Xuất phát từ lý luận và thực tiễn trên và qua nhiều năm trực tiếp giảng dạy bộmôn, tôi đã trăn trở, tìm tòi, nghiên cứu và sử dụng các câu chuyện đạo đức vàotừng bài dạy sao cho phù hợp
Trang 1PHẦN A: MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói:" Người có tài mà không có đức là người vô dụng, người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó" Nhân dân ta có câu:
" Tiên học lễ, hậu học văn" Các câu nói trên khẳng định vai trò cực kỳ quan
trọng của phẩm chất đạo đức của con người trong sự nhìn nhận, đánh giá, sự tồntại và phát triển của mỗi người nói riêng và xã hội nói chung Chủ trương của
Đảng và Nhà nước ta hiện nay là giáo dục toàn diện, "Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân " (Điều 23 -
Luật Giáo dục năm 2005)
Để thực hiện được điều đó, các môn học, hoạt động giáo dục trong nhà trườngđều có ý nghĩa, vai trò nhất định Trong đó, môn Giáo dục công dân có vai tròquan trọng và trực tiếp trong việc giáo dục cho học sinh ý thức, hành vi ngườicông dân, phát triển tâm lực và nhân cách con người toàn diện Đặc biệt, chương
trình Giáo dục công dân lớp 10 đã đề cập đến một chủ đề lớn: "Công dân với đạo đức", đó là bản chất và vai trò của đạo đức trong đời sống xã hội Mặt khác,
qua môn Giáo dục công dân lớp 10 học sinh hiểu được các quy tắc chẩn mựcđạo đức, quyền và nghĩa vụ cơ bản của một người thanh niên Việt Nam hiệnnay, có niềm tin vào tính đúng đắn của các chuẩn mực, có ý thức tuân thủ phápluật và có khả năng thực hiện đúng những quy tắc chuẩn mực của xã hội
Tuy nhiên, trong thực tế dạy và học, vai trò môn Giáo dục công dân từ trướctới nay chưa được nhìn nhận một cách đúng đắn như nó vốn có Ở năm học đầucấp, học sinh chịu nhiều áp lực bởi chương trình học nặng hơn cũng như lo lắngnhiều cho việc thực hiện ước mơ, hoài bão bằng con đường thi cử Các em đa sốchú tâm, giành nhiều thời gian cho những môn học mà tới đây các em sẽ thi tốt
Trang 2nghiệp và thi Đại học Môn Giáo dục công dân thường bị các em coi nhẹ, "học đối phó để lấy điểm mà thôi".
Xuất phát từ lý luận và thực tiễn trên và qua nhiều năm trực tiếp giảng dạy bộmôn, tôi đã trăn trở, tìm tòi, nghiên cứu và sử dụng các câu chuyện đạo đức vàotừng bài dạy sao cho phù hợp nhằm gây sự hứng thú cho học sinh; góp phầnnâng cao hiệu quả của hoạt động dạy - học môn Giáo dục công dân lớp 10
II LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU
Nâng cao hứng thú học môn Giáo dục công dân nói chung và Giáo dục côngdân 10 nói riêng là một vấn đề được đông đảo các cấp lãnh đạo, các nhà khoahọc, nhà quản lý và những người làm công tác giảng dạy bộ môn Giáo dục côngdân quan tâm, trăn trở Nhưng đến nay chưa có một đề tài nào nghiên cứu một
cách có hệ thống về vấn đề "Nâng cao hứng thú học tập môn Giáo dục công dân lớp 10 thông qua việc sử dụng câu chuyện đạo đức" Tuy nhiên, theo sự
tìm hiểu và tham khảo, tác giả phát hiện có một số công trình liên quan đến vấn
thú cho học sinh Với kinh nghiệm giảng dạy còn "mỏng", tôi xin được mạnh
dạn đưa ra một biện pháp trong việc nâng cao hứng thú cho học sinh bằng cách
sử dụng các câu chuyện đạo đức
III MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
1 Mục đích nghiên cứu
Trang 3Đánh giá được thực trạng việc học tập môn Giáo dục công dân 10 của họcsinh ở trường Trung học phổ thông Thông qua đó, nâng cao ý thức và sự thíchthú học môn Giáo dục công dân lớp 10 bằng việc sưu tầm, chọn lọc các câuchuyện đạo đức phù hợp với nội dung từng bài.
Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm đến vấn đề nângcao hứng thú học môn Giáo dục công dân lớp 10
2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Sưu tầm, chọn lọc những câu chuyện đạo đức, đồng thời nghiên cứu nội dungchương trình Giáo dục công dân lớp 10 và việc học tập của học sinh đối với mônhọc Từ đó, sử dụng câu chuyện đạo đức phù hợp trong từng tiết học để nângcao hứng thú cho học sinh
IV ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1 Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh các lớp 10 mà tôi được phân công trực tiếp giảng dạy năm học 2013: Lớp 10A1, 10A2, 10A3, 10A4, 10A5 - Trường THPT Quan Hóa
VI PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Sử dụng các phương pháp nghiên cứu của phép biện chứng duy vật: Lôgic,lịch sử, phân tích, tổng hợp, so sánh để giải quyết nội dung đề tài
- Đặc biệt là phương pháp thực nghiệm (thông qua thực tế dạy học trên lớp,giao bài tập, củng cố bài học, hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài kết hợp với kiểmtra, đánh giá)
VII BỐ CỤC CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Phần A: Mở đầu.
Phần B: Nội dung.
Trang 4Chương I: Những ưu điểm, nhược điểm của đề tài.
Chương II: Những vấn đề chung
Chương III: Sử dụng câu chuyện đạo đức nhằm nâng cao hứng thú học tập mônGiáo dục công dân lớp 10
Phần C: Kết luận.
PHẦN B: NỘI DUNG
Chương I NHỮNG ƯU ĐIỂM, NHƯỢC ĐIỂM CỦA ĐỀ TÀI
I ƯU ĐIỂM
Giáo viên có thể dễ dàng sử dụng các câu chuyện đạo đức có trong các cuốnsách quà tăng cuộc sống hay có trong đời sống hàng ngày từ nguồn tài liệu vôcùng phong phú: trên trang kiếm google, Báo Tuổi trẻ, Đài truyền hình ViệtNam
Việc sử dụng câu chuyện đạo đức giúp giáo viên giảm bớt được thuyết trình,giảng giải; đồng thời trau dồi trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm
- Khi sử dụng câu chuyện đạo đức vào bài giảng GDCD 10 sẽ làm tăng tính thựctiễn của môn học
Việc sử dụng câu chuyện đạo đức sẽ nâng cao tính chủ động, sáng tạo, bồi đắpniềm hứng thú, tình yêu, sự say mê đối với môn học Đồng thời, giúp các emcủng cố, mở rộng, khắc sâu kiến thức trọng tâm bài học một cách hiệu quả; nângcao kỹ năng phân tích, giải quyết vấn đề, kỹ năng trình bày ý kiến trước đámđông
Những câu chuyện đạo đức phản ánh những sự việc diễn ra trong cuộcsống,những câu chuyện rất gần gũi và dễ hiểu đối với học sinh, tạo cho các em
có niềm tin vào các chuẩn mực đạo đức Qua đó, các em sẽ phát triển khả năngthích ứng được với cuộc sống bên ngoài, có được lối sống đẹp, có cách ứng xửhay với những trường hợp cụ thể xảy ra trong cuộc sống
II NHƯỢC ĐIỂM
Trang 5Nội dung chương trình Giáo dục công dân lớp 10 rộng nên việc sưu tầm tàiliệu cần phải chọn lọc Việc chọn lọc câu chuyện đạo đức cũng rất mất thời gianđối với cả giáo viên và học sinh Giáo viên phải đầu tư thời gian để cập nhật cáccâu chuyện đạo đức có tính thời sự và liên quan đến nội dung bài học.
Khi giảng dạy bằng câu chuyện đạo đức, nếu giáo viên không có năng lựcquản lý lớp, không định hướng cho học sinh đi vào giải quyết những vấn đềtrọng tâm thì sẽ bị cuốn theo những cuộc tranh luận của học sinh
Đòi hỏi tinh thần tự học, thái độ làm việc nghiêm túc và khả năng tư duy độclập, sáng tạo, năng động Nếu học sinh học thụ động, không hợp tác thì sẽ làmgiảm hiệu quả bài giảng
Chương II NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1 Cở sở lí luận
Trước hết, ta nên bàn về một số khái niệm về đạo đức Đạo đức là tập hợpnhững quan điểm của một xã hội, của một tầng lớp xã hội, của một tập hợpngười nhất định về thế giới, về cách sống Nhờ đó con người điều chỉnh hành vicủa mình sao cho phù hợp với lợi ích của cộng đồng xã hội
Đạo đức được xem là khái niệm về luân thường đạo lý của con người, nóthuộc về vấn đề tốt-xấu, hơn nữa xem như là đúng-sai, được sử dụng trong baphạm vi: lương tâm con người, hệ thống phép tắc đạo đức và trừng phạt đôi lúccòn được gọi giá trị đạo đức; nó gắn với nền văn hoá, tôn giáo, chủ nghĩa nhânvăn, triết học và những luật lệ của một xã hội về cách đối xử từ hệ thống này Đạo đức thuộc hình thái ý thức xã hội là tập hợp những nguyên tắc,quy tắcnhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau,với xã hội, với tự nhiên trong hiện tại hoặc quá khứ cũng như tương lai chúngđược thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận
xã hội
Trang 6Đạo đức bao gồm các phẩm chất: Lịch sự, lòng biết ơn, lòng tự trọng, tínhthật thà, tính giản dị, tính tiết kiệm, tính trung thực, lòng tôn sư trọng đạo, lòng
tự tin, tinh thần đoàn kết, lòng dũng cảm, lòng khoan dung, tính siêng năng, lòngtương trợ, tính liêm khiết, chí công vô tư, ý chí tự lập, biết giữ chữ tín, tính tựchủ, lý tưởng, tinh thần năng động sáng tạo, tôn trọng danh dự, về lương tâmcon người
Đạo đức có thể định nghĩa theo các khía cạnh sau:
Đạo đức là toàn bộ những qui tắc, chuẩn mực nhằm điều chỉnh và đánh giá cáchứng xử của con người với nhau trong quan hệ xã hội và quan hệ với tự nhiên Đạo đức là hệ thống các qui tắc, chuẩn mực biểu hiện sự tự giác trong quan hệcon người với con người, con người với cộng đồng xã hội, với tự nhiên và với cảbản thân mình
Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc xử lý các mối quan hệ trong gia đình,cộng đồng hay xã hội, được thừa nhận rộng rãi Đạo đức quy định hành vi, quan
hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội nói chung; là những nguyên tắcphải tuân theo trong quan hệ giữa người với người, giữa cá nhân với xã hội, phùhợp yêu cầu của mỗi chế độ chính trị và kinh tế xã hội nhất định Nếu khôngtuân theo những "nguyên tắc" ấy thì được gọi là người vô đạo đức
2 Cở sở thực tiễn
Trong giai đoạn hiện nay, nhiều thầy cô giáo, một số nhà quản lý giáo dục
có cái nhìn bi quan về thực trạng đạo đức của học sinh Một số người tỏ ra bấtlực trước các đối tượng học sinh nhất là những học sinh cá biệt Tình trạng giatăng số học sinh hư, học sinh cá biệt không có gì đáng ngạc nhiên Có thể dẫn
ra đây một số nguyên nhân chủ yếu:
Sự thiếu quan tâm chăm sóc của bố mẹ, gia đình và người thân Một số bậcphụ huynh cũng vì lo toan cuộc sống mưu sinh mà quên bẵng đi việc giáo dụccon cái, do đời sống gia đình khó khăn, quanh năm làm ăn lam lũ hoặc phải đilàm ăn xa, hoặc các em thuộc gia đình có bố mẹ ly dị, thiếu sự chăm sóc của bốhoặc mẹ, đôi khi thiếu cả hai, phải sống với ông bà cho nên không đủ điều kiện
Trang 7chăm sóc, quản lý con cái, việc giáo dục con cái phó mặc cho Nhà trường.Nhiều em bị ảnh hưởng nặng nề từ bạo lực gia đình, sinh ra tính cục cằn, cáubẩn, bạo lực còn bị ảnh hưởng nhiều từ cuộc sống gia đình không êm ấm
Sự phát triển của kinh tế xã hội và mặt trái của cơ chế thị trường cũng đangđặt ra một thực tế là: Nhiều học sinh, do gia đình có điều kiện kinh tế khá giả,được nuông chiều thái quá Họ chỉ biết dùng tiền để chăm sóc con cái mà thiếu
sự quản lý con mình, có tiền, nhiều em bị lôi kéo, sa vào các trò chơi độc hại, savào tệ nạn xã hội
Sự bùng nổ của thông tin: Ngày nay, dưới sự bùng nổ của thông tin, củaĐiện thoại di động, của Internet, của phim ảnh, của các Website đen đã tác độngkhông nhỏ đến nhận thức, lối sống và cách hành xử của học sinh Việc sử dụng
điện thoại di động, mạng internet của học sinh dẫn đến một thực tế là lợi bất cập hại, vì mục tiêu học tập thì ít mà cho chát chít, yêu đương thì nhiều Mạng
Internet, phim ảnh, hệ thống chức năng thẻ nhớ trên điện thoại di động cũng lànhững phương tiện gián tiếp tác động làm hư hỏng học sinh bởi bản tính tò mò,hiếu động của tuổi mới lớn… và nhiều kênh thông tin khác cũng khiến chonhiều học sinh lao vào như con thiêu thân Việc học sinh mê game, chát ảnhhưởng từ phim: thích quen "hoàng tử" trong phim, có trang phục giống trongphim, thích chơi đồ vật kiểu Mỹ… thường xuyên vô lễ với thầy cô Nhiều họcsinh chỉ chào thầy cô trong trường, còn ra đường thì xem như chưa hề quen biết Nhiều học sinh do học yếu, ngồi nhầm lớp nhiều năm dẫn đến tình trạngngồi trong lớp nghe thầy cô giảng bài nhưng chẳng hiểu gì, chẳng học được gìsinh ra quậy phá dần dần thành thói quen Ngồi trong lớp là cực hình, nên dẫnđến tình trạng bỏ giờ, bỏ lớp phổ biến
Rõ ràng, chương trình giáo dục đạo đức được xuyên suốt từ bé đến lớn Bậcmầm non là giáo dục lễ giáo, bậc tiểu học là môn đạo đức, bậc trung học là môngiáo dục công dân Dạy đạo đức trong nhà trường vẫn được coi là một trongnhững hướng đi quan trọng để chống sự xuống cấp đạo đức của một bộ phậnhọc sinh Nhưng chương trình sách giáo khoa quá ôm đồm, nặng về lý thuyết
Trang 8không gắn liền với đời sống, thiếu kỹ năng sống, không tạo được dấu ấn để hìnhthành nhân cách học sinh Chương trình học rất nhiều nhưng rất khó nhớ, khónhập tâm Chương trình sách giáo khoa giáo dục công dân bậc phổ thông chưa
có những thay đổi quyết liệt Nhiều kiến thức mang tính triết học, hàn lâm,mang tính áp đặt, nhồi nhét, khô cứng, thiếu vắng việc hình thành những thóiquen đạo đức đúng đắn, chưa tạo dấu ấn trong tâm hồn học sinh khiến học sinh
dễ bị tác động của hoàn cảnh xã hội
II THỰC TRẠNG VIỆC HỌC TẬP MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10
Hiện nay, ở trường Trung học phổ thông môn Giáo dục công dân lớp 10 do
tính đặc thù của môn thuộc khoa học xã hội; bên cạnh đó, kiến thức môn học
liên quan đến các quy tắc, chuẩn mực đạo đức cho nên rất "gần gũi", tuy nhiên,
học sinh không hứng thú học Trong thời gian tôi giảng dạy, tôi thấy tình trạng
học sinh không học bài cũ, không xem bài mới còn phổ biến, khi đưa ra một yêucầu về nhà sưu tầm tranh ảnh hoặc viết cảm nghĩ thì học sinh không có hứngkhởi làm, có làm cũng là miễn cưỡng, bắt buộc do đó hiệu quả mang lại khôngcao Từ việc không thích học môn Giáo dục công dân lớp 10 cho nên học sinh
có dấu hiệu sa sút nghiêm trọng về đạo đức, nhu cầu cá nhân phát triển lệch lạc,
ý thức pháp luật kém, thiếu niềm tin trong cuộc sống, không có tính tự chủ, dễ bịlôi cuốn vào những việc xấu
Thực trạng trên do nhiều nguyên nhân, như: Đa số giáo viên chưa đầu tư xứngđáng cho môn học, vẫn còn chú trọng truyền thụ kiến thức theo kiểu thuyết trìnhxen kẽ hỏi đáp, giảng giải kiến thức, ít phát huy tính tích cực và phát triển tưduy; chỉ khai thác những câu chuyện, thông tin, sự kiện, tình huống có sẵn ởsách giáo khoa, chưa tự tìm tòi những điều mới để đưa vào bài giảng của mìnhsao cho phù hợp, sinh động Ngoài ra, trong thực tế dạy và học ở trường,phương tiện dạy học còn thiếu thốn Tranh ảnh trực quan giúp học sinh tìm hiểu
và liên hệ trực tiếp vào cuộc sống nhà trường chưa được trang bị Đặc biệt, dotâm lý chung của mọi người, trong đó cha mẹ học sinh cho rằng đây là môn học
Trang 9phụ, kết quả học tập thế nào không quan trọng lắm, vì vậy cũng không quan tâmnhiều và chưa chú ý động viên con em tích cực học tập.
Từ những lí do trên mà trong giờ học Giáo dục công dân lớp 10 chưa gây hứngthú cho học sinh Vì vậy, trong giảng dạy Giáo dục công dân lớp 10, tôi đã sửdụng các câu chuyện đạo đức để gây hứng thú cho học sinh
III QUAN NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA CÂU CHUYỆN ĐẠO ĐỨC.
1 Quan niệm về câu chuyện đạo đức
Câu chuyện đạo đức là những câu chuyện phản ánh những sự việc, những
hành động, việc làm diễn ra trong thực tiễn cuộc sống xã hội hàng ngày của conngười, được thể hiện trên các phương tiện thông tin đại chúng: Đài phát thanh,đài truyền hình, hoặc ở các tạp chí, sách báo, trên mạng internet
2 Vai trò của câu chuyện đạo đức
Câu chuyện đạo đức góp phần hình thành cho học sinh những phương pháphọc tập tích cực, năng động, sáng tạo, tạo cho học sinh hiểu sâu và nhớ lâu kiến
thức đạo đức Bằng những câu chuyện đạo đức học sinh sẽ hứng thú tìm tòi các
tình tiết và tìm cách giải quyết, phán đoán phù hợp với thực tiễn Vì tính thựctiễn của câu chuyện đạo đức rất cao, nên sẽ giúp học sinh có kinh nghiệm, thái
độ ứng xử trong cuộc sống một cách hợp lý nhất
Sử dụng những câu chuyện đạo đức ngắn gọn, hấp dẫn sẽ là phương pháp hiệu
quả để tạo được ở các em học sinh những ấn tượng mạnh mẽ, những cảm xúcsâu sắc và sự hứng thú trong học tập
SỬ DỤNG CÂU CHUYỆN ĐẠO ĐỨC NHẰM NÂNG CAO HỨNG THÚ
HỌC TẬP MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10
I NGUYÊN TẮC SƯU TẦM CÂU CHUYỆN ĐẠO ĐỨC NHẰM PHỤC
VỤ CHO GIẢNG DẠY GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10.
Để đạt hiệu quả tối ưu trong quá trình sử dụng câu chuyện đạo đức vào giảngdạy Giáo dục công dân lớp 10 thì giáo viên cần chú ý các nguyên tắc:
Trang 10Các câu chuyện đạo đức phải xuất phát từ nội dung cơ bản của bài, sát vớithực tế cuộc sống, phù hợp với trình độ nhận thức và tâm lý lứa tuổi học sinh.
Các câu chuyện đạo đức phải ngắn gọn, súc tích, đảm bảo tính thẩm mỹ, ngôn
ngữ chính xác, dễ hiểu, không cầu kỳ, sáo rỗng Các câu chuyện đạo đức đượckhai thác theo các hướng khác nhau, thể hiện ở cách giáo viên đặt câu hỏi gợi ýcho học sinh
Trong quá trình sưu tầm các câu chuyện đạo đức để giảng dạy Giáo dục côngdân lớp 10, giáo viên phải vận dụng một cách đồng bộ tất cả các nguyên tắc trên,nếu bỏ qua một nguyên tắc nào đó thì khi đưa câu chuyện vào giảng dạy sẽkhông hoàn thành mục tiêu bài học
II QUY TRÌNH SỬ DỤNG CÂU CHUYỆN ĐẠO ĐỨC ĐỂ GIẢNG DẠY GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10.
Sử dụng câu chuyện đạo đức để dạy học Giáo dục công dân lớp 10, giáo viên
phải thực hiện theo 3 bước sau:
Bước 1: Giáo viên chuẩn bị các câu chuyện đạo đức có nội dung phù hợp với
bài học Sau đó, giáo viên tóm tắt ý chính của câu chuyện cho ngắn gọn, dễ hiểu,
dễ đưa vào bài học
Bước 2: Học sinh lắng nghe câu chuyện Giáo viên yêu cầu học sinh phân tích
và trả lời câu hỏi ở cuối câu chuyện
Bước 3: Giáo viên theo dõi, lắng nghe, phân tích và tổng hợp các ý kiến của họcsinh trả lời; đồng thời nhận xét, bổ sung và đưa ra kết luận
Để làm rõ quy trình sử dụng câu chuyện đạo đức trong dạy học môn Giáo dục
công dân lớp 10, tôi xin đưa ra một số ví dụ cụ thể sau:
Ví dụ 1: Sau khi truyền đạt kiến thức ở phần 1a: " Lòng yêu nước" (khái niệm)
-Bài 14: "Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" Giáo viên kể cho
học sinh nghe câu chuyện đạo đức:
PHAN ĐÌNH GIÓT- Người anh hùng lấp lố Châu Mai
Phan Đình Giót (1922-13/03/1954) sinh ra trong một gia đình rất nghèo,bố mất trong nạn đói 1945,anh phải đi ở từ năm 13 tuổi,rất cực nhọc,vất vả.
Trang 11Cách mạng tháng tám thành công,anh tham gia tự vệ chiến đấu Đến 1950 anh xung phong đi bộ đội chủ lực Trong cuộc sống tập thể quân đội anh luôn tự giác,gương mẫu về mọi mặt,hết lòng thương yêu giúp đỡ đồng đội,sẵn sàng nhận khó khăn về mình,nhường thuận lợi cho bạn nên được đồng đội mến phục.Phan Đình Giót tham gia nhiều chiến dịch lớn: Trung du,Hòa Bình,Tây Bắc,Điện Biên Phủ Anh đã được truy phong là anh hùng liệt sĩ vào ngày 31/03/1955 Khi hy sinh anh là tiểu đội phó bpj binh đại đội 5B,tiểu đoàn 428,trung đoàn 141,đại đoàn 312,đảng viên đảng cộng sản việt nam,huân chương quân công hạng nhì Mùa đông 1953,đơn vị anh được lệnh tham gia chiến dich lịch sử ĐBP Hành quân gần 500km vượt qua nhiều đèo cột,mang vác nặng nhưng đồng chí vẫn kiên trì,giúp đỡ đồng đội về đến đích Trong nhiêmj vụ xẻ núi,mở đường,kéo pháo lên đèo,xuống dốc,vào trận địa rất gay go,gian khổ,anh nêu cao tinh thần gương mẫu,bền bỉ và động viên anh em kiên quyết chấp hành nghiêm chỉnh mệnh lệnh của cấp trên Chiều ngày 13/03/1954,quân ta nổ súng tiêu diệt Hùm Lam,cả trận địa rung chuyển mù mịt sau nhiều loạt pháo do ta bắn Các chiến sĩ đại đội 58 lao lên mở đường,đã liên tiếp đánh đến quả bộc phá thứ 8 Anh Phan Đình Giót đã đánh đến quả thứ 9 thì
bị thương vào đùi nhưng vẫn xung phong đánh tiếp quả thứ 10 Quân pháp tập trung hỏa lực trút đạn như mưa xuống trận địa của ta,đồng đội bị thương vong nhiều Lửa căm thù bốc cao,anh lao lên đánh tiếp hai qua nữa phá tan hàng rào cuối cùng,mở thông đường để đồng đội đánh sập lô cốt đầu cầu Lợi dụng thời
cơ địch đang hoang mang, Phan Đình Giót vọt lên bám chắc lô cốt số 2,ném thủ pháo,bắn kiềm chế cho đơn vị tiến lên Anh lại bị thương vào vai,máu chảy đầm đìa nhưng bất ngờ từ hỏa điểm lô cốt số 3 của lính pháp bắn rất mạnh vào đội hình ta Lực lượng xung kích bị trùn lại,Phan Đình Giót cố gắng lê lên,nhích dần đến lô cốt số 3 với ý nghĩ cháy bỏng duy nhất là dập tắt ngay lô cốt này Anh đã dùng hết sức mình còn lại nâng tiểu liên lên bắn mạnh vào Lỗ Châu Mai,Miệng hô to:" Quyết hy sinh vì Đảng vì Dân" rồi dướn người lấy đà lao cả thân mình vào bịt kín Lỗ Châu Mai địch Hỏa điểm lợi hại nhất của Pháp
Trang 12đã bị dập tắt,toàn đơn vị của ta ào ật xông lên như vũ bão,tiêu diệt gọn cứ điểm Hùm Lam, giành thắng lợi trong trận đánh mở màn chiến dịch ĐBP Anh ngã xuống cũng như hàng nghìn chiến sĩ khác trong kháng chiến chống Pháp,các anh đã về với đất mẹ thân yêu,anh ra đi thế nào thì khi trở về với đất mẹ vẫn giản dị như thế:"Thân cát bụi lại trở về với cát bụi" Nhưng cái chết của anh đâu phải là hết vì cái chết của anh làm thơm đất,thơm trời,để đóa hoa tự do được nở,quả độc lập được kết trái Đúng là cái chết biến thành bất tử,là con người như chân lí sinh ra Anh là tấm gương sáng cho hàng lớp người đi sau tự soi mình và noi theo lòng dũng cảm,ý trí quyết tâm,lòng căm thù giặc,hy sinh mình
để lấy bốn chữ: "Độc Lập Tự Do"
Bước 1: Giáo viên tóm gọn ý chính và kể cho học sinh nghe về câu chuyện đểcủng cố phần 1a trong khoảng 2 phút Giáo viên đưa ra câu hỏi sau khi kết thúc:
Em có nhận xét gì hành động của anh hùng Phan Đình Giót?
Bước 2: Học sinh lắng nghe câu chuyện và trả lời câu hỏi sau khi kết thúc câuchuyện Học sinh thảo luận nhóm và trình bày ý kiến của mình
Bước 3: Giáo viên theo dõi và phân tích, tổng hợp ý kiến của các nhóm, đồngthời bổ sung, kết luận: Hành đông lấp lố châu mai của anh hùng Phan Đình Gióttrong chiến dịch Điện biên phủ lịch sử thể hiên rõ nét, chân thực về lòng yêunước và tinh thần sẵn sàng đem hết khả năng và tính mạng của mình để phục vụcho Tổ quốc
Ví dụ 2: Sau khi truyền đạt kiến thức ở phần 3c: "Mối quan hệ gia đình và trách
nhiêm của các thành viên" - Bài 12: "Công dân với tình yêu hôn nhân và gia đình", Giáo viên kể cho học sinh nghe câu chuyện đạo đức: Bức tranh đẹp nhất Một họa sĩ suốt đời mơ ước một bức tranh đẹp nhất trần gian Ông đến hỏi vị giáo sư để biết điều gì đẹp nhất Vị giáo sư trả lời: "Tôi nghĩ điều đẹp nhất trần gian là Niềm tin, vì niềm tin nâng cao giá trị con người." Người họa sĩ cũng đặt câu hỏi tương tự với một cô gái và được trả lời: "Tình yêu" là điều đẹp nhất trần gian, bởi tình yêu làm cho cay đắng trở nên ngọt ngào, mang đến nụ cười cho
kẻ đang than khóc, làm cho điều bé nhỏ trở nên cao quý, cuộc sống sẽ nhàm
Trang 13chán biết bao nếu không có tình yêu" Cuối cùng, người họa sĩ gặp một người lính mới trở về từ mặt trận, khi được hỏi, người lính trả lời: "Hòa bình” là cái đẹp nhất trần gian, ở đâu có hòa bình,ở đó có cái đẹp." Khi trở về nhà, người họa sĩ nhận ra Niềm tin,trong ánh mắt các con, Tình yêu trong cái hôn của người vợ Chính những điều đó khiến tâm hồn ông ngập tràn hạnh phúc và bình an Bây giờ thì ông đã hiểu thế nào là điều đẹp nhất trần gian Sau khi tác phẩm của mình hoàn thành, người họa sĩ đặt tên cho bức tranh của mình là: "GIA ĐÌNH"
Bước 1: Giáo viên tóm gọn ý chính và kể cho học sinh nghe về câu chuyện đểcủng cố phần 3c trong khoảng 2 phút Giáo viên đưa ra câu hỏi sau khi kết thúc:
Vì sao gia đình là bức tranh đẹp nhất trần gian?
Bước 2: Học sinh lắng nghe câu chuyện và trả lời câu hỏi sau khi kết thúc câuchuyện Học sinh thảo luận nhóm và trình bày ý kiến của mình
Bước 3: Giáo viên theo dõi và phân tích, tổng hợp ý kiến của các nhóm, đồngthời bổ sung, kết luận: Thật vậy, gia đình là nơi đầy ấp tiếng cười của trẻ thơ,tiếng hát của người mẹ và sức mạnh của người cha Nơi đó có hơi ấm của nhữngcon tim biết yêu, là ánh sáng của đôi mắt tràn đầy hạnh phúc, là sự ân cần, làlòng chung thủy Gia đình là ngôi thánh đường đầu tiên cho tuổi thơ học nhữngđiều hay lẽ phải, niềm tin và lý tưởng sống
III CÁC CÁCH SỬ DỤNG CÂU CHUYỆN ĐẠO ĐỨC ĐỂ GIẢNG DẠY GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10.
1 Sử dụng câu chuyện đạo đức để giới thiệu bài
Thay thế cho cách giới thiệu bài thông thường bằng phương pháp thuyết trình,giáo viên có thể sử dụng một câu chuyện đạo đức để gây hứng thú cho học sinhkhi bước vào bài mới
Ví dụ: Để dẫn học sinh vào bài 12: "Công dân với tình yêu hôn nhân và gia đình", Giáo viên có thể sử dụng câu chuyện sau: Chỉ có Thời Gian mới hiểu
được giá trị của Tình Yêu !
Trang 14Ngày xửa ngày xưa, có một hòn đảo nơi đó có tất cả mọi cảm xúc sinh sống:
Hạnh Phúc, Nỗi Buồn, Tri Thức và những cái khác, bao gồm cả Tình Yêu Một
ngày kia, các cảm xúc được thông báo rằng hòn đảo này sẽ chìm, vì vậy tất cả đều đóng thuyền và rời đi, ngoại trừ Tình Yêu,Tình Yêu là người duy nhất ở lại Tình Yêu muốn chống chọi đến giờ phút cuối cùng khi hòn đảo sắp chìm, Tình Yêu mới quyết định nhờ giúp đỡ Sự Giàu Có đang đi qua Tình Yêu trên một chiếc thuyền rất lớn Tình Yêu nói: "Giàu Có ơi, có thể đưa tôi đi cùng với không? "Sự Giàu Có trả lời: "Không, tôi không thể Trong thuyền có rất nhiều vàng và bạc, ở đây không có chỗ cho anh đâu "Tình Yêu bèn quyết định nhờ Phù Hoa, người cũng đi qua trên một con thuyền rất đẹp: "Phù Hoa, hãy giúp tôi!" -
"Tôi không thể giúp anh, Tình Yêu ạ Anh quá ẩm và có thể sẽ làm ẩm thuyền của tôi, " Phù Hoa trả lời Nỗi Buồn đang ở gần đó, Tình Yêu hỏi: " Nỗi Buồn ơi, hãy cho mình đi với cậu"- "Ôi, Tình Yêu, mình buồn quá, mình chỉ muốn được ở một mình "Bỗng nhiên có một tiếng gọi: "Lại đây Tình Yêu Ta sẽ đưa cháu đi" , đó
là một người lớn tuổi Quá vui mừng và sung sướng,Tình Yêu quên cả hỏi họ đang đi đâu Khi đến một miền đất khô ráo , người lớn tuổi đó lại tiếp tục đi con đường của mình Tình Yêu hỏi Tri Thức , một người đứng tuổi khác: Ai đã vừa giúp cháu vậy? Đó là Thời Gian - Tri Thức trả lời Thời Gian ư? Tình Yêu hỏi - Nhưng tại sao Thời Gian lại giúp cháu ? Tri Thức mỉm cười khôn ngoan và nói:
"Bởi lẽ chỉ có Thời Gian mới hiểu được giá trị của Tình Yêu”."Chỉ có thời gian mới hiểu được giá trị của tình yêu"
Vậy: Tình yêu là gì? Thế nào là tình yêu chân chính? Là học sinh chúng ta nên
có thái độ như thế nào trong tình yêu đó cũng chính là nội dung tiết 1 của bài
học hôm nay, bài 12: "Công dân với tình yêu hôn nhân và gia đình"?
Ví dụ: Để dẫn học sinh vào bài 13: "Công dân với cộng đồng" Giáo viên có thể
sử dụng câu chuyện sau:
Ở một làng nọ có những người nông dân chuyên làm nghề trồng bắp Có một bác nông dân nhờ biết áp dụng khoa học kĩ thuât nên cuối mùa đã thu được những trái bắp tốt Trong khi đó những người nông dân trong làng, vì không