Trong đó phân môn vẽ trang trí ở cấp THCS là nhầm giáo dục thẩm mĩ,tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc, làm quen và thưởng thức vẻ đẹp của thiên nhiên xung quanh.. Trang trí được dùng ch
Trang 1Tên đề tài : PHƯƠNG PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC
PHÂN MÔN TRANG TRÍ KHỐI 6,7,8,9 Ở TRƯỜNG TH-THCS MỸ XƯƠNG
- Họ và tên tác giả: Nguyễn Vũ Thúy An
- Chức vụ: Giáo viên dạy môn Mĩ thuật
A.PHẦN MỞ ĐẦU:
I Lí do chọn đề tài:
1 Có lí luận
Mĩ thuật là một trong những bộ môn nghệ thuật ra đời sớm nhất của xã hội loài người Là môn nghệ thuật tạo ra cái đẹp về màu sắc Khởi đầu bằng sự khai thác và phát huy tác dụng của nhân tố không gian như hình khối, đường nét màu sắc … Để diễn đạt và truyền cảm Do đó mĩ thuật được liệt kê vào nghệ thuật thị giác hay nghệ thuật không gian
Mĩ thuật rất gắn bó với cuộc sống con người , ngày càng trở thành một trong những nhu cầu của con người văn minh, hiện đại Cũng vì lẽ đó mà từ rất lâu người ta đã tìm hiểu và đưa mĩ thuật vào chương trình phổ thông Vì đó là nơi đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội, ai ai dù làm gì cũng phải qua sự giáo dục của nhà trường và có sự phối hợp đồng bộ giữa các môn học, ở đó nghệ thuật đã được hình thành và phát triển Đưa môn mĩ thuật vào nhà trường là mang tính phổ cập mọi người đều được làm quen và tiếp xúc thưởng thức cái đẹp, góp phần hình thành nhân cách của học sinh Giáo dục các em biết yêu cái đẹp, có nhận thức đúng đắn về cái đẹp, có khả năng cảm thụ, biết trân trọng và bảo vệ cái đẹp Trong đó phân môn vẽ trang trí ở cấp THCS là nhầm giáo dục thẩm mĩ,tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc, làm quen và thưởng thức vẻ đẹp của thiên nhiên xung quanh Trang trí thật cần thiết với đời sống con người , thí dụ trang trí một phòng học, một quyển sách, hay quần, áo cũng đã có hình dáng màu sắc trang trí khác nhau Trong cuộc sống nếu không mọi vật làm ra không
có kiểu dáng, hình thức và màu sắc khác nhau thì cuộc sống sẽ nhàm chán biết
Trang 2bao Như vậy, trang trí là một nhu cầu thiết yếu, là mong muốn về tình cảm, ý thức, tâm lý của con người
2 Cĩ thực tiễn
Trang trí là một nghệ thuật sắp xếp đường nét, hình mảng, màu sắc hình khối, đậm nhạt, màu sắc trên mặt phẳng hay trong không gian để tạo sản phẩm hay hình đẹp, phù hợp với nội dung yêu cầu của từng thể loại
Trang trí dùng để gọi cho trang trí hình vuông , hình tròn, trang trí sân khấu……
Trang trí được dùng cho tên một phân mơn của mĩ thuật ở trường học phổ thơng, học trang trí này đa số học sinh ham thích học tập, vì đồng thời gắn liền trong trang trí nĩ thể hiện màu sắc phong phú với cuộc sống ( học tập, vui chơi) của các em, trang trí cịn giúp học sinh tạo ra cái đẹp muơn màu muơn vẻ đồng thời cịn phát triền khả năng suy nghĩ tìm tịi cái mới ,cái khác, cái lạ …
Bên cạnh đĩ, khi học vẽ trang trí học sinh sẽ được rèn luyện bồi dưỡng và phát triển phẩm chất và khơng ngừng sáng tạo Đặc biệt trong việc học vẽ trang trí, giúp các em cảm nhận về khả năng thể hiện thẩm mĩ, nĩ cịn mang tính dân tộc vì các em được tìm hiểu thưởng thức những tinh hoa, vốn cổ, vốn truyền thống của dân tộc của ơng cha ta Đĩ là những hoa văn, họa tiết ở đình chùa, lăng tẩm…Từ đĩ, các em cĩ ý thức hơn về lịng tự hào và gìn giữ vốn truyền thống đĩ
Phân môn trang trí ở chương trình THCS gồm 2 loại bài tập :
Trang trí cơ bản: Là trang trí các hình cơ bản như trang trí hình vuông , hình tròn đường diềm, hình chữ nhật, các loại bài tập này vận dụng các luật trang trí một cách chặt chẽ khi vẽ hình mảng, vẽ họa tiết và vẽ màu
Trang trí ứng dụng: Là trang trí đồ vật có tên gọi thông dụng hằng ngày như trang trí lọ hoa, trang trí cái khăn vuông,trang trí một bìa lịch treo tường,
……
Trang 3Trang trí là môn học hoàn toàn tự do vẽ theo ý mình, tự do sáng tạo từ sắp xếp hình mảng, vẽ họa tiết và dùng màu Vì thế vẻ đẹp của trang trí thật là phong phú, đa dạng Tuy cùng một loại bài tập cùng một cách dạy,cùng một người thể hiện ….nhưng bài trước bài sau điều cĩ một vẻ đẹp riêng
II Mục đích và phương pháp nghiên cứu
Mục đích của mơn mĩ thuật là giáo dục cho học sinh nhận biết về cái đẹp, cảm nhận được cái đẹp và yêu thích cái đẹp Từ đĩ các em sẽ cĩ một tâm hồn đẹp, yêu cuộc sống, các em sẽ biết giữ gìn nhà cửa, trường lớp, thơn xĩm Bảo
vệ mơi trường xung quanh, biết yêu quý bảo tồn những di sản văn hĩa, lịch sử, những truyền thống đạo đức, thuần phong mĩ tục của đất nước
Biết cảm thụ và sáng tạo cái đẹp, đồng thời đấu tranh chống lại loại trừ cái xấu làm cho cuộc sống ngày một hồn mĩ hơn
Là một giáo viên giảng dạy bộ mơn mĩ thuật bàn thân tơi cịn gặp nhiều khĩ khăn trong việc giảng dạy: làm thế nào để cải tiến việc dạy và học mơn mĩ thuật nĩi chung và phân mơn vẽ trang trí nĩi riêng, giúp học sinh phát huy tính tích cực học tập, tự suy nghĩ, sáng tạo tìm tịi….phần nào đạt mục tiêu của chương trình đổi mới Qua thực tế giảng dạy bản thân đã học tập, tìm tịi và rút
ra một số kinh nghiệm nhằm giúp học sinh THCS học tốt phân mơn vẽ trang trí
3.Phạm vi nghiên cứu của đề tài:
Được phân cơng giảng dạy mơn mĩ thuật ở các khối 6,7,8,9 ở trường TH-THCS Mỹ Xương, tơi đã chọn nghiên cứu đề tài với mục tiêu nhằm cải tiến phương pháp dạy và học, qua đĩ áp dụng vào thực tế nâng cao chất lượng và hiệu quả giảng dạy phân mơn vẽ trang trí
B.PHÂN NỘI DUNG:
I Cơ sở lý luận:
Dạy học Mĩ thuật trong trường phổ thơng, nhằm giáo dục thẩm mĩ cho học sinh, tạo điều kiện cho các em tiếp xúc làm quen với cái đẹp của thiên nhiên , của tác phảm mĩ thuật, trên cơ sơ đĩ thưởng thức cái đẹp ,đồng thời tạo ra cái đẹp bằng khả năng và sự hứng thú của mình phục vụ cho cơng việc học tập và sinh hoạt hằng ngày Mơn mĩ thuật trong trường tiểu học, khơng phải là đào tạo
Trang 4người chuyên làm nghề mĩ thuật mà đào tạo ra những người biết thưởng thức cái hay, cái đẹp, gĩp phần tạo dựng mơi trường thẩm mĩ cho xã hội
Qua quá trình học phân môn mĩ thuật giáo dục thẩm mĩ cho học sinh qua các bài rất cụ thể, tạo điều kiện cho các em nhận ra cái đẹp của đối tượng dù là đơn giản nhất (cái lá, cái bình, đường diềm… ) qua bố cục, đường nét, hình mảng, hình khối, màu sắc và tương quan đậm nhạt Có thể những bài đầu, hoặc một bộ phận học sinh không thể hiện được ra bài vẽ của mình, xong các em hiểu thế nào là đẹp Điều đó rất quan trọng, bởi các em sẽ là người thưởng thức, biết nhận ra cái đẹp, biết phân tích đánh giá và vận dụng cái đẹp vào cuộc sống Biết thưởng thức cái hay, cái đẹp sẽ thúc đẩy, tác động đến những người làm ra cái đẹp, sáng tạo không ngừng để có những sản phẩm đẹp cho xã hội
Thơng qua mơn mĩ thuật nói chung, phân môn vẽ trang trí nói riêng , các em ứng dụng vào thực tế, tự làm đẹp bản thân và làm đẹp cuộc sống
Khi học tốt phân mơn vẽ trang trí, sẽ cung cấp một số kiến thức cần thiết để học tốt hơn các phân mơn khác như Tốn, Địa….Qua học phân mơn vẽ trang trí này giúp các em nhận biết được màu, biết pha màu và vẽ màu
Ngồi ra, trong quá trình học trang trí các em dần ý thức tơn trọng, giữ gìn vốn truyền thống văn hố dân tộc
Trên những cơ sở đã nêu, tơi đã đề ra những giải pháp cho việc dạy và học
III Thực trạng và các mâu thuẩn:
Qua thực tế dạy mơn mĩ thuật ở trường TH- THCS Mỹ Xương, từ năm
2010 đến nay, tơi nhận thấy đa số học sinh chưa đạt hiệu quả cao phân mơn vẽ trang trí Các em chưa thực hành tốt bài tập về: sắp xếp hình mảng, chọn họa tiết, chọn màu và vẽ màu Do đĩ các em cũng chưa cĩ khả năng “làm đẹp” trường lớp, gĩc học tập ở nhà ….Mà mục tiêu của nghành là giáo dục tồn diện cho học sinh trong đĩ cĩ giáo dục thẩm mĩ, gĩp phần trong giáo dục thẩm mĩ ở học sinh cấp THCS phải kể đến bộ mơn mĩ thuật Trước khi áp dụng sáng kiến
Trang 5kinh nghiệm bản thân còn gặp một số khó khăn khi dạy phân môn vẽ trang trí như :
Một số học sinh chưa chuẩn bị đầy đủ dung cụ học vẽ: bút chì, màu, giấy vẽ…
Hầu như học sinh chưa nhận thấy tầm quan trọng khi học môn mĩ thuật, xem đây là một môn phụ nên các em chưa chuẩn bị tốt dụng cụ học tập: giấy vẽ, bút chì, màu …., trường học thì chưa có phòng chức năng riêng, đồ dùng dạy học ở trên cấp về chưa đầy đủ, và chưa đáp ứng đầy đủ
Mặt khác còn một thực trạng nữa là mức độ tiếp thu của các em còn hạn chế trong khi thời lượng dành cho môn học này lại quá ít, cũng như thời gian rèn luyện thực hành còn hạn chế
Đối với sách giáo khoa đã gần gũi với cuộc sống phù hợp với cuộc sống hằng ngày và sát với nhu cầu hứng thú của các em, song qua các bài giảng và tiếp xúc với các em trong các tiết học thì tôi luôn nghĩ làm thế nào để việc dạy
và học nâng cao hơn sáng tạo hơn, để học sinh vừa thích thú vừa hiểu bài, kết quả bài đạt chất lượng cao hơn
Bất cứ người giáo viên nào cũng rất mong muốn học mình hiểu bài một cách nhanh nhất, từ đó các em có thể vận dụng những kiến thức đã học vào thực
tế Muốn được như vậy thì chúng ta cần phải đổi mới phương pháp giảng dạy, sau cho mỗi tiết học các em điều hứng thú học và phát huy tính tích cực, sáng tạo và nhớ bài, hoàn thành bài tập tại lớp tốt
Thời gian tiết học còn hạn chế về việc thực hành Đối với phân môn vẽ trang trí thì các em cần nắm được cách sắp xếp hình mảng, cách chọn họa tiết, chọn và vẽ màu… do đó giáo viên phải chuẩn bị cung cấp kiến thức chính xác với nội dung bài học , đổi mới phương pháp dạy và học phù hợp với từng đối tượng học sinh
Giáo viên thường xuyên trao đổi kinh nghiệm với giáo viên trong tổ bộ môn, qua những tiết thao giảng hội giảng, để trao dồi kiến thức, kĩ năng nhằm nâng cao tay nghề
IV CÁC BIỆN PHÁP CỤ THỂ:
Trang 63.1 Quá trình thực hiện giải pháp:
Đầu năm học 2011-2012, tơi đã lâp kế hoạch tập trung đề ra phương pháp nâng cao chất lượng phân mơn vẽ trang trí ở các khối 6,7,8,9
3.1.1 Các bước tiến hành thử nghiệm:
Để chuẩn bị cho tiết dạy vẽ trang trí :
+Vai trị của người giáo viên là phải biết vận dụng các hình thức dạy học
mĩ thuật để giáo dục thẩm mĩ cho học sinh
+Trong giờ học trang trí cần phải:
+ Nghiên cứu nội dung bài, xác định vị trí, mục tiêu, chuẩn kiến thức và
kỹ năng cần đạt để soạn giáo án cĩ chất lượng
+ Xác định mục tiêu bài học:
_ Xác định mục tiêu của bài học là việc làm hết sức cần thiết đối với giáo viên khi chuẩn bị bài dạy Mục tiêu xác định chung chung không cụ thể sẽ làm cho chúng ta khó đánh giá kết quả học tập của học sinh Mục tiêu càng cụ thể thì sẽ càng thuận lợi trong việc đánh giá kết quả
+ Chuẩn bị đồ dùng dạy học :
_ Chuẩn bị đồ dùng của giáo viên là tranh ảnh, tranh minh họa, mẫu thật, bài vẽ của học sinh khóa trước, tranh vẽ mô phỏng các bước tiến hành bài vẽ
+ Phải cĩ nhiều tranh vẽ khác nhau về bố cục màu sắc để học sinh thấy được sự phong phú
+ Gợi ý để học sinh suy nghĩ thêm bớt họa tiết chuyển cách sắp xếp tơ màu hoặc đậm nhạt khác nhau
+ Lựa chọn phương pháp phù hợp với học sinh và nội dung bài
Cách tổ chức đánh giá: tổ chức cho học sinh tham gia đánh giá bài học Bài học được dán lên bảng, giáo viên yêu cầu học sinh nhận xét kết quả bài học của mình và của bạn dựa theo yêu cầu của giáo viên Sau đó giáo viên đưa ra ý kiến đánh giá nhận xét kết quả của từng học sinh,cách nhận xét
Trang 7mang tính tích cực, khuyến khích học sinh cố gắng cho bài học sau đạt kết quả tốt hơn Không nên phê bình gay gắt làm mất hứng thú học tập của học sinh… Cuối mỗi bài học nên dặn dò học sinh làm bài tập về nhà và chuẩn bị cho bài học sau
Về học sinh:
+ Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ cho tiết học vẽ trang trí như: Vở vẽ, ( giấy vẽ), bút chì, tẩy, màu, thước, compa…
+ Sưu tầm, quan sát những bài mẫu đẹp trong sách báo( nếu cĩ)
Ngồi những chuẩn bị cụ thể trên, giáo viên cần trang bị cho mình và học sinh về kiến thức liên quan đến mơn học
Ví dụ:
Để học sinh nhận biết chính xác về sắp xếp họa tiết, cần chuẩn bị một số tranh minh họa
- Nhắc lại
- Đối xứng
Trang 8- Xen kẻ
- Tự do
Trang 9Bản thân giáo viên luơn tự rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, để cĩ khả năng vẽ mẫu chính xác cho học sinh quan sát Vì giáo viên dạy Mĩ thuật, cĩ thể xem như
“ dụng cụ trực quan” sinh động nhất
3.1.2 Các phương pháp sử dụng:
- Phương pháp trực quan : Mĩ thuật là môn học trực quan, đối tượng của môn mĩ thuật thường thì có thể thấy, sờ được, có hình, có khối , có màu sắc
Dạy học nói chung và dạy mĩ thuật nói riêng thường dạy bằng trực quan bao giờ cũng mang lại hiệu quả cao Với mĩ thuật, tất cả các loại bài học đều sử dụng đồ dùng dạy học Bao gồm: những gì có thực, như các đồ vật , hoa,…tranh ảnh , bài vẽ ……
Nói đến phương pháp trực quan tức là đề cập tới cách dạy sao cho học sinh thấy ngay thấy một cách rõ ràng, cụ thể để các em hiểu nhanh hơn, nhớ lâu
Khi sử dụng phương pháp trực quan cần lưu ý:
Phân loại đồ dùng phù hợp với nội dung bài học Thí dụ: đồ dùng dạy học để giới thiệu khái niệm hay để làm phong phú nội dung, để gợi ý suy nghĩ hay tìm tòi, sáng tạo( về bố cục, hình vẽ,…)
- Phương pháp gợi mở: Thường được thực hiện khi dạy lý thuyết và hướng dẫn thực hành, dùng câu hỏi kết hợp với việc chỉ ra trên đối tượng thực
tế ( mẫu vẽ , hình minh họa…)
- Phương pháp vấn đáp: Theo cách hiểu thông thường thì vấn hỏi, đáp là trả lời Vấn đáp là hỏi và trả lời Khi dạy học giáo viên thường nêu câu hỏi cho học sinh suy nghĩ và trả lời nội dung bài học Khi câu được đặc ra tất cả học sinh phải suy nghĩ, phải tìm kiếm lựa chọn cách trả lời – lựa chọn nội dung, điều đó rất có lợi, bởi nó gây cho các em thói quen suy nghĩ trước
Trang 10Qua cađu trạ lôøi cụa hóc sinh, giaùo vieđn ñaõ phaăn naøo thaây ñöôïc khạ naíng hóc sinh, keât quạ baøi dáy, töø ñoù giaùo vieđn cụng coâ, boơ sung cho noôi dung ñaăy ñụ vaø hoaøn chưnh hôn
- Phöông phaùp quan saùt: quan saùt töø caùi chung ñeân caùi rieđng, töø toơng theơ ñeẫn chi tieât, töø bao quaùt ñeân phöùc táp Khi quan saùt caăn ñoâi chieâu, so saùnh ñeơ ruùt ra nhaôn xeùt ñuùng, chuaơn xaùc
- Phương phâp lăm mẫu: giâo viín vẽ mẫu trín bảng lớp
- Phương phâp “luyện tập - thực hănh” :
Luyeôn taôp ñeơ cụng coâ kieân thöùc, trong giôø thöïc haønh giaùo vieđn caăn
Quan saùt vaø phaùt hieôn nhöõng thieâu soùt chung vaø boơ sung, uoân naĩn kòp thôøi cho cạ lôùp
Chư ra nhöõng gì chöa oơn baøi veõ cụa hóc sinh gôïi yù ñeơ hóc sinh thaây ñöôïc
- Phương phâp trò chơi: học sinh được củng cố khắc sđu nội dung băi vừa học Phöông phaùp naøy táo höùng thuù, kích thích trí töôûng töôïng saùng táo
VD: Trò chơi sắp xếp mảng hình, sắp xếp họa tiết…
* Trò chơi sắp xếp họa tiết âp dụng cho băi trang trí hình chữ nhật:
Trang 11Đáp án:
Có thể kết hợp trò chơi trong một số bài học nhằm củng cố kiến thức hoặc kỷ năng cho học sinh Có thể tổ chức trò chơi thi đua giữa các nhóm Trò chơi không những kích thích tính học tập học sinh mà còn tạo môi trường học tập vui vẻ thân ái đoàn kết giữa học sinh với học sinh, giữa giáo viên với học sinh
Tổ chức trò chơi có thể ở đầu tiết học để gây hứng thú, dẫn dắt học sinh vào tiết học mới, cũng có thể tổ chức trò chơi vào giữa tiết học để củng cố lại phần hướng dẫn, hoặc có thể tổ chức vào cuối tiết học để củng cố lại bài dạy
3.1.3 Biện pháp xử lý:
Do đặt thù của phân mơn vẽ trang trí, cũng như các phân mơn khác:
Tiến hành bài vẽ từ đầu đến khi kết thúc phải qua quá trình quan sát, phân tích phán đốn, so sánh, khái quát…Để thực hiện được điều này, trong giờ học vẽ trang trí giáo viên và học sinh cần phải: