SKKN một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp

Hưởng ứng phong trào vận động “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” của Bộ GD&ĐT đã phát động nhằm mục tiêu: Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà

A TÊN ĐỀ TÀI:

Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp

B PHẦN MỞ ĐẦU

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1 Cơ sở lí luận:

Ta thường nói rằng: Tâm hồn học sinh là một tờ giấy trắng mà ai cũng có thể vẽ lên đó những nét bút cho dù là đẹp hay xấu Nói cách khác học sinh là đối tượng dễ bị ảnh hưởng của môi trường xã hội Đặc biệt trong thời đại bùng nổ thông tin thì điều đó lại càng dễ dàng Do đó đội ngũ các thầy giáo (cô giáo) làm công tác chủ nhiệm lớp đang phải đối mặt với rất nhiều những khó khăn

Hưởng ứng phong trào vận động “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” của Bộ GD&ĐT đã phát động nhằm mục tiêu: Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả và phù hợp với địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội, phát huy tính chủ động, tích cực sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả Cuộc vận động này

đã và đang được tất cả cán bộ, giáo viên trong ngành giáo dục nói riêng và toàn

xã hội nói chung đều đồng tình và hưởng ứng tích cực Đòi hỏi mỗi giáo viên không ngừng đổi mới nội dung và phương pháp dạy học sao cho phù hợp với quá trình hội nhập và phát triển của đất nước; đổi mới cách tổ chức, quản lí lớp học, nhất là bậc Tiểu học góp phần tạo không khí lớp học thân thiện, đầm ấm, nhẹ nhàng để tất cả học sinh không phải “sợ” đến trường mà các em luôn cảm nhận được “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”

2 Cơ sở thực tiễn:

Giáo viên chủ nhiệm ở Tiểu học có một vị trí vô cùng quan trọng trong việc hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng sống cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở

Ngoài việc tổ chức, hướng dẫn các hoạt động học tập của học sinh xuyên suốt 9 buổi/ tuần (lớp có Bán trú) , giáo viên chủ nhiệm lớp còn phải thường xuyên theo dõi các hoạt động trong giờ chơi, trong các buổi sinh hoạt, giao lưu tập thể,…và cả hoạt động học tập ở nhà của học sinh Vì vậy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở cấp Tiểu học có phần nặng nề, vất vả và vô cùng phức tạp

Giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học dạy được tất cả các lớp (từ lớp 1 đến lớp 5) nhưng trong thực tế, không phải giáo viên nào cũng theo học sinh của mình từ lớp này lên lớp khác Vì vậy, mỗi năm lên lớp, các em lại được học với một giáo viên chủ nhiệm khác nhau Nếu giáo viên lớp dưới làm tốt công tác chủ nhiệm, xây dựng tốt nề nếp lớp học, rèn luyện cho học sinh phương pháp tự học

và nhiều kĩ năng sống cơ bản khác; nhưng lên lớp trên, giáo viên chủ nhiệm lớp không duy trì, không phát huy thì rồi nề nếp lớp học và chất lượng học tập của học sinh sẽ ra sao? Do vậy, công tác chủ nhiệm lớp phải được thực hiện đồng bộ

từ lớp 1 đến lớp 5 Nề nếp lớp học, phương pháp học tập, đạo đức, nhân cách và

các kĩ năng sống của học sinh phải được giáo viên chủ nhiệm chú ý xây dựng, rèn dũa ngay từ lớp nhỏ và phải được duy trì, phát huy xuyên suốt ở các lớp trên

Để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, người giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học phải trải qua biết bao nhiêu khó khăn, bao nhiêu vất vả Vì vậy, tôi khẳng định rằng công tác của giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là cực kì quan trọng, là nhân tố số một quyết định chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh Xuất phát từ thực tế cũng như những gì tôi đã làm, tôi luôn tâm niệm làm sao để dạy dỗ, giáo dục các em trở thành người hữu ích cho xã hội, xứng đáng với hình ảnh đẹp mà xã hội cũng như đồng chí Phạm Văn Đồng đã nói: “Nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý vì nó tạo ra những con người sáng tạo”

Đó là lí do tôi chọn để viết sáng kiến kinh nghiệm năm học 2015 này:

“Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp” Rất mong được chia sẻ

và nhận được những góp ý chân thành từ các thầy giáo, cô giáo

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:

Thông qua đề tài này giúp tôi hiểu rõ hơn trách nhiệm, quyền hạn của người giáo viên Tiểu học để trao đổi với đồng nghiệp những kinh nghiệm về công tác chủ nhiệm lớp ở cấp Tiểu học - nhất là học sinh lớp 2 Từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy và chủ nhiệm lớp cho bản thân

III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

Công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên Tiểu học

IV ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT, THỰC NGHIỆM:

Học sinh lớp 2B trường Tiểu học Hướng Phùng năm học 2014-2015

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Để tiến hành tìm hiểu nội dung của đề tài bản thân tôi đã kết hợp nhiều phương pháp, cụ thể là:

1 Phương pháp điều tra

2 Phương pháp trò chuyện

3 Phương pháp thống kê

4 Phương pháp thực hành luyện tập

5 Nghiên cứu tài liệu …

VI PHẠM VI VÀ KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU:

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm của tôi tập trung hướng vào công tác chủ nhiệm lớp với 3 nội dung cơ bản sau đây:

1 Xây dựng nề nếp lớp học

2 Xây dựng “lớp học thân thiện, học sinh tích cực”

3 Duy trì sĩ số học sinh

Đây là 3 công việc quan trọng mà tất cả các giáo viên chủ nhiệm lớp cần phải làm Đề tài sáng kiến kinh nghiệm này, tôi thực hiện trong năm học 2014 -

2015 năm thứ bảy Bộ giáo dục và Đào tạo phát động phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”

C PHẦN NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN:

Những năm gần đây nền giáo dục của nước ta có nhiều sự thay đổi và biến

động không ngừng, nhưng Đảng và nhà nước vẫn đặc biệt quan tâm đến sự nghiệp “trồng người” Vì vậy mỗi người giáo viên chủ nhiệm phải có nhận thức hết sức đúng đắn về vai trò của người thầy, người cô trong lớp học

Khác với các bậc học khác, người giáo viên chủ nhiệm ở tiểu học là người trực tiếp vừa “dạy” vừa “dỗ” và đảm nhiệm hầu hết các môn học, là người quản

lý toàn diện một tập thể học sinh của một lớp và có nhiều thời gian gắn bó, gần gũi với học sinh Hơn nữa về trình độ hiểu biết và vốn sống của học sinh tiểu học còn nhiều hạn chế vì vậy các em rất cần có một người thường xuyên hướng dẫn, giúp đỡ, chỉ bảo, dìu dắt Để thực hiện tốt vai trò của người giáo viên chủ nhiệm lớp, trước tiên người giáo viên phải xác định đúng vị trí, nhiệm vụ, biết tổ chức giáo dục, phải là người thực hiện tốt những nhiệm vụ của một thầy cô giáo, phải nắm được đường lối quan điểm lí luận giáo dục đồng thời người giáo viên chủ nhiệm phải tham gia các hoạt động chính trị xã hội tốt hơn, phải rèn luyện ở mức cao hơn Đó là trách nhiệm, nghĩa vụ và cũng là vinh dự vì học sinh

Là một giáo viên mới vào ngành, khi vào nhận công tác tại trường được Ban Giám Hiệu phân công nhận chủ nhiệm lớp tôi vừa mừng lại vừa lo Mừng

vì mình được thử sức, được cống hiến một phần công sức phục vụ cho mái trường mới của mình, lo vì bản thân chưa có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy

và chưa thực sự hiểu hết tâm lý của các đối tượng học sinh đặc biệt là lớp tôi có trên 40% là đối tượng học sinh dân tộc thiểu số Tôi cứ băn khoăn không biết phải làm thế nào để xây dựng một lớp học thân thiện, nền nếp, các em học sinh biết cố gắng, nỗ lực học tập, chăm ngoan, vâng lời thầy cô, cha mẹ Đó là một thách thức, một bài toán lớn mà bản thân tôi phải tự cố gắng tìm lời giải trong quá trình công tác tại trường

II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ :

Là một giáo viên đang còn trong thời gian tập sự nên tôi cảm thấy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học có phần nặng nhọc, vất vả và hết sức phức tạp Mỗi giáo viên muốn làm tốt công tác chủ nhiệm thì phải vừa là một giáo viên giỏi về chuyên môn, vừa phải là một nhà tâm lí giỏi để hiểu học sinh, để xử lí các tình huống rắc rối sao cho khéo léo, tế nhị và đạt hiệu quả giáo dục cao Chính vì hiểu rõ điều đó nên trong năm học qua, song song với việc giảng dạy tốt các môn học theo qui định, tôi luôn cố gắng phấn đấu làm tốt vai

trò, nhiệm vụ của một giáo viên chủ nhiệm lớp Như chúng ta đã biết công tác

chủ nhiệm lớp là một công việc hết sức cần thiết của người giáo viên Tiểu học

để thực hiện mục tiêu giáo dục, giáo dưỡng cho học sinh

Năm học 2014 - 2015, lớp tôi có tổng số 36 học sinh Trong đó có 21 em

nữ, một vài em lại hay hờn dỗi và nhút nhát, một số em lại không thân thiện mà hay gây gỗ, to tiếng với bạn; có 3 em nam là đối tượng dân tộc thiểu số hay quậy phá, chọc ghẹo các bạn trong lớp gây ồn ào, mất trật tự trong giờ học nhưng lại

học rất yếu; có 2 em thường xuyên nghỉ học ở nhà chăm em; 1 em phải ở nhờ nhà cậu mợ vì nhà em ở xã Hướng Linh, nhiều em có hoàn cảnh khó khăn nên không có góc học tập ở nhà, đi học về là vứt sách vở lung tung, đến lớp thì thường xuyên quên vở, quên viết… Bao nhiêu chuyện rắc rối, bao nhiêu tình huống khó xử khiến tôi phải đau đầu Để khắc phục tình trạng này thì trước hết mỗi thầy giáo (cô giáo) cần nhận thức rằng người giáo viên chủ nhiệm lớp hết sức quan trọng trong việc hướng dẫn, chỉ đạo lớp và đào tạo thế hệ trẻ theo mục đích giáo dục toàn diện Người giáo viên chủ nhiệm lớp đóng rất nhiều vai trò: Vừa là thầy dạy học vừa là người cha, người mẹ và cũng có lúc phải là người bạn tốt nhất của các em Từ đó có thể uốn nắn các em theo quỹ đạo của mình Giáo viên có chỉ đạo, quản lí lớp tốt thì mới dẫn đến việc giảng dạy tốt Khi mọi hoạt động của lớp đã đi vào nền nếp thì việc học tập của các em chắc chắn sẽ tốt hơn

Từ thực tế trên, tôi tự hứa với lòng mình phải cố gắng thật nhiều để làm tốt

công tác chủ nhiệm và phải đặc biệt quan tâm, gần gũi hơn với những học sinh này

1 Thuận lợi:

- Ban giám hiệu luôn quan tâm đến chất lượng dạy và học

- Các ban ngành, đoàn thể luôn tạo điều kiện giúp đỡ hỗ trợ nhiệt tình về mọi mặt

- Cơ sở vật chất của trường đảm bảo cho việc dạy và học

- Ngay từ đầu năm học trường đã tổ chức được cuộc họp với phụ huynh để chấn chỉnh nề nếp học tập của các em

- Đa số học sinh có hạnh kiểm tốt

- Bản thân nhiệt tình trong công tác, hết lòng vì học sinh thân yêu

- Học sinh có đủ sách vở, đồ dùng học tập

2 Khó khăn:

- Phụ huynh chưa có sự quan tâm nhiều đến con em mình (đặc biệt đối tượng học sinh dân tộc thiểu số)

- Phụ huynh ít gặp gỡ giáo viên để trao đổi về việc học tập, sinh hoạt của con em mình ở trường cũng như ở nhà

- Trình độ tiếp thu của học sinh không đồng đều

- Nhà học sinh ở xa trường học, có những em cách trường 7-8 cây số

- Nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn, hộ nghèo, hộ cận nghèo khá nhiều

- Giáo viên ít kinh nghiệm trong công tác, là người địa phương khác đến

III GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:

Công việc của giáo viên chủ nhiệm lớp là vô vàn, không thể thống kể hết được Trong sáng kiến kinh nghiệm này, tôi chỉ đi sâu vào 3 nội dung chính sau đây:

1 Xây dựng nề nếp lớp học

2 Xây dựng “lớp học thân thiện, học sinh tích cực”

3 Duy trì sĩ số học sinh

Sau đây là các biện pháp tôi đã tiến hành:

1) Xây dựng nề nếp lớp học:

a) Nắm thông tin về học sinh

Mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, muốn đề ra các biện pháp giáo dục học sinh phù hợp, đạt hiệu quả thì trước hết giáo viên phải hiểu học sinh, phải nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh Trước hết giáo viên phải tìm hiểu hoàn cảnh, đặc điểm tâm sinh

lí, nhân cách, những ưu điểm, hạn chế của từng học sinh thông qua các biện pháp sau:

- Gặp giáo viên lớp 1 của các em để nắm bắt tình hình chung, tình hình của một số học sinh trong lớp (những em học được, đọc viết được , những em có hoàn cảnh đặc biệt…)

- Trao đổi trò chuyện trực tiếp hoặc gián tiếp với học sinh thông qua các buổi sinh hoạt tập thể, hoạt động ngoại khóa hoặc trong các giờ ra chơi

- Thăm hỏi gia đình học sinh nhất là những học sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn, những học sinh học yếu, trò chuyện với phụ huynh tìm hiểu hoàn cảnh, năng lực sở trường của học sinh để từ đó có biện pháp giáo dục tích cực

- Tham mưu với lãnh đạo trường tổ chức họp phụ huynh học sinh cuối học

kì I để cập nhật thêm thông tin về học sinh lớp mình

- Ngay sau đó tôi thực hiện ngay công tác điều tra thông qua phiếu sau đây

Tôi phát cho mỗi em một phiếu điều tra sau đây và yêu cầu các em về nhà đưa phụ huynh điền đầy đủ 10 thông tin trong phiếu:

GIỚI THIỆU BẢN THÂN

1 Họ và Tên:

2 Là con thứ trong gia đình 3 Hoàn cảnh gia đình : (khá giả, bình thường, khó khăn) 4 Kết quả học tập ở lớp 1:

5 Môn học yêu thích:

6 Môn học cảm thấy khó:

7 Góc học tập ở nhà: (Có, không) 8 Những người bạn thân nhất trong lớp:

9 Sở thích:

10 Địa chỉ gia đình:

Số điện thoại của gia đình:

Qua phiếu điều tra này, tôi nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh để bổ sung vào Sổ Chủ nhiệm Và quan trọng hơn cả là tôi đã hiểu một phần về học sinh của mình, điều đó rất có lợi cho tôi trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh Nắm bắt được các thông tin về hoàn cảnh, đặc điểm tâm sinh lý, nhân cách, những ưu điểm, hạn chế của từng học sinh, đây là những

cơ sở rất quan trọng trong suốt quá trình giáo dục học sinh, từ đó giáo viên mới xây dựng kế hoạch chủ nhiệm và có những phương pháp giáo dục phù hợp nhằm thúc đẩy nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh lớp mình

b) Tổ chức bầu Ban Cán sự lớp:

Việc bầu chọn và xây dựng đội ngũ Ban Cán sự lớp là một công việc rất quan trọng mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm ngay sau khi nhận lớp mới Vì là lớp nhỏ nên ban cán sự lớp có thể là do giáo viên chọn lựa

và chỉ định học sinh làm nhưng tôi để các em tạo dựng và rèn luyện cho các em thể hiện tinh thần dân chủ và ý thức trách nhiệm đối với tập thể nên tôi tổ chức cho các em tự chọn lựa ban cán sự của lớp, tôi chỉ tham gia sau khi đã có ý kiến của số đông học sinh Tiếp theo đó cùng cả lớp thảo luận về nội quy của nhà trường và một số điều do lớp đặt ra để các bạn cán sự lớp dễ theo dõi, kiểm tra giúp nhau cùng tiến bộ Tất cả các em đều được tham gia ý kiến, các em cùng nhau trao đổi xem có điểm nào các em thấy khó thực hiện tôi sẽ giải thích và giúp các em làm tốt hơn

c) Phân công nhiệm vụ cụ thể cho Ban Cán sự lớp:

Sau khi đã bầu chọn được Ban Cán sự của lớp, tôi giao nhiệm vụ cụ thể cho

từng em như sau:

* Nhiệm vụ của lớp trưởng:

- Theo dõi, kiểm tra mọi hoạt động của lớp

- Điểm danh và ghi sĩ số của lớp ngay sau khi xếp hàng vào lớp

- Điều khiển các bạn xếp hàng vào lớp, xếp hàng chào cờ đầu tuần, xếp hàng các hoạt động tập thể

- Giữ trật tự lớp khi giáo viên chấm bài, khi giáo viên có việc phải ra khỏi lớp và khi lớp dự lễ chào cờ đầu tuần

- Đề nghị giáo viên tuyên dương, phê bình cá nhân hoặc tập thể

* Nhiệm vụ của lớp phó học tập:

- Tổ chức lớp truy bài 15 phút đầu giờ; giúp đỡ các bạn học yếu học bài, làm bài

- Điều khiển các bạn trao đổi, thảo luận hoặc trả lời câu hỏi trong tiết học khi giáo viên yêu cầu

- Theo dõi việc học tập của lớp trong các tiết học

- Làm mọi việc của lớp trưởng khi lớp trưởng vắng mặt hoặc nghỉ học

* Nhiệm vụ của lớp phó văn-thể-mĩ:

- Phụ trách văn nghệ tập thể

- Theo dõi, kiểm tra các bạn khi tham gia các buổi sinh hoạt do trường, lớp tổ chức

- Phối hợp với lớp trưởng, lớp phó học tập giữ trật tự lớp

Mỗi em sẽ làm đúng các nhiệm vụ của mình Ngoài ra, lớp trưởng và 2 lớp phó phải đoàn kết và hợp tác chặt chẽ với nhau trong công việc chung

Cuối mỗi tuần, vào tiết sinh hoạt lớp ngày thứ sáu, lớp trưởng, lớp phó báo cáo các mặt hoạt động của lớp Căn cứ vào báo cáo của từng em, tôi nắm được khả năng quản lí lớp của từng em Và cứ cuối mỗi tháng, tôi tổ chức họp Ban Cán sự lớp 1 lần để tổng kết các mặt làm được của lớp, động viên khen ngợi những việc các em đã làm tốt, đồng thời chỉ rõ những thiếu sót và hướng dẫn các em cách khắc phục

2) Xây dựng “lớp học thân thiện, học sinh tích cực”

Năm học 2008-2009, Bộ giáo dục và Đào tạo phát động phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt là giáo dục đạo đức, nhân cách và kĩ năng sống cho học sinh Qua 7 năm thực hiện, phong trào đã có sức lan tỏa mạnh mẽ cả chiều sâu lẫn chiều rộng, mang lại hiệu quả thiết thực cho ngành giáo dục và cho xã hội Ngay từ năm đầu tiên Bộ phát động phong trào, tôi đã tích cực hưởng ứng Muốn phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” ở mỗi trường đạt hiệu quả thì mỗi giáo viên chủ nhiệm phải tích cực “xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” Có nhiều “lớp học thân thiện, học sinh tích cực” thì mới có “trường học thân thiện, học sinh tích cực”

Xây dựng được “lớp học thân thiện” thì sẽ có “học sinh tích cực” Xây dựng được lớp học thân thiện, học sinh tích cực thì sẽ hạn chế được tỉ lệ học sinh lưu ban, bỏ học, sẽ nâng cao được chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh

Công việc “xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” được tôi tiến hành từng bước như sau:

a)Trang trí lớp học xanh- sạch- đẹp

Lớp học thân thiện phải có cây xanh, phải luôn sạch sẽ, ngăn nắp và được trang trí đẹp, đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao Do vậy, tôi hướng dẫn

và cùng với học sinh thực hiện các công việc sau đây:

- Trồng cây xanh trong lớp bằng cách: cho cây trường sinh vào lọ bằng sành, đổ nước vào rồi dựng trên vách tường, cửa sổ Chỉ cần đổ nước (tận dụng nước lọc uống thừa) thường xuyên là cây sống, lá xanh mướt rất đẹp

- Trang trí lớp đẹp, hài hòa đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao Phần trang trí lớp, tôi giao trực tiếp cho từng tổ: mỗi tổ phải sưu tầm tranh ảnh liên quan đến các môn học và chọn 4 bài vẽ đẹp nhất để trưng bày Tranh, ảnh các

em sưu tầm được dán vào giấy khổ A4 theo từng môn học và dán lên vào bảng trang trí ở sau góc lớp

Tôi in các nội quy lớp học, quyền trẻ em và các hướng dẫn An toàn giao thông lên cỡ giấy A0, trang trí, đóng khung thật đẹp treo lên tường để hàng ngày các em nhớ và làm theo

Bên cạnh đó tôi còn làm 2 bảng thi đua: một là thi đua từng tổ theo tháng, hai là khen thưởng cá nhân trên sơ đồ lớp học

Hằng ngày, tôi nhắc nhở các em thực hiện theo các nội quy lớp học Khi

có học sinh chưa hoàn thành nhiệm vụ, tôi yêu cầu em đó đọc lại các nội quy lớp học nêu rõ các nội quy lớp học nào mình vi phạm để sửa chữa, khắc phục Nhờ vậy, các em mới tự giác thực hiện, số lượng học sinh vi phạm nội qui của nhà trường, của lớp ngày càng giảm dần

- Số học sinh của lớp, tôi chia thành 3 tổ, mỗi tổ có một tổ trưởng Tổ trưởng chịu trách nhiệm phân công, điều khiển các bạn trong tổ làm trực nhật Nhưng một tuần đầu, tôi phải đi sớm để hướng dẫn các em làm vệ sinh lớp như: quét lớp từ trong ra ngoài, từ trên cửa sổ, trên bục giảng xuống dưới; cách cầm chổi

và đưa chổi sao cho nhanh sạch nhưng không bụi; cách trải khăn bàn, cách lau bảng, cách sắp xếp bàn ghế Cứ sau mỗi giờ ra chơi, tổ trực phải đổ rác rửa

sạch sọt rác rồi cất vào lớp Sang tuần thứ hai, tôi mới giao cho tổ trưởng kiểm tra công việc trực nhật hàng ngày Tổ nào không làm tốt, lớp trưởng có quyền phạt tổ đó làm trực nhật thêm một ngày Và trong mỗi tiết học, học sinh phải thể hiện tinh thần “tự quản” - tự theo dõi lẫn nhau, nhắc nhở nhau giữ sạch lớp trong suốt buổi học

- Đối với bồn hoa của lớp, mỗi tổ sẽ chăm sóc một tuần Qui định bồn hoa phải sạch cỏ, đất không khô trắng, không có cành gãy và lá khô Công việc kiểm tra, nhắc nhở là của lớp trưởng Tổ nào không làm tốt sẽ bị phạt chăm sóc bồn hoa thêm một tuần

b) Xây dựng mối quan hệ thầy- trò và bạn bè trong lớp

* Xây dựng mối quan hệ thầy- trò:

Quan hệ cơ bản nhất của tôi và học trò là quan hệ hợp tác làm việc: tôi giao việc- học trò làm; tôi hướng dẫn- học trò thực hiện

- Khi giao việc, tôi chỉ nói một lần, nhưng chỉ nói khi lớp trật tự Với cách làm này, tự nhiên thầy sẽ trở nên nói ít, học trò sẽ làm nhiều Làm việc như thế nào thì đạo đức, ý thức sẽ kèm theo như thế ấy Làm đến nơi đến chốn thì y thức kỉ luật cũng đến nơi đến chốn

- Hành vi của giáo viên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lí cũng như sự hình thành tính cách của trẻ Vì vậy, khi lên lớp, tôi luôn chú ý đến cả cách đi đứng, nói năng, cách ăn mặc, cách cầm sách, chữ viết, thái độ, để học trò noi theo Không vì bất cứ lí do gì mà tôi cho phép mình cẩu thả hoặc xuề xòa, qua loa trước mặt học sinh

- Khi học sinh nào làm bài chưa đúng, tôi yêu cầu học sinh đó phải làm lại chứ không phê bình ngay Tôi giúp đỡ, hướng dẫn học sinh làm lại ngay tại lớp, các

em làm lại vẫn có thể hoàn thành tốt môn học Bởi theo tinh thần thông tư 30 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về đánh giá học sinh Tiểu học thì chấm bài bằng lời phê để nhằm phát hiện những chỗ chưa đúng của học sinh, giúp các em làm lại cho đúng, cho hoàn thiện hơn Với cách nói đúng, làm đúng trong học tập, các

em trở thành những con người tự tin, trung thực, không gian dối

Qua một năm làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi biết rằng có những em học yếu hoặc có hôm không học bài, làm bài nhưng lỗi không phải hoàn toàn là do các em Có em ham chơi nên quên học bài, có em do gia đình không quan tâm Nhưng cũng có em học yếu, hoặc không học bài làm bài là do những điều kiện khách quan Gia đình của các em đâu phải lúc nào cũng đầm ấm, hạnh phúc; đâu phải em nào cũng may mắn dược bố mẹ, ông bà động viên trong mỗi bước học tập Và có biết bao nhiêu bố mẹ phải lo làm ăn kiếm sống hoặc hay ốm đau bệnh hoạn, nên không ngó ngàng gì đến việc học của con cái, thậm chí các em còn

bị đánh đập Nếu như giáo viên không biết được những nguyên nhân đó thì rất

dễ nổi giận đùng đùng, rồi la mắng, trừng phạt các em Vì vậy, đứng trước một học sinh quậy phá, hay lơ đãng không học bài, làm bài, tôi không kết án trừng phạt ngay mà bình tĩnh chờ đến hết buổi học gặp riêng các em để hỏi cho rõ nguyên nhân Lần đầu các em vi phạm, tôi nhẹ nhàng nhắc nhở Nếu lần thứ hai,

các em vẫn tái phạm, tôi phải đến nhà tìm hiểu nguyên nhân để có biện pháp giúp đỡ, giáo dục các em

- Hàng ngày, tôi luôn khích lệ và biểu dương các em kịp thời, ca ngợi những ưu điểm của các em nhiều hơn là phê bình khuyết điểm Tôi cố tìm ra ngững ưu điểm nhỏ nhất để khen ngợi động viên các em Nhưng trong khi khen, tôi cũng không quên chỉ ra những thiếu sót để các em khắc phục và ngày càng hoàn thiện hơn

* Xây dựng mối quan hệ bạn bè:

Xây dựng được mối quan hệ bạn bè đoàn kết, gắn bó thì tôi sẽ xây dựng được nề nếp lớp học, tiến tới xây dựng môi trường học tập thân thiện Từ môi trường học tập thân thiện đó, chất lượng học tập của lớp chắc chắn sẽ được nâng cao

Để xây dựng mối quan hệ bạn bè thân thiết, đoàn kết, gắn bó, sẵn sàng giúp đỡ nhau trong học tập, tôi luôn tạo ra các hoạt động, các vấn đề đòi hỏi sự hợp tác của nhiều học sinh Cách làm cụ thể như sau:

- Trong mỗi tiết học, tôi thường xuyên chia nhóm ngẫu nhiên Tiết học này, các

em chung nhóm với bạn này, nhưng tiết sau, các em lại chung nhóm với bạn khác Cứ như vậy, dần dần việc hợp tác của học sinh trong lớp đã được cải thiện

- Tôi khuyến khích học sinh tự viết ra những suy nghĩ về việc làm, cách cư xử của lớp trưởng, lớp phó hoặc của một bạn nào dó trong lớp chứ không nói xấu, không xa lánh bạn Nếu những điều các em viết là những điều tốt thì tôi đọc cho

cả lớp nghe rồi tuyên dương ngay trước lớp Còn những điều các em phê bình thì tôi phải điều tra rõ đúng hay sai Sau đó mới góp ý riêng với những học sinh

bị bạn phê bình, yêu cầu các em phải xin lỗi bạn và phải sửa chữa

- Khi có chuyện xích mích giữa em này với em kia, tôi kịp thời can thiệp không

để mâu thuẫn kéo dài gây ảnh hưởng xấu đến tình bạn Tôi gặp gỡ trao đổi riêng với từng học sinh hoặc nhóm học sinh để biết rõ đầu đuôi Sau đó phân tích rõ ai đúng, ai sai Ai sai thì phải nhận lỗi và xin lỗi bạn Sau đó giảng hòa và bắt tay nhau vui vẻ trở lại

c) Tổ chức các hoạt động tập thể và các trò chơi vui tươi lành mạnh

Các hoạt động sinh hoạt tập thể và một số trò chơi đơn giản, gọn nhẹ, tôi

có thể tổ chức ngay trong mỗi buổi học chính khóa và cả các buổi sinh hoạt ngoài giờ lên lớp

Trong các tiết Tập làm văn hay Luyện từ và câu, các bài luyện tập tôi tổ chức cho các em chơi các trò chơi như: làm phóng viên; sắm vai xử lí các tình huống, thi ai nhanh hơn Thông qua các hoạt động này, các em còn được hình thành và rèn luyện nhiều kĩ năng sống cần thiết

Căn cứ vào phiếu điều tra đầu năm, tôi nắm được khả năng của từng em nên tôi phân công vai diễn, múa hát hoặc giao việc phù hợp với từng em, khuyến khích động viên các em tự tin bộc lộ năng khiếu của mình Nhờ vậy, các tiết học chính khóa trở nên sôi nổi, các em rất hào hứng tham gia Thông qua các hoạt động vui chơi, các em được “làm”, “được trải nghiệm” như trong cuộc sống thực, điều đó sẽ giúp các em lĩnh hội kiến thức và rèn luyện kĩ năng sống một

Ngoài ra tôi khuyến khích các em tham gia chơi các trò chơi ở “Góc giải trí” của nhà trường trong giờ ra chơi hay khi nghỉ trưa đối với học sinh bán trú

3) Duy trì sĩ số học sinh:

a) Nắm hoàn cảnh và đặc điểm gia đình từng học sinh:

Sau ngày nhận lớp, tôi cho học sinh mang phiếu điều tra về nhà và điền các thông tin vào đó Ngoài ra, tôi còn trao đổi với giáo viên chủ nhiệm của lớp đầu năm và năm trước để nắm rõ hơn về hoàn cảnh gia đình của từng học sinh Sau đó tôi tập hợp thành một quyển sổ theo dõi, phân loại đối tượng học sinh, đặc biệt học sinh có hoàn cảnh khó khăn có nguy cơ bỏ học

Việc làm này giúp tôi nắm rõ hơn hoàn cảnh từng em để có biện pháp giáo dục thích hợp

b) Nắm chất lượng học tập và hạnh kiểm năm trước:

Tôi xem lại kết quả của các em năm trước kết hợp trao đổi với giáo viên chủ nhiệm để nắm sức học của từng em Từ đó giúp tôi lựa chọn biện pháp kềm cặp, uốn nắn phù hợp không để cho các em chán nản, bỏ học vì học yếu

c) Liên lạc với Ban đại diện hội Cha mẹ học sinh:

Ở lần họp Phụ huynh học sinh đầu năm, Phụ huynh lớp đã bầu ra Ban đại diện hội Cha mẹ học sinh của lớp Các phụ huynh đã giúp tôi tạo điều kiện cho những em nghèo có đủ sách vở, quần áo trắng, đồng phục ,…; cùng tôi tìm đến nhà gia đình những học sinh vắng không phép, vận động các em trở lại lớp Đây

là cánh tay đắc lực, hỗ trợ cho tôi trong công tác chủ nhiệm

d) Giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh khó khăn:

Nắm được một số em có hoàn cảnh nghèo đặc biệt ( cha mẹ đều đi làm

ăn xa ở với ông bà; mồ côi , tôi rà soát lại xem em nào còn thiếu quần áo trắng, đồng phục, sách vở, đồ dùng học tập,… tôi đăng kí mượn sách ở thư viện cho các em, mua vở trắng, vở Tập viết và một số bút, thước hỗ trợ cho các em Ngoài ra tôi còn kêu gọi các em trong lớp dành tặng bạn một số quần áo cũ và tranh thủ sự hỗ trợ từ một số phụ huynh có khả năng để trang bị thêm những dụng cụ còn lại cho những em này để các em được yên tâm đến trường, không phải mặc cảm vì nhà nghèo Qua đây tôi cũng thấy tình cảm giữa bạn nhà nghèo

và bạn khá giả gần gũi nhau hơn

e) Thành lập Đôi bạn học tập:

- Nắm được sức học của từng em, tôi lưu ý nhiều đến những em thuộc diện Trung bình, Yếu của năm học trước Tôi phân công một em Giỏi hoặc Khá kèm một em Trung bình hoặc Yếu và sắp xếp cho 2 em ngồi cùng một bàn Tôi hướng dẫn cho em Giỏi, Khá cách kèm bạn học: Nhắc nhở bạn học bài, xem lại bài; trao đổi kinh nghiệm học tập; cách học bài dễ thuộc; cách vận dụng kiến thức đã học vào làm bài tập; hướng dẫn bạn làm bài tập hoặc củng cố kiến thức

mà bạn chưa hiểu,…

- Bản thân tôi đầu giờ cũng vào lớp sớm để kiểm tra tập vở, bài làm ở nhà của những học sinh Trung bình, Yếu; xem cách thực hiện của đôi bạn học tập như thế nào để có những điều chỉnh cho phù hợp hơn

- Từ đó các em càng ham thích đến lớp để hòa nhập với bạn bè, việc học của các

em ngày càng tiến bộ hơn