Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện việc chi trả dịch vụ môi trường rừng từ thủy điện tại tỉnh quảng nam

ng Tùng Hoa và TS.

B GIÁO D C VÀ ÀO T O B NÔNG NGHI P VÀ PTNT

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là đ tài nghiên c u c a riêng tôi Các s li u đ c

s d ng trong lu n v n là trung th c, có ngu n g c rõ ràng Các k t qu nghiên

c u trong lu n v n ch a t ng đ c ai nghiên c u và công b trong b t c công trình khoa h c và b o v h c v nào

Tôi xin cam đoan r ng m i vi c giúp đ cho vi c th c hi n lu n v n này đã

đ c c m n và các thông tin, s li u trích d n trong lu n v n đã đ c ch rõ ngu n g c

Hà N i, ngày 09 tháng 11 n m 2014

Tác gi lu n v n

Hoàng Tr ng Phúc

L I C M N

Trong quá trình nghiên c u, th c hi n b n lu n v n này, tác gi đã nh n

đ c s quan tâm giúp đ nhi t tình c a các th y giáo, cô giáo Khoa K nh t và

Qu n lý-Tr ng đ i h c Thu l ; các cán b t i S Tài chính, S Công th ng

t nh Qu ng Nam, Báo Qu ng Nam; cán b H t Ki m lâm huy n ông Giang; các h dân xã Ma Cooi; s khích l , đ ng viên c a gia đình, bè b n

Tác gi xin bày t lòng bi t n chân thành đ n PGS.TS ng Tùng Hoa và

TS Lê Th y Anh, nh ng ng i đã h ng d n và giúp đ tác gi hoàn thành b n

gi mong nh n đ c s quan tâm, đóng góp ý ki n c a các th y giáo, cô giáo và

nh ng đ c gi quan tâm đ n đ tài này

Xin trân tr ng c m n!

DANH M C CÁC B NG

B ng 2.1: Các công trình th y đi n đã hoàn t t và phát đi n 30

B ng 2.2: Các công trình th y đi n đang xây d ng 30

B ng 2.3: Di n tích đ t r ng b l n chi m đ xây d ng th y đi n 32

B ng 2.4: i t ng đ c chi tr d ch v môi tr ng theo l u v c 35

B ng 2.5: Các d án th y đi n tham gia đ án chi tr d ch v môi tr ng r ng t i t nh Qu ng Nam n m 2013 37

B ng 2.6: Ch đ làm vi c c a cán b Qu b o v và phát tri n r ng t nh Qu ng Nam 39

B ng 2.7: S ti n n đ ng chi tr d ch v môi tr ng r ng c a m t s nhà máy th y đi n t i t nh Qu ng Nam t 2011 đ n 2013 (đ n v : nghìn đ ng) 40

B ng 2.8: Chi d ch v môi tr ng r ng c a Qu b o v phát tri n r ng t nh Qu ng Nam n m 2011 – 2013 41

B ng 2.9: n giá chi tr d ch v môi tr ng r ng t i các l u v c th y đi n n m 2013 43

B ng 3.1: Th ng kê s ti n d ch v môi tr ng r ng d tính thu t m t s nhà máy th y đi n t i Qu ng Nam 52

DANH M C CÁC HÌNH

Hình 2.1: B n đ hành chính t nh Qu ng Nam 24 Hình 2.2: B n đ quy ho ch th y đi n h th ng sông Vu Gia- Thu B n 31

DANH M C T VI T T T

B NN &

PTNT B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn

B TN & MT B Tài nguyên và Môi tr ng

PES Chi tr d ch v môi tr ng

UBND y ban nhân dân

UNDP Ch ng trình phát tri n Liên h p qu c

WB Ngân hàng th gi i

WWF Qu Qu c t b o v thiên nhiên

M C L C

CH NG 1: C S LÝ LU N VÀ TH C TI N V CHI TR D CH V

MÔI TR NG R NG 1

1.1 M t s khái ni m 1

1.1.1 D ch v môi tr ng r ng 1

1.1.2 Chi tr d ch v môi tr ng r ng 2

1.2 Ph ng pháp xác đ nh chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n 5

1.2.1 Nguyên t c chi tr d ch v môi tr ng 5

1.2.2 Ph ng pháp xác đ nh giá tr chi tr d ch v môi tr ng r ng 7

1.3 Các quy đ nh pháp lu t hi n hành v chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n 13

1.4 Nh ng bài h c v th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng trên th gi i và Vi t Nam 16

1.4.1 Th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng trên th gi i 16

1.4.2 Th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng Vi t Nam 18

1.5 M t s công trình nghiên c u có liên quan 20

K t lu n ch ng 1 22

CH NG 2: TH C TR NG VI C TH C HI N CHI TR D CH V MÔI TR NG R NG T TH Y I N T I T NH QU NG NAM TRONG TH I GIAN T 2011 N 2013 24

2.1 i u ki n t nhiên, kinh t - xã h i t nh Qu ng Nam 24

2.1.1 c đi m t nhiên 24

2.1.2 c đi m kinh t - xã h i 28

2.1.3 Tình hình các d án th y đi n t i Qu ng Nam 29

2.2 Tình hình v các tác đ ng t các d án th y đi n t i môi tr ng r ng trên đ a bàn Qu ng Nam 32

2.2.1 V di n tích đ t lâm nghi p và r ng b l n chi m đ xây d ng th y đi n 32 2.2.2 V công tác tr ng r ng thay th 33

2.2.3 Nh ng t n t i, h n ch trong v n đ chuy n m c đích s d ng đ t và công tác tr ng r ng thay th 33

2.3 Tình hình th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n t i t nh Qu ng Nam 34

2.3.1 Các bên tham gia th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng 34

2.3.2 Th c t chi tr d ch v môi tr ng r ng c a các Nhà máy th y đi n t i Qu ng Nam 37

2.4 ánh giá chung v k t qu vi c th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n t i t nh Qu ng Nam 41

2.4.1 Nh ng k t qu đã đ c 41

2.4.2 Nh ng t n t i và nguyên nhân 42

K t lu n ch ng 2 44

CH NG 3: XU T M T S GI I PHÁP NH M HOÀN THI N VI C CHI TR D CH V MÔI TR NG R NG T TH Y I N T I T NH QU NG NAM 46

3.1 nh h ng phát tri n kinh t xã h i c a t nh Qu ng Nam t i n m 2015, t m nhìn 2020 46

3.2 C h i và thách th c trong vi c th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n t i t nh Qu ng Nam 50

3.2.1 C h i trong vi c th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n t i t nh Qu ng Nam 50

3.2.2 Thách th c trong vi c th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng t i t nh Qu ng Nam 53

3.3 Nguyên t c đ xu t các gi i pháp hoàn thi n vi c chi tr môi tr ng r ng t th y đi n 54

3.3.1 i u ki n th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng 54

3.3.2 Quy trình phân b ti n d ch v môi tr ng r ng 55

3.3.3 Nguyên t c đ xu t gi i pháp nh m hoàn thi n vi c chi tr d ch v môi tr ng r ng t các d án th y đi n t i t nh Qu ng Nam 57

3.4 M t s đ xu t hoàn thi n vi c chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n t i t nh Qu ng Nam 59

3.4.1 T ng c ng n ng l c ho t đ ng c a Qu b o v và phát tri n r ng t nh Qu ng Nam 59

3.4.2 Hoàn thi n c ch giám sát, đánh giá ch t l ng r ng ph c v nghi m thu chi tr ti n d ch v môi tr ng r ng t i Qu ng Nam 61

3.4.3 B sung c ch x ph t đ i v i các nhà máy th y đi n ch m n p ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n t i Qu ng Nam 63

3.4.4 Nâng cao nh n th c c a các bên tham gia chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n t i Qu ng Nam 65

K t lu n ch ng 3 66

K T LU N VÀ KI N NGH 67

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 70

M U 1.Tính c p thi t c a đ tài

Các h sinh thái t nhiên, đ c bi t là h sinh thái r ng đóng vai trò r t quan tr ng đ i v i s t n t i c a trái đ t và con ng i Môi tr ng r ng bao

g m các h p ph n c a h sinh thái r ng: th c v t, đ ng v t, vi sinh v t, n c,

đ t, không khí, c nh quan thiên nhiên Môi tr ng r ng có các giá tr s d ng

đ i v i nhu c u c a xã h i và con ng i, g i là giá tr s d ng c a môi tr ng

r ng, g m: b o v đ t, đi u ti t ngu n n c, phòng h đ u ngu n, phòng h ven

bi n, phòng ch ng thiên tai, đa d ng sinh h c, h p th và l u gi các bon, du

l ch, n i c trú và sinh s n c a các loài sinh v t, g và lâm s n khác

Ngày 24-9-2010, Chính ph đã ban hành Ngh đ nh s 99/2010/N -CP v chính sách chi tr d ch v môi tr ng r ng (D ch v môi tr ng r ng) Theo đó, các c s s n xu t th y đi n, m c chi tr 20đ/kWh đi n th ng ph m

Hi n nay, h u h t các t nh có d án th y đi n đã thành l p Qu b o v và phát tri n r ng đ nh n y thác chi tr phí d ch v môi tr ng r ng c a các nhà máy th y đi n Vi c chi tr d ch v môi tr ng r ng t i các nhà máy th y đi n

l n th c hi n khá t t, ví d : các th y đi n Yaly, Plei Krông và Sê San 3 đã n p

h n 200 t đ ng trong các n m 2011-2012; th y đi n Hàm Thu n - a Mi đã

n p 132,5 t đ ng trong các n m 2010-2012; th y đi n Tuyên Quang n p 36,97

t đ ng cho n m 2012 Tuy nhiên, nhi u nhà máy th y đi n nh ch a chi tr

h t d ch v môi tr ng r ng v i lý do tình hình tài chính còn khó kh n, giá bán

đi n theo Bi u giá chi phí tránh đ c đ n n m 2013 m i b sung chi phí này

T nh Qu ng Nam có 425.921 ha r ng, t l che ph đ t 40,9%; tr l ng

g c a t nh kho ng 30 tri u m3 Di n tích r ng t nhiên là 388.803 ha, r ng

tr ng là 37.118 ha R ng giàu Qu ng Nam hi n có có kho ng 10 nghìn ha,

trung bình và r ng tái sinh, có tr l ng g kho ng 69 m3/ha Các khu b o t n thiên nhiên t i t nh Qu ng Nam n m sông Thanh thu c huy n Nam Giang (Ngu n: www.quangnam.gov.vn)

Qu ng Nam có h th ng sông su i phát tri n v i ti m n ng th y đi n l n

H th ng sông Vu Gia – Thu B n v i ph n l n l u v c n m trong đ a gi i t nh

đ c đánh giá là có ti m n ng th y đi n l n th t c n c đang đ c đ u t khai thác Hi n nay t nh có các nhà máy th y đi n đã và đang xây d ng nh :

- Nhà máy th y đi n A V ng (210 MW)

- Nhà máy th y đi n "Sông Bung 2" (100 MW)

- Nhà máy th y đi n "Sông Bung 4" (220 MW)

- Nhà máy th y đi n "Sông Gi ng" (60 MW)

- Nhà máy th y đi n " ak Mi 1" (255 MW)

- Nhà máy th y đi n " ak Mi 4" (210 MW)

- Nhà máy th y đi n "Sông Côn 2" (60 MW)

- Nhà máy th y đi n "Sông Tranh 2" (135 MW)

Trong th i gian qua, vi c th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng t ngu n ti n c a các d án th y đi n t i t nh Qu ng Nam là m t v n đ r t đáng

đ c quan tâm và nghiên c u T lý do đó, tác gi ch n đ tài “ xu t m t s

gi i pháp nh m hoàn thi n vi c chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n

t i t nh Qu ng Nam”

2 M c tiêu nghiên c u c a đ tài

- Phân tích hi n tr ng chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n t i t nh

Qu ng Nam

- Phân tích các c h i, thách th c trong vi c th c hi n c ch chi tr d ch

v môi tr ng r ng t th y đi n t i t nh Qu ng Nam

- a ra m t s ki n ngh , đ xu t hoàn thi n vi c chi tr d ch v môi

tr ng r ng t th y đi n t i t nh Qu ng Nam

3 Ph ng pháp nghiên c u

Trên c s các quy đ nh và ch tài v th c hi n chi tr d ch v môi tr ng

r ng c a Chính ph , c n c vào tình hình th c t áp d ng t i t nh Qu ng Nam,

đ tài áp d ng các ph ng pháp nghiên c u nh sau:

- Ph ng pháp thu th p và t ng h p s li u, thông tin: S li u và thông tin

đ c l y t các quy đ nh c a Chính ph v chi tr d ch v môi tr ng r ng; các tài li u đã đ c công b v d ch v môi tr ng r ng c a Qu qu c t b o v thiên nhiên (WWF); các h ng d n và s li u th c hi n c ch chi tr d ch v môi tr ng r ng t i t nh Qu ng Nam

- Ph ng pháp đi u tra: ph ng v n thông tin viên theo hình th c ph ng

v n đi m, ng i đ c ph ng v n đi m là h dân tham gia nh n giao khoán r ng, cán b ki m lâm tham gia qu n lý và th c hi n đ án chi tr d ch v môi tr ng

r ng t i huy n ông Giang, t nh Qu ng Nam

- Ph ng pháp tham v n chuyên gia: trong quá trình th c hi n đ tài, tác

gi có ph ng v n, tham kh o ý ki n và ki m tra chéo ý ki n c a các chuyên gia

c a t ch c WWF, các chuyên gia trong l nh v c nghiên c u c a đ tài N i dung ph ng v n t p trung vào tình hình th c hi n chi tr d ch v môi tr ng

r ng t th y đi n t i t nh Qu ng Nam, nh ng k t qu đã đ t đ c, nh ng khó

kh n còn t n t i T đó xác đ nh nh ng đ xu t nh m hoàn thi n vi c chi tr

d ch v môi tr ng r ng t th y đi n t i tình Qu ng Nam

- Ph ng pháp t ng h p, tính toán và phân tích s li u

4 i t ng và ph m vi nghiên c u c a đ tài

a i t ng nghiên c u c a đ tài

i t ng nghiên c u c a đ tài là vi c th c hi n chi tr d ch v môi

tr ng r ng t th y đi n đã th c hi n t i t nh Qu ng Nam; nh ng thu n l i và khó kh n khi th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n t i t nh

Qu ng Nam

b Ph m vi nghiên c u c a đ tài

- V không gian: tài đ c th c hi n t i t nh Qu ng Nam, v i ph m vi

ch y u là các xã có di n tích r ng b nh h ng b i quá trình xây d ng, v n hành và khai thác các d án th y đi n trên đ a bàn

- V th i gian: th i gian th c hi n c ch chi tr d ch v môi tr ng r ng

tài nghiên c u h th ng hóa các c s lý lu n v d ch v môi tr ng

r ng, c ch chi tr d ch v môi tr ng r ng, ho t đ ng phát tri n các d án

th y đi n g n li n v i b o v tài nguyên, môi tr ng; đúc k t, phân tích nh ng kinh nghi m th c ti n đ đ xu t nh ng gi i pháp có c s khoa h c, có tính kh thi trong vi c hoàn thi n c ch chi tr d ch v môi tr ng r ng đ i v i ho t

đ ng c a các d án th y đi n Qu ng Nam Nh ng k t qu nghiên c u c a lu n

v n m t m c đ nào đó, có giá tr tham kh o trong h c t p, gi ng d y các v n

đ v d ch v môi tr ng nói chung, d ch v môi tr ng r ng nói riêng, t i t nh

Qu ng Nam và các đ a ph ng khác

- Tìm hi u v th c tr ng quá trình tri n khai và k t qu đ t đ c trong

vi c th c hi n c ch chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n t i t nh

Qu ng Nam

- a ra m t s đ xu t nh m hoàn thi n vi c chi tr d ch v môi tr ng

r ng t th y đi n t i t nh Qu ng Nam trong th i gian s p t i

Trong l i nói đ u c a Lu t b o v và phát tri n r ng Vi t Nam n m 2004

có nêu: “R ng là tài nguyên quý báu c a đ t n c, có kh n ng tái t o, là b

ph n quan tr ng c a môi tr ng sinh thái, có giá tr to l n đ i v i n n kinh t

qu c dân, g n li n v i đ i s ng c a nhân dân và s s ng còn c a dân t c.”

Theo đó có th nói: R ng là m t lo i tài nguyên thiên nhiên có kh n ng tái t o, là b ph n quan tr ng c a môi tr ng sinh thái, có giá tr to l n bao g m

r ng t nhiên và r ng tr ng trên đ t lâm nghi p, g m có th c v t r ng, đ ng v t

r ng và nh ng y u t t nhiên có liên quan đ n r ng (g i chung là qu n xã sinh

v t)

Theo kho n 1 i u 3 Ngh đ nh s 99/2010/N -CP ngày 24/9/2010 v chính sách chi tr d ch v môi tr ng r ng thì môi tr ng r ng bao g m các h p

ph n c a h sinh thái r ng: th c v t, đ ng v t, vi sinh v t, n c, đ t, không khí,

c nh quan thiên nhiên Môi tr ng r ng có các giá tr s d ng đ i v i nhu c u

c a xã h i và con ng i, g i là giá tr s d ng c a môi tr ng r ng, bao g m:

b o v đ t, đi u ti t ngu n n c, phòng h đ u ngu n, phòng h ven bi n, phòng ch ng thiên tai, đa d ng sinh h c, h p th và l u gi cácbon, du l ch, n i

c trú và sinh s n c a các loài sinh v t, g và lâm s n khác

b D ch v môi tr ng r ng và nh ng lo i d ch v r ng cung ng

Liên minh Qu c t B o t n thiên nhiên và Tài nguyên thiên nhiên (IUCN)

đ a ra khái ni m v chi tr d ch v môi tr ng nh sau: “Ng i mua(t nguy n)

đ ng ý tr ti n ho c các khuy n khích khác đ ch p nh n và duy trì các bi n

pháp qu n lý tài nguyên thiên nhiên và đ t b n v ng h n mà nó cung c p d ch

v h sinh thái xác đ nh” (http://ipsard.gov.vn/)

Theo quy đ nh t i Kho n 2 i u 3, Kho n 2 i u 4 Ngh đ nh s 99/2010/N - CP thì D ch v môi tr ng r ng là công vi c cung ng các giá tr

s d ng c a môi tr ng r ng đ đáp ng các nhu c u c a xã h i và đ i s ng c a nhân dân, bao g m các lo i d ch v :

M t khái ni m h p h n v chi tr môi tr ng đ c S.Wunder (2005) đ a

ra nh sau: “Chi tr d ch v môi tr ng là m t giao d ch trên c s t nguy n

đ đ m b o có đ c d ch v này) đang đ c ng i mua (t i thi u m t ng i mua) mua c a ng i bán (t i thi u m t ng i bán) khi và ch khi ng i cung

c p d ch v môi tr ng đ m b o đ c vi c cung c p d ch v môi tr ng này”

Theo quy đ nh t i Kho n 3 i u 3 Ngh đ nh s 99/2010/N -CP thì chi

tr d ch v môi tr ng r ng là quan h cung ng và chi tr gi a bên s d ng

d ch v môi tr ng r ng tr ti n cho bên cung ng d ch v môi tr ng r ng

Ngh đ nh s 99 c ng quy đ nh các nhà máy th y đi n ph i chi tr d ch v môi tr ng r ng đ b o v đ t, h n ch xói mòn và b i l ng lòng h , lòng sông, lòng su i; v đi u ti t và duy trì ngu n n c cho s n xu t th y đi n

- Các c s s n xu t công nghi p có s d ng n c tr c ti p t ngu n n c

- Các t ch c, cá nhân kinh doanh d ch v du l ch có h ng l i t d ch v môi tr ng r ng

- Các đ i t ng ph i tr ti n d ch v môi tr ng r ng cho d ch v h p th

và l u gi cácbon c a r ng; d ch v cung ng bãi đ , ngu n th c n và con

gi ng t nhiên, s d ng ngu n n c t r ng cho nuôi tr ng th y s n

c i t ng đ c nh n ti n d ch v môi tr ng r ng

Các t ch c, cá nhân có cung ng d ch v môi tr ng r ng đ c nh n ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng Theo quy đ nh t i i u 8 Ngh đ nh s 99/2010/N -CP, các đ i t ng đ c chi tr ti n d ch v môi tr ng r ng là các

ch r ng c a các khu r ng có cung ng d ch v môi tr ng r ng, g m:

- Các ch r ng là t ch c đ c Nhà n c giao r ng, cho thuê r ng đ s

d ng n đ nh lâu dài vào m c đích lâm nghi p và các ch r ng là t ch c t đ u

t tr ng r ng trên di n tích đ t lâm nghi p đ c giao

- Các ch r ng là h gia đình, cá nhân đ c Nhà n c giao r ng, cho thuê

r ng; c ng đ ng dân c thôn đ c Nhà n c giao r ng đ s d ng n đ nh lâu dài vào m c đích lâm nghi p; các ch r ng là h gia đình, cá nhân, c ng đ ng dân c thôn t đ u t tr ng r ng trên di n tích đ t lâm nghi p đ c Nhà n c giao

- Các t ch c, h gia đình, cá nhân, c ng đ ng dân c có H p đ ng nh n khoán b o v r ng n đ nh lâu dài v i các ch r ng là t ch c nhà n c (sau đây

g i chung là h nh n khoán)

d Các lo i r ng đ c chi tr d ch v môi tr ng r ng

T t c các khu r ng có cung ng d ch v môi tr ng r ng đ c tr ti n

d ch v môi tr ng r ng Theo quy đ nh t i i u 4 Ngh đ nh s 99/2010/N

-CP, r ng đ c tr ti n d ch v môi tr ng r ng là các khu r ng có cung c p m t hay nhi u d ch v môi tr ng r ng, g m r ng phòng h , r ng đ c d ng và r ng

Ch nh ng di n tích r ng đ c c quan nghi m thu xác đ nh đ đi u ki n cung ng d ch v môi tr ng r ng m i đ c chi tr

Trong tr ng h p ch r ng th c hi n khai thác lâm s n (g và lâm s n ngoài g ), nh ng khu r ng sau khai thác v n đ đi u ki n cung ng d ch v môi

tr ng r ng thì đ c chi tr ti n d ch v môi tr ng r ng

Vi c xác đ nh di n tích r ng đ đi u ki n cung ng d ch v môi tr ng

r ng đ c áp d ng theo quy đ nh t i Kho n 4 i u 2 Thông t s BNNPTNT

20/2012/TT-Theo quy đ nh t i i u 3 Thông t s 80/2011/TT-BNNPTNT: H s K

đ c xác đ nh cho t ng lô tr ng thái r ng, làm c s đ tính toán m c ti n chi

tr d ch v môi tr ng r ng cho các ch r ng H s K c a t ng lô tr ng thái

r ng là tích h p t các h s K thành ph n trong đó có h s K1 đi u ch nh m c chi tr d ch v môi tr ng r ng theo tr ng thái và tr l ng r ng H s K1 có giá tr b ng 1,00 đ i v i r ng giàu; 0,95 đ i v i r ng trung bình; và 0,90 đ i v i

r ng nghèo và r ng ph c h i Nh v y, khi r ng chuy n t tr ng thái r ng trung bình sang r ng giàu thì h s K1 thay đ i t ng lên, làm t ng h s K Ch khu

1.2 Ph ng pháp xác đ nh chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n

1.2.1 Nguyên t c chi tr d ch v môi tr ng

Hai nguyên t c c b n c a chi tr d ch v môi tr ng là:

- T o ra đ ng l c tài chính hi u qu thúc đ y cá nhân và c ng đ ng cung

c p các d ch v môi tr ng

- Chi tr các chi phí cho vi c cung c p các d ch v c a h

Theo Ngh đ nh s 99/2010/N -CP c a Chính ph , nguyên t c chi tr

d ch v môi tr ng r ng đ c quy đ nh nh sau:

- T ch c, cá nhân đ c h ng l i t d ch v môi tr ng r ng ph i chi tr

ti n d ch v môi tr ng r ng cho các ch r ng c a các khu r ng t o ra d ch v

đã cung ng

- Th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng b ng ti n thông qua hình th c chi tr tr c ti p ho c chi tr gián ti p

- Ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng thông qua Qu b o v và phát tri n

r ng là ti n c a bên s d ng d ch v môi tr ng r ng y thác cho Qu đ tr cho các ch r ng cung ng d ch v môi tr ng r ng

- Ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng là m t y u t trong giá thành s n

ph m có s d ng d ch v môi tr ng r ng và không thay th thu tài nguyên

ho c các kho n ph i n p khác theo quy đ nh c a pháp lu t

- m b o công khai, dân ch , khách quan, công b ng; phù h p v i h

th ng lu t pháp c a Vi t Nam và đi u c qu c t mà Vi t Nam ký k t ho c gia

nh p

b Hình th c chi tr d ch v môi tr ng r ng

- Chi tr tr c ti p: là hình th c chi tr d ch v môi tr ng r ng mà bên

s d ng d ch v môi tr ng r ng tr ti n tr c ti p cho bên cung ng d ch v môi

tr ng r ng

Chi tr tr c ti p đ c áp d ng trong tr ng h p bên s d ng d ch v môi

tr ng r ng có kh n ng và đi u ki n th c hi n vi c tr ti n th ng cho bên cung

ng d ch v môi tr ng r ng không c n thông qua t ch c trung gian Chi tr

d ng và cung ng d ch v môi tr ng r ng phù h p v i quy đ nh t i Ngh đ nh này, trong đó m c chi tr không th p h n m c do Nhà n c quy đ nh đ i v i cùng m t lo i d ch v môi tr ng r ng

- Chi tr gián ti p: là hình th c chi tr d ch v môi tr ng r ng mà bên

s d ng d ch v môi tr ng r ng tr ti n cho bên cung ng d ch v môi tr ng

r ng y thác qua Qu b o v và phát tri n r ng Vi t Nam ho c Qu b o v và phát tri n r ng c p t nh ho c c quan, t ch c làm thay nhi m v c a Qu b o

v và phát tri n r ng c p t nh cho y ban nhân dân c p t nh quy t đ nh;

Chi tr gián ti p đ c áp d ng trong tr ng h p bên s d ng d ch v môi

tr ng r ng không có kh n ng và đi u ki n tr ti n tr c ti p cho bên cung ng

d ch v môi tr ng r ng mà thông qua t ch c trung gian theo quy đ nh t i đi m

a kho n 2 i u này Chi tr gián ti p có s can thi p và h tr c a Nhà n c, giá

d ch v môi tr ng r ng do Nhà n c quy đ nh

1.2.2 Ph ng pháp xác đ nh giá tr chi tr d ch v môi tr ng r ng

a X ác đ nh h s K

H s K đ c xác đ nh cho t ng lô tr ng thái r ng, làm c s đ tính toán

m c ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng cho các ch r ng Các lô r ng có cùng

tr ng thái trong m t l u v c cung c p m t d ch v môi tr ng r ng c th có tính ch t gi ng nhau có cùng m t h s K H s K c a t ng lô tr ng thái r ng là tích h p t các h s K thành ph n theo quy đ nh t i đi m a kho n 1 i u 16 Ngh đ nh s 99/2010/N -CP

Lô tr ng thái r ng (sau đây g i t t là lô r ng) là m t ph m vi di n tích

r ng mà trên đó ch có m t tr ng thái r ng t ng đ i đ ng nh t Trong tr ng

h p ch r ng có nhi u lô r ng, thì m i lô r ng s có m t h s K riêng

Các h s K thành ph n, g m:

- H s K1: đi u ch nh m c chi tr d ch v môi tr ng r ng theo tr ng thái và tr l ng r ng, g m r ng giàu, r ng trung bình, r ng nghèo và ph c h i

H s K1 có giá tr b ng: 1,00 đ i v i r ng giàu; 0,95 đ i v i r ng trung bình;

và 0,90 đ i v i r ng nghèo và r ng ph c h i Tr ng thái và tr l ng r ng đ c xác đ nh theo quy đ nh t i Thông t s 34/2009/TT-BNNPTNT ngày 10 tháng 6

n m 2009 c a B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn quy đ nh tiêu chí xác

đ nh và phân lo i r ng

- H s K2: đi u ch nh m c chi tr d ch v môi tr ng r ng theo m c đích

s d ng r ng, g m r ng đ c d ng, r ng phòng h và r ng s n xu t H s K2 có giá tr b ng: 1,00 đ i v i r ng đ c d ng; 0,95 đ i v i r ng phòng h ; và 0,90

đ i v i r ng s n xu t M c đích s d ng r ng xác đ nh theo quy ho ch 3 lo i

r ng đã đ c y ban nhân dân c p t nh phê duy t.a

- H s K3: đi u ch nh m c chi tr d ch v môi tr ng r ng theo ngu n

g c hình thành r ng, g m r ng t nhiên và r ng tr ng H s K3 có giá tr b ng: 1,00 đ i v i r ng t nhiên; 0,9 đ i v i r ng tr ng

- H s K4: đi u ch nh m c chi tr d ch v môi tr ng r ng theo m c đ khó kh n đ i v i vi c b o v r ng, g m y u t xã h i và đ a lý H s K4 có giá

tr b ng: 1,00 đ i v i r ng r t khó kh n trong b o v ; 0,95 đ i v i r ng khó

kh n trong b o v và 0,90 đ i v i r ng ít khó kh n trong b o v

b Áp d ng h s K

- y ban nhân dân c p t nh c n c vào đi u ki n c th c a đ a ph ng và

h s K đ c quy đ nh t i i u 3 Thông t này, quy đ nh c th các h s K thành ph n áp d ng t i t nh Qu ng Nam

- S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn ch trì ch đ o các c quan có liên quan, ti n hành xác đ nh h s K c a các lô r ng đ i v i ch r ng là t ch c

theo quy đ nh c a y ban nhân dân c p t nh đ làm c s thanh toán ti n chi tr

nh n khoán b o v r ng và đ c th hi n trong h p đ ng khoán

- H s K cho m t lô r ng c th đ c xác đ nh l i khi có s thay đ i v

tr ng thái và tr l ng r ng, m c đích s d ng r ng, ngu n g c hình thành r ng

và m c đ khó kh n v i vi c b o v r ng, do ch r ng đ ngh ho c thông qua

k t qu nghi m thu r ng hàng n m, đ c c quan có th m quy n xác đ nh

c Xác đ nh ti n đi u ph i t Qu b o v và phát tri n r ng Vi t Nam cho

Qu b o v và phát tri n r ng c p t nh

Giám đ c Qu b o v và phát tri n r ng Vi t Nam xác đ nh s ti n chi tr

d ch v môi tr ng r ng đi u ph i cho Qu b o v và phát tri n r ng t nh, thành

ph tr c thu c trung ng, ho c c quan, t ch c làm thay nhi m v c a Qu

b o v và phát tri n r ng c p t nh do y ban nhân dân t nh quy t đ nh (sau đây

g i chung là Qu b o v và phát tri n r ng c p t nh) đ i v i t ng kho n chi tr

c a các đ i t ng s d ng d ch v môi tr ng r ng có di n tích l u v c n m trên ph m vi 2 t nh tr lên

Th i đi m xác đ nh: hàng n m

Các bu c xác đ nh s ti n đi u ph i cho Qu b o v và phát tri n r ng

c p t nh:

- S: T ng di n tích r ng tham gia cung ng d ch v môi tr ng r ng.

B c 2: xác đ nh s ti n đi u ph i cho Qu b o v và phát tri n r ng c p t nh t

d ch v c a m t đ i t ng s d ng d ch v môi tr ng r ng theo công th c sau:

B1i = x S1i (2)Trong đó:

- B1i: s ti n đi u ph i cho Qu b o v và phát tri n r ng t nh i t m t đ i t ng

s d ng d ch v môi tr ng r ng;

- S1i: di n tích r ng cung ng d ch v môi tr ng r ng c a t nh i đ c m t đ i

t ng s d ng d ch v môi tr ng r ng chi tr ( i = 1, 2, …, n)

B c 3: xác đ nh t ng s ti n đi u ph i cho Qu b o v và phát tri n r ng c a

m t t nh theo công th c sau:

1

1 (3)Trong đó:

- A1: t ng s ti n chuy n cho Qu b o v và phát tri n r ng c a m t t nh;

P Q B

+ Si: di n tích c a lô r ng th i có cung c p d ch v môi tr ng r ng (i = 1, 2, …, n)

đ c nghi m thu thanh toán

- Trong tr ng h p s ti n chi tr bình quân cho 1 ha r ng th p h n s chi tr c a

n m tr c, Qu b o v và phát tri n r ng c p t nh trình y ban nhân dân c p t nh xem xét phê duy t ph ng án trích b sung t kinh phí d phòng

B c 2: xác đ nh s ti n chi tr cho ch r ng t d ch v c a m t đ i t ng s

d ng d ch v môi tr ng r ng theo công th c:

B2 = x Sq/đ (6)Trong đó:

1

2 (7) Trong đó:

- A2: t ng s ti n d ch v môi tr ng r ng chi tr cho ch r ng;

- j

B2: ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng th j cho ch r ng (j = 1, 2,…, n)

e Xác đ nh ti n chi tr cho h nh n khoán b o v r ng

S

Q B

B c 2: xác đ nh s ti n chi tr cho h nh n khoán t d ch v c a m t đ i t ng

s d ng d ch v môi tr ng r ng, theo công th c sau:

B3 = x Sq/đ (9)Trong đó: B3: s ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng cho h nh n khoán

B c 3: xác đ nh t ng s ti n d ch v môi tr ng r ng chi tr cho h nh n

khoán

H nh n khoán có di n tích r ng cung ng d ch v môi tr ng r ng cho

m t hay nhi u đ i t ng s d ng d ch v môi tr ng r ng thì đ c h ng t t c các kho n chi tr c a các d ch v đó T ng s ti n chi tr đ c tính b ng công

1

3 (j = 1, 2,…, n) (10) Trong đó:

- A3: t ng s ti n d ch v môi tr ng r ng chi tr cho h nh n khoán;

- j

B3 : ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng th j cho h nh n khoán

1.3 Các quy đ nh pháp lu t hi n hành v chi tr d ch v môi tr ng r ng

t th y đi n

Ngày 10-4-2008, Th t ng Chính ph đã ban hành Quy t đ nh s 380/Q -TTg v Chính sách thi đi m chi tr d ch v môi tr ng r ng Quy t

đ nh này quy đ nh lo i d ch v ; m c n p ti n s d ng d ch v ; ch đ qu n lý và

s d ng ti n thu đ c t d ch v môi tr ng r ng; quy n h n, ngh a v c a các

đ i t ng đ c chi tr và ph i chi tr d ch v môi tr ng r ng; trách nhi m c a các c p, các ngành đ i v i vi c th c hi n chính sách chi tr d ch v môi tr ng

r ng Th i gian áp d ng chính sách thí đi m là hai n m, k t khi Quy t đ nh này có hi u l c thi hành Chính sách chi tr d ch v MTR đ c áp d ng thí đi m trên đ a bàn các t nh Lâm ng, S n La, ng Nai, Hòa Bình, Bình Thu n,

Ninh Thu n và Thành ph H Chí Minh

Ngày 24-9-2010, Chính ph đã ban hành Ngh đ nh s 99/2010/N -CP v chính sách chi tr d ch v môi tr ng r ng Ngh đ nh này c a Chính ph quy

đ nh các nhà máy th y đi n ph i chi tr d ch v môi tr ng r ng, m c chi tr là

20 đ ng/kWh đi n th ng ph m; vi c chi tr y thác qua Qu b o v và phát tri n r ng i t ng đ c chi tr là ch r ng (t ch c, h gia đình, cá nhân

đ c Nhà n c giao r ng, cho thuê r ng…)

Theo Quy t đ nh 09/Q – T L ngày 27/3/2012 c a C c i u ti t đi n

l c (B Công Th ng) thì ch tính ti n d ch v môi tr ng r ng n m 2013,

nh ng không tính ti n d ch v môi tr ng r ng t n m 2011 và 2012 đ i v i các nhà máy th y đi n v a và nh

B NN&PTNT đã có Công v n 1773/BNN – TCLN đ ngh B Công

th ng ban hành quy t đ nh s a đ i Quy t đ nh s 18/2008/Q -BCT theo

h ng thanh toán đ y đ ti n d ch v môi tr ng r ng t n m 2011 trong quy

đ nh v bi u giá chi phí cho các nhà máy th y đi n nh s d ng n ng l ng tái

t o ng th i, h ng d n EVN, Công ty mua bán đi n kh n tr ng ký l i h p

đ ng ho c ph l c h p đ ng mua bán đi n Trong đó, bao g m đ y đ ti n d ch

v môi tr ng r ng làm c s cho các nhà máy th y đi n th c hi n ngh a v thanh toán k p th i cho các Qu b o v và phát tri n r ng các t nh, đ m b o th c

hi n t t chính sách chi tr d ch v môi tr ng r ng theo quy đ nh c a Chính

ph EVN c n h ng d n, tính toán c th vào giá thành m c thu ti n mua bán

đi n, quy đ nh v i các doanh nghi p th y đi n cung ng đi n có ngh a v n p

ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng nh th c hi n ngh a v thu v i Nhà n c

N u đ n v nào không th c hi n, có th ph i th c hi n ng ng vi c mua đi n

Ngày 16-11-2012, B NN&PTNT và B Tài chính đã ra Thông t liên

t ch s 62/ 2012/TTLT- BNNPTNT-BTC v H ng d n c ch qu n lý s d ng

ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng Qua đó h ng d n c ch qu n lý s d ng

ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng quy đ nh t i Ngh đ nh s 99/2010/N -CP ngày 24 tháng 9 n m 2010 c a Chính ph v chính sách chi tr d ch v môi

tr ng r ng i t ng áp d ng bao g m:

- C quan nhà n c, t ch c, h gia đình, cá nhân, c ng đ ng dân c thôn; ng i Vi t Nam đ nh c n c ngoài; t ch c, cá nhân n c ngoài có

ho t đ ng liên quan đ n qu n lý, s d ng ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng

- i v i ch r ng là các đ n v thu c l c l ng v trang nhân dân ngoài

th c hi n các qui đ nh c a Thông t này, còn th c hi n các quy đ nh c a pháp

- Quy t đ nh s 53/2002/Q -BKHCNMT v qu môi tr ng

- Quy t đ nh s 34/2002/Q -BNNPTNT v qu b o t n thiên nhiên

- Kí qu môi tr ng (theo thông t liên t ch s : BKHCNMT ngày 22/1/1999)

126/1999/TTLT-BTC Nhãn sinh thái (theo TCVN 14024: 2005 v nhãn môi tr ng và công b môi tr ng – Ghi nhãn môi tr ng ki u I – Nguyên t c và th t c)

1.4 Nh ng bài h c v th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng trên th

gi i và Vi t Nam

1.4.1 Th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng trên th gi i

Khái ni m chi tr d ch v môi tr ng r ng ra đ i trên th gi i t nh ng

n m 90 c a th k XX Chi tr d ch v môi tr ng r ng đ c đ a vào t duy và

th c ti n b o t n g n hai th p k tr l i đây, tuy nhiên, nó đã nhanh chóng tr nên ph bi n m t s n c S phát tri n c a khái ni m chi tr d ch v môi

tr ng r ng ngày càng đ c lan r ng và m t s n c trên th gi i Khái ni m

và vi c th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng còn đ c th ch hoá trong các v n b n pháp lu t Hi n nay, chi tr d ch v môi tr ng r ng đã n i lên nh

m t gi i pháp chính sách đ khuy n khích, chia s và b o t n, duy trì các l i ích

trong c ng đ ng và xã h i c a nhi u qu c gia trên toàn th gi i

Các n c phát tri n M La Tinh đã s d ng các mô hình chi tr d ch v môi tr ng r ng s m nh t trên toàn th gi i các qu c gia châu Âu, Chính ph

m t s n c c ng đã quan tâm đ u t và tth c hi n nhi u ch ng trình, mô hình

chi tr d ch v môi tr ng r ng châu Úc, Australia đã lu t pháp hoá quy n phát th i cácbon t n m 1998, cho phép các nhà đ u t đ ng ky quy n s h u

h p th cácbon c a r ng Chi tr d ch v môi tr ng r ng c ng đã đ c phát tri n và th c hi n thí đi m t i châu Á nh Indonesia, Philippines, Trung

Qu c, n , Nepal và Vi t Nam c bi t là Indonesia và Philippines đã có nhi u nghiên c u đi n hình v chi tr d ch v môi tr ng r ng đ i v i qu n ly

l u v c đ u ngu n

Cho đ n nay, hàng tr m sáng ki n m i v chi tr d ch v môi tr ng r ng

đã đ c xây d ng trên kh p toàn c u Ví d , t i Costa Rica, Mexico và Trung

Qu c đã xây d ng các ch ng trình chi tr d ch v môi tr ng r ng quy mô

l n, chi tr tr c ti p cho các ch đ t đ th c hi n các bi n pháp s d ng đ t

nh m t ng c ng cung c p các d ch v th y v n, b o t n đa d ng sinh h c,

ch ng xói mòn, h p th cácbon và v đ p c nh quan

Trong khuôn kh h tr c a Qu Qu c t v phát tri n nông nghi p (IFAD), Trung tâm Nông - Lâm th gi i (ICRAF) đã đóng vai trò quan tr ng trong vi c nâng cao nh n th c v khái ni m chi tr d ch v môi tr ng r ng

b ng “Ch ng trình chi tr cho ng i nghèo vùng cao d ch v môi tr ng” (RUPES) châu Á RUPES đang tích c c th c hi n các ch ng trình thí đi m Indonesia, Philippines và Nepal T n m 2001-2006, nhi u nhà tài tr

c ng đã kh o sát kh thi các ch ng trình chi tr d ch v môi tr ng r ng châu Á

T các mô hình chi tr d ch v môi tr ng r ng các n c cho th y,

qu n lý và b o v đ u ngu n đóng vai trò quan tr ng trong vi c qu n lý và b o

v tài nguyên và đa d ng sinh h c D ch v b o v đ u ngu n đ c h u h t các

n c thí đi m áp d ng, nh m t o ngu n tài chính b n v ng và chia s l i ích cho c ng đ ng trong công tác b o t n đa d ng sinh h c

T n m 2002, Qu phát tri n Nông nghi p qu c t (IFAD) đã h

tr đ n đáp cho ng i nghèo vùng cao các d ch v môi tr ng mà h cung c p (RUPES) t i 6 đi m nghiên c u hành đ ng g m: Sumberjaya, Bungo và Singkarak Indonesia; Bakun và Kalahan thu c Philippines; Kulekhani

Nepal và 12 đi m h c t p t i khu v c Châu Á M c đích c a RUPES là “xây

d ng c ch m i đ c i thi n sinh k và an ninh tài nguyên cho c ng

đ ng nghèo vùng cao Châu Á” thông qua xây d ng các c s v các c ch

nh m đ n đáp ng i nghèo vùng cao v các d ch v môi tr ng h cung

c p cho các c ng đ ng trong n c và trên ph m vi toàn c u (Ngu n: http://isponre.gov.vn/, 2008)

1.4.2 Th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng Vi t Nam

Vi t Nam đã s n sàng s d ng m t s công c pháp lu t, tài chính và kinh

t c n thi t đ th c thi ho t đ ng chi tr d ch v h sinh thái

Qua quá trình nghiên c u, tri n khai th c hi n chi tr d ch v môi tr ng

r ng Vi t Nam trong th i gian qua, n i lên m t s bài h c nh sau:

a i v i ch c n ng r ng phòng h đ u ngu n

Vi c xác đ nh và ch rõ chi phí và l i ích t vi c b o v phòng h đ u ngu n là m t yêu c u quan tr ng đ thuy t ph c ng i mua tham gia

Vi c th c thi các quy đ nh hi n hành c a pháp lu t là đi u th c s c n thi t ch không ph i ch d a vào h p đ ng mang tính t nguy n gi a ng i mua

và ng i bán

Nh ng s h tr ban đ u trong quá trình th c hi n chi tr d ch v môi

tr ng r ng, nh t là t phía chính ph và lãnh đ o đ a ph ng là đi u c n thi t

đ t o s chuy n bi n gi a các ph ng th c s d ng đ t

b i v i ch c n ng b o v c nh quan

B ng vi c th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng, s có m t kho n ti n khá l n có th đ c t o ra t ho t đ ng du l ch thông qua thu phí ng i s d ng các d ch v cung c p h th ng thu vé vào c ng nên đa d ng h n đ phù h p v i các đ i t ng khách du l ch khác nhau

S ti n thu đ c chuy n cho các c quan qu n lý đ b o v môi tr ng Tuy nhiên, thách th c hi n nay là ch a xác đ nh c ch rõ ràng đ phân b s

C n tích c c l ng ghép các d án phát tri n lâm nghi p v i các l i ích t

h p thu cacbon thông qua s d ng c ch chi tr phí t nguy n.Th c t cho th y

s h tr t Chính ph là r t quan tr ng đ i v i vi c xây d ng d án, nâng cao

n ng l c và k thu t Cùng v i đó, nguyên t c chia s l i ích cùng s tham gia

c a c ng đ ng và ng i dân là chìa khoá c a s thành công c a các d án này

Tóm l i, t khi áp d ng khái ni m chi tr d ch v môi tr ng r ng vào

cu c s ng Vi t Nam, n i lên m t s bài h c nh sau:

- Công tác tuyên truy n, giáo d c đ i v i các bên liên quan, đ i v i toàn

xã h i là m t y u t không th thi u đ th c hi n thành công chính sách chi tr

d ch v môi tr ng r ng

- C n huy đ ng hóa t i đa m i ngu n l c kinh t , t o c s v ng ch c cho

vi c th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng

1.5 M t s công trình nghiên c u có liên quan

Chi tr d ch v môi tr ng: Kinh nghi m và bài h c t i Vi t Nam

ây là cu n sách do nhóm tác gi Hoàng Minh Hà, Ph m Thu Th y và các c ng s xu t b n n m 2008 ây là công trình nghiên c u n m trong khuôn

kh d án vùng “chi tr d ch v môi tr ng cho ng i dân nghèo vùng cao v

nh ng d ch v h mang l i –RUPES”, đ c tài tr b i t ch c ICRAF t i Vi t Nam và m t ban đ i tác g m các đ i tác trong n c và qu c t nh WWF, IUCN, CIFOR và RCFEE

Trong nghiên c u này, nhóm tác gi đã đ c p t i:

- Thu t ng chi tr d ch v môi tr ng

- Bài h c kinh nghi m t d án RUPES đ c nêu lên trong cu n sách: ý ngh a c a chi tr d ch v môi tr ng r ng nh m xoá đói gi m nghèo; c n xây

d ng m t th ch chính sách hoàn ch nh đ tri n khai chi tr d ch v môi tr ng

r ng; c n k t n i bên cung ng và bên s d ng d ch v môi tr ng r ng

- Ti m n ng chi tr d ch v môi tr ng Vi t Nam và ví d th c t

Cu n sách này góp ph n đ a khái ni m chi tr d ch v môi tr ng ti p

c n v i c ng đ ng, giúp ng i đ c hi u chi tr d ch v môi tr ng r ng trong

- T ng quan v chi tr d ch v môi tr ng r ng

- Phân tích nghiên c u đi m cho t ng lo i r ng

- Th o lu n v chi tr d ch v môi tr ng r ng t chính sách đ n th c ti n

- Các khuy n ngh đ c đ a ra bao g m: cách ti p c n và th c hi n đ xoá b nh ng k h v chính sách th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng; các

ph ng án th c hi n đ hoàn thi n h th ng và c ch giám sát chi tr d ch v môi tr ng r ng; m r ng, b sung khái ni m v chi tr d ch v môi tr ng

r ng cho phù h p v i tình hình th c t

Báo cáo này là m t nghiên c u khá chi ti t v th c ti n áp d ng chính sách chi tr d ch v môi tr ng r ng cho đ n n m 2013 Trong báo cáo c a mình, nhóm tác gi có nh ng th o lu n khá đ y đ v th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng Vi t Nam ng th i, nh ng khuy n ngh mà báo cáo đ a ra

r t đáng xem xét đ hoàn thi n vi c chi tr d ch v môi tr ng r ng Vi t Nam

Nghiên c u c ch chi tr d ch v môi tr ng r ng t i huy n Ba B ,

t nh B c K n

Công trình là lu n v n th c s khoa h c nông nghi p, chuyên ngành Lâm nghi p c a tác gi Ti n D ng, th c hi n n m 2011 Trong lu n v n, tác gi

đã nghiên c u và trình bày m t cách có h th ng v :

- C s lý thuy t v chi tr d ch v môi tr ng r ng

- c đi m t nhiên, dân c , tình hình môi tr ng r ng t i huy n Ba B ,

t nh B c K n

- Các gi i pháp cho phát tri n tài nguyên r ng và xây d ng c ch chi tr

d ch v môi tr ng r ng t i Ba B

Nh ng v n đ tác gi nêu ra trong lu n v n mang tính th c ti n cao c

bi t, tác gi đ xu t m t c ch chi tr d ch v môi tr ng r ng cho huy n Ba

B , trong đó có s ti n thu t các d án th y đi n, t l phân chia ti n thu d ch

v môi tr ng r ng cho Qu b o v và phát tri n r ng và ch r ng

Xây d ng b n đ h s K ph c v chi tr d ch v môi tr ng r ng trong

l u v c

ây là bài báo c a tác gi Ph m V n Du n, Phùng V n Khoa, đ ng trên

T p chí khoa h c Lâm nghi p, tháng 2 n m 2013

Trong nghiên c u này, tác gi đã đ a ra:

- B n đ phân c p m c đ khó kh n cho b o v r ng c a l u v c

- B n đ xác đ nh h s K thành ph n và h s K t ng h p cho các lô r ng

trong l u v c

- xu t h ng ng d ng b n đ h s K cho vi c xác đ nh l ng ti n chi tr d ch v môi tr ng r ng cho các ch r ng trong l u v c

Nghiên c u xác đ nh h s hi u ch nh m c chi tr d ch v môi tr ng

- Phân tích và ki n ngh v h s chi tr d ch v môi tr ng r ng

Nh ng tính toán c a tác gi là nh ng g i m tích c c cho vi c nghiên c u tính toán và áp d ng h s K cho th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng t i

nhi u đ a ph ng khác nhau, v i đi u ki n h sinh thái r ng khác nhau

K t lu n ch ng 1

Chi tr d ch v môi tr ng và chi tr d ch v môi tr ng r ng không ph i

là m t khái ni m m i trên th gi i Vi t Nam, Chính ph đã có nh ng v n b n pháp lu t làm c s pháp lý cho vi c th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng

t n m 2008

Theo nh n đ nh c a tác gi , v n đ chi tr d ch v môi tr ng nói chung

và chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n nói riêng đã b t đ u tr nên quen thu c đ i v i xã h i và nh n đ c s quan tâm t nhi u phía H th ng pháp

lu t ph c v cho vi c th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng đã b c đ u hình thành, đ c tri n khai bài b n và có hi u qu trong th c t

Các d án th y đi n Vi t Nam hi n nay chính là m t nguyên nhân l n

tác đ ng m nh m đ n di n tích r ng và ch t l ng r ng Vi c chi tr d ch v môi tr ng r ng t các d án th y đi n đã đ c quy đ nh rõ ràng trong các v n

b n pháp lu t có liên quan Tuy nhiên, t i m i đ a ph ng có các d án th y

đi n, do đ c thù v h sinh thái r ng và vi c xây d ng các d án th y đi n khác nhau nên vi c th c hi n chi tr d ch v môi tr ng r ng t th y đi n c ng có

nh ng nét khác nhau

Qu ng Nam là m t t nh ven bi n thu c vùng phát tri n kinh t tr ng đi m

c a mi n Trung, phía B c giáp thành ph à N ng, phía ông giáp bi n ông

v i trên 125 km b bi n, phía Tây giáp t nh Kon Tum và n c c ng hoà Dân

ch Nhân dân Lào, phía Nam giáp t nh Qu ng Ngãi Qu ng Nam có 16 huy n và

2 thành ph , trong đó có 9 huy n mi n núi là Tây Giang, ông Giang, Nam Giang, Ph c S n, B c Trà My, Nam Trà My, Hi p c, Tiên Ph c và Nông

S n; 9 huy n, thành đ ng b ng: thành ph Tam K , thành ph H i An, huy n

i n Bàn, Duy Xuyên, i L c, Th ng Bình, Qu S n, Núi Thành và Phú Ninh

Di n tích t nhiên c a t nh là 10.406 km2

Hình 2.1: B n đ hành chính t nh Qu ng Nam

(ngu n: UBND Qu ng Nam, 2013)

b c đi m đ a hình

a hình t nh Qu ng Nam t ng đ i ph c t p, th p d n t Tây sang ông, hình thành ba vùng sinh thái: vùng núi cao, vùng trung du, vùng đ ng b ng và ven bi n; b chia c t theo các l u v c sông Vu Gia, Thu B n, Tam K có m i quan h b n ch t v kinh t , xã h i và môi tr ng sinh thái đa d ng v i các h sinh thái đ i núi, đ ng b ng, ven bi n

c Khí h u

Qu ng Nam n m trong vùng khí h u nhi t đ i đi n hình, ch có 2 mùa là mùa khô và mùa m a, ít ch u nh h ng c a mùa đông l nh mi n B c Nhi t đ trung bình n m 200

C– 21OC, không có s cách bi t l n gi a các tháng trong

n m L ng m a trung bình 2.000 – 2.500 mm nh ng phân b không đ u theo

th i gian và không gian, m a mi n núi nhi u h n đ ng b ng, m a t p trung vào các tháng 9 – 12, chi m 80% l ng m a c n m; mùa m a trùng v i mùa bão, nên các c n bão nên các c n bão đ vào mi n Trung th ng gây ra l đ t,

l quét các huy n Nam Trà My, B c Trà My, Tây Giang, ông Giang, Nam Giang và ng p l t các huy n đ ng b ng

Tr ng Giang, hai h th ng sông này đ u đ ra bi n ông theo 3 c a sông: sông Hàn, C a i và K Hà

Toàn b đ ng sông đang khai thác v n t i th y c a t nh Qu ng Nam dài

207 km, g m 11 tuy n: Sông Thu B n, sông Tr ng Giang, sông Vu Gia, sông

Yên, sông V nh i n, sông H i An,sông C Cò, sông Duy Vinh, sông Bà Rén, sông Tam K và sông An Tân

- Sông Thu B n: dài 95 km g m o n: o n 1 dài 65 km, đi m đ u

là Nông S n, đi m cu i là C a i, do Trung ng qu n lý o n 2 dài 30 km,

đi m đ u là ngã ba sông Tranh, đi m cu i là Nông S n, do đ a ph ng qu n lý

- Sông Tr ng Giang: Dài 67 km, đi m đ u là ngã ba An L c và đi m

cu i là K Hà, do Trung ng qu n lý Trong đó có 16 km thu c sông c p V,

51 km là sông c p VI Tuy n sông ch y d c theo b bi n phía ông t nh Qu ng Nam, n i li n v i th xã H i An, Tam K và các huy n Duy Xuyên, Th ng Bình, Núi Thành

- Sông Vu Gia: Dài 52 km, đi m đ u là ngã ba Qu ng Hu , đi m cu i là

b n Gi ng, do đ a ph ng qu n lý Là h p l u c a sông Thu B n đ t tiêu chu n sông c p VI, tuy n sông này ch y trên đ a bàn huy n Nam Giang và huy n i

L c ây là tuy n sông có vai trò quan tr ng trong v n t i hàng hoá và hành khách đ ng sông c a t nh Qu ng Nam

- Sông Yên: Dài 12 km, có đi m đ u là ngã ba Qu ng Hu và đi m cu i là ranh gi i thành ph à N ng, do đ a ph ng qu n lý Tuy n sông t i t nh Qu ng Nam có dòng sông h p, nhi u đo n c n và có đ p Pa Ra An Tr ch ch n ngang

o n t ngã ba sông Yên đ n i Hi p đ t tiêu chu n VI

- Sông V nh i n: Dài 12 km, đi m đ u t i km 43 + 500 sông Thu B n và

đi m cu i là c u T Câu, do đ a ph ng qu n lý Là sông c p V, ch y qua 5 xã

và 1 th tr n thu c huy n i n Bàn o n sông này h p, có dòng ch y n đ nh, thu n l i cho vi c khai thác v n t i th y Sông V nh i n n i gi a sông Thu

B n và sông Hàn t o thành tuy n v n t i th y gi a th xã H i An, V nh i n và

à N ng

- Sông H i An (sông Hoài): Dài 11 km, đi m đ u là ngã ba sông Thu B n

t i km 54 + 400 và đi m cu i là km 63 + 00 sông Thu B n, do đ a ph ng qu n