Sáng kiến kinh nghiệm một số biện pháp quản lý việc dạy học ở trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng có vai trò đặc biệt quan trọng, nó tác động trực tiếp đến đội ngũ giáo viên – nhân tố quyết định chất lượng giáo dục của các nhà trườn

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đặt ra mục tiêu là đến năm

2020 đất nước ta về cơ bản sẽ trở thành một nước công nghiệp Nhân tố quyết định thắng lợi của của công nghiệp hoá, hiện đại hoá là nguồn lực con người Việt Nam được phát triển về số lượng và chất lượng trên cơ sở mặt bằng dân trí được nâng cao Vì vậy muốn đảm bảo về tăng trưởng kinh tế, giải quyết các vấn

đề xã hội, củng cố an ninh quốc phòng trước hết phải chăm lo phát triển nguồn nhân lực con người, chuẩn bị lớp người lao động có những phẩm chất và năng lực phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới Điều này cần bắt đầu từ giáo dục phổ thông mà nền tảng chính là giáo dục tiểu học Nghị quyết Trung ương 2 (khoá VIII) đã nêu ngành giáo dục cần phải đổi mới mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục phổ thông sao cho phù hợp với giai đoạn

phát triển của đất nước trong giai đoạn mới và cũng nhận định: “Giáo dục đào

tạo nước ta còn yếu kém bất cập cả về quy mô, cơ cấu và nhất là về chất lượng

và hiệu quả” Thực tế cho thấy, giáo dục tuy đã đạt được những tiến bộ nhất

định song còn nhiều bất cập, một trong những vấn đề bức xúc nhất hiện nay là vấn đề chất lượng mà yếu tố quyết định chính là hoạt động dạy học trong các nhà trường

1.2 Trong những năm vừa qua, nền giáo dục của nước ta đã có bước phát

triển mới cả về qui mô và các điều kiện đảm bảo chất lượng, góp phần quan trọng vào công cuộc phát triển kinh tế- xã hội của đất nước Bên cạnh đó, trong giáo dục cũng bộc lộ những bất cập, yếu kém, khuyết điểm gây lo lắng, bức xúc trong nhân dân Do vậy cần cỳ sự đổi mới sâu sắc để đáp ứng những yêu cầu của thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Trong bối cảnh của giáo dục phổ thông, giáo dục tiểu học cũng đang được đổi mới toàn diện từ mục tiêu, chương trình đến nội dung và phương pháp dạy học, nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục đào tạo Trong hoạt động giáo dục, công tác quản lý giữ vai trò quan trọng vì nó tác động trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả đào tạo, là yếu

tố quyết định sự tồn tại và phát triển của nhà trường Vấn đề là tìm các biện pháp quản lý vừa đúng chức năng, vừa phù hợp với thực tiễn để đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục Đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo, trước hết là đổi mới công tác quản lý giáo dục, đổi mới hoạt động dạy và học trong các nhà trường

1.3 Trong hoạt động quản lý của Hiệu trưởng thì quản lý hoạt động dạy

học là nhiệm vụ vụ công quan trọng và được đặt lên hàng đầu Biện pháp quản

lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng có vai trò đặc biệt quan trọng, nó tác động trực tiếp đến đội ngũ giáo viên – nhân tố quyết định chất lượng giáo dục của các nhà trường Đổi mới phương pháp giảng dạy đang là nhu cầu cấp bách để nâng cao chất lượng giáo dục nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay Sự bựng nổ thông tin, sự ra đời của các trang thiết bị hiện đại, sự năng động của một xã hội phát triển đang từng ngày, từng giờ tác động đến người học, buộc người thầy phải xem xét lại một cách nghiêm túc phương pháp dạy học của mình để đáp ứng với đòi hỏi ngày càng cao của xã hội hiện đại

1.4 Hà Nội là trung tâm văn hoá, chính trị, khoa học của cả nước được

đánh giá là dẫn đầu về chất lượng giáo dục đào tạo trong cả nước song vẫn còn nhiều bất cập và hạn chế Vì vậy, nhiệm vụ đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục của Thủ đô phụ thuộc rất nhiều vào việc nâng cao chất lượng dạy và học của các trường phổ thông mà đặc biệt là cấp tiểu học Xuất phát từ thực tế nêu trên,

để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của các trường tiểu học, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục của Thủ đô Hà Nội nói chung và quận Tây Hồ nói riêng,

tôi chọn đề tài nghiên cứu: “ Một số biện pháp quản lý việc dạy học ở trường Tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý HĐDH ở trường tiểu học trên địa bàn quận Tây Hồ - Thành phố Hà Nội, chỉ ra thực trạng các biện pháp quản lý HĐDH ở các trường tiểu học và nguyên nhân, thực trạng, từ đó đề xuất cỏc biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng ở trường tiểu học

3 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý hoạt động dạy học của Hiệu

trưởng các trường tiểu học theo yêu cầu đổi mới giáo dục

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu

trưởng trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu

học, các yếu tố chi phối các biện pháp quản lý HĐDH của giáo viên ở người Hiệu trưởng ở trường tiểu học

4.2 Khảo sát thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng

ở trường tiểu học; lý giải những nguyên nhân của thực trạng quản lý HĐDH của giáo viên ở người Hiệu trưởng

4.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng nhằm

đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục tiểu học phù hợp với đặc điểm các trường tiểu học trên địa bàn quận Tây Hồ - Thành phố Hà Nội

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:

- Nghiên cứu các tài liệu văn bản, khái quát hệ thống hoá cơ sở vấn đề lý luận cơ bản của đề tài

- Nghiên cứu các văn bản, các tài liệu, nghị quyết của Đảng, của ngành giáo dục đào tạo nói chung và của quận Tây Hồ - Thành phố Hà Nội nói riêng

5.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

5.2.1 Quan sát sư phạm: Dự giờ theo dõi các hoạt động giảng dạy của giáo

viên, dự các buổi sinh hoạt chuyên môn, dự giờ thăm lớp,, tham quan cơ sở vật chất và các trang thiết bị dạy học

5.2.2 Điều tra xã hội học bằng bộ phiếu hỏi: Sử dụng phiếu trưng cầu ý kiến

với hệ thống câu hỏi đã được soạn sẵn nhằm thu thập thông tin cần thiết về thực trạng vấn đề được nghiên cứu

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA HIỆU

TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC

1.1 Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội hiện đại, việc nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường phổ thông nói chung và nhà trường tiểu học nói riêng từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của các nước trên thế giới trong đó có Việt Nam Để nâng cao chất lượng dạy học, vai trò đóng góp của các nhà quản

lý giáo dục là hết sức quan trọng Đây cũng là vấn đề luôn được các nhà nghiên cứu QLGD trong và ngoài nước quan tâm

Thời cổ đại, Khổng Tử (551 – 479 TCN) - Một triết gia nổi tiếng, nhà chính trị, nhà giáo lỗi lạc của Trung Hoa cổ đại đã đưa ra nhiều quan điểm tiến

bộ trong triết học nói chung và triết lý giáo dục nói riêng Ông cho rằng: Đất nước muốn phồn vinh, yên bình người quản lý cần chú trọng ba yếu tố: Thứ (Dân đông); Phú (Dân giàu); Giáo (Dân được giáo dục) Như vậy giáo dục là một thành tố không thể thiếu được của mỗi dân tộc, ông cho rằng việc giáo dục

là cần thiết cho mọi người “Hữu giáo vô loại” Ông coi trọng việc tự học, tự rèn

luyện, tu thân, phát huy tícch cực, sáng tạo, năng lực nội sinh, dạy học sát đối tượng, cá biệt hoá đối tượng Những tư tưởng, phương pháp giáo dục tiến bộ

mà Khổng Tử đề cập trong triết lý giáo dục đến nay vẫn là những bài học lớn cho các nhà QLGD trong công tác của mình về việc xác định mục đích, nội dung, phương pháp dạy học

Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá rất cao vai trò của giáo dục Trong thư gửi các em học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ

cộng hoà, người đã viết: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không,

dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai các cường quốc năm châu được hay không chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”.

Đảng và Nhà nước ta luôn coi giáo dục là “Quốc sách hàng đầu”, toàn xã

hội đều có ý thức chăm lo cho sự nghiệp giáo dục Giáo dục góp phần quan trọng tạo nên nguồn nhân lực phục vụ cho sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước

Trong xu hướng cải cách và phát triển của giáo dục hiện nay, vai trò quản lý của Hiệu trưởng, người lãnh đạo cao nhất trong nhà trường, ngày càng thể hiện tính quyết định đối với chất lượng tổ chức dạy học và sự phát triển toàn diện của nhà trường Các tác giả PamRobbin và Harvey Alvy (Mỹ) là những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu về QLGD đã xuất bản cuốn “Cẩm nang Hiệu trưởng” công bố những nghiên cứu về kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp đặc thù của Hiệu trưởng như những BPQL nhân sự và chuyên môn, xây dựng các tổ chức, môi trường học tập hiệu quả “Cẩm nang Hiệu trưởng” được giới chuyên môn

Mỹ đón chào và nhiệt liệt hưởng ứng, nó được coi như một trong những cẩm nang quan trọng, phổ biến đối với các chuyên gia, nhà lãnh đạo và các nhà QLGD trên toàn thế giới

Trong công trình nghiên cứu của mình các tác giả đã nói lên những nguyên tắc chung của việc quản lý hoạt động dạy học của người giáo viên như sau:

- Khẳng định trách nhiệm của mỗi giáo viên bộ môn là chịu trách nhiệm về chất lượng giảng dạy học sinh trong lớp mình phụ trách

- Đảm bảo định mức lao động với các giáo viên

- Giúp đỡ thiết thực và cụ thể để cho các giáo viên hoàn thành tốt các trách nhiệm của mình

Từ các nguyên tắc chung đó các tác giả đã nhấn mạnh vai trò quản lý trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục Các tác giả Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn cho rằng:

“Trong thực hiện mục tiêu đào tạo việc quản lý dạy và học là nhiệm vụ trung

tâm của nhà trường” Đặc biệt với sự tâm huyết của mình đối với công tác giáo

dục, các tác giả nhấn mạnh: Hiệu trưởng phải là người “luôn biết kết hợp một

cách hữu cơ sự quản lý dạy và học (theo nghĩa rộng) với sự quản lý các quá trình bộ phận Hoạt động dạy học của các bộ môn và các hoạt động khác hỗ trợ

cho hoạt động dạy học nhằm làm cho tác động giáo dục được hoàn chỉnh trọn vẹn”.

- Biện pháp giáo dục chính trị cho giáo viên và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ để xây dựng tiềm lực giảng dạy cho đội ngũ giáo viên cũng là một bộ phận được tác giả Nguyễn Văn Lê chú trọng trong các biện pháp quản lý của hiệu trưởng

- Tác giả Nguyễn Thị Ẩn đánh giá cao công tác thi đua khen thưởng trong quá trình quản lý Bởi thi đua là động lực cho mọi thành viên phát huy hết khả năng, trí tuệ, động viên nhau dạy thật tốt, học thất tốt, làm cho chất lượng và hiệu quả giáo dục ngày một nâng cao hơn

Như vậy, vấn đề nâng cao chất lượng dạy học từ lâu đã được các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm Trong những năm đầu của thế kỷ XXI thì hơn bao giờ hết vấn đề này được quan tâm nhiều hơn, nó trở thành mối quan tâm chung của toàn xã hội, đặc biệt là các nhà nghiên cứu giáo dục Ý kiến của các nhà nghiên cứu có thể khác nhau nhưng điểm chung mà ta thấy trong các công trình nghiên cứu của họ là: Khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục của các cấp học, bậc học hiện nay Đây cũng chính là một trong những tư

tưởng mang tính chiến lược về phát triển giáo dục của Đảng ta “Đổi mới mạnh

mẽ nội dung, phương pháp và quản lý giáo dục đào tạo”.

Ngành giáo dục của Thủ đô Hà Nội trong nhiều năm gần đây quan tâm đặc biệt đến công tác giảng dạy trên lớp Ngành đã tổ chức bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên Hàng năm đều tổ chức các hội thi giáo viên dạy giỏi ở các cấp học, bậc học Đây là việc làm kích thích được tinh thần học hỏi, nâng cao trình

độ chuyên môn cho giáo viên Bên cạnh đó việc nâng cao chất lượng dạy đại trà của giáo viên cũng cần có được các biện pháp quản lý hữu hiệu hơn nữa Quản

lý hoạt động dạy thực sự là vấn đề bức xúc đã được quan tâm nghiên cứu và cần tiếp tục nghiên cứu để đổi mới nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Vì vậy, vấn đề tôi đặt ra ở đề tài này là tìm hiểu thực trạng quản lý hoạt động dạy học của giáo viên ở Hiệu trưởng trường tiểu học và đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.

1.2 Quản lý giáo dục:

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá

VIII cũng viết: “Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý

tới khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất”.

1.3 Quản lý trường học

Quản lý trường học thực chất là tác động có định hướng, có kế hoạch của

chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực nhằm đẩy mạnh hoạt động của nhà trường theo nguyên lý giáo dục, mà trọng tâm của nó là đưa hoạt động dạy và học tiến lên trạng thỏi mới về chất Do vậy, công tác quản lý giáo dục nói chung, quản lý nhà trường nói riêng, gồm có quản lý các hoạt động trong nhà trường và các quan hệ giữa trường học với xã hội Trong nhà trường, hoạt động quản lý bao gồm nhiều loại như: quản lý các hoạt động giáo dục, hoạt động dạy học, hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp), hoạt động xã hội, hoạt động văn thể, hoạt động lao động, hoạt động ngoại khoá, hoạt động giáo dục hướng nghiệp, quản

lý các đối tượng khác nhau: quản lý giáo viên, học sinh, quản lý tài chính, quản

lý cơ sở vật chất, ; quản lý nhiều tác động khác nhau: quản lý thực hiện xã hội hoá giáo dục, quản lý ảnh hưởng từ bên ngoài nhà trường, quản lý hoạt động của Hội phụ huynh học sinh

1.4 Quản lý trường tiểu học:

Quản lý trường tiểu học là tập hợp các tác động tối ưu (tham gia, hỗ trợ,

phối hợp, huy động, can thiệp) của chủ thể quản lý đến tập thể cán bộ, giáo viên

và học sinh nhằm tận dụng nguồn nhân lực dự trữ do Nhà nước đầu tư, các lực lượng xã hội đóng góp và do hoạt động xây dựng vốn có hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường và tiêu điểm hội tụ là đào tạo thế hệ trẻ,

thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo, đưa nhà trường tiến lên một trạng thái mới.

1.5 Hiệu trưởng trường tiểu học và quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng ở trường tiểu học

Chức năng của Hiệu trưởng trường tiểu học: Trong Điều 54 Luật Giáo dục

qui định: “Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của

nhà trường, do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận ”

Muốn sản phẩm giáo dục đạt chất lượng đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế xã hội, trước hết trong nhà trường mà đứng đầu là Hiệu trưởng phải biết

tổ chức, điều khiển tốt hoạt động dạy học nhằm hình thành và phát triển nhân cách học sinh - sản phẩm giáo dục của nhà trường

* Quản lý hoạt động dạy học

- Phân công giảng dạy cho giáo viên:

- Quản lý việc thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học:

- Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị giờ lờn lớp của giáo viên

- Quản lý các hoạt động dạy của giáo viên:

- Quản lý hồ sơ chuyên môn của giáo viên:

- Quản lý công tác bồi dưỡng:

* Quản lý hoạt động của học sinh:

Hoạt động học tập của học sinh là hoạt động đồng thời với hoạt động giảng dạy của thầy Quản lý hoạt động học của học sinh rất quan trọng để tạo ý thức, động cơ động đắn trong học tập Người Hiệu trưởng căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường thống nhất yêu cầu và biện pháp giáo dục tư tưởng, thái

độ và động cơ học tập của học sinh trong tất cả giáo viên và các tổ chức đoàn thể trong nhà trường

* Quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh:

Kiểm tra và đánh giá kiến thức, kỹ xảo của học sinh là khâu quan trọng của quá trình dạy học, nó có tác dụng phát hiện và điều chỉnh thực trạng hoạt động học và hoạt động dạy, củng cố và phát triển trí tuệ của học sinh cũng như

1.6 Đổi mới giáo dục tiểu học và những vấn đề đặt ra đối với chương trình quản lý của Hiệu trưởng

- Chương trình giáo dục tiểu học không còn phù hợp với giai đoạn phát triển mới

- Yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội đối với việc đào tạo nguồn nhân lực trong giai đoạn mới là rất cấp bách và quan trọng

- Sự phát triển nhanh, mạnh với tốc độ mang tính bùng nổ của khoa học công nghệ dẫn đến cần có sự đổi mới mạnh trong giáo dục, đặc biệt là giáo dục tiểu học

- Có những thay đổi trong đối tượng giáo dục

- Những đòi hỏi đối với Hiệu trưởng trường tiểu học trong giai đoạn mới: Phẩm chất, năng lực, trình độ quản lý phải phù hợp với thời đại; năng lực và trình

độ chuyên môn phải đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục Quản lý của người Hiệu trưởng là việc làm quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy học của các nhà trường Mặt khác, người Hiệu trưởng với vai trò của mình là nhân tố quyết định hiệu quả quản lý, dẫn đến tính tất yếu của việc tìm ra biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN TÂY HỒ

2.1 Khái quát tình hình giáo dục của quận Tây Hồ

* Về qui mô - số lượng:

Quận Tây Hồ có tổng số 10 trường Tiểu học trên tổng số 8 phường (trong

đó 8 trường công lập, 2 trường dân lập) Quận Tây Hồ sớm triển khai phổ cập THCS, đến năm 1998 đó có 8/8 phường đạt tiêu chuẩn phổ cập THCS (chiếm tỷ

lệ 100%) Tốc độ phát triển giáo dục phổ thông ngày càng cao vì Tây Hồ có quỹ đất lớn nên số dân chuyển đến sinh sống ngày càng đông

* Về chất lượng:

Chất lượng các mặt giáo dục: Học sinh tiểu học ngoan, những hiện tượng

vi phạm đạo đức xảy ra ít và mức độ nhẹ Môi trường xã hội ở nhiều phường cũng phức tạp (như tệ nạn ma tuý, cờ bạc, trộm cắp ) nhưng kỷ cương nền nếp nhà trường vẫn được giữ vững Chất lượng giáo dục văn hoá: có sự tăng ổn định

về chất lượng đại trà: Tỷ lệ lên lớp bình quân 99,9% Tỷ lệ học sinh hoàn thành chương trình bậc tiểu học: 100%, trong đó tỷ lệ khá, giỏi hơn 80%; tốt nghiệp THCS: trên 99% trong đó đỗ loại khá và giỏi chiếm trên 70% Chất lượng học sinh giỏi đó từng bước được nâng lên

Hạn chế: chất lượng học tập của học sinh chưa đồng đều, tỷ lệ giỏi khỏ tập trung nhiều ở các trường Chu Văn An, Quảng An, Đông Thái, Xuân La; động cơ học tập của học sinh chưa cao; các kỹ năng thực hành còn yếu

* Về xây dựng hệ điều kiện:

Công tác bồi dưỡng giáo viên Tiểu học được chú ý chỉ đạo thường xuyên

Cơ sở vật chất - kỹ thuật trường học được tăng cường Nhiều trường học xây dựng mới đều kiên cố hoá và đạt chuẩn quốc gia Hệ thống thư viện đó được củng cố ở 9/10 trường Thiết bị dạy học đó được tăng cường nhưng chưa đủ phòng học chức năng và phòng học bộ môn nên hiệu quả sử dụng của giáo viên chưa cao

2.2 Những thuận lợi và khó khăn cơ bản:

* Khó khăn:

Tây Hồ là một quận có số dân thấp nhất thành phố nên công tác phát triển

số lượng gặp nhiều khó khăn GD - ĐT của quận còn thể hiện sự bất đồng đều giữa các phường, các vùng trong quận Cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ giảng dạy và học tập của các nhà trường tuy được quận và thành phố đầu tư nhưng vẫn chưa đáp ứng được với yêu cầu đổi mới giảng dạy Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên các nhà trường đó được kiện toàn, tuy nhiên vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới Một số trường ngoài đê chậm được xây dựng do pháp lệnh về đê điều dẫn đến thiếu phòng học và chưa xoá hết phòng học cấp 4, còn trường học trong đình làng Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến việc nâng cao chất lượng giáo dục của quận

2.3 Đặc điểm đội ngũ CBQL và giáo viên dạy của trường

Đội ngũ cán bộ quản lý có tuổi đời trẻ, đều có năng lực chuyên môn và

đã được qua đào tạo các lớp nghiệp vụ quản lý, khẳng định được vị trí của một người lãnh đạo nhà trường chất lượng đội ngũ Tổ chuyên môn đạt trình độ đại học 93%, cao đẳng 7%, 100% số học là nữ, đảng viờn chiếm 82,9%, thừm niờn trong nghề đều từ 10 năm trở lờn Đội ngũ giáo viên đạt chuẩn 100% (trên chuẩn 98,6), đảm bảo tiêu chuẩn theo qui định biên chế của Bộ GD&ĐT

2.3.1 Đánh giá chung về tình hình giáo dục tiểu học của trường

Chất lượng học sinh giỏi chiếm 61,9%, học sinh Tiên tiến 34,6%, học sinh chưa đạt danh hiệu là 3,5% Như vậy tỉ lệ học sinh giỏi cao song tỉ lệ học sinh chưa đạt danh hiệu cũng còn Hơn nữa tỉ lệ học sinh giỏi giữa các trường chưa đồng đều vì vậy đòi hỏi các nhà trường và toàn ngành phải có thêm nhiều biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học

Số học sinh tham gia thi đạt giải nhiều (46,4%) nhưng số lượng học sinh đạt giải cao còn khiêm tốn, điều này chỉ rõ chất lượng dạy và học đó có những tín hiệu đáng mừng song chưa thực sự thuyết phục nhân dân địa phương và các cấp lãnh đạo.

- Công tác xây dựng các điều kiện cho Giáo dục và Đào tạo có nhiều chuyển biến tích cực:

+ Việc chăm lo xây dựng đội ngũ được xác định là nhiệm vụ trọng tâm

Số giáo viên TH đạt chuẩn toàn quận là: 100%, trên chuẩn là 91% Đội ngũ cán

bộ quản lý các nhà trường được kiện toàn: tinh thông về chuyên môn, vững vàng

về công tác quản lý

+ Việc xây dựng cơ sở vật chất các nhà trường được UBND thành phố và Quận quan tâm đầu tư: Xây mới và cải tạo lớn 20 trường; cải tạo và sửa chữa nhỏ các trường còn lại Tổng kinh phí đầu tư cho CSVC các nhà trường trong 13 năm gần 200 tỷ đồng

+ Trang thiết bị dạy học trong các nhà trường được tăng cường: 100% các nhà trường được lắp bảng chống lóa, có hệ thống chiếu sáng đạt chuẩn nhằm phòng và chống bệnh cận thị học đường cho học sinh, có nước sạch, đàn oóc-gan, đầu video, ti vi, âm ly loa đài, máy phô tô phục vụ giảng dạy Các trường phổ thông: 100% có máy chiếu hắt hoặc máy chiếu dương bản, máy chiếu đa năng, 2 trường trong quận đó lắp đặt hệ thống ca-me-ra đảm bảo an ninh trường học Ngành GD - ĐT đó trang bị được 309 máy tính Phòng đồ dùng thí nghiệm được củng cố: kinh phí đầu tư cho mua đồ dùng dạy học mới lón tới hơn 2 tỷ đồng Phòng thư viện, phòng truyền thống được nâng cấp, đến nay có 3 thư viện đạt tiên tiến và 7 thư viện đạt chuẩn

+ Có nhiều đổi mới trong công tác quản lý giáo dục: thanh tra, kiểm tra, thông tin quản lý, thi đua

+ Công tác xã hội hóa giáo dục được đẩy mạnh và trở thành phong trào quần chúng sâu rộng

2.3 Đánh giá chung

2.3.1 Ưu điểm:

Qua nghiên cứu thực trạng quản lý HĐDH của Hiệu trưởng trường tiểu học tôi đã rút ra kết quả và đánh giá kết quả nghiên cứu quản lý HĐDH của Hiệu trưởng như sau:

- Hiệu trưởng nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của 7 nội dung quản

lý HĐDH trường tiểu học Hiệu trưởng đã thấy được rằng nhận thức của con người được hình thành có thể bằng nhiều con đường, song con đường ngắn nhất, tối ưu và hiệu quả nhất là thông qua HĐDH trong nhà trường Hay nói cách khác họ nhận thức được HĐDH là HĐ trung tâm của nhà trường, hoạt động này

là tiền đề để tổ chức các hoạt động khác Từ nhận thức đó, Hiệu trưởng đã xây dựng được một hệ thống biện pháp quản lý và tập trung chỉ đạo thành công ở một số khâu của từng nội dung quản lý HĐDH trên cơ sở điều kiện của nhà trường bằng kinh nghiệm, năng lực, trình độ quản lý của mình, Hiệu trưởng đã biến các văn bản, chỉ thị hướng dẫn của cấp trên về HĐDH trong nhà trường thành hiện thực, có kế hoạch, biện pháp chỉ đạo, quản lý HĐDH đạt yêu cầu, mục đích đề ra ở mức độ nhất định trong điều kiện kinh tế, xã hội địa phương, Hiệu trưởng đã chú ý cải tiến công tác quản lý và xây dựng các biện pháp quản

lý với nội dung phong phú từng bước nâng cao hiệu quả HĐDH nhằm đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục hiện nay Với mỗi nội dung quản lý HĐDH của giáo viên, Hiệu trưởng đã xây dựng được một số biện pháp thực sự đem lại hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng dạy của giáo viên, từ đó góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của nhà trường

2.4.2 Nhược điểm:

- Nguyên nhân chủ quan: Trước hết phải nói đến nghiệp vụ quản lý của Hiệu trưởng Đội ngũ Hiệu trưởng các trường tiểu học thuộc Quận Tây Hồ - Thành phố Hà Nội là những người được bổ nhiệm, đề bạt từ chức danh phó hiệu trưởng đã trải qua những lớp bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý nhà trường khá lâu một số đồng chỉ mới chỉ tham gia các lớp chuyên đề ngắn hạn Vì vậy, việc cập nhật thông tin khoa học, hiện đại trong QL theo yêu cầu đổi mới giáo dục còn

thiếu hạn chế Bên cạnh đó các Hiệu trưởng lại chưa thực hiện tốt chế độ tự học,

tự bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ nên việc tổ chức chỉ đạo thực hiện cỏc hoạt động giáo dục nói chung, các biện pháp QL HĐDH của giáo viên không tránh khỏi lúng túng, khó khăn đặc biệt là đối với công tác kiểm tra HĐDH đánh giá xếp loại giáo viên

Bên cạnh đó trình độ chuyên môn của Hiệu trưởng cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến công tác QL HĐDH của giáo viên, bởi lẽ Hiệu trưởng trường tiểu học được đào tạo không chuyên sâu một lĩnh vực, một môn học nhất định, trong khi đó Hiệu trưởng phải chỉ đạo HĐDH của giáo viên ở rất nhiều bộ môn Muốn vậy người Hiệu trưởng phải có trình độ vững vàng, phải tinh thông am hiểu các môn, phải nắm bắt kịp thời sự điều chỉnh thay đổi nội dung kiến thức, phương pháp dạy học của từng môn… cho phù hợp với tình hình đổi mới giáo dục hiện nay Trên thực tế đây là những vấn đề cần khắc phục và cần sự phấn đấu nỗ lực của các Hiệu trưởng thuộc quận Tây Hồ

Về phương pháp QL của người Hiệu trưởng, do hạn chế về nghiệp vụ QL

và sự am hiểu chưa đầy đủ về lý luận khoa học QL nên phương pháp QL mà các Hiệu trưởng thường dùng là xuất phát từ kinh nghiệm của chính họ, của đồng nghiệp mà họ đã đúc rút, tổng kết trong thực tiễn QL nhà trường Cách QL này

có thể đem lại thành công chắc chắn khi các kinh nghiệm được áp dụng có sự phân tích, sàng lọc, lựa chọn phù hợp với điều kiện thực tế của đơn vị mình Tuy nhiên khả năng rủi ro, thất bại thường dễ xảy ra khi người Hiệu trưởng quá lạm dụng hoặc quá máy móc trong việc áp dụng các kinh nghiệm đó trong công tác quản lý của mình Bên cạnh đó phương pháp QL kiểu hành chính sự vụ… cũng được một số Hiệu trưởng sử dụng Phương pháp này có thể tiết kiệm được thời gian đỡ tốn công sức cho Hiệu trưởng song chất lượng triển khai các biện pháp

QL đến người thực hiện chậm, hiệu quả không cao Đó cũng là một trong các nguyên nhân dẫn đến thành công hoặc hạn chế của người Hiệu trưởng trong việc

tổ chức thực hiện các biện pháp QL HĐDH của đội ngũ giáo viên trường tiểu học

Mặc dù có những hạn chế nhất định nhưng các Hiệu trưởng cũng đều chú

ý xây dựng được một hệ thống các biện pháp QL HĐDH đa dạng phong phú, nhiều biện pháp được tổ chức thực hiện tốt đem lại hiệu quả thiết thực góp phần thúc đẩy chất lượng dạy và học trong nhà trường nâng cao uy tín và vị thế của nhà trường trong phụ huynh học sinh và cộng đồng dân cư địa phương Có được kết quả ấy là nhờ vào công sức của tập thể cán bộ giáo viên nhà trường, trong đó phải kể đến sự nhiệt tình tâm huyết với nghề và sự năng động sáng tạo, dám nghĩ, dám làm của Hiệu trưởng nhân tố quyết định trong nhà trường

- Nguyên nhân khách quan: Từ phía lãnh đạo cấp trên, Ban giám hiệu, đội ngũ giáo viên và học sinh, cơ sở vật chất phục vụ dạy học…

Tại các trường tiểu học nói chung giữa Hiệu trưởng và Hiệu phó, khối trưởng chuyên môn… đã xây dựng được sự thống nhất hợp tác nhất định trong công tác lãnh đạo chỉ đạo các hoạt động của nhà trường nói chung và trong QL HĐDH của đội ngũ giáo viên nói riêng Tuy nhiên, các đồng chí cán bộ quản lý cấp dưới các trường tiểu học còn lúng túng trong phương pháp chỉ đạo, kiểm tra,

xử lý các tình huống Trong thực tế cán bộ quản lý ở các nhà trường còn có người chưa được đào tạo về quản lý giáo dục và quản lý nhà nước.Chất lượng dạy học các môn của giáo viên trong mỗi nhà trường vẫn chưa thực sự tốt và đồng đều Giáo viên thiếu thông tin cập nhật kiến thức mới, chưa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của giáo dục Đội ngũ giáo viên trẻ thì chưa có kinh nghiệm

và phương pháp tốt để giảng dạy cũng như phương pháp để vận động nhân dân cùng chăm lo cho sự nghiệp giáo dục và phối kết hợp với nhà trường trong công tác giáo dục con em mình

Cơ sở vật chất trường học thiếu thốn, phòng học còn thiếu, có trường chưa có phòng chức năng, chưa có phòng thí nghiệm, phòng máy tính, phòng thư viện… Đồ dùng và phương tiện dạy học chủ yếu là tranh ảnh, tài liệu tham khảo, sách giáo khoa Việc khắc phục vần đề này không chỉ trong tầm tay của các nhà trường mà cần sự hỗ trợ về kinh phí của cấp trên, sự hỗ trợ về nguồn lực con người, kinh tế của địa phương và cộng đồng dân cư

Một nguyên nhân nữa cần đề cập tới là sự chỉ đạo kiểm tra, giám sát của Phòng GD&ĐT, Sở GD&ĐT đối với công tác QL của Hiệu trưởng các trường

về các HĐDH Trong những năm gần đây lãnh đạo cấp trên đã có nhiều biện pháp tích cực nhằm nâng cao năng lực quản lý cho đội ngũ cán bộ quản lý, bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ cho giáo viên, bổ túc các kiến thức phục vụ công tác đổi mới dạy học, đổi mới giáo dục trong nhà trường tiểu học Việc huy động xã hội hoá giáo dục còn gặp nhiều khó khăn

Như vậy, có thể nói trong những năm qua cấp uỷ Đảng và chính quyền trong Quận đã có nhiều chủ trương, chính sách phát triển kinh tế xã hội giúp nhân dân cải thiện đời sống vật chất tinh thần Đảng bộ Quận nhận thức rõ vai trò, vị trí của giáo dục trong thời kỳ phát triển kinh tế xã hội của địa phương, nhu cầu học tập của học sinh từng bước được nâng cao, chất lượng giáo dục ngày càng tăng cao, số học sinh đạt giải cấp Thành phố được nâng lên một bước đáng kể Công tác quản lý nhà trường nói chung và công tác quản lý HĐDH nói riêng có nhiều chuyển biến rõ rệt về ý thức, trách nhiệm, hiệu quả QL Nhiều trường liên tục giữ vững danh hiệu Tiên tiến Xuất sắc cấp Thành phố

CHƯƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC

ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

3.1 Biện pháp QL hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường TH

3.1.1 Biện pháp 1: Tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, phẩm chất đạo đức cho đội ngũ giáo viên; bồi dưỡng nâng cao nhận thức về đổi mới QL HĐDH trong nhà trường tiểu học.

Đổi mới QL HĐDH của giáo viên trước hết là đổi mới cơ bản về tư duy

và phương thức quản lý hoạt động theo hướng nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, phân cấp mạnh mẽ nhằm phát huy tính chủ động và tính tự chịu trách nhiệm của giáo viên, tổ, nhóm chuyên môn… Hội đồng khoa học nhà trường giải quyết một cách có hiệu quả các vấn đề bức xúc, ngăn chặn và đẩy lùi các hiện tượng tiêu cực hiện nay trong hoạt động dạy học, đổi mới về tư duy và phương thức quản lý hoạt động này

Nội dung và cách tiến hành:

- Người Hiệu trưởng cần nắm được các nội dung sau:

+ Nắm vững các chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là chủ trương đổi mới công tác quản lý giáo dục theo tinh thần nghị quyết Đại hội Toàn quốc lần thứ IX của Đảng và nghị quyết TƯ 6 lần 2 về phát triển giáo dục khoa học và công nghệ trong thời kỳ đổi mới

+ Nắm vững mục tiêu, nội dung QL HĐDH ở các trường tiểu học trong giai đoạn mới

+ Nắm vững nội dung, phương pháp QL để điều hành tốt các hoạt động dạy học đáp ứng được mục tiêu giáo dục và phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương và khu vực

- Chỉ đạo thực hiện kế hoạch:

+ Hiệu trưởng không ngừng học tập về lý luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ Bố trí công việc, thời gian để tham gia các khoá học bồi dưỡng về lý luận chính trị, về quản lý Nhà nước, về quản lý giáo dục.

+ Sưu tầm, nghiên cứu đầy đủ các văn bản, chỉ thị, những qui định, hướng dẫn của các cấp quản lý, không ngừng bổ sung hoàn thiện biện pháp QL HĐDH

ở cơ sở do mình phụ trách

+ Tăng cường hoạt động giao lưu tham quan học hỏi kinh nghiệm của các trường Tiên tiến, biết rút kinh nghiệm và tổng kết kinh nghiệm có hiệu quả vào công tác QL HĐDH của đơn vị mình

- Tổ chức thực hiện kế hoạch:

+ Tổ chức cho giáo viên học tập các văn bản giáo dục đào tạo (chú ý các khâu: giảng dạy, kiểm tra đánh giá) và định hướng phát triển giáo dục đào tạo trong thời kỳ CNH-HĐH đất nước, đặc biệt là Luật Giáo dục và chiến lược phát triển GD&ĐT đến năm 2020 của Bộ GD&ĐT

+ Chỉ đạo, tổ chức thực hiện chặt chẽ, đúng, đầy đủ, có hiệu quả chương trình giảng dạy, kế hoạch, qui chế chuyên môn của Bộ GD&ĐT và mục tiêu, nội dung, phương pháp giảng dạy cấp học của Nhà nước bằng cách xây dựng, thực hiện thời khoá biểu khoa học, hợp lý đúng qui định của môn học, phù hợp với nguồn lực hiện có của nhà trường trong mọi hoàn cảnh

+ Qui định tổ chuyên môn – giáo viên phải làm đủ hồ sơ chuyên môn, đặc biệt phải lên kế hoạch giảng dạy chi tiết từng tuần, từng tháng, từng học kỳ và cả năm Chú trọng việc xác định nội dung trọng tâm, phương pháp giảng dạy từng bài, từng tiết, có phiếu báo giảng từng tuần

+ Giáo viên phải có trong tay phân phối chương trình theo qui định của Bộ GD&ĐT Yêu cầu giáo viên thực hiện đúng tiến độ, kế hoạch Không được cắt xén, thay đổi nội dung chương trình, coi sách giáo khoa là pháp lệnh thể hiện mục tiêu, nguyên lý giáo dục, cụ thể hoá nội dung, phương pháp giáo dục qui định trong chương trình cấp tiểu học

+ Phổ biến cách sử dụng hồ sơ sổ sách chuyên môn, qui định cách ghi tên,