Sáng kiến kinh nghiệm xây dựng thành công ý thức tự giác trong học tập cho học sinh

Để có đượcnhững người thợ lành nghề, những kĩ sư, chuyên gia tài giỏi sau nàythì việc giáo dục ý thức tự giác trong học tập cho học sinh khi cònngồi trên ghế nhà trường là hết sức cần th

Phụ Lục

a phần mở đầu

1 Lí do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

3 Đối tợng nghiên cứu

A PHẦN MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài

“Giáo dục là quốc sách hàng đầu” Đó chính là chiến lược pháttriển của đất nước ta và cũng là của toàn ngành giáo dục trong thời kỳđổi mới vì một trong những nhiệm vụ quan trọng của ngành giáo dục

là “đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” cho đất nước Để có đượcnhững người thợ lành nghề, những kĩ sư, chuyên gia tài giỏi sau nàythì việc giáo dục ý thức tự giác trong học tập cho học sinh khi cònngồi trên ghế nhà trường là hết sức cần thiêt Ý thức tự giác dườngnhư là một cụm từ khá quen thuộc trong giáo dục phổ thông nhưng để

để nó trở thành một thói quen trong học tập đối với mỗi học sinh thìkhông phải dễ “Gieo một hành động, gặt một thói quen – Gieo mộtthói quen, gặt một tính cách – Gieo một tính cách, gặt một số phận”.Trong việc giáo dục học sinh, đôi khi chúng ta không gieo mà chỉthích gặt hay có khi lại muốn nhờ người khác gieo hộ cho mình hoặcchỉ biết há miệng chờ sung! Trong khi đó sự phát triển nhận thức đểhình thành nhân cách của trẻ thì lại không biết chờ, mà lại còn sẵnsàng tiếp nhận những mầm mống không tốt đầy rẫy xung quanh trẻ đểgieo vào tâm hồn trẻ những thói quen xấu Vì thế, việc tập cho con trẻ

có ý thức tự giác trong học tập càng sớm càng tốt, bắt đầu từ nhữngviệc đơn giản nhất, chính là biện pháp tốt nhất để gieo vào tâm hồncác em ý thức tự chủ trong mọi hành vi sau này

Xây dựng thành công ý thức tự giác trong học tập cho học sinhvừa góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, vừa giúp giảmtải quá trình truyền đạt kiến thức cho người giáo viên Một tập thể lớpvững mạnh là một tập thể có ý thức tự giác cao Người giáo viênchính là người sẽ hướng, xây dựng ý thức tự giác cho học sinh củamình ngay từ khi các em mới bước vào năm học Đây là một vấn đềkhông đơn giản, cần được đưa ra để trao đổi, rút kinh nghiệm Đóchính là lý do tôi chọn đề tài này

II Mục đích nghiên cứu.

- Tổng kết những kinh nghiệm, tìm ra giải pháp thích hợp để giáo dụchọc sinh đạt hiệu quả cao nhất

- Nâng cao chất lương dạy và học trong các nhà trường

- Giúp học sinh hình thành nhân cách Chủ động, sáng tạo trong việchọc tập và tiếp thu kiến thức

III Đối tượng nghiên cứu

- Học sinh trường THCS Nhật Tân

IV Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp khảo sát thực tiễn

- Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm

- Phương pháp đọc tài liệu

V Phạm vi nghiên cứu.

- Từ các giờ học tiếng Anh trong chương trình THCS

- Tâm lý học sinh cấp THCS trong quá trình học tập

- Thời gian nghiên cứu: Năm học 2010-1011; 2011-2012

B NỘI DUNG ĐỀ TÀI

I Cơ sở lý luận.

Theo từ điển bách khoa thì ý thức tự giác trong học tập là sựnhận thức của cá nhân về trách nhiệm của mình đối với việc học tập

và bản thân mình biết rõ là phải làm gì và làm như thế nào?

Có lẽ ai trong chúng ta cũng đều nhận thấy rằng, một số khôngnhỏ các trẻ em , thậm chí là thiếu niên, thanh niên và cả người lớn,đều không có khả năng tự chủ trong cuộc sống, thường chỉ có thể làmtốt nếu được “cầm tay chỉ việc”, thậm chí là chỉ rồi mà vẫn làm sai vìkhông có sự tự tin – và phải có sự kiểm soát liên tục mới có thể hoàn

thành công việc của mình Điều này thường do thiếu một chữ “Tự”

trong quá trình thành nhân Ngay từ bé, nếu các em không được tập

cho tính tự giác, thì thiếu khả năng tự giác sẽ đưa đến sự thiếu tự tin Khi đã không tin vào mình thì không thể có khả năng tự chủ trong

công việc, từ chuyện học cho đến chuyện làm Và khi đã không có sự

tự chủ thì chắc chắn khó mà có thể có tinh thần tự lập cho cuộc đời

của mình

Trẻ em càng lớn lên, hoạt động học tập càng có vị trí quantrọng trong cuộc sống và vai trò của nó trong sự phát triển của trẻngày càng to lớn Việc học tập ở trường THCS là một bước ngoặtquan trọng trong đời sống của các em Ở các lớp dưới, các em học tập

hệ thống các sự kiện và hiện tượng, hiểu những mối quan hệ cụ thể vàđơn giản giữa các sự kiện và hiện tượng đó Ở trường THCS, việc họctập của các em phức tạp hơn một cách đáng kể Các em chuyển sangnghiên cứu một cách có hệ thống những cơ sở của các khoa học Các

em học tập có phân môn … Mỗi môn học gồm những khái niệm,những qui luật được sắp xếp thành một hệ thống tương đối sâu sắc.Điều đó đòi hỏi các em phải tự giác và độc lập cao

Quan hệ giữa giáo viên và học sinh cũng khác trước Các emđược học với nhiều giáo viên Các giáo viên có cách dạy và yêu cầukhác nhau đối với học sinh, có trình độ nghề nghiệp và phẩm chất, uytín khác nhau Quan hệ giữa giáo viên và học sinh “xa cách” hơn sovới bậc tiểu học Sự thay đổi này tạo ra những khó khăn nhất định chocác em Chính vì vậy, việc xây dựng ý thức tự giác cho học sinh làmột việc làm rất quan trọng trong các nhà trường

Bên cạnh đó, ở cấp THCS, tiếp nhận học sinh từ cấp tiểu họclên, do vậy, đây là sự chuyển đổi có tính chất giai đoạn Lứa tuổi này

có một vị trí đặc biệt và tầm quan trọng trong thời kỳ phát triển của trẻ

em, vì nó là thời kỳ chuyển tiếp từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thành vàđược phản ánh bằng các tên gọi khác nhau như “thời kỳ quá độ”, “tuổikhó bảo”, “tuổi khủng hoảng”, “tuổi bất trị” Đây là lứa tuổi có bướcnhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần, các em đang tách dần khỏi thời thơ

ấu để tiến sang giai đoạn phát triển cao hơn (người trưởng thành) tạonên nội dung cơ bản và sự khác biệt trong mọi mặt phát triển như thểchất, trí tuệ, tình cảm, đạo đức Ở lứa tuổi này, các em có nhiều thayđổi về tâm lý, sinh lý Một mặt các em muốn tự khẳng định mìnhnhưng mặt khác lại có sự xáo trộn rất lớn trong quá trình nhận thức.Như chúng ta đều biết, trong quá trình nhận thức, ý thức và hành độngluôn gắn liền với nhau Nếu như người giáo viên chú trọng xây dựng ýthức tự giác cho học sinh thì các em sẽ có hành động đúng đắn và thái

độ nghiêm túc trong học tập và rèn luyện Ý thức tự giác sẽ giúp các

em đạt kết quả cao hơn trong học tập, tự tin và vững vàng hơn trongcuộc sống

Trong quá trình dạy học, ý thức tự giác sẽ giúp học sinh chủđộng tiếp thu kiến thức mà thầy truyền đạt và chủ động áp dụng vàothực tiễn Ý thức tự giác sẽ tạo tiền đề cho nhân cách tốt đẹp của các

em trong cuộc sống Rồi mai đây các em sẽ là những thanh niên, tựnhận thức được bổn phận và trách nhiệm của mình đối với xã hội Ýthức tự giác sẽ là một hành trang quí giá để các em tự điều chỉnh mọihành vi của mình trong cuộc sống

II Thực trạng và nguyên nhân

1 Ưu điểm

Lên cấp trung học cơ sở, học sinh được tiếp xúc với môi trườngmới, với nhiều thầy cô, bạn bè và những môn học mới Mỗi thầy giáo,

cô giáo phụ trách một môn học riêng Không phải ngày nào các thầy

cô cũng có tiết dạy ở lớp để quản lý và nhắc nhở các em như ở cấptiểu học Chính vì vậy, chúng ta cần phải giúp các em tự giác tronghọc tập Các em như những cây non nớt, nếu chúng ta biết uốn nắn thìmai sau nó sẽ rất có ích cho đời Thực tế cho thấy ngay từ khi học sinhvào lớp sáu mà không được đưa ngay vào nề nếp học tập thì lên cáclớp tiếp theo sẽ càng khó uốn nắn

Ý thức tự giác không thể thiếu trong quá trình dạy học Họcsinh có chủ động tiếp thu bài giảng thì việc đổi mới phương pháp dạyhọc mới thực sự có hiệu quả Ở nhà các em có tự giác học bài và làm

bài đầy đủ thì trên lớp các em mới tự tin, sôi nổi tiếp thu kiến thứcmới.

Bên cạnh đó, ngày nay, trong nền kinh tế thị trường thời mởcửa, các em có điều kiện tiếp xúc với những thông tin văn hóa khácnhau, cập nhật các phương tiện truyền thông hiện đại, những trò giảitrí, tiêu khiển mang tính thách thức Đó cũng chính là những cám dỗ,khiến các em bất cứ lúc nào cũng có thể sao nhãng việc học hành.Không lấy gì làm lạ khi chúng ta được nghe những giai thoại về tìnhyêu bắt chước phim ảnh kiểu con nít của các cô, cậu học trò bậcTHCS Cũng không phải là hiếm khi bắt gặp những em học sinh tronggiờ học không tập trung nghe giảng hoặc ghi chép mà lại vào máychơi “game” trên điện thoại hoặc nhắn tin với các bạn khác Cũng cókhông ít những trường hợp ở nhà, các em ngồi vào bàn học để cho bố

mẹ yên tâm nhưng thực tế lại đang nghe nhạc hoặc “chat” trêninternet Thời gian sử dụng máy tính để chơi game, xem phim, nghenhạc, hoặc dùng điện thoại di động một cách vô bổ đôi khi nhiều hơnthời gian dành cho học tập Ngoài ra, những tệ nạn xã hội như cờ bạc,

ma túy …đang len lỏi vào học đường Thực tế ở nhiều trường học, cứvào dịp sau Tết, khi có tiền mừng tuổi là các em lại tụ tập chơi bài vàocác giờ nghỉ năm phút hoặc giờ ra chơi Lúc đầu là chơi vui, rồi thànhchơi ăn tiền Lúc đầu là một nhóm rồi lan ra gần như cả lớp và nhiềulớp khác Chơi dần rồi ham, ngay cả giờ truy bài cũng được sử dụng

để chơi bài bạc Lại có những em ít quan tâm đến việc học tập mà màchỉ quan tâm đến những vấn đề làm thế nào cho phù hợp với mốt, coitrọng việc giao tiếp với người lớn, với bạn lớn tuổi để bàn bạc, traođổi với họ về các vấn đề trong cuộc sống, để tỏ ra mình cũng nhưngười lớn Đây là những vấn đề cực kỳ nhức nhối, làm đau đầu nhiềubậc phụ huynh Bố mẹ, thầy cô không phải lúc nào cũng ở bên cạnhcác em để nhắc nhở, bảo ban việc học tập Vì vậy phải giúp các emphân biệt điều phải, trái, đúng, sai Nhờ có ý thức tự giác, các em sẽxác định được nhiêm vụ của người học sinh và tránh xa được các tệnạn xã hội để cha mẹ, thầy cô vui lòng Sau này những em các em sẽtrở thành những người công dân tốt, có ích cho đất nước

2 Nhược điểm

Xây dưng ý thức tự giác trong học tập góp phần không nhỏtrong việc nâng cao chất lượng dạy và học Đồng thời góp phần hìnhthành nhân cách tích cực trong học sinh Tuy nhiên trong quá trình bồi

dưỡng và xây dựng, người giáo viên còn gặp không ít những khó khăn

và hạn chế Thứ nhất, việc uốn nắn ý thức cho các em nhiều khi đượccoi là công việc của riêng người giáo viên chủ nhiệm chứ không phải

là của cả tập thể các thầy, cô giáo Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm làngười làm việc độc lập, từ việc lên kế hoạch cho đến thực hiện kếhoach, thiếu sự chia sẻ và góp ý của đồng nghiệp Nếu như chúng takhông khéo léo sẽ bị nhìn nhận như là một giáo viên “không bìnhthường” hoặc đang “chơi trội” Ngay cả phụ huynh học sinh đôi khicũng có tư tưởng coi nhẹ những giáo viên không phải là chủ nhiệmlớp Do đó các giáo viên bộ môn rất ngại đầu tư cho công tác giáo dụcnày, tất cả đổ dồn lên trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm

Thứ hai, việc xây dựng ý thức tự giác trong học tập cho họcsinh là một công việc đòi hỏi thời gian và sự nhiệt tình của ngườiđứng lớp Đây không phải là việc làm một sớm, một chiều hay mộttuần, một tháng mà có khi còn phải mất cả một học kỳ thậm chí cảmột năm học bởi vì có những em rất nhạy bén, tiếp thu nhanh, “Thôngminh vốn sẵn tính trời” nhưng cũng có những em chậm chạp, rề ràhay vô tư, dạy trước quên sau Vì thế, việc giáo dục cũng phải tùytheo khả năng của từng em Song dù sao thì công việc này cũng phảimang tính thường xuyên, từng bước một Người giáo viên cần phảiđầu tư nhiều thời gian và tâm huyết thì mới mang lại hiệu quả lâu dài

Thứ ba, một số nhà quản lý giáo dục, cụ thể là ban giám hiệuđôi khi vẫn còn có tư tưởng coi trọng môn chính, xem nhẹ môn phụ,cho nên khi phân công chủ nhiệm, các giáo viên dạy văn, toán thườngtheo lớp lên đến cuối cấp Còn giáo viên dạy các môn khác, nếu cóchủ nhiệm thì chỉ phụ trách ở những lớp dưới (thường là lớp 6, 7).Chính vì thế việc hình thành ý thức tự giác học tập cho học sinh nhiềukhi đang được tiến hành dở chừng thì lại bị gián đoạn Do vậy kết quảđạt được đôi khi không cao Thậm chí còn gây tư tưởng chán nản hoặctâm lý không ổn định đối với giáo viên

Để khắc phục những thực trạng trên, trong quá trình giảng dạytôi đã rút ra cho mình một số giải pháp dưới đây

III Giải pháp.

1 Người giáo viên luôn là người thầy, người bạn của học sinh.

Biện pháp này không chỉ quan trọng đối với việc phát huy ýthức tự giác của học sinh mà còn tạo thuận lợi cho giáo viên tiến hànhcác hoạt động giáo dục

Người giáo viên là người thầy, là tấm gương sáng cho học sinhnoi theo và đồng thời cũng là người bạn tin cậy của các em Tuổi thơcủa các em rất nhạy cảm, khi không gây được sự tin cậy và kính phụcđối với các em thì rất khó khăn trong hoạt động giáo dục Muốn giáodục học sinh một vấn đề nào đó thì bản thân người thầy phải gươngmẫu và chuẩn mực cho các em Chúng ta muốn các em tự giác học tậpthì trước hết chúng ta phải nghiêm túc trong giảng dạy Bản thânchúng ta phải ra, vào lớp đúng giờ, bài vở chuẩn bị cẩn thận, lời nóiluôn đi đôi với việc làm.Chúng ta không thể làm việc tùy tiện, thiếukhoa học Chúng ta không thể nhắc học sinh tuần sau các con làm bàikiểm tra một tiết rồi đến lúc đó lại “cô xin lỗi” vì cô bận quá hoặc côquên chưa ra đề…

Ngoài chức năng là người thầy mẫu mực, chúng ta còn phải làngười bạn tin cậy của các em Do có sự thay đổi về tâm sinh lý, ở lứatuổi này, các em bắt đầu có những biểu hiện độc lập trong suy nghĩ,không gần gũi cha mẹ như trước, nhưng thực tế vốn sống thì lại quá ít

ỏi Vì vậy, thầy, cô cần gần gũi để các em có thể bộc bạch những suynghĩ của mình Ví dụ: một học sinh học rất kém, thường xuyên khônghọc bài và làm bài, trong lớp luôn quậy phá, không những không nghegiảng mà còn làm ảnh hưởng đến các bạn khác Trước những biểuhiện đó, ta không nên ghét bỏ hoặc trừng phạt thô bạo mà phải tìmhiểu nguyên nhân trước Khi xác định rõ nguyên nhân thì ta sẽ đưa ranhững biện pháp phù hợp Như vậy, kết quả sẽ cao hơn Có thể họcsinh đó bị ức chế về tâm lý do chưa xác định được tầm quan trọng củaviệc học tập hoặc do nguyên nhân nào đó Nếu chúng ta gần gũi các

em thì sẽ nghe được những điều tâm sự Nhưng để có thể nghe đượcnhững tâm sự đó thì trước tiên, người giáo viên phải gây được niềmtin tưởng, phải là chỗ dựa tinh thần thực sự cho các em

Ví dụ lớp 6C của tôi, có trường hợp em Nguyễn Tuấn Phong.Phong vốn là một học sinh nhanh nhẹn, thông minh, tiếp thu bài tốtsong từ khi tôi vào nhận lớp (năm học 2010-2011), tôi thấy em cóbiểu hiện bất cần Em không bao giờ có ý định học bài và làm bài ở

nhà Chữ viết thì nguệch ngoặc Một quyển vở em dùng để ghi chungcho ba, bốn môn học Trong lớp hay nói chuyện riêng, nhiều lần bị côgiáo và các bạn nhắc nhở trong giờ sinh hoạt Qua những lần tròchuyện với em, tôi được biết rằng sau khi bố mẹ em ly hôn, bố em lấy

vợ khác, không còn quan tâm đến em như trước Em về ở với mẹ.Nhưng mẹ Phong là công nhân của công ty môi trường đô thị, thườngxuyên phải đi làm ca đêm nên ít khi có thời gian gần gũi, bảo ban emhọc tập Tối tối, em phải ở nhà một mình Điều này khiến em rất buồn,

bị hụt hẫng và không muốn học hành Trước tình huống đó, một mặttôi đã gặp gỡ mẹ em, tế nhị trao đổi những tâm sự của em để gia đình

tự điều chỉnh và kết hợp cùng tôi giúp đỡ em Mặt khác, tôi gặp riêng

em phân tích để em hiểu rằng điều quan trọng nhất đối với em bây giờ

là học Gia đình có khó khăn hoặc éo le thì em càng phải tự mình cốgắng vươn lên trong học tập để trở thành con ngoan, trò giỏi Khi họctập có tiến bộ, em sẽ không còn cảm thấy tự ti nữa mà vững tin vàobản thân mình Lúc đó có thể bố em sẽ vì sự cố gắng của em mà càngyêu thương em và nhìn nhận lại vấn đề

Kết quả là em Tuấn Phong đã vui vẻ học tập và tiến bộ nhiều sovới thời gian trước Tổng kết năm học 2010-2011, em đã đạt danhhiệu học sinh tiên tiến Đặc biệt môn tiếng Anh của tôi, em đã đạt trêntám phảy Kết quả này vẫn được em duy trì trong năm học 2011-2012

Thực tế cho thấy: “Người giáo viên chủ nhiệm luôn làlinh hồn của lớp” Một tập thể lớp có ý thức học tập thì người thầy,đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm phải nghiêm túc và có những biệnpháp giáo dục phù hợp Các biện pháp đó được lĩnh hội và phát huymột cách tự giác đối với các em thì đòi hỏi người giáo viên phải vừa

là người thầy, đồng thời là người bạn của học sinh

2 Giúp học sinh tự nhận thức được tầm quan trọng của ý thức tự giác trong học tập.

Tính tự giác rất cần thiết trong cuộc sống Vì vậy phải hìnhthành và phát huy cho học sinh ngay từ nhỏ Chúng ta không thể ápđặt được bất cứ tính cách nào cho học sinh mà phải để cho các em tựnhận thức được tầm quan trọng của nó

Vậy làm thể nào để học sinh tự nhận thức được tầm quan trọngcủa tính tự giác? Điều này phải được giáo dục qua lý thuyết và thực

tế Trước tiên phải làm cho học sinh hiểu rõ tự giác là gì? Tự giác cótác dụng gì? Và vì sao các em lại cần phải có ý thức tự giác trong họctập? Khi đã thỏa mãn được các câu hỏi đó thì các em sẽ tự giác thực

hiện Các em hiểu rõ nếu bản thân mỗi cá nhân có ý thức tự giác thì nềnếp học tập của lớp sẽ tốt Điều này phải được chứng minh thực tế.Tiết học hoặc ngày học nào mà tính tự giác được phát huy cao thì hiệuquả sẽ tăng rõ rệt Bản thân các em sẽ thấy hiểu bài hơn, tự tin hơn vàlớp học sôi nổi hơn Nhiều tiết học và ngày học như vậy các em sẽ cótuần học tốt, tháng học tốt, đáp ứng được mong mỏi của thầy cô vàcha mẹ Biện pháp này chúng ta nên cho các em kiểm nghiệm ngaytrong thực tế Giáo viên có thể lấy ngay ví dụ ở các lớp tiêu biểu trongtrường hoặc chính lớp mình đang giảng dạy Học sinh kiểm nghiệmthực tế để rút ra bài học cho mình.

Giáo viên phải giúp học sinh hiểu rõ trong cuộc đời của mỗicon người, ít nhất chúng ta phải mất hơn hai mươi năm là đi học Đó

là chưa kể đến sau này, nhiều người còn tiếp tục học hoặc nghiên cứucao hơn để phục vụ cho công việc hoặc các mục đích khác Thầy cô

và cha mẹ không phải lúc nào cũng ở bên các em Chính bản thân các

em phải tự giác ở mọi lúc, mọi nơi Những người sa ngã, lầm lạc lànhững người không biết tự giác, để cho thói xấu lôi kéo Con người ta,không phải ai sinh ra cũng đều là thiên tài hoặc thần đồng Những bạnhọc sinh yếu kém là những bạn lười học, ý thức học tập chưa tốt, cóthể bị lưu ban và nếu tập thể lớp có nhiều bạn như vậy thì nề nếp củalớp đó rất kém, rất đáng xấu hổ khi cô tổng phụ trách đọc điểm thi đuatoàn trường vào giờ chào cờ đầu tuần

Nếu như học sinh biết xấu hổ khi lớp bị chê trách thì tức là các

em có ý thức tập thể Các em tự hiểu rằng vì tập thể lớp các em sẽkhông tùy ý trốn học, nói chuyện riêng, không học và làm bài vềnhà…để làm trừ điểm thi đua của lớp Từ việc nhận thức được tầmquan trọng của tính tự giác trong học tập, các em sẽ tiếp nhận các biệnpháp giáo dục của chúng ta một cách có hiệu quả

3 Người giáo viên phải là người có sức lôi cuốn học sinh thông qua các bài giảng của mình.

Để làm được việc này, giáo viên chúng ta cần phải tuân thủ triệt

để việc đổi mới phương pháp dạy học, lấy học sinh làm trung tâm.Chúng ta cần phải tự làm mới mình trước Từ khâu soạn giáo án đếncác bước lên lớp sao cho linh hoạt, không gò bó và nhàm chán Đổimới từ cách kiểm tra bài cũ, khởi động, thiết lập tình huống đến cáchgiao bài tập về nhà Chúng ta cũng phải lường trước được các tìnhhuống có thể xảy ra trong quá trình giảng dạy để đưa ra được nhữngđáp án có tính thuyết phục Làm thế nào để bài giảng của chúng ta

như một bộ phim Bộ phim có hay thì mới thu hút được sự chú ý củangười xem và dư âm của nó còn đọng mãi trong lòng khán giả Bàigiảng có hấp dẫn thì học sinh mới sôi nổi, hợp tác với giáo viên vàkiến thức của nó sẽ được các em nhớ lâu

Để việc đổi mới đạt hiệu quả tối ưu thì người giáo viên cũngcần tận dụng triệt để các phương tiên dạy học hiện đại Nó chính làcông cụ đắc lực giúp cho chúng ta không những tiết kiệm được thờigian, mà còn truyền tải được rất nhiều kiến thức Ví dụ như môn tiếngAnh của tôi, một tiết dạy nghe sẽ kém thuyết phục nếu thiếu phònglab, một tiết viết sẽ kém hiệu quả nếu không có máy chiếu phi vật thể(projector) để trình chiếu bài làm của học sinh, một tiết đọc sẽ thiếuhấp dẫn vì các em không được học trong phòng máy, sử dụng cácphần mềm (như phần mềm E-book) để có thể tương tác và chấm điểmtrực tiếp Một tiết luyện nói sẽ không sôi nổi nếu không có các tìnhhuống được trình chiếu trên các “slide” Thông qua các phương tiệnhiện đại, những câu hỏi, những dẫn dắt của người thầy, trò có thể tựcập nhật những kiến thức mới, làm chủ nó và vận dụng nó trong mọitình huống thực tế

Ngoài việc áp dụng những biện pháp trên thì một tiết dạy sẽthực sự hiệu quả, cuốn hút được học sinh khi giáo viên cung cấp thêmcác thông tin bổ ích bên ngoài, liên quan đến nội dung bài học Họcsinh sẽ khắc sâu kiến thức hơn nếu giáo viên có sự “nhấn nhá ởnhững phần trọng tâm và chốt bài ở cuối tiết dạy

4 Xây dựng đội ngũ cán sự bộ môn có năng lực, có uy tín.

Ngay từ những tuần đầu năm học, người giáo viên cần tiếnhành lựa chọn đội ngũ cán sự bộ môn theo những tiêu chuẩn cụ thể.Cán sự bộ môn là những em học giỏi, nhiệt tình với công việc của lớp,

có trách nhiệm và phải được các bạn tin yêu, bình chọn Đội ngũ cán

sự lớp có năng lực, có ý thức tự giác sẽ giúp giáo viên rất nhiều trongviệc đưa lớp vào nề nếp học tập Giáo viên là người hướng dẫn các emngay từ lúc mới nhận nhiệm vụ Từ lời nói, thái độ với các bạn đếncách giải quyết các công việc cụ thể Giáo viên chỉ đóng vai trò làngười hướng dẫn , còn cán sự lớp tự chủ động phân công công việc,đưa ra các biện pháp cụ thể để thúc đẩy phong trào học tập của lớp.Làm như vậy các em sẽ tự tin hơn, mạnh dạn hơn, tự lập hơn với mọicông việc được giao Nhất là những tiết giáo viên vắng mặt

Lựa chọn đội ngũ cán sự lớp là một biện pháp mang lại hiệuquả cao trong việc xây dựng nếp học tập của lớp vì chính các em là

những người trực tiếp tham gia kiểm tra việc học bài và làm bài củacác bạn hàng ngày Khi nhận giảng dạy môn tiếng Anh và chủ nhiệmlớp 6C năm học 2011-2012, tôi đã cho các em bầu ngay đội ngũ cán

sự lớp Chỉ sau hai tuần học, năm em cán sự môn tiếng Anh của tôi

đã chủ động trong công việc Trước mỗi tiết học, các em đã tự phâncông nhau kiểm tra bài làm và bài soạn của các bạn trong lớp Các emcòn chia nhóm để cùng nhau ôn lại từ mới và các cấu trúc ngữ phápvừa học Giờ ra chơi, các em lại cùng nhau tổ chức các trò chơi và nóichuyện với nhau bằng tiếng Anh Tuy chỉ là những câu giao tiếp đơngiản mà các em vừa được học, đôi khi là những câu nói chưa đúngngữ pháp nhưng tôi nhận thấy đằng sau đó là cả một niềm say mê vàyêu thích môn học Đặc biệt, có những tiết tôi bận đi họp hoặc có việcđột xuất, không lên lớp được, chỉ cần giao việc là đội ngũ cán sự lớp

sẽ hướng dẫn và quản lý các bạn làm bài rất nghiêm túc, không làmảnh hưởng đến lớp bên cạnh Còn đối với những bạn học kém, các emlại phân công nhau giúp đỡ hoặc thành lập các đôi bạn cùng tiến, thúcđẩy phong trào học tập của lớp

Có thể nói đội ngũ cán sự lớp giúp người giáo viên rất đắc lựctrong mọi công việc liên quan đến môn học Vì vậy chúng ta nên quantâm và tạo mọi điều kiện để các em phát huy vai trò của mình

5 Kết hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường.

Ý thức tự giác của học sinh không chỉ được phát huy khi ởtrường mà còn phải nỗ lực rèn luyện trong gia đình Thời gian các em

ở nhà nhiều hơn so với thời gian các em ở trên lớp Do đó giáo viênnên kết hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường để thống nhất cácbiện pháp giáo dục

Trong buổi họp phụ huynh đầu năm học, tôi đã có những yêucầu cụ thể với cha mẹ các em Bởi trường tôi không phải là trườngchuyên, lại nằm trên địa bàn một trong những quận mới sát nhập củanội thành Hà Nội, học sinh đại đa số là con em nông dân, nên sự quantâm đến việc học hành của họ đối với con em mình chưa được sát sao,còn hạn chế nhiều do công việc đồng áng, trồng trọt Do đó tôi đãthống nhất các biện pháp giáo dục với cha mẹ học sinh Yêu cầuthường xuyên phối hợp, kiểm tra, đôn đốc các em chứ không thể đểtình trạng phó mặc cho nhà trường theo kiểu “trăm sự nhờ cô” diễn ra.Sau mỗi bài học , tức là sau từ 5 đến sáu tiết học, tôi yêu cầu phụhuynh xem lại việc ghi chép bài của con ở trên lớp bằng cách kiểm tra

và ký vào vở Lúc đầu một số phụ huynh còn quên và cho rằng giáo

viên chỉ “vẽ việc”, nhưng sau vài lần kiểm tra, thấy được sự phản hồicủa giáo viên và sự tiến bộ của con mình, họ đều nhận ra là cần thiết,nhất là đối với những học sinh hiếu động, ý thức tự giác trong học tậpchưa cao Ngoài ra, sau mỗi bài kiểm tra định kỳ, tôi đều nhắn tin vàođiện thoại của phụ huynh cho biết số điểm của từng em đạt được Từ

đó cùng phụ huynh kịp thời uốn nắn và điều chỉnh việc học tập củacác em Yêu cầu phụ huynh phải dành thời gian cho con học ở nhàtheo thời gian biểu sao cho phù hợp với điều kiện sinh hoạt của giađình

Cha mẹ học sinh là người hiểu rõ nhất tính cách của con emmình Đó là điều kiện thuận lợi cho giáo viên chúng ta có nhữngphương pháp cụ thể, linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng Khi tiếpxúc với phụ huynh, ta có thể hiểu được gia đình và nguyên nhân dođâu học sinh học kém Đối với những học sinh có hoàn cảnh bìnhthường thì thống nhất với gia đình xây dựng nề nếp tự giác trong họctập cho các em bằng những việc làm cụ thể như tự sắp xếp thời gianhọc tập hay phải làm đủ bài tập về nhà và học bài trước khi đến lớp

Bên cạnh việc kết hợp với gia đình, giáo viên chủ nhiệm cầnthường xuyên liên hệ chặt chẽ với các thầy cô giáo bộ môn để nắm bắtđược các thông tin cần thiết Ngoài việc gặp gỡ, trao đổi trực tiếp thìviệc ghi chép lại thông qua hệ thống sổ sách cũng là rất quan trọng.Cuốn sổ ghi đầu bài là nơi thể hiện tình hình học tập trong từng tiếthọc của học sinh Song đối với một lớp học ba, bốn chục cháu, vớimột dòng nhỏ dành cho việc nhận xét, các giáo viên bộ môn khôngthể thông báo được hết tình hình học tập của lớp với giáo viên chủnhiệm Chính vì vậy, tôi đã làm thêm một cuốn sổ ghi nội dung chitiết cho từng tiết học Những học sinh có thái độ và ý thức học tậpchưa tốt hoặc những đề xuất của giáo viên bộ môn sẽ được phản ánh

cụ thể trong quyển sổ này Sau mỗi tuần học, giáo viên phụ trách lớp

sẽ có cái nhìn bao quát về toàn bộ tình hình học tập của lớp thông quaviệc ghi chép của các thầy, cô giáo bộ môn, từ đó kịp thời có biệnpháp giải quyết

Giáo viên bộ môn cũng phải luôn theo sát lớp, quản lý và nắmbắt tình hình chung của lớp và nhất là những em cá biệt để hỗ trợ vớigiáo viên chủ nhiệm và phụ huynh học sinh cùng giáo dục các em Một trong những trường hợp điển hình mà tôi muốn đề cập đến ở đây

là em Vũ Ngọc Uyên, lớp 7D Uyên là lớp trưởng lớp tôi dạy môntiếng Anh, chứ không phải là lớp tôi chủ nhiệm Ở em hội tụ đầy đủcác yếu tố của một người con ngoan, trò giỏi, học sinh gương mẫu.Đầu học kỳ hai năm học 2011-2012, bỗng nhiên tôi thấy em có vẻ

trầm tính, ít nói chuyện với bạn bè Điểm số của em vẫn ổn địnhnhưng trong lớp đôi khi em không tập trung Tôi quyết định chưa traođổi với giáo viên phụ trách lớp vội mà hẹn gặp riêng em để tìm hiểu.Khi được hỏi “Con biết cô gọi con lên đây về việc gì không?” thì embật khóc và nói: “Con biết rồi ạ.” Thế rồi em chủ động tâm sự với tôirằng “Em đã yêu anh Trịnh Xuân Hoàng, lớp 9C” Nghe đến đây, tôiliền kể một câu chuyện của mình từ hồi còn đi học để em cảm nhậnđược sự cảm thông và tin tưởng ở tôi Và không cần phải hỏi tiếp,Uyên đã cho tôi biết hết sự thật về “mối tình học trò” của em Tôi hiểu

là em đang rất hoang mang, cần có sự chỉ bảo của người lớn Và bâygiờ chính là lúc người thầy cần phải khoan dung, giang rộng cánh tay

để nâng đỡ, giúp các em khỏi vấp ngã Tôi đã phân tích cho em hiểurằng đó chỉ là sự cảm mến của tình bạn chứ không phải là tình yêu.Rằng môi trường THCS chỉ được ví như một cái ao, ít nữa, khi đã tốtnghiệp đại học, ra ngoài xã hội, đó mới chính là đại dương rộng lớn,

sẽ có nhiều cơ hội, tha hồ cho chúng ta lựa chọn Hai tuần sau cuộcgặp gỡ này, em Uyên đã có cái nhìn khác hẳn về mối quan hệ với cácbạn khác giới và xác định lại được mục đích học tập của mình Tổngkết năm học 2011-2012, Uyên vẫn giữ được danh hiệu học sinh xuấtsắc của lớp

Trong quá trình giảng dạy, người giáo viên, ngoài việc truyềnthụ kiến thức, còn cần phải có cái “tâm” Chúng ta nên coi học sinhnhư con mình và cùng gánh vác trách nhiệm, chia sẻ công việc vớigiáo viên chủ nhiệm Chỉ cần để ý một chút, chúng ta sẽ nhận ra được

sự thay đổi của các em và giúp các em điều chỉnh lại những xáo trộn

để trở về vị trí cân bằng Chỉ cần có tinh thần hợp tác với đồngnghiệp, thì giáo viên chủ nhiệm sẽ đỡ vất vả hơn rất nhiều và việcgiáo dục học sinh sẽ đem lại hiệu quả đáng kể

6 Trách phạt và tuyên dương khen thưởng kịp thời.

Ở tuổi học trò, học sinh rất hiếu động và luôn có những biểuhiện khác nhau về các vấn đề trong lớp học Các em rất thích đượckhen, được tuyên dương trước lớp Nếu chúng ta biết khen thưởng kịpthời thì sẽ động viên được tinh thần của các em Ngược lại, với nhữngbiểu hiện sai lệch thì giáo viên đặc biệt là chủ nhiệm phải có biệnpháp trách phạt phù hợp

Mỗi tháng, giáo viên nên tổng kết thi đua một lần, chọn ranhững học sinh tiêu biểu để tuyên dương hoặc khen thưởng Việc làm

đó sẽ khuyến khích sự phấn đấu của các em trong từng ngày, từng

tuần học Cuối tháng, dù các em nhận được lời tuyên dương trước lớphay những phần thưởng nhỏ bé, đều khiến các em rất thích thú vàphấn khởi.

Đầu năm học, khi nhận lớp chủ nhiệm, với những giờ giảng bàiđầu tiên, tôi cảm thấy thất vọng vì các em học rất trầm, không dámgiơ tay phát biểu ý kiến xây dựng bài Tìm hiểu nguyên nhân thì tôiđược biết là các em sợ sai, sợ các bạn cười… Tôi đã khích lệ, độngviên các em bằng cách cho điểm, khuyến khích những em nào có tinhthần xây dựng bài Còn nếu những ai không trả lời được thì thôi vàsuy nghĩ tiếp Từ đó các em thay đổi hẳn thái độ học tập, tự tin, hănghái xây dựng bài Lúc đầu chỉ có một vài em giơ tay phát biểu, saumột thời ngắn, số lượng đó tăng lên rất nhiều và đặc biệt, những emtiếp thu bài chậm cũng đã phát huy tinh thần hăng hái, xây dựng bàimột cách đầy tự tin

Bên cạnh đó, ta chọn ra những học sinh ý thức học tập chưa tốt

để trách phạt và giúp đỡ các em cùng tiến bộ Có thể tăng mức độhình phạt nếu các em vi phạm nhiều lần Ở các lớp khác cũng như lớpchủ nhiệm, tôi đã áp dụng một số hình phạt sau:

- Vi phạm lần thứ nhất: Nhắc nhở, động viên bằng những câu nói

có tính khuyến khích như: “Cô biết là lần sau em sẽ làm đượcmà” hay “Hãy cố gắng lên, cô nghĩ em không hề thua kém cácbạn”…

- Vi phạm lần thứ hai: Phê bình trước lớp

- Vi phạm lần thứ ba: Cảnh cáo, viết bản kiểm điểm

- Vi phạm lần thứ tư: Chép phạt chính bài vừa học Tùy theo mức

độ vi phạm, có thể cho chép lại bài từ 1-10 lần, có ý kiến củaphụ huynh bên dưới Hình thức này nhằm buộc những học sinhlười học phải xem lại bài bằng phương pháp ghi chép Người tavẫn ví “mưa dầm thấm lâu” Đây chính là một trong những việclàm tương tự như vậy