Lịch sử địa phương (LSĐP) là một bộ phận hợp thành lịch sử dân tộc, làm phong phú, sáng tỏ thêm cho lịch sử dân tộc. Việc giảng dạy LSĐP không chỉ giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn kiến thức lịch sử dân tộc mà quan trọng hơn là góp phần trực tiếp hình thành, bồi dưỡng cho học sinh (HS) tình yêu quê hương cội nguồn của lòng yêu nước. Từ nhiều năm nay, thực hiện chương trình giảng dạy của Bộ Giáo dục Đào tạo, hầu hết các địa phương đã biên soạn Tài liệu Lịch sử địa phương nhằm phục vụ cho việc giảng dạy bộ môn trong trường phổ thông. Nguồn tài liệu lịch sử địa phương, với những loại hình đa dạng, phong phú, sinh động, là cơ sở cho học sinh hiểu được những biểu tượng lịch sử và các khái niệm, các sự kiện, hiện tượng được đúc kết ở các bài. Góp phần giáo dục tinh thần yêu nước, tinh thần quốc tế vô sản cho thế hệ trẻ. Mọi sự kiện xảy ra trên quê hương, trên đất nước chúng ta trực tiếp hay gián tiếp quan hệ với sự phát triển chung của lịch sử dân tộc khác, hình thành quy luật phát triển chung của thế giới. Điều này sẽ giáo dục học sinh tính nhân văn và ý thức nghĩa vụ quốc tế đúng đắn. Góp phần rèn luyện những kĩ năng, thói quen, đặc biệt là phương pháp thực tiễn. Từ đó, góp phần hình thành ở học sinh phương pháp nghiên cứu khoa học, biết vận đụng kiến thức vào cuộc sống. Hiện nay, ở hầu hết các nhà trường phổ thông việc giảng dạy LSĐP được tiến hành chủ yếu trong các tiết học chính khóa trên lớp theo phân phối chương trình đã quy định. Trước đó, giáo viên (GV) cho HS về nhà tự tìm tư liệu (GV giới thiệu sách tham khảo, trang website,... cho HS tìm kiếm thông tin). Sau đó, khi đến tiết học, HS sẽ trình bày nội dung đã sưu tầm, chọn lọc. GV hướng dẫn, chỉnh sửa, bổ sung, kết luận về nội dung LSĐP được học. Đặc biệt, GV sẽ sử dụng tối đa phương pháp kể chuyện, miêu tả nhân vật lịch sử, tường thuật các trận đánh, các sự kiện lịch sử nổi bật của địa phương để tạo biểu tượng lịch sử và thông qua đó bồi dưỡng lòng tự hào, tình yêu quê hương đất nước và hứng thú học tập lịch sử của HS. Nhiều sự kiện, nhân vật lịch sử mà các em được học đã gần gũi, thân quen, gắn bó qua các hoạt động xã hội khác (tham gia các cuộc thi, tham gia lễ hội, kỷ niệm ngày truyền thống). Từ đó, các em đã nắm bắt và hiểu bài khá nhanh. Điều đặc biệt, các em đã biết thêm những nhân vật, sự kiện lịch sử tiêu biếu ở ngay tại địa phương, làng xóm của mình tưởng như rất bình thường nhưng đã trở thành niềm tự hào của cả tỉnh, cả dân tộc, vang vọng khắp năm châu bốn bể. Đây chính là điêu kiện rất thuận lợi để đẩy mạnh công tác giáo dục truyền thống cách mạng địa phương. Tuy nhiên, để phong phú thêm cho bài giảng của mình, kích thích sự tích cực học tập ở học sinh, một phương pháp hữu hiệu nhất là giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, đặc biệt thiết kế các bài giảng có sử dụng tranh, ảnh, bản đồ, lược đồ hoặc phim, âm thanh......Trong khuôn khổ của đề tài tôi mạnh dạn ứng dụng những kinh nghiệm của các bạn đồng nghiệp (những kinh nghiệm đã được công nhận) vào việc thiết kế bài giảng điện tử phục vụ việc dạy học Lịch sử địa phương chương trình THCS. Cụ thể, tôi ứng dụng kinh nghiệm xử lý ảnh, phim và âm thanh của giáo viên Nguyên Minh Phương (trong SKKN “Kỹ thuật chỉnh sửa ảnh trên Microsoft Office Picture Manager, xử lý phim và âm thanh với Windows Movie Maker và tạo ô gõ chữ khi đang trình chiếu giáo án trên Power Point” ); Kinh nghiệm xử lí hình ảnh, đoạn phim đưa vào bài soạn giảng bằng chương trình MS PowerPoint của giáo viên Trần Trung Dũng (trong SKKN “Một số kỹ năng xử lí hình ảnh, đoạn phim trong soạn giảng bằng chương trình MS PowerPoint); đồng thời ứng dụng một số kỹ năng xử lý phim, ảnh, âm thanh ở một số tài liệu, trang mạng Internet Xuất phát từ lý do trên, tôi tập chung nghiên cứu và ứng dụng kinh nghiệm xử lý ảnh, phim và âm thanh vào thiết kế giáo án điện tử trong dạy học Lịch sử địa phương.
Trang 1Phần 1: MỞ ĐẦU
I TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Từ thời cổ đại, Xi-xê-rông - một chính trị gia nổi tiếng của Rô- ma cổ đã
nói: “Lịch sử là thầy dạy của cuộc sống” Chính vì lẽ đó, sự hiểu biết về lịch sử
dân tộc còn bao hàm cả sự am tường cần thiết về lịch sử địa phương, hiểu biết
về quê hương, xứ sở, nơi chôn rau cắt rốn của mình Hiểu từ mối quan hệ giữa
lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc Các nhà sử học xưa đã nói: "Sử để ghi chép việc, mà việc thì hay hoặc dở đều làm gương răn dạy cho đời sau" Không những vậy, các nước ngày xưa nước nào cũng đều có sử và "Sử phải tỏ rõ được sự phải-trái công bằng, yêu ghét, vì lời khen của Sử còn vinh dự hơn áo đẹp của vua ban, lời chê của Sử còn nghiêm khắc hơn búa rìu, Sử thực sự là cái cân, cái gương của muôn đời" Xuất phát từ những ý nghĩa to lớn trên, tôi muốn góp thêm một tiếng nói vào việc giảng dạy Lịch sử đặc biệt phần Lịch sử địa
phương
II - LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Lịch sử địa phương (LSĐP) là một bộ phận hợp thành lịch sử dân tộc, làmphong phú, sáng tỏ thêm cho lịch sử dân tộc Việc giảng dạy LSĐP không chỉgiúp học sinh hiểu sâu sắc hơn kiến thức lịch sử dân tộc mà quan trọng hơn làgóp phần trực tiếp hình thành, bồi dưỡng cho học sinh (HS) tình yêu quê hương
- cội nguồn của lòng yêu nước
Từ nhiều năm nay, thực hiện chương trình giảng dạy của Bộ Giáo dục Đào tạo, hầu hết các địa phương đã biên soạn Tài liệu Lịch sử địa phương nhằmphục vụ cho việc giảng dạy bộ môn trong trường phổ thông Nguồn tài liệu lịch
-sử địa phương, với những loại hình đa dạng, phong phú, sinh động, là cơ sở chohọc sinh hiểu được những biểu tượng lịch sử và các khái niệm, các sự kiện, hiệntượng được đúc kết ở các bài Góp phần giáo dục tinh thần yêu nước, tinh thầnquốc tế vô sản cho thế hệ trẻ Mọi sự kiện xảy ra trên quê hương, trên đất nướcchúng ta trực tiếp hay gián tiếp quan hệ với sự phát triển chung của lịch sử dântộc khác, hình thành quy luật phát triển chung của thế giới Điều này sẽ giáo dụchọc sinh tính nhân văn và ý thức nghĩa vụ quốc tế đúng đắn Góp phần rèn luyệnnhững kĩ năng, thói quen, đặc biệt là phương pháp thực tiễn Từ đó, góp phầnhình thành ở học sinh phương pháp nghiên cứu khoa học, biết vận đụng kiếnthức vào cuộc sống
Trang 2Hiện nay, ở hầu hết các nhà trường phổ thông việc giảng dạy LSĐPđược tiến hành chủ yếu trong các tiết học chính khóa trên lớp theo phân phốichương trình đã quy định Trước đó, giáo viên (GV) cho HS về nhà tự tìm tưliệu (GV giới thiệu sách tham khảo, trang website, cho HS tìm kiếm thôngtin) Sau đó, khi đến tiết học, HS sẽ trình bày nội dung đã sưu tầm, chọn lọc GVhướng dẫn, chỉnh sửa, bổ sung, kết luận về nội dung LSĐP được học Đặc biệt,
GV sẽ sử dụng tối đa phương pháp kể chuyện, miêu tả nhân vật lịch sử, tườngthuật các trận đánh, các sự kiện lịch sử nổi bật của địa phương để tạo biểu tượnglịch sử và thông qua đó bồi dưỡng lòng tự hào, tình yêu quê hương đất nước vàhứng thú học tập lịch sử của HS Nhiều sự kiện, nhân vật lịch sử mà các emđược học đã gần gũi, thân quen, gắn bó qua các hoạt động xã hội khác (tham giacác cuộc thi, tham gia lễ hội, kỷ niệm ngày truyền thống) Từ đó, các em đã nắmbắt và hiểu bài khá nhanh Điều đặc biệt, các em đã biết thêm những nhân vật,
sự kiện lịch sử tiêu biếu ở ngay tại địa phương, làng xóm của mình tưởng nhưrất bình thường nhưng đã trở thành niềm tự hào của cả tỉnh, cả dân tộc, vangvọng khắp năm châu bốn bể Đây chính là điêu kiện rất thuận lợi để đẩy mạnhcông tác giáo dục truyền thống cách mạng địa phương
Tuy nhiên, để phong phú thêm cho bài giảng của mình, kích thích sự tíchcực học tập ở học sinh, một phương pháp hữu hiệu nhất là giáo viên ứng dụngcông nghệ thông tin vào giảng dạy, đặc biệt thiết kế các bài giảng có sử dụngtranh, ảnh, bản đồ, lược đồ hoặc phim, âm thanh Trong khuôn khổ của đề tàitôi mạnh dạn ứng dụng những kinh nghiệm của các bạn đồng nghiệp (nhữngkinh nghiệm đã được công nhận) vào việc thiết kế bài giảng điện tử phục vụ việcdạy học Lịch sử địa phương chương trình THCS Cụ thể, tôi ứng dụng kinhnghiệm xử lý ảnh, phim và âm thanh của giáo viên Nguyên Minh Phương (trong
SKKN “Kỹ thuật chỉnh sửa ảnh trên Microsoft Office Picture Manager, xử lý phim và âm thanh với Windows Movie Maker và tạo ô gõ chữ khi đang trình chiếu giáo án trên Power Point” ); Kinh nghiệm xử lí hình ảnh, đoạn phim đưa
vào bài soạn giảng bằng chương trình MS PowerPoint của giáo viên Trần Trung
Dũng (trong SKKN “Một số kỹ năng xử lí hình ảnh, đoạn phim trong soạn giảng bằng chương trình MS PowerPoint"); đồng thời ứng dụng một số kỹ năng
xử lý phim, ảnh, âm thanh ở một số tài liệu, trang mạng Internet
Trang 3Xuất phát từ lý do trên, tôi tập chung nghiên cứu và ứng dụng kinh nghiệm xử lý ảnh, phim và âm thanh vào thiết kế giáo án điện tử trong dạy học Lịch sử địa phương Kim Thành.
III - PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG ÁP DỤNG
- Thực trạng dạy- học lịch sử địa phương của Giáo viên và HS ở trườngTHCS trên địa bàn huyện nhà
- Tất cả đối tượng học sinh THCS từ lớp 6 đến lớp 8
IV - MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu thực trạng dạy học môn Lịch sử, phần Lịch sử địa phươnghuyện Kim Thành, từ đó tìm ra phương pháp dạy học theo hướng tích cực đểgiảm bớt sự khô khan trong giờ học và đưa ra phương pháp bổ trợ nhằm kíchthích sự hứng thú trong học tập ở các em
- Nghiên cứu một số kinh nghiệm xử lí ảnh xử lý ảnh với Office PictureManager và xử lí âm thanh, phim với Windows Movie Maker của một số tài liệu
và SKKN của một số bạn đồng nghiệp như: “Kỹ thuật chỉnh sửa ảnh trên Microsoft Office Picture Manager, xử lý phim và âm thanh với Windows Movie Maker và tạo ô gõ chữ khi đang trình chiếu giáo án trên Power Point” của giáo viên Nguyễn Minh Phương, SKKN “Một số kỹ năng xử lí hình ảnh, đoạn phim trong soạn giảng bằng chương trình MS PowerPoint” của giáo viên Trần Trung
Dũng Từ việc nghiên cứu nôi dung trên, giáo viên ứng dụng các kinh nghiệm
đó vào việc thiết kế bài giảng điện tử Đưa ra những ứng dụng trong CNTT vàodạy học Để giúp học sinh ham hiểu biết và đam mê tiết học Lịch sử địa phương.Đồng thời giúp các em hiểu hơn về Lịch sử địa phương, các em thêm yêu thêmquý về quê hương đất nước mình
V - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Xuất phát từ tình hình thực tiến của địa phương và phương pháp dạy học
bộ môn, tôi lựa chọn các nhóm phương pháp sau để hoàn thiện đề tài:
1 Nghiên cứu lý thuyết.
Để viết sáng kiến này tôi đã tiến hành nghiên cứu các tài liệu có liên quanđến đề tài gồm:
- Các Nghị quyết của Đảng về phương hướng phát triển giáo dục, cáccông văn, chỉ thị, nghị quyết của Bộ Giáo dục và Đào tạo về phương pháp đổimới giáo dục của ngành
Trang 4- Các tạp chí, báo, các tài liệu khoa học về đổi mới phương pháp dạy họctheo hướng tích cực lấy học sinh làm trung tâm Các sách, báo, tài liệu về ứngdụng công nghệ thông tin vào soạn giảng giáo án điện tử.
- Nghiên cứu lý luận về việc xử lý ảnh, phim, âm thanh trong SKKN củacác bạn đồng nghiệp, của tài liệu trên mạng Inernet,
- Các tài liệu liên quan đến Lịch sử địa phương Đặc biệt tôi sử dụng bộphim do đơn vị trường bạn làm sáng tạo kĩ thuật bộ môn Lịch sử đã đạt giải Ccấp huyện
2 Quan sát sư phạm
- Tôi kết hợp quan sát điều tra thực trạng dạy học của giáo viên bằng các
dự giờ, phỏng vấn giáo viên, trao đổi với tổ chuyên môn ở cùng trường, cùnghuyện và các huyện bạn với quan sát điều tra ý thức học tập của học sinh bằngcách dự giờ nhiều lớp, đặc biệt trò chuyện với học sinh
3 Thực nghiệm sư phạm
- Tôi đã tiến hành dạy thực nghiệm tại các lớp học về chương trình Lịch
sử địa phương trong năm học 2012- 2013 Sau khi dạy thực nghiệm tôi đã tiếnhành đánh giá và tự rút ra kết luận để đối chiếu giữa các phương pháp dạy họckhác nhau, từ đó rút ra phương pháp phù hợp nhất
VI - ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Qua thực tế nhiều năm giảng dạy, tôi nhận thấy rằng: Đa số học sinh chưahiểu và đam mê về lịch sử dân tộc nói chung và Lịch sử địa phương nói riêng.Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên có rất nhiều từ nguyên nhân chủ quan đếnnhững nguyên nhân khách quan Nhưng nguyên nhân cơ bản nhất vẫn là do bài
giảng của giáo viên chưa có sức cuốn hút, chưa hay, chưa sinh động Vì vậy, để
cho bài giảng của giáo viên thu hút được học sinh ngoài những kiến thức cơ bảncần có thì một trong những vấn đề cơ bản nhất là bài giảng phải có tranh, ảnh,
âm thanh thậm chí là những thước phim nhỏ So với các SKKN của các bạnđồng nghiệp, trong đề tài này tôi đã tiến hành ứng dụng phối kết hợp các phươngpháp nhằm xử lý ảnh, phim, âm thanh nhanh nhất Từ những tư liệu đã xử lýđược tôi tiến hành thiết kế giáo án điện tử phù hợp đặc trưng bộ môn giảng dạy.Đồng thời khắc phục các lỗi nhỏ trong thiết kế giáo án của các đồng nghiệp đãnêu trong SKKN nghiệm của mình để thiết kế giáo án được hay hơn, sinh độnghơn
Trang 5Phần 2: NỘI DUNG
I- CƠ SỞ LÝ LUẬN
Báo cáo Chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII tại Đại
hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX (tháng 4 năm 2001) nêu rõ "Tiếp tục nâng cao chất luợng giáo dục toàn dân, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý giáo dục; thực hiện tiêu chuẩn hóa, hiện đại hóa xã hội" Như vậy, việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, dạy các
bộ môn nói riêng đòi hỏi phải thực hiện tốt mối quan hệ giữa mục tiêu, nội dung
và đổi mới phương pháp dạy học Lịch sử ở trường Trung học cơ sở hiện nay làmột vấn đề lớn, thu hút sự quan tâm không chỉ của những người làm công tácgiảng dạy mà ngay cả ở các cấp, các ngành ở Trung ương và địa phương
Theo Luật giáo dục đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam khóa X thông qua ngày 02 tháng 12 năm 1998 thì "Mục tiêu giáo dục đào tạo là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, có tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc " Vậy phải
định hướng đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS theo luật giáo dục là:Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo ở HS; Bồi dưỡng phương pháp
tự học; Rèn kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn;Tác động đến tình cảm,đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS Bốn định huớng này có liên quanchặt chẽ, trong đó định hướng đầu tiên là căn bản
Quán triệt về tính tích cực của HS trong quá trình học tập lịch sử thìtrong một giờ học lịch sử địa phương, để phát huy tính tích cực của HS, đòi hỏingười giáo viên phải kết hợp nhiều phương pháp trong một giờ học để gây sựchú ý và hứng thú cho HS Trong đó Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) màđặc biệt việc sử dụng giáo án điện tử mặc dù còn nhiều điểm mơ hồ với nhiềuquan điểm khác nhau cũng như còn nhiều khó khăn xuất phát từ chủ quan lẫnkhách quan trong giảng dạy Tuy nhiên, đó là một xu thế tất yếu trong quá trìnhhội nhập và phát triển của giáo dục nước nhà với giáo dục quốc tế và thực hiệncác mục tiêu giáo dục của Đảng và Nhà nước ta trong thời đại mới Xuất phát từcác văn bản chỉ đạo của Đảng và Nhà nước nhất là Chỉ thị số 29/2001 của BGD
Trang 6& ĐT về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng thông tin trong ngành giáo
dục giai đoạn 2001- 2005 nêu rõ: “Công nghệ thông tin và đa phương tiện đã
tạo ra những thay đổi lớn trong hệ thống quản lí giáo dục, trong chuyển tải nội dung chương trình đến người học, thúc đẩy cuộc cách mạng về phương pháp dạy và học”.
Hay chỉ thị số 47/2008 của BGD&ĐT về nhiệm vụ trọng tâm năm học
2008-2009 là: “Năm học đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới quản
lí tài chính và triển khai phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
Trong công văn số 7720 về việc hướng dẫn nhiệm vụ năm học 2008-2009
đối với GDTH của BGD&ĐT đã nhấn mạnh 1 trong 8 nhiệm vụ cụ thể là: “Đẩy
mạnh ứng dụng thông tin trong quản lí và trong dạy học”.
Năm học 2012 – 2013 tiếp tục là năm học được toàn ngành Giáo dục xácđịnh là năm học ứng dụng có hiệu quả hơn cả về số lượng lẫn chất lượng các bàigiảng điện tử Ứng dụng CNTT mà cụ thể là sử dụng giáo án điện tử không thểthay thế hoàn toàn cho phương pháp giảng dạy truyền thống, nhưng yếu tố trựcquan của nó có khả năng hỗ trợ cho những bài giảng được mở rộng và trở nênsinh động hơn Có thể nói, giáo án điện tử rất thuận lợi cho giáo viên trong quátrình soạn bài, bởi có thể lưu lại và dễ dàng bổ sung, chỉnh sửa các nội dung, cậpnhật hoá kiến thức ở bất cứ mục nào, đoạn nào trong bài giảng Trong giờ họcgiáo án điện tử sẽ giúp các giáo viên rút ngắn rất nhiều thời gian viết bảng, do
đó tăng thời gian cho việc diễn giải, cho ví dụ, thảo luận nhóm, trao đổi làm bàitập… Công cụ này cũng giúp cho không khí học tập trong lớp sôi động và tíchcực hơn, từ đó giúp học sinh tiếp thu bài giảng tốt hơn
Do đó, ngoài trau dồi về kiến thức chuyên môn, người giáo viên cần traudồi cho mình một số kỹ năng thu thập, tìm kiếm tư liệu và xử lý một số đoạnphim, hình ảnh để đưa vào trong bài soạn giảng bằng chương trình MSPowerPoint nhằm tạo ra sự mới lạ, đa dạng, phong phú cho tiết dạy, giúp các emhứng thú học tập hơn, nhớ bài lâu hơn, khắc sâu kiến thức hơn, nâng cao hiệuquả dạy và học
Đây là vấn đề cần thiết, là nội dung chính của đề tài cần đề cập đến
II CƠ SỞ THỰC TIỄN
Trang 7Môn Lịch sử vốn có vị trí, ý nghĩa đối với giáo dục thế hệ trẻ Từ nhữnghiểu biết về quá khứ, học sinh hiểu rõ truyền thống dân tộc Tự hào với nhữngthành tựu dựng nước của tổ tiên, xác định vị trí trong hiện tại, có thái độ đúngvới sự phát triển hợp qui luật của tương lai Lòng yêu quê hương là biểu hiệnquan trọng nhất của lòng yêu nước chân chính Từ thuở bé thơ mỗi chúng ta đềubiết về con người, cảnh vật, quá khứ nơi chôn rau, cắt rốn của mình Những câuhát ru, những câu chuyện cổ tích của bà, mẹ, chị mà một phần không nhỏ nói vềquê hương, đã sớm in sâu vào tâm trí trẻ em, làm tăng thêm lòng yêu quê da diết
và là tri thức ban đầu về quê hương
Các tiết học về địa phương ở bậc THCS, trong đó có những tiết lịch sử địaphương có ý nghĩa quan trọng đối với việc cung cấp, bổ sung những kiến thứckhoa học về tự nhiên, xã hội của quê hương trên mọi lĩnh vực Tiếc rằng, trongnhiều năm qua những tiết học về địa phương chưa được chú trọng, thậm chí cótrường còn xem là giờ phụ có thể dạy, hoặc bỏ qua.Và do quan niệm khác nhaunên nhiều người chưa coi trọng lịch sử địa phương mặc dù trong chương trìnhdạy môn lịch sử không thể thiếu mảng kiến thức này Đây không chỉ là thiếu sótcủa người dạy mà còn là một thiệt thòi cho HS khi muốn tìm hiểu về lịch sử củadân tộc, quê hương
Ở nước ta, việc nghiên cứu lịch sử địa phương, với tư cách là một ngànhkhoa học được bắt đầu từ sau ngày hoà bình lập lại ở miền Bắc Từ sau ngàymiền Nam giải phóng, công tác này được tiến hành trên phạm vi cả nước Hầuhết các tỉnh đã biên soạn được lịch sử của tỉnh và kể cả huyện, xã Tỉnh HảiDương chúng ta cũng đã được một số tác giả như: Tăng Bá Hoành, Nguyễn VănTuyên Tuy nhiên, những tài liệu viết về lịch sử về địa phương còn quá ít,sách tham khảo cho giáo viên còn hạn chế
Trong chương trình lịch sử THCS, các tiết lịch sử địa phương có mặt với sốlượng không lớn chỉ có 8 tiết trong cả bốn khối lớp ( 6 (1 tiết), 7(4 tiết), 8(1tiết), 9 (2tiết)) nếu không muốn nói là khiêm tốn Có lẽ vì thế, mà nhiều giáoviên chưa chú trọng, đầu tư vào các tiết dạy chương trình lịch sử địa phươnghoặc có khi còn bỏ qua Đây lại là nội dung mới được đưa vào SGK lịch sửTHCS Cho nên không tránh khỏi những khó khăn cho giáo viên trong việc sưutầm và lựa chọn nội dung dạy- học mang tính địa phương, tổ chức cho học sinh
Trang 8học tập những nội dung mang tính địa phương Vấn đề đặt ra là mỗi giáo viênphải lựa chọn xác định cho mình những nội dung và cách thức học tập phù hợp.
Ở đây, tôi đã áp dụng thành công kinh nghiệm xử lý ảnh, phim, âm thanhcủa các bạn động nghiệp vào việc thiết kế giáo án điện tử nhằm giúp bài giảngthêm sinh động, cuốn hút học sinh
Xuất phát từ cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn trên, trong khuôn khổ của đề
tài, tôi xin trình bày những ứng dụng kinh nghiệm xử lý ảnh, phim, âm thanh vào thiết kế giáo án diện tử trong dạy học Lịch sử địa phương Kim Thành
(một mảng kiến thức rất nhỏ trong kho tàng lịch sử của dân tộc Việt Nam)
III - THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ
Để tìm hiểu thực trạng của việc dạy học phần Lịch sử địa phương trên địabàn huyện nhà, tôi tiến hành dự giờ của các bạn đồng nghiệp ở trường bạn.Đồng thời trao đổi với học sinh sau khi các em đã có một vài tiết học về Lịch sửđịa phương Cụ thể:
1, Dự giờ tiết 31, tuần 16, Lịch sử lớp 7 bài "Quá trình đấu tranh cách mạng tiến lên khởi nghĩa giành chính quyền và củng cố bảo vệ chính quyền, xây dựng chế độ mới, chuẩn bị kháng chiến (1930-1946)" của đồng nghiệp
Nguyễn Văn A, trường THCS X Nội dung bài giảng sơ lược tóm tắt như sau:
* Khởi động: GV giới thiệu bài: Kim Thành là địa phương có truyền
thống cách mạng, sớm tiếp nhận được ảnh hưởng của tư tưởng cách mạng Trong thời kỳ 1930-1945 nhân dân Kim Thành hưởng ứng và tham gia vào các phong trào cách mạng do Đảng lãnh đạo, cùng với cả nước Kim Thành tiến hành Tổng khởi nghĩa tháng Tám giành được chính quyền về tay nhân dân Để hiểu rõ về phong trào cách mạng ở Kim Thành trong giai đoạn 1930 – 1945, chúng ta cùng tìm hiểu bài 2.
* Dạy bài mới.
Hoạt động của GV - HS Nội dung kiến thức
- GV: Nêu vấn đề để dẫn dắt học sinh
tìm hiểu : Sau khi hoàn thành quá trình
xâm lược nước ta (1884), thực dân
Pháp thiết lập bộ máy cai trị và tiến
hành các chính khai thác, bóc lột nhân
dân ta Kim Thành cũng nằm trong
hoàn cảnh ấy
I- Tình hình chính trị, kinh tế, văn hoá xã hội của Kim Thành trước Cáchmạng tháng Tám 1945
1- V chính trề chính trị ị
Huyện(Tri huện)
Trang 9- Hậu quả của chính sách trên ?
- Nêu các chính sách cai trị về văn hóa
- giáo dục của thực dân Pháp ?
- GV nhấn mạnh : Cả huyện thời kỳ đó
có 2 trường là Bất Nạo (Kim Anh) và
Thanh Liên (Cộng Hòa) nhằm đào tạo
người để phục vụ cho Pháp
- Hậu quả của chính cai trị đó ?
- Mục đích cai trị về văn hóa – gáo dục
của Pháp là gì ?
- Khi Nhật nhảy vào Đông Dương cấu
kết với thực dân Pháp, đời sống như
- Đại bộ phận nhân dân Kim thành bịbần cùng hóa
3- Về văn hóa - giáo dục:
- Thi hành chính sách “ngu dân”, hạnchế mở trường học, dung túng, khuyếnkhích các tệ nạn xã hội
- Gần 90% dân số của huyện bị chữ
- Làm xa rời tinh thần đấu tranh củanhân dân ta
- Gây ra thảm cảnh chết đói năm 1945.Nêu con số thống kê : Cả huyện thời
kỳ này có 6200 người chết đói Trong
đó 54 gia đình chết hết không cònngười nào
II- Phong trào đấu tranh của nhân dân Kim Thành tiến tới Tổng khởi nghĩa giành chính quyền
1- Nhân dân Kim Thành hưởng ứng các phong trào cách mạng và phát triển lực lượng trong cao trào cách mạng (1936-1939).
- Nhân dân Kim Thành sớm tiếp nhận
tư tưởng cách mạng và hưởng ứngmạnh mẽ các phong trào yêu nước từphong trào Cần vương đến phong trào
Tổng(Tránh tổng)Tổng
(Tránh tổng)Làng xã(Lý trưởng)
Làng xã( Lý trưởng)
Trang 10- Nhân dân Kim Thành hưởng ứng các
phong trào cách mạng như thế nào ?
- HS đọc tài liệu: Từ chỗ “Kim Thành
có vị trí đến chỗ tạm thời lắng
xuống”
- Nhân dân Kim Thành hưởng ứng và
phát triển lực lượng như thế nào trong
cao trào dân chủ (1936 – 1939) ?
- Năm 1939, chiến tranh thế giới thứ 2
bùng nổ Đảng ta đề ra chủ trương gì để
phù hợp với tình hình mới ?
- Trước chủ trương của Đảng và chỉ
đạo của Xứ ủy Bắc kỳ, phong trào cách
mạng ở Kim Thành diễn ra như thế nào
?
- Tỉnh ủy Lâm thời Hải Dương được
thành lập vào thời gian nào ? Do ai
lãnh đạo ?
- Dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, phong
trào cách mạng Kim Thành phát triển
dị đoan, thành lập các tổ chức dânchủ Ngoài ra, còn đấu tranh
chống bọn cường hào, bá lí áp bức, bóc lột
2- Củng cố phong trào, mở rộng các
tổ chức quần chúng trong phong trào phản đế, thành lập Mặt trận Việt Minh
- 11-1939 Hội nghị lần VI của Trungương Đảng được triệu tập, đề ra chủtrương và nhiệm vụ mới, trong đó cóchủ trương chuyển trọng tâm công tác
và phát triển lực lượng cách mạng ởnông thôn
- Kim Thành nằm trong Liên tỉnh B cónhiêm vụ đảm nhiệm đường dây giaoliên Liên tỉnh B đưa đón cán bộ, vậnchuyển tài liệu mật và vũ khí
- Tháng 6-1940 Tỉnh ủy Lâm thời HảiDương được thành lập do đ/c NguyễnMạnh Hoan làm bí thư
- Cơ sở của Việt Minh phát triển dọcđường 5, đường186, đường 188 Các
cơ sở đều tiến hành tuyên truyền mụcđích, chương trình của Việt Minh, đưatin hoạt động của Việt Minh để gâythanh thế
- Đầu 1942, cơ sở cách mạng ở KimThành phát triển và lan dần đến BấtNạo, Quỳnh Khê, Lai Khê, Tường Vu,Thượng Vũ, Bằng Lai, Phù Tải
Trang 11phát triển ra sao và có những hoạt
3- Cao trào kháng Nhật cứu nước, tiến tới Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945.
a Cao trào kháng Nhật cứu nước.
* Hoàn cảnh.
- Ngày 9/3/1945 Nhật đảo chính Pháp
để độc chiếm Đông Dương
- 12-3-1945 Ban Thường vụ Trungương Đảng phát động cao trào khángNhật cứu nước
- Uy tín của Việt minh được nâng cao
- Chính quyền ta sai của địch hoangmang, lo sợ
b Tổng khởi nghĩa cách mạng tháng Tám năm 1945.
Trang 12- Tỉnh ủy Hải Dương phát động toàn
dân nổi dậy khởi nghĩa giành chính
quyền trong hoàn cảnh nào ?
- GV tường thuật diễn biến Tổng khởi
tháng Tám năm 1945 ở Kim Thành
- Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở
Kim Thành thắng lợi có ý nghĩa như
thế nào ?
họp triển khai kế hoạch giành chính quyền
- 16-8-1945 tri huyện đầu hàng và bàngiao chính quyền cho cách mạng
- 17-8-1945 nhân dân Kim Thành tổchức mít tinh mừng thắng lợi
- Chỉ trong 1 tuần lễ chính quyền cũcủa các xã được thay thế bằng các ủyban nhân dân cách mạng lâm thời
* Ý nghĩa.
- Lật đổ chính quyền tay sai của địch
- Thành lập được chính quyền nhân dân
- Đem lại độc lập, tự do cho nhân dân
* Như vậy qua tiết dự giờ tôi nhận thấy:
- GV chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình kết hợp phát vấn để làm
rõ nội dung kiến thức bài dạy Chính các phương pháp này khiến cho giờ họctrầm, không sinh động Học sinh chỉ giống như một cỗ máy nghe giảng - ghi bài,thụ động tiếp nhận lượng kiến thức mà cô giáo dạy
- Sự chuẩn bị một tiết dạy lịch sử địa phương của giáo viên còn sơ sài nênkhi tổ chức giảng dạy vài lần không thành công, giáo viên lại xem nhẹ nội dungnày
- Hình thức tổ chức dạy và học còn đơn giản, chưa phong phú, chưa đápứng nhu cầu nhận thức của học sinh, chưa kích thích được tính ham hiểu biết vàhứng thú học tập của học sinh, thiếu các bài tập về nhà sưu tầm lịch sử địaphương
2 Trao đổi, khảo nghiệm với học sinh
Sau tiết dạy tôi tiến hành trò chuyện, trao đổi với học sinh để nắm bắtđược tình hình học tập của học sinh Chỉ với một số câu hỏi nhỏ như:
- Sau khi học xong bài học, em biết gì về Lịch sử Kim Thành giai đoạn từ
1930 đến 1946?
Trang 13(Yêu cầu: HS trả lời được về tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa, cao tràokháng Nhật cứu nước, các phong trào phản đế )
- Em có biết chùa Dưỡng Thái không?
(Yêu cầu: HS biết được đây là nơi có đường dây giao liên Liên tỉnh B đạtvăn phòng, có nhiệm vụ đưa đón cán bộ, vận chuyển tài liệu )
- Kể tên một số nơi có phong trào cách mạng diễn ra sôi nổi của huyệnKim Thành trong thời gian này?
(Yêu cầu: HS kể ra được ít nhất 5 địa danh)
Trao đổi với khoảng 20 học sinh ở cả 4 nhóm đối tượng học lực giỏi, khá,trung bình, yếu về những câu hỏi như trên Kết quả đạt được như sau:
Câu hỏi Đạt yêu cầu Không đạt yêu cầu
Đồng thời vẫn với 20 học sinh trên, tôi đưa ra câu hỏi: Em có thích học
Lịch sử địa phương không Tất cả các em đều đồng thanh không thích Khi hỏi
tại sao? Các em đều trả lời không hay, không sinh động
Qua việc trao đổi, khảo nghiệm với học sinh tôi nhận thấy học sinh đềurơi vào tình trạng không thích học phần Lịch sử đại phương Mặc dù đây làmảng kiến thức gần gũi nhất, lại xảy ra trong khoảng thời gian không xa, trênchính mảnh đất quê hương mình Sau tiết học số lượng học sinh hiểu bài là rất ít.Ngay cả những mảng kiến thức dễ nhớ nhất các em cũng không nhớ nổi
Từ thực trạng trên, tôi tiến hành phân tích nguyên nhân và rút ra phươngpháp dạy học thích hợp với học sinh Đó là phải ứng dụng công nghệ thông tin,
đưa tranh, ảnh, âm thanh, phim vào bài giảng sẽ giúp các em thích thú hơn, dễ
nắm bắt được kiến thức hơn
IV ỨNG DỤNG KINH NGHIỆM XỬ LÝ ẢNH, PHIM, ÂM THANH VÀO THIẾT KẾ GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ
1 Tóm tắt các kinh nghiệm xử lý ảnh, phim, âm thanh với các phần mềm ứng dụng
1.1 Xử lý ảnh với Office Picture Manager.
a Khởi động phần mềm Microsoft Office Picture Manager: Nhấp Start\
Programs\ Microsoft Office\ Microsoft Office Tool\ Microsoft Office PictureManager