư vấn dạy nghề, việc làm của tỉnh chưa bao giờ tấp nập, sôi động đến thế Chỉ riêng năm học 2001 - 2002, trung tâm đã tư vấn, hướng nghiệp cho hàng nghìn đoàn viên, thanh niên và dạy nghề cho 621 em, giải quyết việc làm cho

391 đoàn viên, thanh niên… Các đoàn viên, thanh niên công nhân viên chức cũng không ngừng học tập để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Toàn tỉnh có trên 70% thanh niên công chức tham gia các lớp học tiếng Anh, tin học, văn bằng hai và cả cá khoá đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ

Bằng nhiều loại hình hoạt động phong phú, hấp dẫn và hiệu quả, các cơ

sở Đoàn trong toàn tỉnh tiếp tục được đẩy mạnh phong trào C-K-T Hàng nghìn đoàn viên thanh niên say sưa sáng tạo cải tiến kỹ thuật, phát huy sáng kiến, tiếp thu và làm chủ các dây truyền công nghệ mới Các cuộc thi thợ giỏi, thi tay nghề, nâng bậc, nâng cao chất lượng, kiểu dáng sản phẩm, làm lợi cho Nhà nước hàng tỉ đồng

Trong những năm 1997 - 2004, Đoàn thanh niên nông thôn các cấp trong toàn tỉnh đã tăng cường phối hợp với các ngành chức năng, xây dựng hàng loạt chương trình ứng dụng tăng năng suất, chất lượng cây trồng, vật nuôi như: Chương trình lúa cao sản; Chương trình cây ăn quả; Chương trình

cơ khí hoá nông nghiệp; Chương trình ứng dụng chuyển giao phân vi sinh nông nghiệp… Điển hình trong các phong trào này là Đoàn Phú Bình, Đồng

Hỷ, Đại Từ, Định Hoá và thành phố Thái Nguyên

Đoàn thanh niên các cấp tiếp tục giữ vai trò xung kích trong việc tham gia xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn như làm đường giao thông, thuỷ lợi với hơn 2000 công trình thanh niên từ (1997-2000) thu hút hơn 10 vạn đoàn

viên, thanh niên tham gia, đã cổ vũ, động viên thanh niên nông thôn sản xuất, kinh doanh có hiệu quả, tạo dựng một lớp thanh niên có bản lĩnh, năng động, sáng tạo, biết làm kinh tế giỏi, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xoá đói, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới XHCN

Chương trình "thanh niên tham gia phát triển văn hoá - xã hội" được tổ chức với nhiều nội dung và hình thức phong phú, nhằm tăng cường giáo dục

lý tưởng, đạo đức, lối sống và khơi dậy ý thức trách nhiệm của đoàn viên, thanh niên trước các vấn đề xã hội

Trong những năm 1997 - 2004, tỉnh Đoàn đã tiếp tục chỉ đạo và triển khai có hiệu quả cuộc vận động 3 mục tiêu về Dân số - Sức khoẻ - Môi trường

và phát động các cuộc thi "Bảo vệ rừng cho hôm nay và mai sau", "70 ngày đêm môi trường'", "vì sức khoẻ và hạnh phúc của bạn" Các cuộc thi đã thu hút hàng nghìn đoàn viên, thanh niên trong toàn tỉnh tham gia

Phong trào "Tuổi trẻ giữ nước" đã được triển khai trong toàn tỉnh Thái Nguyên ngay từ năm 1993 (Sau Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đoàn (khoá VI lần thứ II) Đến những năm 1997 - 2004 thì kết quả của phong trào ngày càng khởi sắc và đạt nhiều thành tựu

Phát huy truyền thống của quê hương cách mạng, trong những năm

1997 - 2004, tuổi trẻ Thái Nguyên đã thực hiện nhiệm vụ quốc phòng an ninh, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và phòng chống các tệ nạn xã hội ngày càng có hiệu quả, góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá quê hương, đất nước

Những năm 1997 - 2004, công tác Đoàn và phong trào thanh niên tỉnh Thái Nguyên đã có những chuyển biến mới và đặc biệt khởi sắc với những thành tựu của hai phong trào lớn: "Thanh niên lập nghiệp" và "Tuổi trẻ giữ nước" Tổ chức các cơ sở Đoàn được xây dựng và củng cố Công tác Đội và phong trào thiếu nhi cũng có nhiều mô hình mới, cách làm hay… Các hoạt

động này đã góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác Đội và phong trào thiếu nhi toàn tỉnh

Với những thành tích xuất sắc đã đạt được trong mọi hoạt động, mọi phong trào, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và phong trào thanh niên tỉnh Thái Nguyên đã được Ban Chấp hành Trung ương đoàn TNCS Hồ Chí Minh công nhận là đơn vị xuất sắc toàn quốc nhiều năm liên tục

* Hoạt động của hệ thống tổ chức Hội Liên hiệp thanh niên

Thông qua các phong trào hành động cách mạng, các cuộc vận động, tổ chức Hội các cấp đã có những đóng góp tích cực thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh của địa phương Đặc biệt phong trào "thanh niên tình nguyện" do Trung ương Đoàn phát động đã được thanh niên tích cực hưởng ứng, khơi dậy tinh thần xung kích tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng của tuổi trẻ Các hoạt động chung sức cùng cộng đồng tham gia xoá đói giảm nghèo, các hoạt động xã hội của tuổi trẻ trong toàn tỉnh

đã tổ chức có hiệu quả, các cấp uỷ Đảng và nhân dân ghi nhận, đồng tình ủng

hộ

Công tác giáo dục cho hội viên thanh niên là nhiệm vụ quan trọng của công tác Hội và phong trào thanh niên Các nội dung giáo dục luôn được các cấp bộ Hội chỉ đạo, tổ chức trên diện rộng và có chiều sâu, đã thu hút được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao nhận thức chính trị, củng cố niềm tin, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho tuổi trẻ toàn tỉnh

Công tác xây dựng và nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức Hội,

mở rộng mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên Do có sự đổi mới về nội dung

và hình thức tập hợp thanh niên nên chất lượng hội viên ở một số khu vực, lĩnh vực, đối tượng được nâng lên, tỉ lệ hội viên thanh niên đủ tư cách chiếm 98,5% Các tổ chức thành viên tập thể của Hội không ngừng được nâng cao chất lượng hoạt động và mở rộng thêm các thành viên mới đã khẳng định tính liên hiệp rộng rãi của tổ chức Hội LHTN Vai trò nòng cốt chính trị của Đoàn

ngày càng cụ thể và hiệu quả trong công tác Hội Đoàn thanh niên các cấp đã nêu cao trách nhiệm trong việc bố trí cán bộ của Đoàn có uy tín, nhiệt tình để hiệp thương giữ vị trí lãnh đạo của Hội Công tác hội viên đã được các cấp bộ Đoàn, Hội đầu tư chỉ đạo bằng nhiều biện pháp nâng cao tỉ lệ tập hợp thanh niên chú trọng mở rộng các mô hình hoạt động của Đoàn, Hội trong các doanh nghiệp, vùng nông thôn, vùng tôn giáo Hội sinh viên đã được thành lập ở 4 trường Đại học và cấp Đại học Thái Nguyên, thu hút gần 2 vạn hội viên tham gia hoạt động thường xuyên trong tổ chức Hội

Hội doanh nghiệp trẻ tỉnh được thành lập và phát triển đã tạo nên một động lực mới, cho công tác đoàn kết, tập hợp các nhà doanh nghiệp trẻ phục

vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng tổ chức Đoàn, Hội trong các doanh nghiệp Hội Doanh nghiệp trẻ tỉnh đã tổ chức Đại hội lần thứ nhất nhiệm kỳ 2003 - 2005 với sự tham gia của 56 hội viên chính thức Đến nay đã thành lập 6 tổ chức Đoàn trong các doanh nghiệp trẻ với trên 1000 đoàn viên thanh niên

Bên cạnh việc củng cố và phát triển tổ chức hội LHTN các cấp xã, phường, các đơn vị đã quan tâm thành lập ra các loại hình Hội, chi Hội, câu lạc bộ như: các loại hình câu lạc bộ theo nghề nghiệp, đội thanh niên tình nguyện, đội an ninh xung kích, câu lạc bộ pháp luật trẻ, câu lạc bộ tiền hôn nhân… Đây là những mô hình đã và đang tạo nên sự phong phú trong tập hợp thanh niên của Đoàn, Hội

Công tác cán bộ được các cấp uỷ Đảng, Đoàn thanh niênh, cấp bộ Hội quan tâm chỉ đạo và thực hiện từ việc lựa chọn cán bộ trưởng thành từ thực tiễn phong trào, đến việc đào tạo, bồi dưỡng sử dụng cán bộ Thông qua các Hội thi cán bộ Đoàn, Hội với nhiều hình thức khác nhau đã có kết quả đáng

kể trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Hội

Hội LHTN tỉnh Thái Nguyên đã càng ngày càng trưởng thành hơn thông qua việc thực hiện các cuộc vận động của Hội: "Học tập sáng tạo vì sự

nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước"; Lập thân, lập nghiệp, vì dân giàu nước mạnh"; "Thanh niên tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng"; "Vì chủ quyền tổ quốc, vì cuộc sống bình yên"; "Xây dựng nếp sống văn minh đậm đà bản sắc văn hoá dân tộc"…

Công tác LHTN tỉnh Thái Nguyên những năm từ 1997-2004 đã góp phần làm thay đổi bộ mặt công tác thanh niên trong toàn tỉnh, góp phần thực hiện thắng lợi chương trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

Thực hiện các phong trào của Đoàn, 5 cuộc vận động của Hội đã được

tổ chức có hiệu quả thiết thực vừa thể hiện sự quan tâm, hỗ trợ thanh niên phát triển, đồng thời phát huy tinh thần yêu nước và cộng đồng Tổ chức Hội LHTN các cấp không ngừng được củng cố, chất lượng hoạt động ngày càng được nâng cao Mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên được mở rộng, phát triển được nhiều hình thức phong phú, có sức lôi cuốn thanh niên

Bên cạnh những mặt tích cực nêu trên, trong điều kiện và tình hình mới, thanh niên hiện nay vẫn còn không ít những hạn chế, một bộ phận thanh niên còn thiếu ý chí phấn đấu, tu dưỡng đạo đức, ngại học tập, lao động, chạy theo lối sống thực dụng, bị lôi cuốn vào các tệ nạn xã hội, nghiện ma tuý, vi phạm pháp luật Một số không ít thanh niên non kém về nhận thức chính trị, chưa xác định được lí tưởng sống đúng đắn, chạy theo lợi ích kinh tế thuần tuý, không muốn tham gia các hoạt động chính trị xã hội

"Có thể nói, bên cạnh những thuận lợi và ưu điểm cơ bản, thanh niên Thái Nguyên đang đứng trước những khó khăn, thử thách và không ít nhược điểm, hạn chế, thanh niên rất cần có sự tiếp sức của tổ chức Đoàn và toàn xã hội để rèn luyện và trưởng thành" [19, tr.43]

Chương 2 QUÁ TRÌNH ĐẢNG BỘ TỈNH THÁI NGUYÊN LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC THANH NIÊN TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2004

2.1 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác thanh niên

2.1.1 Vai trò của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng

Cùng với việc khẳng định vai trò của quần chúng nhân dân trong việc quyết định vận mệnh của lịch sử, quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội, các nhà sáng lập ra CNXH khoa học còn đặc biệt quan tâm đến vai trò của lớp người trẻ tuổi, đánh giá cao vai trò của thế hệ công nhân đang lớn lên, coi đó là nguồn bổ sung quan trọng cho giai cấp vô sản trong quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình

C.Mác viết: "Nhưng dù sao thì bộ phận giác ngộ nhất trong giai cấp công nhân cũng nhận thức rất rõ rằng tương lai của giai cấp họ và do đó tương lai của loài người hoàn toàn phụ thuộc vào việc giáo dục thế hệ công nhân đang lớn lên" [28, tr.118]

Ph.Ăngghen thì cho rằng: "Thanh niên không thể đứng ngoài chính trị, chính thực hiện điều đó đã, đang và sẽ cuốn hút tuổi trẻ vào đời sống chính trị" [28, tr.122] Ông nhấn mạnh rằng, thanh niên không bao giờ thoả mãn với

lí tưởng trước đây, họ muốn được tự do hơn trong hành động, họ khao khát lập chiến công và vì sự đổi mới họ sẵn sàng hiến dâng cả máu cuộc đời mình Thanh niên sẽ có đủ sức lực và tài năng để giải quyết những mâu thuẫn đang nảy sinh trong đời sống của đất nước

V.I.Lênin cũng đưa ra những luận điểm đề cao vai trò của thanh niên đối với cách mạng như coi thanh niên là "Nguồn sinh lực chiến đấu của cách mạng" [27, tr.34] Lênin còn chỉ rõ hơn về lí do tại sao Đảng cách mạng cần

có thanh niên và thanh niên sẽ đi theo Đảng cách mạng: "há chẳng phải trong

Đảng cách mạng của chúng tôi, thanh niên chiếm ưu thế là một điều rất tự nhiên sao, chúng tôi là một Đảng của tương lai, mà tương lai lại thuộc về thanh niên Chúng tôi là Đảng của những người cách tân, mà thanh niên lại luôn luôn đi theo những người cách tân Chúng tôi là Đảng đấu tranh quên mình chống lại chế độ cũ thối nát, mà thanh niên lại luôn luôn đi đầu trong các cuộc đấu tranh quên mình… Chúng ta sẽ luôn luôn là Đảng của thanh niên, của giai cấp tiên phong" [26, tr.210]

Lênin còn chỉ ra nguy cơ: những người Men xêvich sẽ lợi dụng sự thiếu chín chắn, chưa từng trải của lực lượng trẻ và đó là một thiệt hại vô cùng lớn cho cách mạng Đặc biệt Người còn nhấn mạnh việc giáo dục cộng sản cho thế hệ trẻ, kết hợp việc giáo dục ấy với cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân Người nói: "Cho nên, là người cộng sản tức là phải tổ chức và đoàn kết toàn thể thế hệ thanh niên, phải làm gương mẫu về giáo dục và lý luận trong cuộc đấu tranh này Lúc đó các đồng chí mới có thể mới bắt đầu và hoàn thành công cuộc xây dựng lâu dài của xã hội cộng sản chủ nghĩa" [27, tr.254]

Người rất đề cao vai trò của Đoàn thanh niên cộng sản trong việc tập hợp thanh niên dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Người cho rằng cần phải tập hợp thanh niên lại thành các tổ chức độc lập và tự quản, phải cuốn hút thanh niên và phong trào cách mạng và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản với phong trào thanh niên và việc định hướng chính trị cho tuổi trẻ là điều kiện cần thiết để biến những năng lực tiềm tàng của thế hệ trẻ thành hiện thực Do

đó, Người quan niệm về nhiệm vụ của Đoàn thanh niên cộng sản (trong bài diễn văn tại Đại hội III của Đoàn thanh niên cộng sản Nga) như sau: "Nhiệm

vụ của Đoàn thanh niên là phải tổ chức hoạt động thực tiễn của mình thế nào

để khi học tập, khi tổ chức nhau lại, khi tập hợp nhau lại, khi đấu tranh, tầng lớp thanh niên ấy tự giáo dục mình và đồng thời cũng giáo dục cho tất cả những ai đã công nhận họ là người dẫn đường chỉ lối, để trở thành những

người cộng sản Phải làm cho toàn bộ sự nghiệp giáo dục, rèn luyện, dạy dỗ thanh niên ngày nay trở thành sự nghiệp giáo dục đạo đức cộng sản trong thanh niên" [27, tr.244]

Là người cống hiến cả cuộc đời mình cho cách mạng, Hồ Chí Minh đã giành cho thế hệ trẻ sự quan tâm và niềm tin tưởng tuyệt đối Người đã sớm khẳng định vị trí, vai trò của thanh niên Việt Nam đối với vận mệnh của dân tộc “Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất, nếu đám thanh niên già cỗi của Người không sớm hồi sinh" [30, tr.133] Người cho rằng, thanh niên là lớp người đầu tiêu biểu cho sức sống của một dân tộc, Người thường nói, thanh niên là rường cột của nước nhà, là mùa xuân của xã hội:

"Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một phần lớn là do các thanh niên" [39, tr.24]

Tháng 6 năm 1925, Người đã thành lập "Hội Việt Nam cách mạng thanh niên" quy tụ tất cả những thanh niên Việt Nam yêu nước đầy nhiệt huyết vào trong một tổ chức, nhằm giác ngộ chủ nghĩa Mác-Lênin cho họ, giúp họ hiểu :Vì sao phải làm cách mạng và làm cách mạng phải như thế nào?

Những hoạt động thiết thực của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên đã

có tác dụng to lớn trong việc gác ngộ nhiều người yêu nước đi theo đường lối cứu nước đúng đắn của Nguyễn Ái Quốc, đưa phong trào cách mạng của công nông tiến lên thành một phong trào có tính chất độc lập Hội còn giáo dục rèn luyện được nhiều chiến sĩ cách mạng chân chính làm nòng cốt cho việc thành lập Đảng

Hồ Chí Minh luôn gửi gắm niềm tin của mình vào thế hệ trẻ, trong ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ Cộng hoà, tháng 9 năm

1945, Hồ Chí Minh khẳng định: "Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai các cường

quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em"

Đối với Hồ Chí Minh, Người không chỉ quan niệm vận mệnh của dân tộc, sự phát triển của đất nước tuỳ thuộc vào sự giác ngộ cách mạng và trách nhiệm của thanh niên Mà theo Người, thanh niên là một lực lượng to lớn, là đội quân xung kích trên mọi mặt trận của cách mạng Trong những ngày đất nước đang chuẩn bị mọi mặt để giành chính quyền, Người đã suy nghĩ rất nhiều về số phận của những em bé trong khi vận nước gian nan, nhưng Người vẫn rất tin tưởng và còn kêu gọi cả trẻ con tham gia đấu tranh đuổi giặc:

"Vậy nên con trẻ nước ta Phải đoàn kết lại để mà đấu tranh!

Kẻ lớn cứu quốc đã đành Trẻ em cũng phải ra giành một vai"

Sau cách mạng tháng Tám, nước Việt Nam rơi vào tình thế "Ngàn cân treo sợi tóc", tin tưởng ở lực lượng to lớn và khả năng cách mạng của tuổi trẻ,

Hồ Chí Minh động viên và giao nhiệm vụ cho thanh niên cả nước hăng hái đi đầu trong việc tăng gia sản xuất, xoá nạn mù chữ, thực hành đời sống mới, khẳng định thanh niên là lực lượng chính trong cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp xâm lược

Trong quá trình lãnh đạo dân tộc tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, kháng chiến chống đế quốc Mỹ và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc Hồ Chí Minh thường xuyên quan tâm theo dõi sự tiến bộ và những cống hiến của tuổi trẻ và luôn luôn kịp thời động viên, khen ngợi những thành tích của thanh, thiếu niên trên tất cả mọi lĩnh vực

Người nhắc nhở thanh niên: Huy hiệu của thanh niên ta là "Tay cầm cờ

đỏ sao vàng tiến lên" Ý nghĩa của nó là thanh niên phải xung phong làm

gương mẫu trong công tác, trong học hỏi, trong tiến bộ, trong đạo đức cách mạng

Người luôn luôn nhấn mạnh vai trò xung kích đi đầu của thanh niên trong hành động cách mạng Người nói "Việc gì khó có thanh niên, ở đâu khó

có thanh niên" [35, tr.310], hay "Thời đại này là thời đại vẻ vang của thanh niên Mà thanh niên phải là đội xung phong trên các mặt trận chính trị, kinh

tế, khoa học, kỹ thuật" [36, tr.390]

Hồ Chí Minh khẳng định: "Bác rất quý thanh niên" và Người giải thích

lí do đó như sau: "Vì thanh niên là người tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là người phụ trách, dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai, tức

là các cháu nhi đồng…

- Vì thanh niên là người xung phong trong công cuộc phát triển kinh tế

và văn hoá, trong sự nghiệp xây dựng CNXH,…

- Vì thanh niên là lực lượng cơ bản trong bộ đội, công an và dân quân

tự vệ, đang hăng hái giữ gìn trật tự trị an, bảo vệ Tổ quốc

- Vì trong mọi công việc, thanh niên thi đua thực hiện khẩu hiệu "Đâu cần thanh niên có, việc gì khó thanh niên làm"

- Vì hai người đầu tiên chinh phục vũ trụ: Hai anh hùng Liên Xô, đồng chí Ga-ga-rin và đồng chí Ti Tốp cũng là thanh niên" [36, tr.488]

Hồ Chí Minh luôn tin tưởng và khẳng định rằng thanh niên sẽ luôn là lực lượng to lớn trong sự nghiệp giành, giữ và xây dựng xã hội mới trong bức thư gửi thanh niên cả nước ngày 2/9/1965 nhân kỷ niệm 20 năm (Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà) Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: "Các cháu là thế hệ anh hùng trong thời đại anh hùng Bác mong các cháu đều xứng đáng là những anh hùng trogn sự nghiệp cách mạng tiêu diệt chủ nghĩa đế quốc và xây dựng xã hội mới" [37, tr.505]

Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò của thanh niên, nhưng theo Người, sức mạnh của thanh niên cần phải được tập hợp trong một tổ chức cách mạng

vì "thanh niên ta rất hăng hái Ta biết họp lòng hăng hái đó lại và dìu dắt đúng đắn thì thanh niên sẽ thành một lực lượng rất mạnh mẽ" [33, tr.162]

Theo Người, hạt nhân để đoàn kết, tập hợp thanh niên, đồng thời là người trực tiếp tổ chức, giáo dục động viên thanh niên phải là Đoàn thanh niên cộng sản

Hồ Chí Minh viết: "Đường chính trị thì thanh niên theo Đảng chỉ huy, nhưng việc làm thì thanh niên độc lập" [31, tr.295] Thực hiện tư tưởng của Người, ngày 26-3-1931, Đoàn Thanh niên Cộng sản được thành lập

Đoàn TNCS vừa là tổ chức gần gũi Đảng lại là lực lượng tích cực, xung phong gương mẫu trong việc thực hiện những chủ trương và chính sách cách mạng, là lực lượng kế thừa sự nghiệm cách mạng của Đảng, của dân tộc,

là người bổ sung thường xuyên đảng viên trẻ cho Đảng, là người trực tiếp giúp Đảng giáo dục chủ nghĩa cộng sản cho thanh niên, vận động thanh niên

đi theo lý tưởng của Đảng, đồng thời lôi cuốn, tập hợp đông đảo thanh niên xung phong vào những nơi khó khăn gian khổ nhất

Đoàn là người chịu trách nhiệm chính giúp Đảng trong việc phụ trách dìu dắt thiếu niên, nhi đồng - lớp măng non của đất nước

Vì thế Hồ Chí Minh quan niệm: "Đoàn thanh niên là cánh tay và đội hậu bị của Đảng, là người phụ trách, dìu dắt các cháu nhi đồng" [38, tr.65]

Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm tới công tác xây dựng Đoàn, theo Người, về mặt tổ chức Đoàn phải đoàn kết nội bộ thật chặt chẽ và phải đoàn kết rộng rãi với các tầng lớp thanh niên "Tổ chức của Đoàn phải rộng hơn Đảng" [36, tr.284] Đoàn phải được tổ chức chặt chẽ, từ trung ương xuống cơ sở

Hồ Chí Minh rất coi trọng việc xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn Theo Người, cán bộ Đoàn phải có đủ phẩm chất và năng lực vì muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém

Về phương pháp và hình thức hoạt động của Đoàn, theo Người thì phải

có phương pháp thích hợp và nhiều hình thức để đoàn kết và tổ chức thanh niên "Phải quan tâm đến đời sống, công tác và học tập của thanh niên, phải tránh thành kiến hẹp hòi, cô độc Phải thật thà đoàn kết và hợp tác với anh chị

em thanh niên trong Hội liên hiệp thanh niên Việt Nam" [34, tr.263]

Hồ Chí Minh chủ trương tập hợp lớp trẻ trong nhiều tổ chức đa dạng, nhằm thu hút lôi cuốn đông đảo thanh niên thuộc nhiều giai cấp, tầng lớp khác nhau trong xã hội tham gia hoạt động chính trị xã hội, thông qua đó để thanh niên được giác ngộ, được giáo dục, được cống hiến và trưởng thành

Năm 1946, Hồ Chí Minh chủ trương thành lập Mặt trận đoàn kết thanh niên mang tên "Liên đoàn thanh niên Việt Nam" Tổ chức có nhiệm vụ động viên tất cả mọi tầng lớp thanh niên hăng hái tham gia phong trào tòng quân giết giặc, đánh du kích, tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm

Theo yêu cầu của cuộc kháng chiến, Hồ Chí Minh chủ trương lập các đơn vị thanh niên xung phong phục vụ chiến trường, nhằm giáo dục cho thanh niên tinh thần quyết tâm xung phong trong mọi công việc, rèn luyện thành những thanh niên gương mẫu, những chiến sĩ thi đua, để trở nên những cán bộ tốt sau này cho Đảng và Chính phủ

Hồ Chí Minh đánh giá cao việc tập hợp đoàn kết thanh niên thông qua phong trào hành động cách mạng Người nhắc nhở Đoàn TNCS và Hội LHTN Việt Nam: "Nhiệm vụ của các bạn là phải tìm mọi cách để gây dựng một phong trào thanh niên to lớn và mạnh mẽ" [32, tr.185] Trên thực tế, phong trào hành động cách mạng bao giờ cũng mang tính định hướng và nảy sinh từ nhu cầu của cuộc sống

Hồ Chí Minh chủ trương đoàn kết thanh niên thông qua phong trào hành động cách mạng là nhằm tạo cho tuổi trẻ cơ hội phát huy mọi tiềm năng đang ẩn chứa bên trong thành hành động làm nên những điều kỳ diệu, phong trào cách mạng còn có ý nghĩa là môi trường để giáo dục thanh niên, qua đó giúp họ nhanh chóng trưởng thành

Từ việc đánh giá vị trí, vai trò to lớn của thanh niên cho nên Hồ Chí Minh đã chỉ ra tầm quan trọng đặc biệt của nền giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, phát huy vai trò của thế hệ trẻ trong mọi thời kỳ cách mạng Trong Di chúc của mình khi nói về Đoàn viên và thanh niên, Người nhấn mạnh: "Đoàn viên

và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ, Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người kế thừa xây dựng CNXH vừa

"hồng" vừa "chuyên" Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết" [38, tr.510] Người còn đưa ra tư tưởng chiến lược

"Vì lợi ích mười năm phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm phải trồng người" [35, tr.222] Và để sự nghiệp này đạt kết quả tốt thì cần phải có sự phối hợp của nhiều lực lượng trong xã hội, trước hết là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, gia đình và các đoàn thể xã hội Do đó, theo Người "giáo dục thanh niên không thể tách rời mà phải liên hệ chặt chẽ với những đấu tranh của xã hội… Sự giáo dục thanh niên phải liên hệ vào dư luận của xã hội, lực lượng của Chính phủ để ngăn ngừa những cái gì có thể ảnh hưởng xấu đến thanh niên,, để nâng cao tính cảnh giác của thanh niên" [33, tr.455-456]

Khi yêu cầu thế hệ đi trước về việc giáo dục thanh niên, Người nói:

"Các đồng chí già là rất quý, là người bền bỉ đấu tranh, dìu dắt bồi dưỡng, đào tạo thêm đồng chí trẻ, đồng chí già phải có thái độ độ lượng, dìu dắt đồng chí trẻ" [36, tr.463]

"Cố gắng dìu dắt thanh niên, không nên công thần, không nên tiêu cực" [36, tr.465]

Hồ Chí Minh yêu cầu các cấp bộ Đảng phải làm tốt công tác thanh niên, chú ý đến việc phát triển đảng viên trẻ tuổi nhằm tăng sinh lực cho Đảng Đảng cần giúp đỡ Đoàn thanh niên lao động phát triển tốt, đồng thời cần phải chọn những đồng chí đoàn viên đã kinh qua thử thách và đã đủ điều kiện đưa họ vào Đảng Người cho rằng: Đảng và Chính phủ cần quan tâm đến lợi ích chính đáng của thanh niên, sự quan tâm phải thể hiện một cách thiết thực từ việc nắm bắt nhu cầu, nguyện vọng, xu hướng của thanh niên đến việc giáo dục, đào tạo và bồi dưỡng họ Người cho rằng muốn phát huy được vai trò của thanh niên thì trước tiên Đảng và Nhà nước phải đề ra đường lối chủ trương, chính sách đúng đắn Đường lối lãnh đạo của Đảng đúng đắn, phù hợp với nguyện vọng chính đáng của nhân dân và của tuổi trẻ,

sẽ có sức thu hút lớn sự ủng hộ của thanh niên tham gia hành động cách mạng một cách tự giác Người viết: "những chiến sĩ trẻ tuổi trong các lực lượng vũ trang nhân dân và thanh niên xung phong đều đã được rèn luyện trong chiến đấu và đều tỏ ra dũng cảm Đảng và chính phủ cần chọn một số

ưu tú nhất, cho các cháu ấy đi học thêm các ngành, các nghề để đào tạo những cán bộ và công nhân có kỹ thuật giỏi, tư tưởng tốt, lập trường cách mạng vững chắc Đó là đội quân chủ lực trong công cuộc xây dựng thắng lợi CNXH ở nước ta" [38, tr.504]

Người yêu cầu cán bộ lãnh đạo "cần phải đi sâu vào đời sống, hiểu rõ tâm lí của các lớp thanh niên và giúp đỡ họ giải quyết các vấn đề một cách thiết thực" [36, tr.307]

Trước lúc đi xa, trong Di chúc Người để lại, Người không quên dặn lại Đảng và Chính phủ phải có chính sách đãi ngộ thoả đáng đối với những thanh niên có công đối với cách mạng Người viết: "Đối với những người đã dũng cảm hy sinh một phần xương máu của mình (Cán bộ, binh sĩ, dân quân, du kích, thanh niên xung phong…) Đảng, Chính phủ và đồng bào phải tìm mọi cách làm cho họ có nơi ăn, chốn ở yên ổn, đồng thời phải mở những lớp dạy

nghề thích hợp với mỗi người để họ có thể dần dần "tự lực cánh sinh" [38, tr.503]

Đảng Cộng sản Việt Nam luôn đánh giá cao vị trí, vai trò của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng trên cơ sở chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng

Hồ Chí Minh Từ khi thành lập đến nay, Đảng ta đã đưa ra nhiều quan điểm

về vai trò của thanh niên và vấn đề tập hợp sức mạnh của thanh niên để đưa cách mạng đi tới thắng lợi

Ngay từ khi mới ra đời, trong Án nghị quyết về Cộng sản thanh niên vận động của Trung ương, toàn thể Hội nghị tháng 10 năm 1930 đã đánh giá sức mạnh của lực lượng thanh niên và vai trò của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng đất nước là: "Ở Đông Dương, số thanh niên lao động… chiếm một phần khá đông Đó là một hạng lao động bị bóc lột đè nén hơn hết… thanh niên lại là một hạng người ít bị những cái ảnh hưởng quốc gia, phong kiến, đế quốc chủ nghĩa trói buộc họ hơn người lớn, cho nên từ khi phong trào cách mạng nổi dậy khắp trong xứ, chúng ta thấy quần chúng thanh niên tham gia rất hăng hái Những cuộc công nhân bãi công và nông dân biểu tình trong năm nay tỏ ra rằng thanh niên lao động đã thành một lực lượng cách mạng rất quan trọng, không thể không kể tới được" [39, tr.166]

Đảng ta luôn xác định thanh niên là một lực lượng xã hội hùng hậu, là đội quân xung kích cách mạng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,

là người thừa kế trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng Đảng ta khẳng định: "Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không, phần lớn tuỳ thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân

tố quyết định sự thành bại của cách mạng" [10, tr.82]

Có thể thấy rõ quan điểm của Đảng ta đối với thanh niên là: coi thanh niên là lực lượng giữ vị trí trung tâm trong chiến lược phát huy nhân tố và nguồn nhân lực con người để xây dựng xã hội

Đồng chí Nông Đức Mạnh - Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam (khoá IX) đã khẳng định: "Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, Đảng rất quan tâm xây dựng nguồn lực con người Việt Nam, nhất là nguồn nhân lực trẻ tuổi, chăm lo đào tạo, giáo dục, bồi dưỡng và tạo mọi điều kiện cho thanh niên phấn đấu để hình thành một thế hệ con người mới có lý tưởng độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội, có phẩm chất tốt đẹp, có bản lĩnh chính trị, năng lực trí tuệ và nghề nghiệp, có lòng nhân ái, thuỷ chung, có khả năng tiếp cận nền kinh tế tri thức, có trình độ văn hoá ngày càng cao và có sức khoẻ, làm chủ được khoa học và công nghệ mới, vươn lên ngang tầm thời đại, sánh vai cùng thanh niên các nước trên thế giới Do đó, trách nhiệm của lớp trẻ trước lịch sử càng nặng nề nhưng vô cùng vẻ vang…" [1, tr.3]

Từ ý kiến trên đây của đồng chí Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam cho thấy Đảng ta đánh giá cao vai trò của thanh niên trong sự nghiệp mới của cách mạng - sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Đảng tin tưởng trao trọng trách nặng nề nhưng vô cùng vẻ vang này cho lực lượng thanh niên

2.1.2 Đảng Cộng sản Việt Nam quan niệm về công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Đảng Cộng sản Việt Nam luôn đánh giá cao vị trí, vai trò của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng trên cơ sở chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng

Hồ Chí Minh

Từ khi thành lập đến nay, Đảng ta đã đưa ra nhiều quan điểm về vai trò của thanh niên và vấn đề tập hợp sức mạnh của thanh niên để đưa cách mạng

đi tới thắng lợi

Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương họp tháng 3/1931 tại Sài Gòn đã đề ra nhiệm vụ: "Cần kíp tổ chức ra thanh niên Cộng sản Đoàn", Nghị quyết vạch rõ: "Lập tức các Đảng bộ địa phương phải tổ chức ra Đoàn, đốc thức các chi bộ tổ chức cơ quan báo chương về vận động của Đoàn và phải chỉ đạo các chi bộ mới thành lập của Đoàn bắt đầu khẩu hiệu của thanh niên và hiệu triệu quần chúng"

Đoàn Thanh niên Cộng sản Đông Dương dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương đã cùng toàn thể dân tộc giành được chính quyền và xây dựng về Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (Tháng 8/1945) mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc Việt Nam - Kỷ nguyên độc lập dân tộc và CNXH, làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954), đại thắng Mùa Xuân

1975, đưa cả nước thống nhất đi lên XHCN

Tại Đại hội đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ IV (tháng 12/1976), tên gọi của Đoàn được đổi tên thành "Đoàn thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh" Đại hội khẳng định: "Tương lai, tiền đồ của Tổ quốc Việt Nam XHCN nằm trong tay thiếu niên và nhi đồng"

Đại hội còn đề ra nhiệm vụ của công tác thanh niên khi cách mạng cả nước chuyển sang giai đoạn mới:

- Phải giáo dục, rèn luyện thanh niên một cách toàn diện trong thực tiễn cách mạng, phgát huy những truyền thống tốt đẹp của thanh niên, bồi dưỡng thanh niên cả nước thành những con người mới xã hội chủ nghĩa, có lý tưởng cao đẹp, có khí phách anh hùng, làm tròn vai trò xung kích trong phong trào thi đua lao động sản xuất và bảo vệ Tổ quốc, thành lớp người kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc

Tích cực đào tạo bồi dưỡng thanh niên về văn hoá, khoa học và kỹ thuật, về quản lý, và nghề nghiệp

Quan tâm đến quyền lợi của tuổi trẻ, điều kiện lao động, học tập, hoạt động văn hoá, thể dục thể thao… của thanh niên, hướng dẫn thanh niên giải quyết đúng các vấn đề về lối sống, về tình bạn, tình yêu, hôn nhân

và gia đình

Hình thức và phương pháp giáo dục thanh niên phải sinh động, thích hợp với đặc điểm của tuổi trẻ Cần có những hình thức tổ chức rộng rãi để thu hút đông đảo thanh niên ngoài Đoàn vào hoạt động xã hội

Ngày 4/7/1985, Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng (khoá V) thông qua Nghị quyết 26 về "tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên" Nghị quyết ra đời trong hoàn cảnh nước ta đang ở chặng đường đầu tiên của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, cuộc đấu tranh giữa hai con đường để giải quyết vấn đề "ai thắng ai" đang diễn ra gay gắt… kẻ địch đang ra sức lôi kéo, đầu độc thanh niên đòi hỏi Đảng ta phải tăng cường lãnh đạo công tác thanh niên trong 10 năm đầu xây dựng CNXH cả nước, Nghị quyết chỉ rõ nhiệm vụ của công tác thanh niên

- Giáo dục lý tưởng và đạo đức cách mạng, bồi dưỡng tinh thần và năng lực làm chủ tập thể cho thế hệ trẻ Xây dựng cho thanh niên biết "sống, chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại" trở thành người lao động

có kỹ thuật, có kỷ luật và năng suất lao động cao Rèn luyện lối sống và nếp sống xã hội chủ nghĩa trong sáng, lành mạnh, biết yêu lao động, ham tiến bộ… trung thực, khiêm tốn, giản dị; biết xử lí đúng đắn các quan hệ trong gia đình, ngoài xã hội, trong tình bạn, tình yêu và tình đồng chí, dũng cảm đấu tranh loại trừ lối sống lạc hậu, đồi bại

- Tạo ra phong trào hành động cách mạng sôi nổi và rộng khắp trong thanh niên trên mặt trận kinh tế, trên mặt trận quốc phòng và an ninh, trên mặt trận văn hoá xã hội

- Chăm lo lợi ích của thanh niên là trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền và đoàn thể

- Chăm sóc thiếu niên, nhi đồng, các ngành, các cấp ưu tiên dành những cơ sở vật chất tốt cho thiếu nhi học tập, rèn luyện, sinh hoạt tập thể và vui chơi, giải trí

- Đẩy mạnh các hoạt động đối ngoại của thanh niên

Nghị quyết nhấn mạnh: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh vững mạnh là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của phong trào thanh niên

Để thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, Đảng đã đề ra rất nhiều chủ trương, chính sách nhằm tập hợp, giáo dục, đào tạo và phát triển thanh niên Khởi đầu là nghị quyết của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (12/1986) đã

mở ra một cách nhìn nhận mới của Đảng trong sự nghiệp xây dựng CNXH:

"Phải có ý thức đầy đủ rằng chính thanh niên là lớp người có sứ mệnh lịch sử xây dựng thành công CNXH Mạnh dạn giao trách nhiệm cho thanh niên thông qua các hoạt động xã hội mà đào tạo và bồi dưỡng họ" [7, tr.116]

Sự khủng hoảng và tan rã chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu vào cuối những năm 80 và đầu những năm 90 của thế kỉ XX

đã ảnh hưởng không nhỏ đến tư tưởng niềm tin của thanh niên Trước tình hình đó, Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VI họp từ ngày 12 đến ngày 27-3-1990 đã ra Nghị quyết 8B về đổi mới công tác quần chúng của Đảng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân