SKKN một số kinh nghiệm khi dạy tích hợp môn ngữ văn ở trường THCS

Qua kinh nghiệm giảng dạy của mình chúng tôi đưa ra một số kinh nghiệm khi tích hợp trong dạy học Ngữ văn đó là cách thức để khắc phục, hạn chế lối dạy học khép kín “trong nội bộ phân mô

PHÒNG GIÁO GD&ĐT KRÔNG ANA TRƯỜNG THCS LÊ QUÝ ĐÔN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ KINH NGHIỆM KHI DẠY TÍCH HỢP MÔN

NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG THCS

Họ và tên: Nguyễn Thị Lệ Hoa

Phùng Thị Nhàn Đơn vị công tác: Trường THCS Lê Quý Đôn Trình độ đào tạo: Đại học Sư Phạm

Môn đào tạo: Ngữ văn

Krông Ana, tháng 1 năm 2015

MỤC LỤC

I/PHẦN MỞ ĐẦU 3

1 Lí do chọn đề tài 3

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài 4

3 Đối tượng nghiên cứu 4

4 Phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 4

II/ PHẦN NỘI DUNG 4

1 Cơ sở lí luận 4

2 Thực trạng 5

3 Giải pháp, biện pháp 9

III/ PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 16

1 Kết luận 16

2 Kiến nghị 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

I/PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Để nâng cao chất lượng môn Ngữ văn trong nhà trường đặc biệt là Trường THCS Lê Quý Đôn và nhằm giúp cho học sinh nâng cao năng lực sử dụng những kiến thức và kĩ năng

mà các em đã lĩnh hội từ giáo viên Từ đó các em tự huy động có hiệu quả những kiến thức

và kĩ năng của mình để giải quyết những tình huống có ý nghĩa, cũng có khi là một tình huống khó khăn, bất ngờ hoặc một tình huống chưa từng gặp trong cuộc sống Vậy tích hợp kiến thức đặc biệt là kiến thức các môn học khác trong dạy học văn, trước tiên xuất phát từ ý tưởng là làm thế nào để một giờ dạy – học văn có hứng thú, đạt hiệu quả cao? Làm sao để học sinh có thể vận dụng mọi hiểu biết kiến thức từ các môn học khác mà mình tiếp thu được

để giải quyết một vấn đề khoa học và có hiệu quả tốt nhất? Qua kinh nghiệm giảng dạy của mình chúng tôi đưa ra một số kinh nghiệm khi tích hợp trong dạy học Ngữ văn đó là cách thức để khắc phục, hạn chế lối dạy học khép kín “trong nội bộ phân môn”, biệt lập các bộ phận Văn học, Tiếng Việt và Tập làm văn với các môn khoa học xã hội khác Mặt khác tích hợp chủ đề, vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết một vấn đề trong dạy học đặc biệt là môn Ngữ văn cũng đang là phong trào đổi mới ở các trường học, giáo viên, học sinh cũng đang tích cực thực hiện Bởi vậy đề tài « Một số kinh nghiệm khi dạy tích hợp môn Ngữ văn ở trường THCS » của chúng tôi cũng bám sát những mục tiêu và sự định hướng đó Nó sẽ là một cái nhìn mới, một cách tiếp cận mới trong giảng dạy Ngữ Văn ở trường THCS Lê Quý Đôn nói riêng và chương trình môn Ngữ văn ở THCS nói chung Với đề tài này chúng tôi nghĩ rằng, nó sẽ bổ ích và có thể là một tài liệu tham khảo cho các bạn đọc Vậy để chất lượng môn Ngữ văn trường THCS Lê Quý Đôn ngày một tiến bộ và đạt hiệu quả theo yêu cầu chung của xã hội đã thôi thúc chúng tôi làm đề tài này

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

Mục đích của việc dạy tích hợp trong môn Ngữ văn không chỉ dừng lại ở việc tích hợp khép kín “trong nội bộ phân môn Ngữ văn”, mà người dạy phải giúp cho người học tự học, sáng tạo, bồi dưỡng tư duy, tâm hồn, hiểu và biết tổng hợp, vận dụng các kiến thức của các môn học vào trong bài học để tiết học sinh động, gây hứng thú cho học sinh trong giờ học Qua đó học sinh sẽ tiếp thu và nắm vững nội dung bài học một cách hợp lý có hiệu quả hơn Bên cạnh việc tích hợp kiến thức của các môn học giáo viên cần lưu ý hướng dẫn cho học sinh thói quen tìm hiểu và biết vận dụng tổng hợp kiến thức để giải quyết một vấn đề Bởi vì việc học sinh tự tìm hiểu kiến thức cho nội dung bài học sẽ mang lại một cách tiếp cận mới đa chiều để các em bước vào bài học một cách hiệu quả nhất Qua đó tạo cho học sinh hứng thú, tích cực hơn trong học tập

3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu trong đề tài của chúng tôi thuộc học sinh học Ngữ văn các khối lớp 7, 8, 9 trường THCS Lê Quý Đôn

4 Phạm vi nghiên cứu

Qua các giờ trực tiếp giảng dạy môn Ngữ văn ở các lớp 7D, 7A, 8C, 8D, 9B, 9D của trường Lê Quý Đôn mà chúng tôi được nhà trường phân công dạy trong năm học 2013 –

2014 vừa qua

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập, tổng hợp xử lý thông tin giúp chúng tôi thực hiện đề tài này chính là dựa trên những kinh nghiệm thực tiễn của bản thân qua nhiều năm trực tiếp làm công tác giảng dạy môn Ngữ văn ở trường THCS Lê Quý Đôn Và qua phần tổng hợp kết quả bài làm của học sinh sau những lần kiểm tra 15 phút, kiểm tra 1 tiết, kiểm tra học kỳ qua góp ý của đồng nghiệp và sự chỉ đạo sát sao của tổ chuyên môn, qua nghiên cứu tài liệu tham khảo

II/ PHẦN NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

Tích hợp là một trong những xu thế dạy học hiện đại hiện đang được quan tâm nghiên cứu và áp dụng vào nhà trường Ở nước ta, từ thập niên 90 của thế kỷ XX trở lại đây, vấn đề xây dựng môn học tích hợp với những mức độ khác nhau mới thực sự được tập trung nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng vào nhà trường phổ thông Trước đó tinh thần giảng dạy tích hợp chỉ mới được thực hiện ở những mức độ thấp như liên hệ, phối hợp các kiến thức, kĩ năng thuộc các môn học hay phân môn khác nhau để giải quyết một vấn đề giảng dạy

Như vậy ở nước ta hiện nay vấn đề đang đặt ra trong lĩnh vực lí luận và phương pháp dạy học bộ môn là phải tiếp cận, nghiên cứu và vận dụng dạy học tích hợp vào dạy học Ngữ văn ở THCS nhằm hình thành và phát triển năng lực cho học sinh một cách có hiệu quả hơn, góp phần thực hiện tốt mục tiêu giáo dục và đào tạo của bộ môn Trong lí luận dạy học, tích hợp là sự kết hợp một cách có hệ thống ở những mức độ khác nhau, các kiến thức, kĩ năng thuộc các môn học khác nhau dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến trong các môn học

Việc vận dụng quan điểm tích hợp vào dạy học Ngữ văn ở trường THCS chẳng những dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập trong các phân môn Văn học, Tiếng Việt, Tập làm văn cũng như các tri thức khác như hiểu biết lịch sử, địa lý, xã hội, văn hoá nghệ thuật mà còn xuất phát từ đòi hỏi thực tế là cần phải khắc phục, xoá bỏ lối dạy học theo kiểu khép kín, tách biệt thế giới nhà trường và thế giới cuộc sống, cô lập giữa những kiến thức và kĩ năng của các môn học khác vốn có liên hệ, bổ sung cho nhau, tách rời kiến thức với các tình huống có ý nghĩa mà những tình huống đó học sinh sẽ gặp sau này Nói khác đi đó là lối dạy học khép kín “trong nội bộ phân môn”, biệt lập các bộ phận Văn học, Tiếng Việt và Tập làm văn vốn có quan hệ gần gũi về bản chất, nội dung và kĩ năng cũng như mục tiêu, đủ cho phép phối hợp, liên kết nhằm tạo ra những đóng góp bổ sung cho nhau cả về lí luận và thực tiễn, đem lại kết quả tổng hợp và vững chắc trong việc giải quyết những tình huống tích hợp hoặc những vấn đề thuộc từng phân môn

Dạy học Ngữ văn theo định hướng tích hợp vẫn theo đuổi quan điểm “lấy học sinh làm trung tâm”, tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh trong mọi mặt, mọi khâu của quá trình dạy học; tìm mọi cách phát huy năng lực tự học, năng lực sáng tạo của học sinh

Do vậy việc lựa chọn và sử dụng các phương pháp dạy học cần chú ý giúp học sinh tích hợp các kiến thức và kĩ năng đã lĩnh hội, xác lập mối liên hệ giữa các tri thức và kĩ năng thuộc các phân môn đã học bằng cách tổ chức, thiết kế các nội dung, tình huống tích hợp để học sinh vận dụng phối hợp các tri thức và kĩ năng riêng rẽ của các phân môn vào giải quyết vấn

đề đặt ra, qua đó lĩnh hội các kiến thức và phát triển năng lực, kĩ năng tích hợp Tổ chức, thiết kế các hoạt động phức hợp để học sinh học cách sử dụng phối hợp những kiến thức và

kĩ năng đã tiếp thu trong “nội bộ các phân môn” Đặt học sinh vào trung tâm của quá trình

dạy học để học sinh trực tiếp tham gia vào giải quyết các vấn đề, tình huống tích hợp; biến quá trình truyền thụ tri thức thành quá trình học sinh tự ý thức về cách thức chiếm lĩnh tri thức và hình thành kĩ năng Ngoài ra, việc dạy học tích hợp kiến thức các môn học còn giúp cho học sinh phát huy được tính tích cực, chủ động và sáng tạo của mình Giáo viên cần chú trọng mối quan hệ giữa học sinh với sách giáo khoa, từ đó phải buộc học sinh chủ động tự đọc, tự làm việc độc lập theo yêu cầu trong sách giáo khoa và theo hướng dẫn của giáo viên thì hiệu quả giờ dạy – học đạt chất lượng cao hơn

2 Thực trạng

a Thuận lợi – khó khăn:

Thuận lợi: Trong quá trình làm công tác giảng dạy môn Ngữ văn ở trường THCS Lê Quý Đôn, chúng tôi đã hướng dẫn học sinh cách chuẩn bị bài ở nhà (cụ thể là sau khi kết thúc phần bài mới, chúng tôi yêu cầu học sinh về nhà đọc, soạn và tìm hiểu sau đó chuẩn bị những yêu cầu mà nội dung bài học ngày hôm sau sẽ học) với cách làm này học sinh tích cực hưởng ứng rất tốt Bên cạnh đó chúng tôi cũng đã phối kết hợp tốt với Giáo viên chủ nhiệm lớp, Ban cán sự bộ môn của lớp và hội cha mẹ học sinh trong nhà trường về việc nhắc nhở, kiểm tra để các em chuẩn bị bài ở nhà và giờ học trên lớp đạt hiệu quả

Là người đang trực tiếp tham gia giảng dạy ở các lớp 7D, 7A, 8C, 8D, 9B, 9D nên chúng tôi luôn kết hợp cùng với giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, nhắc nhở sau mỗi giờ học, tuần học Vì vậy, khi đưa yêu cầu phải chuẩn bị bài soạn, học bài ở nhà vào nội quy của lớp để ban cán sự bộ môn của lớp theo dõi quá trình chuẩn bị bài của các tổ viên thì chúng tôi đều nhận được sự đồng thuận từ giáo viên chủ nhiệm và các em học sinh rất cao Qua sổ theo dõi của Ban cán sự bộ môn giúp chúng tôi thấy được những lỗ hổng trong kiến thức về việc kết hợp các kiến thức liên môn của học sinh trong môn Ngữ văn hoặc những khó khăn mà các em gặp phải trong quá trình chuẩn bị bài mới Từ đó giúp chúng tôi

tự điều chỉnh và đưa ra những phương pháp dạy học phù hợp, hợp lí để chất lượng giảng dạy đạt kết quả cao hơn

Được sự quan tâm của tổ chuyên môn, BGH nhà trường, những đồng nghiệp trong tổ Văn – Họa – Nhạc đang làm công tác giảng dạy Ngữ văn tư vấn, giúp đỡ tạo điều kiện cho chúng tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu này

Khó khăn: Việc chuẩn bị bài của các em trong các giờ học còn sơ sài, đối phó với

việc kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của cán sự bộ môn và giáo viên bộ môn nên hiệu quả giờ học chưa sinh động Chính vì vậy phần tích hợp kiến thức các em trong bài học còn thụ động Đồng thời nó còn làm cho giáo viên rơi vào tình trạng quá ôm đồm kiến thức và dẫn tới việc tích hợp không đạt được kết quả như mong muốn và tệ hại hơn có thể kìm hãm sự tư duy, chủ động và sáng tạo của học sinh

b.Thành công – hạn chế:

Xuất phát từ thực tiễn khi được nhà trường phân công giảng dạy môn Ngữ Văn ở các lớp 7D, 7A, 8C, 8D, 9B, 9D trong năm học 2013-2014 Bước đầu chúng tôi cảm nhận được

là muốn tạo cho học sinh hứng thú với môn học và có hiệu quả trong giảng dạy học Ngữ văn

ở trong trường THCS không thể không đổi mới phương pháp nhất là tích hợp Kiến thức ngày càng đa dạng, đặc biệt là các môn khoa học xã hội có sự gắn kết chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau Việc tích hợp kiến thức để giải quyết một vấn đề không phải là việc làm mới Khi giảng dạy chúng tôi vẫn đang làm và học sinh khá – giỏi các em cũng đang làm Và để tạo thói quen nhớ lại kiến thức các môn học xã hội cho các em học sinh trung bình, yếu khi học

môn Ngữ văn nhất là trong những bài văn học có lịch sử hay các bài văn học có kiến thức liên quan đến môn Địa lý, Âm nhạc, Mĩ thuật chúng tôi thường tổ chức cho các em thảo luận theo nhóm Và mỗi nhóm đều được chúng tôi phân Ban cán sự bộ môn, các em học sinh khá giỏi hỗ trợ, kèm cặp nên bước đầu kết quả tương đối khả quan Cho nên việc tích hợp mà chúng tôi đưa vào bài học hài hòa, đúng chỗ, đúng lúc, không máy móc Đã đem lại hứng thú cho học sinh khi học môn Ngữ văn mà học sinh không phải tiếp xúc văn bản một cách khô khan, suy diễn nhất là khi dạy các văn bản liên quan đến lịch sử hay danh lam thắng cảnh,

âm nhạc

Cụ thể khi dạy bài: Đấu tranh cho một thế giới hòa bình (Mác-ket) (tiết 6, 7 – Ngữ văn 9 - tập 1) Ở văn bản này, giáo viên nên tích hợp ở phần củng cố bài Giáo viên có thể đặt câu hỏi như sau: Bác Hồ chúng ta đã làm những gì để dân tộc Việt Nam có được như ngày hôm nay? Bác có những đóng góp gì cho phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới? Giáo viên để cho các em học sinh thảo luận nhóm theo từng cặp và sau đó các em sẽ trả lời bằng những cách khác nhau theo sự hiểu biết của mình Giáo viên chốt một số ý cơ bản sau: Bác đã bôn ba khắp năm châu bốn bể để tìm ra con đường cứu nước Năm 1917 Bác Hồ trở lại Pháp và gia nhập Đảng Xã hội Pháp năm 1919 Kế đó, thay mặt “Hội những người Việt Nam yêu nước” tại Pháp Bác gửi đến Hội nghị hòa bình Vesaillels “Bản yêu sách của nhân dân Việt Nam” còn gọi là “Yêu sách 8 điểm” đòi chính phủ Pháp phải thừa nhận quyền tự

do, dân chủ và quyền bình đẳng của nhân dân Việt Nam Trong suốt những năm ở nước ngoài cũng như khi về nước, Bác cũng đứng về nhân dân các nước thuộc địa và kêu gọi họ hãy đoàn kết đấu tranh chống lại hòa bình… Trên đây chì là một số việc làm của Bác trong việc đấu tranh nhằm làm cho thế giới hòa bình Ngoài ra, Bác còn phát động nhiều phong trào như: diệt giặc đói, giặc dốt, …giúp cho nhân dân ta có cuộc sống tốt hơn, hạnh phúc và

ấm no hơn sau chiến tranh (kiến thức lịch sử)

Như vậy trên cơ sở tích hợp liên môn kiến thức cho học sinh giáo viên cần lưu ý phần

tích hợp ngang trong bộ môn Ngữ văn Sau khi dạy xong bài Chiếu dời đô (tiết 90 – Ngữ văn

8 - tập 2) qua phần hướng dẫn học tập giáo viên mời một học sinh khá hoặc giỏi giới thiệu (bằng cách thuyết minh) cho cả lớp hiểu thêm về hình ảnh Chùa Một Cột – công trình kiến trúc nổi tiếng của thủ đô Hà Nội được xây dựng từ thời Lí trong sách giáo khoa Ngữ văn 8 -tập 2 trang 49

Chùa Một Cột – công trình kiến trúc nổi tiếng của thủ đô Hà Nội được xây dựng từ thời Lí

Hạn chế: Học sinh giờ đây không còn yêu thích môn Ngữ văn nên cách tiếp cận, học tập môn Ngữ Văn vẫn còn thụ động Nhiều em soạn và chuẩn bị bài qua loa, sơ sài, đối phó với việc kiểm tra bài của lớp, của Giáo viên bộ môn nên chất lượng chưa đồng đều (nhất là đối với các học sinh người dân tộc thiểu số) Nhiều em xem nhẹ việc học môn Ngữ văn cũng như các kiến thức về khoa học xã hội nên tư liệu chuẩn bị cho bài học mới chưa phong phú

c.Mặt mạnh- mặt yếu:

Sự quan tâm của nhà trường, Tổ chuyên môn và sự chỉ đạo sát sao thực hiện tốt PPCT, chuẩn kiến thức kỹ năng, Tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và tích hợp kiến thức liên môn, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Với ý thức ham học hỏi của các cán sự

bộ môn ở mỗi lớp cũng như thái độ học tập nghiêm túc của học sinh các lớp chúng tôi giảng dạy Sự phối kết hợp chặt chẽ giữa Giáo viên Bộ môn và GVCN, Hội Cha mẹ học sinh các lớp đã đẩy mạnh phong trào thi đua dạy tốt, học tốt đạt kết quả tương đối cao hơn so với năm học trước

Giáo viên bộ môn cần trao đổi với GVCN về tình hình học tập môn Ngữ văn của các

em Để cuối mỗi tháng khi sinh hoạt lớp có sự tham gia của đại diện Hội Cha mẹ học sinh nhờ có sự động viên, nhắc nhở của cha mẹ, GVCN thì ý thức học tập của các em về bộ môn Ngữ văn sẽ tốt hơn

Giáo viên bộ môn luôn hướng dẫn cho Ban cán sự bộ môn cách tìm hiểu và chuẩn bị kiến thức của mỗi bài học Qua đó các em sẽ hướng dẫn lại cho các bạn khác đặc biệt là những bạn yếu kém để giờ học hiệu quả hơn Với cách làm này, giáo viên luôn nhận được sự ủng hộ từ các em học sinh nhất là những em yêu thích bộ môn này

Giáo viên bộ môn chia lớp thành các nhóm nhỏ theo địa bàn thôn, buôn để các em dễ trao đổi, tìm hiểu các tư liệu hỗ trợ cho bài học hiệu quả hơn Bên cạnh đó giáo viên phải thường xuyên học hỏi tìm tòi, cập nhật thông tin kiến thức mỗi ngày để nâng cao chuyên môn Và học hỏi kinh nghiệm những người đi trước nhằm đưa chất lượng giảng dạy ngày đi lên Giáo viên phải thực sự là người định hướng, khơi nguồn cảm hứng, hứng thú cho học sinh những tri thức thiết thực, bổ ích qua mỗi bài học

Cuối mỗi tiết học Giáo viên cần dành một khoảng thời gian ngắn để các em có thể trình bày hoặc nêu những vấn đề mà mình cần thầy cô giúp đỡ Từ đó giáo viên sẽ soạn, định hướng bài học phù hợp với đối tượng học sinh hơn

Mặt yếu: Các em học sinh trung bình và yếu còn chưa mạnh dạn trong việc góp ý kiến của mình với nhóm học tập nên dẫn đến thụ động, chưa tự tin với cách học đa chiều, tích hợp kiến thức liên môn để giải quyết tốt một vấn đề

d.Các nguyên nhân, các yếu tố tác động:

Để phong trào dạy và học từng bước đạt chất lượng theo yêu cầu của xã hội thì người thầy phải là người biết định hướng đúng cho học sinh của mình Ngày nay khi nói đến tích hợp là người ta nghĩ ngay đến việc vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết một vấn đề

Người thầy phải sáng tạo trong dạy học, phải giúp cho học sinh được chủ động tiếp cận nội dung văn bản, chọn được phương pháp phù hợp để học tập với hiệu quả cao nhất mà không bị gò bó, căng thẳng

Khi vận dụng kiến thức liên môn giúp giáo viên luôn phải đặt mình vào bộ môn, luôn

tự làm mới chính mình, làm chủ nội dung, phương pháp, cách tổ chức dạy học Bởi vì chỉ có

vậy người giáo viên mới có thể “truyền lửa” đến học sinh, mới có thể giúp các em chủ động

tích cực, sáng tạo trong tiếp cận, lĩnh hội tri thức Không chỉ tích hợp theo phân môn mà còn

tích hợp liên môn sẽ giúp giáo viên luôn chủ động, sáng tạo trước mọi yêu cầu Đặc trưng bộ môn đầy chất nghệ thuật còn có sự chính xác, logic của môn lịch sử, có chiều sâu triết lí của

hệ tư tưởng, văn hóa,… Từ đó người dạy văn có thể có cái nhìn đa chiều khi tiếp cận một tác

phẩm Vì vậy mới có thể khơi lên “ngọn lửa” nhiệt huyết học tập của học sinh Dạy học vận

dụng kiến thức liên môn trong dạy học văn cũng là yêu cầu bắt buộc của cuộc sống hôm nay Với xu thế thời đại là hội nhập toàn cầu, khoa học là sự giao thoa, kế thừa, văn hóa là sự đan xen đa dạng,… và giáo dục đương nhiên không thể nằm ngoài những yếu tố trên được

e.Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra.

Khi dạy học tích hợp trong môn Ngữ văn chúng tôi hướng dẫn học sinh cần chú trọng đến sách giáo khoa bởi vì học sinh không chủ động tự đọc, tự làm việc độc lập theo yêu cầu trong sách giáo khoa và theo hướng dẫn của giáo viên thì hiệu quả giờ dạy – học không đạt chất lượng

Để tiết học sinh động, phong phú thì người thầy phải tạo cho học sinh hứng thú với môn học qua việc đổi mới phương pháp nhất là tích hợp Hệ thống kiến thức ở THCS ngày càng đa dạng mà các môn khoa học xã hội lại có sự hỗ trợ nhau Nên việc tích hợp kiến thức

để giải quyết một vấn đề trong quá trình dạy học không còn là việc làm xa lạ đối với bản thân giáo viên và các em học sinh khá, giỏi Nhưng để tạo thói quen nhớ lại kiến thức các môn học xã hội cho các em học sinh trung bình, yếu khi học môn Ngữ văn nhất là trong những bài văn học có lịch sử hay các bài học có kiến thức liên quan đến môn Địa lý, Âm nhạc, Mĩ thuật thì chúng tôi thường tổ chức cho các em thảo luận theo nhóm, theo cặp Với cách làm như vậy sẽ giúp cho học sinh tiếp cận tri thức dễ dàng hơn thông qua sự hỗ trợ,

kèm cặp của các bạn như cha ông ta đã nói « học thầy không tày học bạn » nên bước đầu kết

quả học tập của các em học sinh trung bình – yếu tương đối khả quan Khi tích hợp trong quá trình dạy chúng tôi không ôm đồm kiến thức đưa vào bài học một cách tràn lan mà cần tích hợp đúng chỗ, đúng lúc thì kết quả nắm vững kiến thức của học sinh sẽ nâng lên rõ rệt hơn Việc tích hợp trong môn học phù hợp giúp học sinh tiếp xúc văn bản sinh động, không suy diễn nhất là khi dạy các văn bản liên quan đến lịch sử hay danh lam thắng cảnh, âm nhạc

Chẳng hạn khi giáo viên dạy bài Đấu tranh cho một thế giới hòa bình (Mác-ket) (tiết 6, 7 – Ngữ văn 9 - tập 1) giáo viên đưa câu hỏi tích hợp ở phần củng cố bài khi hỏi : Bác Hồ chúng

ta đã làm những gì để dân tộc Việt Nam có được như ngày hôm nay? Bác có những đóng góp gì cho phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới? Giáo viên cho học sinh thảo

luận nhóm theo từng cặp và các em sẽ trả lời bằng những cách hiểu khác nhau theo sự hiểu biết của mình (qua kiến thức lịch sử) Sau đó giáo viên chốt một số ý cơ bản về tư tưởng yêu nước và độc lập dân tộc trong quan hệ với hòa bình thế giới (chống nạn đói, nạn thất học, chiến tranh và bệnh tật) mà Bác luôn quan tâm Ngoài tích hợp liên môn kiến thức cho học sinh giáo viên cần lưu ý phần tích hợp ngang trong bộ môn Ngữ văn Sau khi dạy xong bài

Chiếu dời đô (tiết 90 – Ngữ văn 8 - tập 2) qua phần hướng dẫn học tập giáo viên mời một

học sinh khá hoặc giỏi giới thiệu (bằng cách thuyết minh) cho cả lớp hiểu thêm về hình ảnh Chùa Một Cột – công trình kiến trúc nổi tiếng của thủ đô Hà Nội được xây dựng từ thời Lí trong sách giáo khoa Ngữ văn 8 - tập 2 trang 49

Tuy nhiên không phải bài học nào các em học sinh cũng có sự chuẩn bị bài chu đáo nên một số phần tích hợp kiến thức cho các em trong bài học chưa đạt hiệu quả cao do học sinh còn thụ động Chính điều này làm cho giáo viên rơi vào tình trạng quá ôm đồm kiến thức và dẫn tới việc tích hợp không đạt được kết quả như mong muốn Như việc tích hợp

trong bài « Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu » ở chương trình Ngữ văn 7 khi

tích hợp giáo viên yêu cầu học sinh tìm hiểu về việc sử dụng ngôn từ của Nguyễn Ái Quốc trong bài có tác dụng gì ? Nhưng khi thảo luận và trình bày ý kiến học sinh không trả lời đúng yêu cầu câu hỏi Bên cạnh đó các em học lực trung bình và yếu còn chưa mạnh dạn trong việc góp ý kiến của mình với nhóm học tập, chưa tự tin với cách học đa chiều, tích hợp kiến thức liên môn để giải quyết tốt một vấn đề Nhiều em cho rằng môn Ngữ văn không quan trọng bởi vậy để hướng dẫn các em tìm hiểu các kiến thức về khoa học xã hội và tư liệu chuẩn bị cho bài học mới chưa phong phú dẫn đến việc tự học và nghiên cứu của các em chưa cao theo yêu cầu của xã hội

3 Giải pháp, biện pháp

a.Mục tiêu của giải pháp, biện pháp

Biện pháp phối hợp giữa GVBM với GVCN, Hội Cha mẹ học sinh và ban cán sự bộ môn mỗi lớp được xây dựng theo kế hoạch của lớp dựa trên kế hoạch mà chuyên môn nhà trường đề ra và kế hoạch hoạt động cũng như bản đăng kí cam kết chất lượng giữa GVBM với Hiệu trưởng Nên cuối tháng 8 và đầu tháng 9 khi chuyên môn nhà trường lên kế hoạch, thì mỗi GV cũng tự lên kế hoạch giảng dạy và đề ra phương pháp giảng dạy cho phù hợp với đối tượng học sinh mà mình phụ trách Trước hết phải khẳng định không có phương pháp dạy học tích hợp Ngữ văn mà chỉ có định hướng dạy học Ngữ văn theo quan điểm tích hợp Trong đó định hướng cơ bản là đảm bảo việc dạy học những tri thức, kĩ năng đặc thù của

từng phân môn, giáo viên còn phải tìm ra yếu tố “đồng quy” giữa ba phân môn Đồng thời

giáo viên phải có ý thức khai thác các yếu tố chung có thể tích hợp liên môn trong một bài học một cách nhuần nhuyễn, tự nhiên, không máy móc, gượng ép, áp đặt Phải ý thức triệt để việc tích cực hóa hoạt động cuả học sinh Tóm lại, việc dạy học Ngữ văn theo hướng tích hợp là định hướng dạy học Ngữ văn vừa mang tính kế thừa vừa mang tính phát triển

b.Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

Ở nội dung này, SKKN của chúng tôi sẽ tập trung vào việc dẫn dắt mô tả từng khía cạnh vấn đề qua từng phần tích hợp ở mỗi bài học ở các lớp mà chúng tôi tham gia giảng dạy

* Chứng minh qua các bài học cụ thể:

Bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta (Hồ Chí Minh) (tiết 81 – Ngữ văn 7

-tập 2)

I Mục tiêu cần đạt (Theo chuẩn kiến thức kĩ năng)

II Chuẩn bị:

-Giáo viên: Yêu cầu học sinh đọc, sưu tầm tài liệu, tìm hiểu kiến thức liên quan, cách lí giải biện chứng vấn đề Xây dựng giáo án theo các hoạt động dạy học

-Học sinh: Ngoài soạn, chuẩn bị bài chú ý sưu tầm tư liệu (Hình chụp các tư liệu lịch sử đã học qua các thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954) và những hình ảnh về những việc làm thiết thực ngày nay thể hiện tinh thần yêu nước của mỗi người)

III Hoạt động dạy học:

1.Ổn định lớp - Kiểm tra bài cũ: Giáo viên kiểm tra sự chuẩn bị bài, sưu tầm, tìm hiểu kiến thức cần có trong bài học của học sinh ở nhà

2.Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài Hoạt động 1: Giới thiệu bài

Hoạt động 2: Đọc hiểu

Văn bản ra đời trong hoàn cảnh nào?

GV cho HS quan sát hình ảnh Đại hội lần II của Đảng

Lao Động Việt Nam tại Việt Bắc tháng 2/1951 (để học

sinh hiểu rõ hoàn cảnh ra đời của tác phẩm)

Hoạt động 3: GV hướng dẫn HS đọc, tìm hiểu nghĩa

của các từ khó, thể loại và bố cục

Sau khi giáo viên hướng dẫn cho học sinh tìm hiểu về

vai trò ý nghĩa của đoạn mở đầu và giáo viên hướng

dẫn học sinh tìm và chỉ ra đoạn văn tương ứng để làm

rõ lòng yêu nước của nhân dân ta, tác giả đã dựa vào

những chứng cứ cụ thế nào?

+ Lòng yêu nước trong quá khứ, ngày nay Đoạn 2 và

đoạn 3

Tích hợp với môn Lịch sử cho HS nhớ lại các sự kiện

lịch sử đã học qua các thời đại Bà Trưng, Bà Triệu,

Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung

Học sinh quan sát hình ảnh và nhận xét lòng yêu nước

trong quá khứ được xác nhận bằng chứng cứ lịch sử

nào?

-Thời Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi,

Quang Trung

Tích hợp với môn Lịch sử cho HS nhớ lại cuộc

kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954) và

môn GDCD cho HS thấy được tư tưởng độc lập dân

tộc, tinh thần yêu nước bằng những hành động, việc

làm cụ thể, thiết thực mà mỗi người dân Việt Nam

thể hiện trong các cuộc đấu tranh dựng nước và giữ

nước.

Gv yêu cầu HS quan sát hình ảnh, video và nhận xét để

chứng minh lòng yêu nước của đồng bào ta ngày nay,

I Giới thiệu tác giả, tác phẩm: 1.Tác giả:

2.Tác phẩm: Văn bản được trích

từ văn kiện Báo cáo chính trị do Chủ tịch Hồ Chí Minh trình bày tại Đại hội lần II của Đảng Lao Động Việt Nam (nay là Đảng CSVN) tại Việt Bắc tháng 2-1951

II Đọc, hiểu văn bản:

1.Đọc:

2.Từ khó: Sgk 3.Thể loại:

- Nghị luận xã hội

-Bố cục: 3 phần

III Phân tích:

1 Nhận định chung về lòng yêu nước:

Gợi tả sức mạnh và khí thế mạnh

mẽ của lòng yêu nước chính là truyền thống quý báu của nhân dân ta

2 Những biểu hiện của lòng yêu nước: