Cho trẻ làm quen môi trường xung quanh góp phần giúp trẻ phát triển và hoàn thiện các quá trình tâm lý, nhận thức đặc biệt là cảm giác, tri giác, tư duy, ngôn ngữ và chú ý, góp phần quan
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BẢN CAM KẾT
I Tác giả:
Họ và tên: Lương Thị Hằng
Ngày, tháng, năm sinh: 02/12/1982
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị: Trường mầm non Đằng Lâm
Điện thoại: 0914232754
II Đề tài nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
Tên đề tài: Kích thích trẻ 4 -5 tuổi hứng thú, tích cực nhận biết môi trường xung quanh khi sử sử dụng vật thật
III Cam kết
Tôi xin cam kết đề tài này là sản phẩm của cá nhân tôi Nếu có xảy ra tranh chấp về quyền sở hữu đối với một phần hay toàn bộ đề tài tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước lãnh đạo đơn vị, lãnh đạo Phòng giáo dục và Đào tạo về tính trung thực của bản cam kết này
Hải An, ngày 18 tháng 02 năm2014
Người cam kết
Lương Thị Hằng
DANH SÁCH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ VIẾT
Trang 2STT Tên sáng kiến kinh nghiệm Thuộc thể loai Năm viết Xếp loại
1
Một số biện pháp nâng cao chất lượng
tham gia hoạt động giáo dục âm nhạc trẻ 4
-5 tuổi
Phát triển thẩm mỹ 2011
A (cấp trường)
2
Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho
trẻ 4 - 5 tuổi thông qua hoạt động dạy trẻ
kể lại chuyện
Phát triển ngôn ngữ 2012 A
3 Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ
4-5 tuổi tham gia hoạt động tạo hình
Phát triển
MỤC LỤC
I TÓM TẮT ĐỀ TÀI 4
II GIỚI THIỆU 5
1 Giải pháp thay thế: 5
Trang 32 Vấn đề nghiên cứu: 6
3 Giả thuyết nghiên cứu: 6
III PHƯƠNG PHÁP 6
1 Khách thể nghiên cứu 6
2 Thiết kế nghiên cứu 7
3 Quy trình nghiên cứu 8
4 Đo lường và thu thập dữ liệu 8
IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ 9
V BÀN LUẬN 10
VI KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 10
1 Kết luận 10
2 Khuyến nghị 10
VII TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
VIII PHỤ LỤC 12
1 Kế hoạch dạy học 12
2 Phụ lục 2: Đề và đáp án kiểm tra sau tác động 14
3 Phụ lục 3: Bảng điểm 15
Đề tài: Kích thích trẻ 4- 5 tuổi hứng thú, tích cực tham gia vào hoạt động
nhận biết môi trường xung quanh khi sử dụng vật thật
Tác giả: Lương Thị Hằng - Giáo viên trường mầm non Đằng Lâm
I TÓM TẮT ĐỀ TÀI
Môi trường xung quanh với trẻ em bao gồm tất cả các yếu tố của tự nhiên và
xã hội, các yếu tố này có mối quan hệ mật thiết với nhau và có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sự tồn tại và phát triển của trẻ em Việc giáo dục trẻ làm quen với
Trang 4môi trường xung quanh góp phần hình thành những biểu tượng đúng đắn về các sự vật và các hiện tượng, cung cấp cho trẻ những tri thức đơn giản, có hệ thống về thế giới xung quanh, giúp trẻ hiểu biết sơ đẳng về đặc điểm, tính chất, mối liên hệ và
sự phát triển của các đồ vật, con vật và thế giới thực vật, các hiện tượng tự nhiên
và con người Cho trẻ làm quen môi trường xung quanh góp phần giúp trẻ phát triển và hoàn thiện các quá trình tâm lý, nhận thức đặc biệt là cảm giác, tri giác, tư duy, ngôn ngữ và chú ý, góp phần quan trọng trong việc giáo dục tình cảm, thẩm
mỹ, đạo đức cho trẻ, hình thành ở trẻ những xúc cảm tích cực và tích luỹ những tri thức những kinh nghiệm của cuộc sống làm cơ sở để trẻ dễ dàng lĩnh hội nội dung giáo dục của các hoạt động vui chơi, lao động, học tập….Như vậy việc giáo dục cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh là một hoạt động thiết thực góp phần tích cực vào việc giáo dục toàn diện cho trẻ
Trong quá trình thực hiện, tôi nhận thấy giáo viên thường chỉ sử dụng tranh ảnh, mô hình khi tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen môi trường xung quanh nên chưa thu hút và kích thích trẻ tham gia hoạt động nên chưa phát huy được tư duy tích cực của trẻ dẫn đến hiệu quả hoạt động chưa cao Vậy phải làm thế nào? để trẻ hứng thú tích cực tham gia hoạt động và được trải nghiệm khám phá triệt để nội dung cô đưa ra đó chỉ là những vật thật thì mới đáp ứng được điêù đó Vì chỉ khi được mắt nhìn, tai nghe, tay sờ mó trực tiếp lên vật thật thì trẻ mới thích thú, mới tìm tòi, khám phá phát hiện và trả lời chính xác nhất về sự vật, hiện tượng đó Chính vì vậy giải pháp của tôi là sử dụng các vật thật khi tổ chức cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh thay vì sử dụng tranh ảnh, mô hình
Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm đối tượng: Hai lớp 4 tuổi trường mầm non Đằng Lâm, Lớp 4B1 thực nghiệm, lớp 4B2 đối chứng Lớp thực nghiệm được thực hiện giải pháp thay thế khi dạy “ Nhận biết con mèo’’ thuộc chủ đề: “ Những con vật bé yêu’’ ( Những con vật nuôi trong gia đình)
Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của trẻ, lớp thực nghiệm cao hơn lớp đối chứng Điểm khảo sát chất lượng trẻ tham gia hoạt động môi trường xung quanh của lớp thực nghiệm cao hơn lớp đối chứng Tổng điểm kiểm tra của hoạt động làm quen môi trường xung quanh của lớp thực nghiệm có giá trị trung bình là 8,1; lớp đối chứng có giá trị trung bình là 7,17 Kết quả kiểm chứng T- test cho thấy P < 0,05 có nghĩa là có sự khác biệt lớn giữa điểm trung bình của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng Điều đó chứng minh rằng việc
sử dụng vật thật trong hoạt động dạy trẻ làm quen với môi trường xung quanh làm nâng cao kết quả học tập cho trẻ trường mầm non Đằng Lâm
II GIỚI THIỆU
Như chúng ta đã biết, trẻ mầm non nói chung, trẻ 4 – 5 tuổi nói riêng, nhu cầu khám phá rất nhiều Bất kì một sự vật hiện tượng nào cũng đều kích thích sự tò
mò, ham hiểu biết và mong muốn được khám phá của trẻ Hơn nữa, ở độ tuổi này, khả năng khám phá của trẻ tăng lên rõ rệt, chúng thích quan sát, so sánh, phân loại, thử nghiệm, suy luận…Vì vậy trẻ rất cần các cơ hội nhìn, nghe, tiếp xúc, nếm, ngửi… các sự vật hiện tượng Do đó, khi tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen
Trang 5với môi trường xung quanh, giáo viên cần phải tạo tối đa các cơ hội cho trẻ tiếp xúc trực tiếp bằng các giác quan với sự vật, hiện tượng
Trường mầm non Đằng Lâm là trường luôn đảm bảo và đi đầu trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ Tuy cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế xong cán bộ nhân viên nhà trường không ngừng trang bị, sắm sửa , không ngừng nâng cao chất lượng dạy và chăm sóc trẻ
Về đội ngũ giáo viên: Hầu hết các giáo viên đã đạt chuẩn và trên chuẩn
Về học sinh: Các cháu đều khỏe mạnh, tâm sinh lý phát triển bình thường, phụ huynh quan tâm chăm sóc và yêu thương trẻ
Thực tế tại trường:
* Về phía giáo viên :
- Giáo viên rất ngại sử dụng vật thật
* Về phía trẻ:
- Một số trẻ chưa hứng thú tham gia vào giờ học
- Trẻ cảm thấy mệt mỏi, gò bó trong khi tập
Qua thực tế khi tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh giáo viên chủ yếu chỉ sử dụng tranh ảnh, mô hình nên trẻ chỉ được tri giác gián tiếp mà chưa được tri giác trực tiếp các đối tượng Vì vậy nên chưa thu hút sự hứng thú, kích thích tư duy của trẻ, trẻ chưa chủ động, tích cực tham gia hoạt động
Về phía giáo viên phải chuẩn bị tranh ảnh, mô hình mất nhiều thời gian, cầu kì mà hiệu quả không cao
Để thay đổi hiện trạng trên, đề tài nghiên cứu này tôi đã sử dụng các vật thật thay cho tranh ảnh, mô hình và khai thác nó như một nguồn dẫn đến kiến thức
1 Giải pháp thay thế:
Dùng vật thật cho trẻ quan sát, khám phá, tìm hiểu về môi trường xung quanh Giáo viên đưa vật thật và đưa ra câu hỏi giúp trẻ phát hiện kiến thức, trẻ trực tiếp quan sát, trải nghiệm về đối tượng sau đó nói lên những suy nghĩ, hiểu biết của trẻ về đối tượng
Nâng cao chất lượng hoạt động dạy trẻ làm quen với môi trường xung quanh
đã có những bài viết được trình bày trong các tài liệu:
- Phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen môi trường xung quanh – Nhóm tác giả: Nguyễn Thị Ánh Tuyết, Lương Kim Nga
- Lý luận và phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh của tác giả: Trần Thị Thanh Phương NXB Giáo dục
- Sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen môi trường xung quanh lớp mẫu giáo 4 tuổi của tác giả Ngô Đình Uyên Khanh – Trường mầm non Hương Lộc – Nam Đông-Thừa Thiên Huế
Trang 6- Một số vấn đề khi tổ chức các hoạt động cho trẻ mẫu giáo khám phá về môi trường xung quanh-Tạp chí Giáo dục Mầm non số 1- 2011
Các đề tài và tài liệu trên đây chủ yếu bàn về cách thức và việc sử dụng các phương pháp, biện pháp gì để cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh nói chung mà chưa tài liệu nào đi sâu nghiên cứu việc sử dụng vật thật trong hoạt động dạy trẻ làm quen môi trường xung quanh Qua đây, tôi muốn nghiên cứu cụ thể hơn và đánh giá hiệu quả của việc sử dụng vật thật khi dạy trẻ làm quen với môi trường xung quanh Qua vật thật trẻ được tri giác và được cung cấp kiến thức một cách chính xác, vì trẻ được trực tiếp nhìn thấy, sờ mó, ngửi, nếm… đối tượng khiến trẻ rất thích thú Từ đó truyền cho trẻ tính ham học hỏi, thích khám phá, kích thích sự tò mò của trẻ về các sự vật hiện tượng
2 Vấn đề nghiên cứu:
Việc sử dụng vật thật vào các hoạt động dạy trẻ làm quen môi trường xung quanh thuộc các chủ đề khác nhau có liên quan đến kết quả học tập của trẻ hay không?
3 Giả thuyết nghiên cứu:
Sử dụng vật thật trong hoạt động dạy trẻ làm quen môi trường xung quanh sẽ giúp nâng cao kết quả học tập của trẻ về làm quen môi trường xung quanh một cách tốt nhất trong trường mầm non Đằng Lâm
III PHƯƠNG PHÁP
1 Khách thể nghiên cứu
Lựa chọn đề tài nghiên cứu này tôi thấy có những thuận lợi sau:
* Giáo viên: Lương Thị Hằng dạy lớp 4B2 và Đỗ Thị Thu Hà dạy lớp4B1
- Là giáo viên trẻ, có trình độ chuyên môn ĐHSPMN, nhiều năm dạy trẻ 4 – 5 tuổi, nắm được đặc điểm tâm lý trẻ Có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc
- Tiếp cận được với chương trình GDMN mới Tạo được môi trường hoạt động cho trẻ trong lớp tương đối phong phú
* Lớp học được trang bị đủ đồ dùng, đồ chơi, máy vi tính, lớp có góc thiên nhiên đẹp
* Trẻ :
Hai lớp được lựa chọn nghiên cứu có nhiều điểm tương đồng nhau: Tỷ lệ nhận thức, sức khoẻ, ngôn ngữ, giới tính…
Bảng 1: Giới tính, sức khoẻ, nhận thức, ngôn ngữ của trẻ 4 tuổi trường MN
Đằng Lâm.
Trang 7Đa số trẻ tích cực, chủ động trong các hoạt động học tập Qua đợt khảo sát đánh giá trẻ theo các lĩnh vực phát triển cả hai lớp đều có kết quả tương đương
2 Thiết kế nghiên cứu
Lựa chọn hai lớp 4 tuổi : Lớp 4B1 là lớp thực nghiệm và lớp 4B2 là lớp đối chứng
Lớp thực nghiệm: 20 cháu
Lớp đối chứng: 20 cháu
Tôi chọn bài: “Nhận biết con gà con” để thực hiện dạy và đánh giá chất lượng trước tác động Kết quả kiểm tra hai lớp trước khi tác động có sự khác nhau, do đó tôi đã sử dụng phép kiểm chứng T- test để kiểm chứng sự chênh lệch giữa điểm số trung bình của hai nhóm khi tác động
Kết quả như sau:
Bảng 2: Kiểm chứng để xác định các nhóm tương đương
Vậy P = 0.105 > 0.05 Từ đó kết luận sự chênh lệch điểm số trung bình của hai nhóm là không có ý nghĩa và được coi là tương đương
Bảng 3: Thiết kế nghiên cứu
Nhóm Kiểm tra trước tác động Tác động Kiểm tra sau tác động
Dạy trẻ làm quen môi trường xung quanh bằng vật thật
03
Dạy trẻ làm quen môi trường xung quanh không sử dụng vật thật
04
Ở thiết kế nàytôi sử dụng phép kiểm chứng T-test độc lập.
3 Quy trình nghiên cứu
* Chuẩn bị bài của giáo viên
Trang 8- Đối với lớp đối chứng: Thiết kế, lên kế hoạch không sử dụng vật thật vào hoạt động dạy trẻ làm quen với môi trường xung quanh, chuẩn bị tiết dạy như bình thường
- Đối với lớp thực nghiệm: Tôi thiết kế, lên kế hoạch có sử dụng vật thật trong hoạt động dạy trẻ là quen với môi trường xung quanh Sưu tầm tại các website: www.pgd.namdong.tthue.edu.vn; làm quen với môi trường xung quanh Viettrieu Allancer Com … Tham khảo các bài giảng của đồng nghiệp như cô giáo Dương Thị Thuỷ mầm non An Hưng, Nguyễn Thị Hường mầm non Quảng Thanh – Thuỷ Nguyên …
* Tiến hành dạy thực nghiệm
Thời gian tiến hành dạy thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường, thời khoá biểu chung của hai lớp để đảm bảo tính khách quan
Cụ thể:
Bảng 4: Thời gian thực nghiệm
Thứ 4
8/11/2013
Làm quen môi trường xung quanh
Điều kì diệu của cái bát
Chủ đề: “ Những
đồ dùng gia đình
bé’’
Thứ 6
27/12/2013
Làm quen môi trường xung quanh Chú mèo đáng yêu
Chủ đề “ Những con vật nuôi trong gia đình Thứ 4
17/02/2013
Làm quen môi trường xung quanh
Bông hoa hồng xinh
Chủ đề “Những bông hoa đẹp”
4 Đo lường và thu thập dữ liệu
Bài kiểm tra trước tác động là hoạt động làm quen với môi trường xung quanh thông thường được thực hiện theo chương trình nhà trường đã lên và kế hoạch hoạt động của hai lớp, nội dung soạn bài giống nhau, thời gian chuẩn bị, tổ chức giống nhau
Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra sau khi học xong các bài làm quen môi trường xung quanh ở mỗi chủ điểm khác nhau dạy ở 2 lớp 4 tuổi B1 và lớp 4 tuổi B2
Bài kiểm tra sau tác động có 3 câu hỏi
* Tiến hành chấm bài:
Biểu đồ so sánh ĐTB trước tác động và sau tác động
Trang 9của nhúm thực nghiệm và nhúm đối chứng.
Sau khi thực hiện xong tụi tiến hành kiểm tra trờn trẻ, thời gian kiểm tra tương đương nhau, thang điểm được tụi xõy dựng từ trước
IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ
Bảng 5: So sỏnh điểm trung bỡnh kết quả sau tỏc động
Đối chứng Thực nghiệm
Chờnh lệch giỏ trị trung
bỡnh chuẩn ( SMD)
1.02
Qua nghiờn cứu ở trờn ta đó chứng minh được rằng kết quả hai nhúm trước tỏc động là tương đương Sau tỏc động độ lệch kiểm chứng điểm trung bỡnh bằng T-test cho kết quả P = 0.00002, cho ta thấy được sự chờnh lệch giữa điểm trung bỡnh của nhúm thực nghiệm và nhúm đối chứng là rất cú ý nghĩa Tức là chờnh lệch điểm trung bỡnh của nhúm thực nghiệm cao hơn điểm trung bỡnh của nhúm đối chứng là khụng phải ngẫu nhiờn cú mà do cú sự tỏc động
Chờnh lệch giỏ trị trung bỡnh chuẩn: SMD = 1.02 Điều đú cho ta thấy mức độ dạy trẻ làm quen mụi trường xung quanh cú sử dụng vật thật cú ảnh hưởng đến điểm trung bỡnh chung học tập của nhúm thực nghiệm là lớn
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Trư ớcưtácưđộng Sauưtácưđộng
Nhómưđốiưchứng Nhómưthựcưnghiệm
Trang 10Giả thuyết của đề tài: Kích thích trẻ 4 – 5 tuổi hứng thú, tích cực tham gia
nhận biết môi trường xung quanh khi sử dụng vật thật đã được kiểm chứng
V BÀN LUẬN
Kết quả kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm là TBC = 8.1, kết quả kiểm tra tương ứng của nhóm đối chứng TBC =7.17 Độ lệch điểm số giữa hai nhóm là 0.93 Điều đó cho thấy điểm trung bình chung của hai lớp đối chứng và thực nghiệm đã có sự khác biệt rõ rệt, lớp đuợc tác động có điểm trung bình cao hơn lớp đối chứng
Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài kiểm tra là SMD= 1.02, điều này có ý nghĩa và mức độ ảnh hưởng của tác động là lớn
Phép kiểm chứng T- test điểm trung bình sau tác động của hai lớp P= 0.00002
< 0.005 Kết quả này khẳng định điểm trung bình chung của hai nhóm không phải
do ngẫu nhiên mà có mà là do tác động
* Hạn chế
Nghiên cứu này sử dụng các vật thật trong môn học làm quen với môi trường xung quanh trong trường mầm non là một giải pháp rất tốt, song cũng có một số hạn chế Một số đề tài chúng ta không thể áp dụng vật thật trong tiết dạy như: Dạy trẻ nhận biết về một số con vật trong rừng ( Hổ ;voi ; gấu …); Tìm hiểu ôtô; máy bay… Đối với những đề tài này chúng ta phải sử dụng tranh ảnh, mô hình và có thể ứng dụng công nghệ thông tin và video clip vào bài dạy
VI KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1 Kết luận
Việc sử dụng vật thật vào các bài dạy trẻ làm quen môi trường xung quanh trường mầm non Đằng Lâm thay thế cho tranh cô tự vẽ, tranh ảnh, mô hình đã kích thích được sự hứng thú, tích cực và nâng cao được kết quả học tập của các cháu
2 Khuyến nghị
Đối với nhà trường: Cải tạo cảnh quan sân, vườn trường ( Trồng thêm cây xanh, cây hoa, cây ăn quả, nuôi một số con vật như: Con thỏ, khỉ, gà ) Giao cho các lớp phụ trách các khu vực để trồng rau, trồng hoa tạo góc thiên nhiên xanh đẹp Đối với giáo viên: Tích cực tìm tòi học hỏi, nghiên cứu tài liệu chuyên san để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao trình độ tin học Khai thác, cập nhật các nguồn thông tin qua mạng Internet về chương trình giáo dục mầm non mới của các đồng nghiệp khác
Với kết quả của đề tài này, tôi mong rằng các bạn đồng nghiệp cùng nhau góp
ý xây dựng để giúp các giáo viên mầm non có thể áp dụng đề tài này vào dạy trẻ làm quen với môi trường xung quanh và nâng cao kết quả học tập cho trẻ
