Lí do chọn đề tài.Nghị luận văn chương là kiểu bài không chỉ đòi hỏi học sinh nắm bắt được những giá trị của tác phẩm mà còn phải biết cách tích lũy các kiến thức đã nắm bắt được trong b
Trang 1PHÒNG GD & ĐT KRÔNG ANA
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH ĐẶT VẤN ĐỀ TRONG VĂN NGHỊ LUẬN VĂN CHƯƠNG LỚP 9
Họ và tên: Trần Thị Lệ
Đơn vị công tác: Trường THCS Lương Thế Vinh
Trình độ đào tạo: Đại học
Môn đào tạo: Ngữ văn
Krông Ana, tháng 01 năm 2015
Trang 2MỤC LỤC
I
MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài 2
2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài 2
3 Đối tượng nghiên cứu 3
4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 3
5 Phương pháp nghiên cứu 3
II
NỘI DUNG
2 Thực trạng của vấn đề 3-6
3 Giải pháp, biện pháp 6-15
III
KẾT LUẬN,
KIẾN NGHỊ
3 Tài liệu tham khảo 19
I PHẦN MỞ ĐẦU
Trần Thị Lệ - GV trường THCS Lương Thế Vinh- Krông Ana
Trang 3I.1 Lí do chọn đề tài.
Nghị luận văn chương là kiểu bài không chỉ đòi hỏi học sinh nắm bắt được những giá trị của tác phẩm mà còn phải biết cách tích lũy các kiến thức đã nắm bắt được trong bộ môn Ngữ văn để diễn thành văn bản trình bày những nhận xét, đánh giá và những rung động của bản thân về những thành công và hạn chế của nội dung
và nghệ thuật tác phẩm văn chương đó Cũng có thể nói đây là kiểu bài tương đối khó đối với học sinh lớp 9 bậc THCS
Cha ông ta thường bảo rằng: “Vạn sự khởi đầu nan” Quả thực làm bài văn
nghị luận đã khó, phần đặt vấn đề lại càng khó hơn đối với học sinh Đây là phần tạo cảm giác đầu tiên cho người đọc, giúp người đọc đi vào văn bản nghị luận của mình Mục đích của mở bài ai cũng biết rõ là nhằm giới thiệu vấn đề mà mình sẽ viết, sẽ trao đổi bàn bạc trong bài, thực chất là trả lời câu hỏi: Anh (chị) định viết, định bàn bạc vấn đề gì? Phần này sẽ tạo ấn tượng ban đầu để người đọc có thiện cảm hay ác cảm đối với bài viết của học sinh Vì vậy học sinh đặt vấn đề cần phải gọn gàng, hấp dẫn để tạo ấn tượng cảm xúc tốt cho người đọc và đặc biệt hơn sẽ tạo tâm lí thuận lợi trong việc tiếp xúc với những phần sau của bài văn
Thực tế qua quá trình giảng dạy, bản thân tôi nhận thấy khi làm bài văn nghị luận văn chương, học sinh còn rất lúng túng trong việc đặt vấn đề Một số học sinh không biết cách đặt vấn đề, không biết tách phần mở bài, thân bài, kết bài; một số học sinh thì không phân biệt được kiến thức nào ở phần mở bài, kiến thức nào đưa vào phần thân bài nên thường đưa cả những ý trong phần thân bàn lên mở bài Điều
đó cho thấy học sinh chưa có phương pháp và kĩ năng làm phần mở bài Vì vậy, tôi
đã tìm tòi tham khảo, đúc rút kinh nghiệm, khái quát thành một số giải pháp giúp học sinh khắc phục những khó khăn khi tiến hành làm phần đặt vấn đề của kiểu bài văn nghị luận văn chương
I 2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
a Mục tiêu
Với việc nghiên cứu đề tài này, mục tiêu đặt ra là giúp học sinh biết cách đặt vấn đề khi làm các đề văn nghị luận văn học, giúp các em không còn lúng túng khi làm mở bài cho bài văn nghị luận văn học Đề tài còn có thể trở thành một tài liệu giúp ích cho giáo viên đang giảng dạy bộ môn Ngữ văn
b Nhiệm vụ
- Đề ra những giải pháp hiệu quả và cụ thể giúp cho học sinh có nhiều cách đạt vẫn đề, định hướng được yêu cầu của đề ngay khi làm bài văn nghị luận văn học
I 3 Đối tượng nghiên cứu
Trang 4- Học sinh lớp 9A1, 9A2 trường THCS Lương Thế Vinh – Krông Ana – Đắk Lắk
I 4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
- Đề tài này được nghiên cứu và thử nghiệm tại trường THCS Lương Thế Vinh
- H.Krông Ana – T Đăk Lăk
- Chỉ nghiên cứu về việc giúp học sinh biết cách đặt vấn đề khi làm bài văn nghị luận văn học
I 5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp thử nghiệm
- Phương pháp vấn đáp
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
II PHẦN NỘI DUNG
II.1 Cơ sở lí luận
Những năm gần đây vấn đề dạy học ở trường THCS luôn là mối quan tâm hàng đầu của các nhà sư phạm, văn học là nghệ thuật giúp chúng ta thêm yêu cuộc sống, bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm của học sinh, thấy được những cái hay, cái đẹp của tác phẩm từ đó hình thành nhân cách học sinh Bàn về vấn đề dạy bộ môn Ngữ văn không chỉ xoay quanh vấn đề dạy cái gì? Mà cần phải dạy như thế nào? Trong quá trình giáo dục và học tập văn hóa nói chung và Ngữ văn nói riêng đòi hỏi phải phù hợp với yêu cầu của thời đại ngày nay, trong quá trình dạy học, giáo viên là người hướng dẫn định hướng còn học sinh phải chủ động tiếp thu kiến thức có lựa chọn sáng tạo để vận dụng một cách có hệ thống Trong quá trình các em làm bài không chỉ chú trọng đến việc các em cảm nhận tác phẩm một cách đơn thuần mà còn phải đặc biệt chú ý đến sự tiếp thu tác phẩm và sự vận dụng sáng tạo những kiến thức ấy thông qua một bài nghị luận văn chương cụ thể Để đạt được điều đó giáo viên phải rèn cho học sinh kĩ năng làm bài văn nghị luận văn chương Cụ thể là phần đặt vấn đề vì phần này là phần khởi đầu của bài viết và cũng là phần rất khó viết của học sinh
II.2 Thực trạng
a Thuận lợi - khó khăn
* Thuận lợi
- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, sự hỗ trợ của Hội cha mẹ học sinh
trong công tác xã hội hóa giáo dục, các em được học tập trong một điều kiện khá tốt
Trần Thị Lệ - GV trường THCS Lương Thế Vinh- Krông Ana
Trang 5về cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học, việc dạy học có ứng dụng công nghệ thông tin
đã thu được kết quả tương đối tốt trong công tác dạy học và giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống cho các em học sinh Đặc biệt ở bộ môn Ngữ văn, 100% giáo viên đạt chuẩn, trên chuẩn Giáo viên được trang bị phương pháp tốt giúp học sinh lĩnh hội kiến thức một cách tối ưu nhất Hơn nữa, hiện nay số lượng sách hướng dẫn về phương pháp làm văn nghị luận rất phong phú, đa dạng và số lượng sách bài văn mẫu rất nhiều đáp ứng tốt cho việc học tập tham khảo của học sinh Đây là một trong những thuận lợi quyết định chất lượng bài văn nghị luận của học sinh
- Học sinh cũng được làm quen với nghị luận văn chương (kiểu bài biểu cảm)
từ lớp 7 và đã có những định hướng ban đầu về nghị luận
- Chương trình có sự tác động của các yếu tố lý thuyết tích hợp như: Bố cục
văn bản, mạch lạc trong văn bản, kiên kết trong văn bản và học sinh được tiếp cận với các tác phẩm văn chương chọn lọc, tiêu biểu có giá trị thẩm mỹ cao
* Khó khăn
- Về phía giáo viên: Một số giáo viên còn hạn chế trong phương pháp nghị
luận, nên khi hướng dẫn học sinh làm bài, giáo viên còn hướng dẫn chung chung Học sinh còn rất mơ hồ khi làm phần đặt vấn đề Thói quen dạy văn bản không có phần giới thiệu vào bài cũng làm ảnh hưởng đến việc hình thành kĩ năng làm phần đặt vấn đề của học sinh Nhiều giáo viên chưa nhấn mạnh cho học sinh vai trò và tầm quan trọng của phần đặt vấn đề trong bài văn nghị luận Giáo viên chưa hướng dẫn cho học sinh những cách thức cụ thể để có thể viết tốt phần đặt vấn đề Điều này
có ảnh huởng rất nghiêm trọng đến kĩ năng làm phần đặt vấn đề của học sinh
-Về phía học sinh: Mặc dù các em đã được làm quen với kiểu bài nghị luận ở
lớp 7 nhưng như chúng ta đã biết nghị luận ở lớp 7 là rất khó với học sinh Đặc biệt
là học sinh ở địa bàn các xã vùng sâu cách xa trung tâm của huyện, tỉnh Vì thế, các
em ít có cơ hội tiếp xúc với các tài liệu tham khảo, đặc biệt là sách nâng cao Với các em, môn Ngữ văn là một môn học trừu tượng nên chưa được chú ý đầu tư Vì thế, khi được tiếp cận với kiểu bài nghị luận văn chương ở học kì II của lớp 9, nhiều
em còn rất mơ hồ Nhiều học sinh khi làm bài kiểm tra đã làm phần mở bài một cách qua loa, chiếu lệ cho có mà không ý thức được nhiệm vụ của phần này trong toàn bộ bài văn nghị luận Một số học sinh chưa biết trình bày phần đặt vấn đề trên một đoạn văn, có nhiều trường hợp các em không có phần đặt vấn đề mà gộp chung trong phần thân bài Nhiều học sinh ghi nhớ máy móc nên chưa biết áp dụng phương pháp làm phần đặt vấn đề đối với từng dạng đề cụ thể Học sinh còn nhầm lẫn tác giả, ngày, tháng, năm sinh, quê quán, sự nghiệp văn chương Đa số học sinh còn chưa biết các bộ phận cần thiết phải có của một phần đặt vấn đề và chưa có kĩ năng viết phần đặt vấn đề bằng nhiều cách khác nhau ứng với mỗi yêu cầu cụ thể của đề
Trang 6b Thành công, hạn chế:
* Thành công: Khi tôi cùng với một số đồng nghiệp thực hiện đề tài này, tôi
nhận ra rằng giáo những giáo viên nắm chắc phần văn nghị luận, nhất là nghị luận văn chương thì việc dẫn dắt học sinh đặt vấn đề rất đơn giản Giáo viên đưa ra nhưng cách mở bài khác nhau học sinh sẽ rất hứng thú nhất là những học sinh khá, giỏi Bên cạnh đó đề tài còn giúp các em học sinh trung bình, yếu có thể viết mở bài một cách dễ dàng mặc dù chỉ mang tính khuôn mẫu
* Hạn chế: Một số giáo viên còn hạn chế trong phương pháp nghị luận nên khi
hướng dẫn học sinh giáo viên chỉ hướng dẫn một cách chung chung, không cụ thể Mặt khác như tôi đã nói trong phần khó khăn, dù cho các em đã học văn nghị luận từ năm lớp 7, thế nhưng rất nhiều em chưa hiểu thế nào là nghị luận, phải làm bài nghị luận như thế nào Vì thế, khi tôi thực hiện đề tài này tại lớp 9A1, 9A2 vẫn còn nhiều
em làm phần đặt vấn đề không đúng trọng tâm của đề, nói đúng hơn là lạc đề, có khi loay hoay mãi không làm xong bài vì mất quá nhiều thời gian để nháp phần mở bài
c Mặt mạnh, mặt yếu:
- Như tôi đã nói ở phần thành công, đề tài mà tôi đưa ra đã tạo hứng thú cho học sinh khi học văn nghị luận văn học, các em không còn thấy khó khăn khi làm bài viết nghị luận văn học nữa, còn có những em có sự sáng tạo hơn, có những cách đặt vấn đề rất hay Thậm chí đối với những giáo viên còn non về chuyên môn, chưa nắm chắc về văn nghị luận thì nghiên cứu đề tài này sẽ giúp giáo viên hướng dẫn học sinh làm mở bài một cách dễ dàng, không còn lúng túng khi học sinh hỏi về những cách mở bài khác nhau
- Bên cạnh những mặt mạnh, thì đề tài tôi nghiên cứu còn có những hạn chế nhất định: Chưa thực sự gây hứng thú cho HS yếu kém, ham chơi, lười học, lười suy nghĩ, các em cứ làm theo khuôn mẫu mà lười sáng tạo Vì thế nhiều lúc giáo viên chấm bài cảm thấy nhàm chán, vì mình như đang chấm chính mình, ít gây được hứng thú
d Các nguyên nhân; yếu tố tác động
- Do một số giáo viên nắm chưa chắc phần văn nghị luận nhất là nghị luận văn chương Văn khởi phát từ chính tâm hồn, nếu tâm hồn của chúng ta trở nên khô cằn thì lời văn cũng ít dần đi Chính vì thế việc trau dồi vốn từ, tìm tòi học hỏi để nâng cao hiểu biết của mình về chuyên ngành là điều kiện rất cần để dạy Ngữ văn tốt
- Một trong những nguyên nhân khiến đề tài còn gặp khó khăn khi nghiên cứu
và áp dụng là vẫn còn những em học sinh ham chơi, lười biếng, không chịu suy nghĩ tìm tòi nên khi ra bài tập thường không làm hoặc ỉ lại vào người khác Một số em còn mơ hồ về văn nghị luận văn chương, chưa biết cách làm mở bài
e Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra
Trần Thị Lệ - GV trường THCS Lương Thế Vinh- Krông Ana
Trang 7- Những vấn đề thực trạng mà đề đã đặt ra khiến tôi trăn chở Làm sao để khắc phục những mặt hạn chế và phát huy những mặt mạnh của đề tài? Giáo viên chính là người trả lời câu hỏi đó Bởi nếu giáo viên nắm chắc, hiểu sâu về nghị luận văn chương, vốn từ phong phú, khi giảng văn cách lập luận chặt chẽ, thường xuyên dẫn dắt vấn đề, chuyển ý ở mỗi phần …thì sẽ tạo cho học sinh thói quen vào vào một cách tự nhiên Giáo viên là người hướng dẫn và học sinh là người thực hiện Giáo viên hãy hướng các em biết cách mở bài, đặt vấn đề trong những tiết luyện tập, luyện nói Trước khi yêu cầu các em hoàn chỉnh một bài viết hãy yêu cầu các em mở bài theo nhiều cách khác nhau, từ đó các em sẽ nhận ra rằng nếu mở bài đúng thì viết phần thân bài sẽ đơn giản hơn, đi đúng hướng của đề bài hơn Làm phần mở bài cũng giống như người ta đi tìm đường, nếu tìm đúng hướng đi sẽ không bao giờ bị lạc
- Bên cạnh đó, học sinh cũng là một nhân tố chiếm 50% sự thành công của đề tài Nếu các em chăm ngoan, chịu khó tìm tòi và thực sự yêu thích môn Văn thì các
em sẽ rất thích thú trong những tiết học văn Bởi lẽ văn là người (văn học là nhân học), học văn là học làm người Qua những tiết văn bản ta cảm thụ được những cái hay, cái đẹp trong cuộc sống, trong tâm hồn của người sáng tạo Học văn rèn cho ta cách viết, cách nói và cả cách sống nữa Nếu các em hiểu được, cảm thụ được thì việc đặt vấn đề khi làm bài viết nghị luận văn chương sẽ không còn khó khăn và mất nhiều thời gian nữa
II.3 Giải pháp, biện pháp:
a Mục tiêu của giải pháp; biện pháp
Thực hiện đề tài này, tôi mong muốn có thể nâng cao được chất lượng học tập
ở môn Ngữ văn của học sinh Đồng thời tôi cũng muốn đưa ra một vài kinh nghiệm của mình để có thể giúp đồng nghiệp trong quá trình giảng dạy
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
b.1.Trước hết giáo viên phải giúp học sinh nắm được cấu tạo cơ bản thông thường của một phần đặt vấn đề:
- Khi hướng dẫn học sinh tìm hiểu đề bài, giáo viên phải cho học sinh xác định yêu cầu cụ thể của đề bài về thể loại, nội dung, phạm vi, mức độ nghị luận đồng thời cho học sinh phát hiện những thông tin gợi ý, dẫn nhập trong những đề bài đó Từ đó định hướng cho học sinh cách vận dụng những thông tin làm phần đặt vấn đề
b.1.1 Gợi mở vào đề (có thể):
- Nêu xuất xứ của đề, của một nhận định
- Nêu lí do dẫn đến bài viết
- Trích dẫn thơ, tục ngữ, ca dao
Trang 8b.1.2 Giới thiệu vấn đề: Đây là bộ phận trọng tâm nhất của phần đặt vấn đề,
nhằm tạo tình huống có vấn đề, để ta giải quyết trong phần giải quyết vấn đề:
- Giới thiệu nội dung vấn đề
- Xác định phương hướng, phương pháp, phạm vi, mức độ giới hạn của vấn đề ( nếu có )
b.1.3 Chép lại câu văn, câu thơ trích dẫn của đề bài.
Tuy nhiên, để viết các thông tin trên cần lưu ý cho học sinh như sau:
- Một phần đặt vấn đề hay, phải ngắn gọn, súc tích, sát với đề và hấp dẫn đối với người đọc Yêu cầu của ngắn gọn là dẫn dắt vài ba câu, nêu vấn đề một vài câu
và giới hạn vấn đề một câu
- Một phần mở bài hay cần phải đầy đủ: nghĩa là đọc xong mở bài, người đọc biết được bài viết bàn về vấn đề gì? Trong phạm vi nội dung tư liệu nào?
- Độ dài và dung lượng phần đặt vấn đề nên cân đối với khuôn khổ bài viết không nên quá ngắn hoặc quá dài Đặc biệt là phần này phải thể hiện mối liên hệ chặt chẽ và sự tương ứng về dung lượng lẫn phong cách với phần kết thúc vấn đề
Một mở bài hay cần tránh:
- Tránh dẫn dắt vòng vo quá xa mải mới gắn được vào phần nêu vấn đề
- Tránh dẫn dắt không liên quan gì đến vấn đề sẽ nêu
- Tránh nêu vấn đề quá dài dòng, chi tiết, có gì nói hết luôn rồi thân bài lại lặp lại những điều đã nói ở mở bài
b.2 Rèn thói quen diễn đạt có vấn đề.
- Trong quá trình dạy văn bản nghị luận văn chương, giáo viên phải tạo thói quen giới thiệu về bài giảng trước khi tìm hiểu để học sinh hình thành thói quen đặt vấn đề và cũng thấy được vai trò và tầm quan trọng của phần đặt vấn đề trong một bài văn nghị luận Trong khi dạy tác phẩm, giáo viên cần trang bị cho mình những kiến thức về phương pháp làm văn nghị luận văn chương cụ thể là phương pháp làm phần đặt vấn đề để hình thành kĩ năng và thói quen cho học sinh ngay từ khi giới thiệu về tác giả, tác phẩm Giáo viên cần định hướng cụ thể giúp học sinh các cách làm phần đặt vấn đề cụ thể ứng với từng yêu cầu của đề bài để có cách đặt vấn đề cho phù hợp Giáo viên hướng dẫn học sinh từ cách dùng từ, đặt câu, dựng đoạn cho chính xác và có sự hiểu biết cụ thể đối với từng kiểu bài nghị luận để có cách đặt vấn
đề cho phù hợp với yêu cầu đề bài Giáo viên chú ý thao tác cung cấp cho học sinh những thông tin cần thiết về tác giả, tác phẩm, những nổi bật về phong cách để học sinh có thể đặt vấn đề một cách chính xác
Trần Thị Lệ - GV trường THCS Lương Thế Vinh- Krông Ana
Trang 9- Ngoài những thông tin đã có trong SGK, giáo viên cung cấp thêm tư liệu, những đánh giá, nhận xét, những danh hiệu, giải thưởng mà tác tác giả đạt được, những vấn đề có liên quan đến thời gian tác phẩm ra đời, ảnh hưởng tới người đọc để học sinh có vốn kiến thức
- Đặt yêu cầu quy định với học sinh khi trả lời câu hỏi, luyện tập viết ngắn có đặt vấn đề (kể cả khi viết và khi nói)
b.3 Giáo viên cung cấp cho học sinh phương pháp làm phần đặt vấn đề thông qua một số kiểu đặt vấn đề đặc trưng để học sinh có thể lựa chọn để áp dụng sao cho phù hợp với yêu cầu của đề bài cụ thể.
b.3.1 Bằng cách giới thiệu tác giả, sự nghiệp văn chương, rồi đưa vào tác
phẩm mà đề yêu cầu: Đây là cách mở bài phổ biến và dễ làm nhất với tất cả các đối
tượng học sinh Trong mục giới thiệu chung về tác giả, tác phẩm , giáo viên cần hướng học sinh ghi nhớ những nét chính, nét tiêu biểu về tác giả đó, học sinh phải nắm được nét tiêu biểu của từng tác giả để phân biệt tác giả này với tác giả khác.Với cách này, học sinh của tôi đã ghi nhớ rất tốt kiến thức về tác giả, tác phẩm để vận dụng trong phần mở bài
*Ví dụ 1:
Đề: Hãy phân tích bài thơ: “Qua đèo Ngang” của Bà Huyện Thanh Quan?
- Đặt vấn đề: Bà Huyện Thanh Quan là một nhà thơ nữ nổi tiếng của dòng văn
học trung đại được nhiều người yêu mến với các tác phâm thơ “ Qua đèo
Ngang”,“Chiều hôm nhớ nhà”, “Thăng Long thành hoài cổ” Tác phẩm “Qua đèo Ngang” hấp dẫn độc giả bao thế hệ bằng bút pháp tinh tế điêu luyện tả cảnh ngụ tình
độc đáo Bà đã mượn cảnh Đèo Ngang trong buổi chiều tà bóng xế để thể hiện tâm
sự hoài cổ kín đáo của mình Vậy để cảm nhận sâu sắc hơn về bài thơ ta hãy cùng đến với tác phẩm của bà
*Ví dụ 2:
Đề: Hãy phân tích bài thơ: “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải.
- Đặt vấn đề: Thanh Hải là nhà thơ giải phóng, được đông đảo độc giả yêu
mến với các bài thơ nổi tiếng “Mồ anh hoa nở” và “Những đồng chí trung kiên”.
Sau ngày nước nhà thống nhất ông vẫn bền bỉ sáng tác Năm 1980, khi nằm trên
giường bệnh, ông đã sáng tác bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” lời thơ chân thành, mộc
mạc, giản dị nhưng rất đổi thiết tha, gieo vào lòng người bao cảm xúc Hãy cùng tôi đến với bài thơ ấy của ông để cảm nhận những nét đặc sắc về nội dung lẫn nghệ thuật
*Ví dụ 3:
Đề: Hãy cảm nhận tác phẩm truyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu.
Trang 10- Đặt vấn đề: Nhắc đến Nguyễn Đình Chiểu là ta nói đến một nhà thơ yêu nước tiêu biểu nhất của dòng văn học Trung đại Nhưng Nguyễn Đình Chiểu còn
được độc giả bao thế hệ biết đến như một nhà thơ ca ngợi đạo lí làm người, đề cao tiết hạnh của người phụ nữ, đề cao lòng trung hiếu, hành động vị nghĩa của nam giới
mà tác phẩm Lục Vân Tiên là một minh chứng hùng hồn Các bạn hãy cùng tôi quay
lại dòng văn học Trung đại, tìm đến tác phẩm Lục Vân Tiên của ông để cùng tôi cảm
nhận sâu sắc hơn về tác phẩm
b.3.2 Bằng cách đi từ hoàn cảnh sáng tác:
* Ví dụ 1:
- Đề: Phân tích bài thơ: “Viếng Lăng Bác”của Viễn Phương?
- Đặt vấn đề: Sinh thời Bác Hồ dành trọn vẹn tình yêu thương cho miền Nam,
đã bao lần Bác khao khát một lần được đến thăm miền Nam, nhưng niềm mong ước
ấy chưa được thực hiện thì Bác đã vĩnh viễn ra đi để lại muôn vàn nỗi tiếc thương cho dân tộc Việt Nam nói chung và đồng bào miền Nam nói riêng Vào năm 1976, nước nhà hoàn toàn thống nhất được một năm, lăng Bác cũng vừa khánh thành Viễn Phương cùng dòng người xúc động bồi hồi đến Ba Đình thành kính thiêng liêng
dâng lên Bác bài thơ “Viếng Lăng Bác” xiết bao xúc động Bài thơ là nén hương
trầm thành kính thiêng liêng của Viễn Phương đối với Bác và cũng là của toàn thể đồng bào miền Nam, dân tộc Việt Nam dâng lên Người cha già kính yêu của dân tộc Ta cùng đi vào bài thơ ấy của tác giả để cảm nhận nét đặc sắc về nội dung, nghệ thuật của bài thơ
* Ví dụ 2:
- Đề: Chứng minh triết lí sống: “Ân nghĩa thủy chung, uống nước nhớ
nguồn”qua bài thơ: “Ánh Trăng” của Nguyễn Duy.
- Đặt vấn đề: Năm 1978, đất nước ta hoàn toàn độc lập được ba năm Những
năm tháng chiến đấu gian khổ đã đi qua, người lính gác súng trở về tắm mình trong niềm hạnh phúc của cuộc sống hiện đại Họ vội vàng quên đi bao kỉ niệm cùng đồng đội năm nào Bài thơ “Ánh Trăng” như một lời tự nhắc thấm thía về thái độ sống: “
Ân nghĩa thủy chung, uống nước nhớ nguồn”, lời thơ như một câu chuyện tâm tình
mà rất đỗi sâu sắc Vậy ta hãy cùng cảm nhận triết lí sống ấy qua bài thơ: “Ánh
Trăng” của Nguyễn Duy.
*Ví dụ 3 :
Đề: Có ý kiến cho rằng: “ Hai nguồn cảm hứng vũ trụ,thiên nhiên và lao động
hòa quện làm một trong bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận” Phân tích ý
kiến trên
Trần Thị Lệ - GV trường THCS Lương Thế Vinh- Krông Ana