Gi i pháp phi công trình ..... Khái quát chung .... Tình hình dân sinh kinh t vùng d án ..... Phân tích hi u qu các ph ng án công trình ..... Tr ng sóng gió trong các k ch b n tính toán
Trang 4đ i h c, Khoa Công trình, các th y cô giáo B môn Th y công – Tr ng i h c
t p và nghiên c u
Trang 5chép c a ai N i dung lu n v n có tham kh o và s d ng các tài li u, thông tin đ c
đ ng t i trên các tác ph m, t p chí và các trang web theo danh m c tài li u tham
kh o c a lu n v n
Tác gi lu n v n
Bùi T t Th ng
Trang 6a đ tài 1
2 M c đích c a đ tài 2
3 i t ng và ph m vi nghiên c u 2
3.1 i t ng nghiên c u 2
3.2 Ph m vi nghiên c u 3
4 Ph ng pháp nghiên c u 3
5 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a đ tài 3
Ch ng 1 T NG QUAN V CÔNG TRÌNH B O V BÃI, GI M SÓNG KHU V C VEN BI N 5
1.1 Công trình b o v bãi, gi m sóng khu v c ven bi n 5
1.1.1 Tr ng r ng phòng h 5
1.1.2 Bi n pháp công trình ch ng xói, gi m sóng 5
1.1.3 Nuôi bãi nhân t o 6
1.2 Các v n đ khoa h c, công ngh trong xây d ng h th ng đ p m hàn 7
1.2.1 Di n bi n vùng bãi khi có h th ng đ p m hàn 7
1.2.2 Ph ng pháp thi t k h th ng đ p m hàn 8
1.3 Các k t qu nghiên c u v đ p m hàn Vi t Nam và trên th gi i 10
1.3.1 Các nghiên c u v k t c u dòng ch y khu v c m hàn 10
1.3.2 Các nghiên c u v di n bi n lòng sông khu v c m hàn 11
1.3.3 Các nghiên c u v kho ng cách h u hi u gi a các m hàn 12
1.3.4 Các nghiên c u v k t c u công trình m hàn 15
1.4 Nh ng v n đ còn t n t i và h ng nghiên c u c a lu n v n 17
1.4.1 Nh ng v n đ t n t i 17
1.4.1.1 Di n bi n b i xói bãi bi n khu v c đ p m hàn 18
1.4.1.2 B trí không gian các công trình trong h th ng đ p m hàn 18
1.4.2 H ng nghiên c u c a lu n v n 18
Trang 72.1 c đi m t nhiên vùng ven bi n 19
2.1.1 V trí đ a lý 19
2.1.2 c đi m đ a hình đ a m o 19
2.1.3 c đi m đ a ch t, th nh ng 20
2.1.4 c đi m khí t ng, th y v n 21
2.1.5 c đi m h i v n 21
2.1.5.1 Ch đ tri u b bi n Vi t Nam 21
2.1.5.2 N c dâng b bi n Vi t Nam 24
2.1.5.3 c đi m tr ng sóng vùng kh i và ven b Vi t Nam 26
2.1.6 nh h ng c a đi u ki n t nhiên đ n n đ nh b bãi 28
2.1.6.1 nh h ng c a đi u ki n đ a hình 28
2.1.6.2 nh h ng c a đi u ki n đ a ch t 28
2.1.6.3 nh h ng c a các tác đ ng t nhiên 28
2.2 Các gi i pháp b o v bãi, gi m sóng 29
2.2.1 Gi i pháp phi công trình 29
2.2.1.1 Gi i pháp mang tính xã h i 29
2.2.1.2 Gi i pháp sinh h c 29
2.2.2 Gi i pháp công trình 34
2.2.2.1 Nuôi bãi nhân t o 34
2.2.2.2 p m hàn 36
2.2.2.3 p gi m sóng 42
2.2.3 Xác đ nh kích th c k t c u b o v mái đ p 44
2.2.4 Tính toán n đ nh đ p m hàn d ng mái nghiêng 49
2.2.4.1 Tính toán n đ nh t ng th 49
2.2.4.2 Tính toán n đ nh kh i t ng đ nh 51
2.3 Mô hình toán xác đ nh b i, xói vùng bãi ven b bi n khu v c C n Tròn 53
Trang 8u đ a hình 56
2.3.2.2 D li u khí t ng, th y h i v n 57
2.3.2.3 D li u bùn cát 58
2.3.3 Thi t l p mô hình 58
2.3.3.1 L i tính toán 58
2.3.3.2 K ch b n tính toán 58
2.3.4 Hi u ch nh và ki m đ nh mô hình 59
2.4 K t lu n ch ng 2 61
Ch ng 3 L A CH N PH NG ÁN B TRÍ H P LÝ H TH NG P M HÀN KHU V C C N TRÒN 62
3.1 V trí, đ c đi m t nhiên, tình hình dân sinh kinh t khu v c C n Tròn 62 3.1.1 V trí 62
3.1.2 c đi m t nhiên 62
3.1.2.1 c đi m đ a hình 62
3.1.2.2 c đi m đ a ch t, th nh ng 65
3.1.2.3 c đi m khí t ng, th y h i v n 67
3.1.3 Tình hình dân sinh, kinh t 73
3.1.3.1 Khái quát chung 73
3.1.3.2 Tình hình dân sinh kinh t vùng d án 73
3.2 Di n bi n, hi n tr ng đê kè và vùng bãi bi n khu v c C n Tròn 74
3.2.1 Di n bi n và hi n tr ng đê kè 74
3.2.2 Di n bi n và hi n tr ng vùng bãi tr c đê 76
3.3 Phân tích nguyên nhân gây xói và đ xu t gi i pháp b o v bãi, gi m sóng khu v c C n Tròn 77
3.4 xu t các ph ng án b trí h th ng đ p m hàn khu v c C n Tròn 79
3.4.1 M c đích, yêu c u 79
Trang 93.4.3 Phân tích đ xu t các ph ng án b trí h th ng đ p m hàn khu v c
C n Tròn 80
3.5 Tính toán k t c u đ p m hàn 88
3.6 Phân tích hi u qu các ph ng án công trình t k t qu tính toán mô hình MIKE 21 và l a ch n ph ng án h p lý 91
3.6.1 Phân tích hi u qu các ph ng án công trình 91
3.6.2 L a ch n ph ng án h p lý 95
K T LU N VÀ KI N NGH 99
1 K t lu n 99
2 Ki n ngh 99
TÀI LI U THAM KH O 101
PH L C 104
Trang 10Hình 1.1 R ng ng p m n đê bi n H i Phòng 5
Hình 1.2 p m hàn t i Nam nh 5
Hình 1.3 p m hàn t i Qu ng Bình 5
Hình 1.4 Nuôi bãi xa b t tàu n o vét - b m th i cát và nuôi bãi tr c ti p b ng h th ng đ ng ng b cát t i b bi n 6
Hình 1.5 Nuôi bãi k t h p v i đ p m hàn L t i M i Né, Bình Thu n 6
Hình 1.6 B i xói bên trong h th ng m hàn 7
Hình 1.7 Hi n t ng ch y l n, ch y xoáy, tách xa b khu v c gi a 2 m hàn 7
Hình 1.8 B i, xói gi a các m hàn khi góc θ=30°÷55° 8
Hình 1.9 B i, xói gi a các m hàn khi góc θ=90° 8
Hình 1.10 Dòng ch y khu v c m hàn không ng p 10
Hình 1.11 Dòng ch y khu v c m hàn ng p 10
Hình 1.12 Kho ng cách gi a các m hàn 13
Hình 1.13 Ph ng th c tính toán kho ng cách gi a các m hàn (EAK, 1993) 14
Hình 1.14 S đ tính kho ng cách và chi u dài m hàn vùng chuy n ti p (HEBRICH, 1999) 15
Hình 1.15 p m hàn b ng hai hàng c c ng bê tông c t thép trên sông Brahmaputra – Jamuna – Bangladet 16
Hình 1.16 Công trình b o v b sông Dinh – Phan Rang – Ninh Thu n b ng h th ng công trình hoàn l u 16
Hình 1.17 p m hàn ch G ng t quãng 17
Hình 1.18 p m hàn b ng r đá 17
Hình 2.1 Ch đ tri u d c b bi n Vi t Nam [14] 22
Hình 2.2 S truy n sóng qua th m cây ng p m n r ng 100 m 30
Hình 2.3 Quan h đai r ng ng p m n và h s gi m sóng [1] 31
Trang 11Hình 2.5 Các thông s c b n c a m t công trình nuôi bãi nhân t o 35
Hình 2.6 C u t o m hàn 37
Hình 2.7 Quan h gi a tr c m hàn và h ng sóng 38
Hình 2.8 H th ng đ p m hàn H i Th nh II, H i H u, Nam nh 39
Hình 2.9 M t c t ngang đê khu v c H i Th nh II qua các th i k 39
Hình 2.10 Các d ng m t c t ngang m hàn mái nghiêng 41
Hình 2.11 S đ c u t o t ng gi m sóng 43
Hình 2.12 Các lo i kh i bê tông d hình th ng s d ng 44
Hình 2.13 Kh i Tetrapod 45
Hình 2.14 Kh i TIS01 45
Hinh 2.15 H s th m, ph thu c vào c u t o và đ r ng c a l p đá b o v và n n c a chúng 48
Hinh 2.16 S đ tính n đ nh mái đ p theo ph ng pháp tr t cung tròn 50
Hinh 2.17 S đ tính n đ nh mái đ p theo ph ng pháp tr t cung tròn c i ti n 51 Hinh 2.18 M i liên h gi a các mô đun MIKE 21 54
Hinh 2.19 S đ các b c ng d ng mô hình MIKE 21 đ nghiên c u th y đ ng l c và b i xói khu v c C n Tròn 55
Hình 2.20 a hình khu v c nghiên c u 56
Hình 2.21 L u l ng dòng ch y t ng gi tháng 1 n m 2014 sông Ninh C qua m t c t t i tr m Phú L 57
Hình 2.22 L u l ng dòng ch y t ng gi tháng 7 n m 2013 sông Ninh C qua m t c t t i tr m Phú L 57
Hình 2.23 L i tính trong khu v c nghiên c u 59
Hình 2.24 So sánh m c n c gi a k t qu tính toán b ng mô hình v i b ng phép phân tích đi u hòa th y tri u 60
Hình 2.25 So sánh m c n c gi a k t qu tính toán mô hình và s li u quan tr c t i c a Ninh C 60
Trang 12Hình 3.3 nh ch p đo n đê bi n C n Tròn, tháng 4-2014 63
Hình 3.4 Phân vùng b i, xói đê bi n t nh Nam nh 64
Hình 3.5 M t c t đ a ch t đê bi n khu v c C n Tròn 66
Hình 3.6 ng cong c p ph i h t l p đ t s 2b 66
Hình 3.7 Bi u đ phân ph i l ng m a n m tr m V n Lý 68
Hình 3.8 H ng gió th nh hành trên vùng b bi n Nam nh 68
Hình 3.9 K ch b n n c bi n dâng khu v c C n Tròn 71
Hình 3.10 M t c t thi t k kè khu v c C n Tròn n m 2000 74
Hình 3.11 M t c t thi t k đê kè khu v c C n Tròn n m 2008 75
Hình 3.12 M t c t ngang đê khu v c C n Tròn qua các th i k 77
Hình 3.13 Tác d ng gây b i h th ng đ p m hàn Kiên Chính, H i H u 85
Hình 3.14 Tác d ng gây b i h th ng đ p m hàn ông, Tây c ng Thanh Niên, Giao Th y 85
Hình 3.15 Tác d ng gây b i h th ng đ p m hàn Ngh a Phúc, Ngh a H ng 85
Hình 3.16 B trí h th ng đ p m hàn khu v c C n Tròn, ph ng án 1 86
Hình 3.17 B trí h th ng đ p m hàn khu v c C n Tròn, ph ng án 2 87
Hình 3.18 B trí h th ng đ p m hàn khu v c C n Tròn, ph ng án 3 87
Hình 3.19 M t b ng đ p m hàn khu v c C n Tròn 89
Hình 3.20 M t c t d c thân đ p m hàn khu v c C n Tròn 89
Hình 3.21 M t c t d c cánh đ p m hàn khu v c C n Tròn 89
Hình 3.22 M t c t ngang cánh đ p m hàn khu v c C n Tròn 90
Hình 3.23 M t c t ngang thân đ p m hàn khu v c C n Tròn 90
Hình 3.24 C u ki n Tetrapod 90
Hình 3.25 V trí các đi m trích xu t giá tr v n t c 91
Hình 3.26 V n t c dòng ch y trong pha tri u lên t i th i đi m 18h ngày 4/1/2014 93 Hình 3.27 V n t c dòng ch y trong pha tri u xu ng t i th i đi m 9h ngày 3/1/ 2014 94
Trang 13Hình 3.29 So sánh v n t c dòng ch y t i các đi m khu v c trong h th ng đ p m hàn vào th i k mùa đông 96Hình 3.30 So sánh v n t c dòng ch y t i các đi m khu v c trong h th ng đ p m hàn vào th i k mùa hè 97Hình 3.31 M c đ bi n đ ng đáy sau 1 tháng tính toán th i k mùa đông 98
Trang 14B ng 1.3 H s kQ 12
B ng 2.1 B ng th ng kê s c n bão đ b vào đ t li n d c b bi n Vi t Nam 26
B ng 2.2 cao sóng trung bìnhH [m], chu k sóng τ [s] và t c đ gió v [m/s] t i các tr m h i v n ven b và ngoài kh i Vi t Nam 27
B ng 2.3 cao sóng h u hi u c c đ i và chu k sóng t ng ng theo s li u th ng kê nhi u n m t i các vùng ven b Vi t Nam 27
B ng 2.4 Tham s gi m sóng (r) 31
B ng 2.5 Tr ng thái r ng ng p m n ng v i m t đ và tán che 32
B ng 2.6 H s KD 45
B ng 2.7 Phân lo i nh ng m c đ h h ng theo S v i đá t nhiên khai thác t m 47
B ng 2.8 Tham s h h ng ban đ u các kh i bê tông d hình 49
B ng 2.9 Ph ng pháp xác đ nh các ch tiêu Cu, ϕu, C’, ϕ’ 50
B ng 2.10 H s an toàn n đ nh ch ng tr t 51
B ng 2.11 Tr s c a h s ma sát 52
B ng 2.12 H s an toàn n đ nh ch ng tr t c a công trình thành đ ng 52
B ng 2.13 H s an toàn n đ nh ch ng l t c a đê thành đ ng 53
B ng 2.14 Tr ng sóng gió trong các k ch b n tính toán mô hình 58
B ng 2.15 B thông s mô hình sau khi hi u chnh đ c s d ng trong tính toán 61 B ng 3.1 Thành ph n h t các l p đ t bãi bi n khu v c C n Tròn 66
B ng 3.2 Ch tiêu c lý các l p đ t bãi bi n khu v c C n Tròn 67
B ng 3.3 T n su t (%) c a các h ng gió và l ng gió (%) tr m V n Lý (200 07’N; 106018’E) 69
B ng 3.4 Xác su t c a t c đ gió theo các c p t c đ (tính b ng % c a t ng s tr ng h p) tr m V n Lý (200 07’N; 106018’E) 69
Trang 15B ng 3.6 M c n c dâng theo các k ch b n phát th i khu v c C n Tròn (cm) 71
B ng 3.7 cao trung bình h (m), đ cao H1%, chu k trung bình τ (s) c a sóng và t c đ gió V (m/s) t i tr m V n Lý (200 07’N; 106018’E) 72
B ng 3.8 M c đ h th p m t bãi bi n khu v c C n Tròn 77
B ng 3.9 M c n c chân tri u th p nh t các tháng trong n m t i V n Lý 83
B ng 3.10 Các ph ng án b trí h th ng đ p m hàn khu v c C n Tròn 86
B ng 3.11 T a đ các đi m trích xu t giá tr v n t c 91
Trang 16M U
1 Tính c p thi t c a đ tài
Nam nh là t nh đ ng b ng ven bi n B c B Tuy n đê bi n Nam nh
ch y d c theo tuy n b bi n t c a Ba L t (sông H ng) đ n c a áy (sông áy) có chi u dài 91.981 mét b o v cho các huy n: Giao Th y, H i H u, Ngh a H ng và 6
xã phía t sông Ninh c a huy n Tr c Ninh Vùng nh h ng tr c ti p c a tuy n đê
g m 64 xã có 56.911 ha đ t t nhiên và tính m ng, tài s n c a 536.200 ng i dân
Nh ng n m g n đây, do di n bi n ph c t p c a khí h u, tác đ ng c a sóng, tri u, dòng ch y, bãi bi n tr c đê đã b xói l nghiêm tr ng M t s v trí sóng bi n
th ng xuyên tác đ ng tr c ti p vào mái và thân đê nh khu v c H i Th nh III và
C n Tròn thu c tuy n đê bi n huy n H i H u, n u không có gi i pháp đ u t b o v
k p th i đ t o bãi và gi bãi, s nh h ng nghiêm tr ng đ n an toàn c a tuy n đê
Th c hi n Quy t đ nh s 58/2006/Q -TTg ngày 14/3/2006 c a Th t ng Chính ph phê duy t: "Ch ng trình đ u t , c ng c , b o v và nâng c p đê bi n các t nh t Qu ng Ninh đ n Qu ng Nam", t nh Nam nh đang tri n khai các b c
l p d án đ u t : Xây d ng kh n c p h th ng m kè gi bãi khu v c H i Th nh III
và C n Tròn, thu c tuy n đê bi n huy n H i H u Trong d án này, t i khu v c đê
bi n C n Tròn d ki n xây d ng h th ng đ p m hàn tr c đê nh m gi m n ng
l ng sóng, gây b i gi bãi đ m b o an toàn cho tuy n đê – kè
p m hàn lo i công trình ng n cát, gi m sóng có u đi m ch đ ng gi m tác đ ng c a sóng lên đê, b bi n, gây b i t o bãi, n đ nh đ c chân đê và b bi n nên đã đ c áp d ng khá r ng rãi nhi u n c trên th gi i Tuy nhiên, do tính
ch t ph c t p v nguyên lý làm vi c, các tác đ ng c a sóng, tri u, dòng ch y đ n công trình và ng c l i đ i v i di n bi n xói – b i b bi n, nên m c dù cho đ n nay đã có khá nhi u nghiên c u v lo i công trình này, v n còn nhi u v n đ c n bàn lu n T i Vi t Nam, trong đ tài nghiên c u khoa h c c p B “Xác đ nh chi u cao sóng trong tính toán thi t k đê bi n t Qu ng Ninh đ n Qu ng Nam” thu c Ch ng trình Khoa h c công ngh ph c v xây d ng đê bi n và công trình th y l i vùng c a sông ven bi n do PGS.TS Nguy n Kh c Ngh a – Phòng Thí nghi m tr ng đi m Qu c
Trang 17gia v đ ng l c Sông Bi n - Vi n Khoa h c Th y l i Vi t Nam làm ch nhi m, có thí nghi m xác đ nh hi u qu gi m sóng cho lo i công trình đê ch n sóng tách b d ng
ng m (t ng gi m sóng) và đ p m hàn ch T trong máng sóng, nh ng m i ch đ
ki m ch ng m t s tr ng h p cho m t công trình đ n l so v i các nghiên c u đã có
v quan h gi a chi u cao t ng đ i c a đê ng m và cánh ch T v i hi u qu gi m sóng N m 2013, trong Nhi m v nghiên c u th ng xuyên c a Phòng Thí nghi m tr ng đi m Qu c gia v đ ng l c h c Sông Bi n – Vi n Khoa h c Th y l i
Vi t Nam, có đ tài “Nghiên c u th c nghi m xác đ nh nguyên t c b trí không gian
h p lý công trình ng n cát, gi m sóng b o v đê bi n và b bi n khu v c B c B và
B c Trung B ”, hi n nay đ tài v n đang trong giai đo n nghiên c u [22]
Tiêu chu n 14TCN 130-2002 – H ng d n thi t k đê bi n và Tiêu chu n k thu t thi t k đê bi n, ban hành kèm theo Quy t đ nh s 1613/Q -BNN-KHCN ngày 9/7/2012 c a B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn, có đ c p đ n hai lo i công trình đ p m hàn và đ p gi m sóng nh ng m i nêu đ c m t s nguyên t c chung v b trí công trình, ch a đ đi u ki n đ ng i thi t k có th áp d ng cho các đo n b bi n khác nhau, đ c bi t trong đi u ki n b bi n Vi t Nam có nhi u s khác bi t v đ a hình, ch đ th y đ ng l c gi a các vùng, khu v c
Vì v y, vi c nghiên c u b trí h p lý h th ng đ p m hàn v i m c đích b o
v bãi, gi m sóng khu v c ven bi n là h t s c c n thi t
2 M c đích c a đ tài
Phân tích l a ch n các ph ng án b trí h th ng đ p m hàn khu v c C n Tròn trên tuy n đê bi n H i H u, Nam nh Trên c s đánh giá hi u qu k thu t
c a các ph ng án thông qua vi c tính toán b ng mô hình toán đ l a ch n ph ng
án phù h p v i đi u ki n thu l c, di n bi n lòng d n, đáp ng yêu c u t o gi bãi
b o v h th ng đê, kè, đ m b o an toàn trong công tác phòng ch ng l t bão
3 i t ng và ph m vi nghiên c u
3.1 i t ng nghiên c u
H th ng đ p m hàn trên tuy n đê bi n, m t gi i pháp công trình b o v bãi,
gi m sóng
Trang 183.2 Ph m vi nghiên c u
- Ph m vi nghiên c u t ng th : Khu v c ven bi n Nam nh kéo dài t c a
Ba L t (sông H ng) đ n c a áy (sông áy) (Hình 0.1)
- Ph m vi nghiên c u c c b : o n đê bi n khu v c C n Tròn t K20+050
đ n K21+600, thu c đ a ph n xã H i Hòa, ti p giáp và n m v phía ông th tr n
Th nh Long, huy n H i H u, t nh Nam nh, cách c a L ch Giang (sông Ninh C ) kho ng 6 km (Hình 0.2)
4 Ph ng pháp nghiên c u
gi i quy t m c tiêu và nhi m v trên, lu n v n s s d ng t ng h p m t
s ph ng pháp nghiên c u sau: Ph ng pháp kh o sát, đi u tra th c đ a, ph ng
v n vùng nghiên c u; ph ng pháp th ng kê các quá trình di n bi n; ph ng pháp mô hình toán; ph ng pháp phân tích t ng h p; ph ng pháp chuyên gia
5 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a đ tài
Th c t , nhi u hi n t ng ph c t p b bi n v n ch a hoàn toàn sáng t v
m t b n ch t và quy lu t, nh t là các hi n t ng th y đ ng l c và hình thái đ ng l c vùng sóng v Trong công tác thi t k công trình b o v bãi, gi m sóng ven bi n,
do có nh ng v n đ trong lý lu n ch a đ c gi i quy t th u đáo, nên tiêu chu n thi t k m i ch đ a ra nh ng h ng d n chung Nh ng ch th tham gia trong công tác xây d ng c b n, t thi t k , th m đ nh đ n quy t đ nh đ u t , n u ch c n c theo nh ng h ng d n này, s thi u c s khoa h c đ k t lu n v vi c đáp ng yêu
c u k thu t và kinh t c a ph ng án xây d ng Th c t , có nh ng công trình đã xây d ng đ m b o yêu c u và c ng có nh ng công trình ch a đ m b o yêu c u
Vi c ng d ng công c tính toán hi n đ i vào tính toán thi t k giúp chúng ta có
b c tranh t ng th v quá trình th y đ ng l c, v n chuy n tr m tích và bi n đ ng đáy bi n t i vùng lân c n công trình, d i tác đ ng c a sóng và dòng ch y, tr c và sau khi có công trình, t đó có quy t đ nh l a ch n ph ng án công trình đ m b o các yêu c u trên
K t qu nghiên c u c a lu n v n có th làm tài li u tham kh o trong đào t o, nghiên c u và thi t k công trình b o v bãi, gi m sóng khu v c ven bi n
Trang 19C a L ch Giang
C a Hà L n
Khu du l ch ngh
mát Th nh Long
Trang 20Ch ng 1 T NG QUAN V CÔNG TRÌNH B O V BÃI, GI M SÓNG
KHU V C VEN BI N 1.1 Công trình b o v bãi, gi m sóng khu v c ven bi n
1.1.1 Tr ng r ng phòng h
R ng phòng h ven bi n là m t b ph n c u thành c a công trình đê bi n, có tác d ng gi m chi u cao sóng tr c đê, t ng kh n ng l ng đ ng phù sa b o v bãi,
b o v môi tr ng sinh thái ây là gi i pháp đ c áp d ng nhi u trong th c t do
có nhi u u đi m nh : Thân thi n v i môi tr ng, chi phí đ u t th p, d th c hi n
Hình 1.1 R ng ng p m n đê bi n H i Phòng
1.1.2 B i n pháp công trình ch ng xói, gi m sóng
i v i vùng bãi bi n b xâm th c và t i đó không tr ng đ c cây ch n sóng,
gi i pháp b o v bãi là xây d ng công trình gi m sóng, ch ng xói, t o bãi Các d ng công trình th ng áp d ng là đ p m hàn ho c đ p phá/gi m sóng Trên th gi i
c ng nh t i Vi t Nam, đây là gi i pháp đ c ng d ng nhi u trong th c t Nh ng nghiên c u v đ p m hàn hay đ p phá/gi m sóng là t ng đ i phong phú, tuy v y,
v n có nh ng công trình xây d ng xong nh ng hi u qu th c t không đ c nh mong mu n
Trang 211.1.3 Nuôi bãi nhân t o
Nuôi bãi nhân t o là lo i công trình dùng ph ng pháp v n chuy n bùn cát t
n i khác đ n bù vào b , bãi bi n c n thi t b o v đ duy trì, c i thi n s n đ nh c a
b bi n ho c đ t o ra m t bãi bi n theo ý mu n, khôi ph c tr ng thái t nhiên ây
là gi i pháp phòng ch ng xói l , n đ nh đ ng b mang tính “phi công trình” hay còn g i là gi i pháp công trình “m m” đã đ c áp d ng thành công nhi u n c có
n n khoa h c k thu t tiên ti n trên th gi i T i Vi t Nam, gi i pháp này đã đ c
đ a vào Tiêu chu n k thu t thi t k đê bi n [1], dù v y có r t ít công trình đ c áp
d ng trên th c t , và ch y u là đ i v i các bãi bi n c n tôn t o, m r ng ph c v phát tri n du l ch, ví d t i bãi bi n M i Né, Bình Thu n hay t i a Ph c, à
N ng [15]
Hình 1.4 Nuôi bãi xa b t tàu n o vét - b m th i cát và nuôi bãi tr c ti p b ng
h th ng đ ng ng b cát t i b bi n
(Ngu n: Internet)
Hình 1.5 Nuôi bãi k t h p v i đ p m hàn L t i M i Né, Bình Thu n
(Ngu n: Google Earth)
Trang 221.2 Các v n đ khoa h c, công ngh trong xây d ng h th ng đ p m hàn 1.2.1 Di n bi n vùng bãi khi có h th ng đ p m hàn
D a trên các k t qu nghiên c u và thành t u xây d ng m hàn bi n, có th rút ra m t s m i quan h và ng x c a h th ng m hàn nh sau [21]:
- Quy lu t di n bi n b i xói bên trong h th ng m hàn: Th ng l u b i, h
l u xói l (Hình 1.6)
- Hi n t ng ch y l n, ch y xoáy, tách xa b khu v c gi a 2 m hàn: Tùy theo tác đ ng c a h ng sóng và dòng ch y ven b mà có th xu t hi n các hi n
t ng: Ch y l n theo b và d c theo m hàn r i h ng ra bi n - Hình 1.7 (a); ch y xoáy m t vòng tròn - Hình 1.7 (b); ch y xoáy hai vòng tròn t o thành khu n c v t bên c nh m hàn - Hình 1.7 (c)
Hình 1.7 Hi n t ng ch y l n, ch y
xoáy, tách xa b khu v c gi a 2 m hàn
(c)
Trang 23- B i l ng và xói l gi a các m hàn: Ph thu c vi c b trí công trình trong
h th ng m hàn v i vách b , bãi bi n và các y u t nêu trên là r t ph c t p và khó
d đoán h t Nh ng m i quan h và s ng x c a h th ng m hàn v i vách b , bãi bi n trên đây đ c làm sáng t t các quan tr c, b ng mô hình v t lý và mô hình toán h c Tuy nhiên, v i ph m vi nh c a khu v c đ t h th ng m hàn so v i vùng
bi n r ng l n và v i các tác đ ng ng u nhiên, ph c t p c a nhi u y u t thì các mô hình v t lý và toán h c không ph i lúc nào c ng có th di n đ t đi u ki n làm vi c,
ng x và hi u qu c a h th ng m hàn sát v i th c t
1.2.2 Ph ng pháp thi t k h th ng đ p m hàn
H th ng đ p m hàn thu c lo i công trình b o v b Khi quy ho ch và thi t
k , c n c n c vào đ c đi m vùng b , m c tiêu b o v , hi n tr ng công trình, đi u
Trang 24ki n đ a hình, đ a ch t đ ti n hành v ch tuy n và b trí các công trình b o v Ti p theo c n tính toán các ch tiêu k thu t, kinh t và thông qua so sánh đ l a ch n
ph ng án t i u
- V tuy n công trình: Tính toán, xác đ nh đ ng bao ngoài cho h th ng m hàn và n i ti p v i đ ng b v c hai phía đ t o thành đ ng tr n thu n
- Các hình th c m t c t ngang: Có th s d ng các d ng hình th c m t c t ngang:
+ D ng t ng đ ng: Lo i tr ng l c, lo i c c;
+ Công trình d ng mái nghiêng: Có nhi u ki u k t c u, ph thu c vào: Cách hình thành lõi đê (đá đ có ho c không phân lo i, ch ng ch t các kh i bê tông ); cách ph mái ch n sóng; cách th c l p đ m; x lý đ nh đê
+ Công trình d ng h n h p: Bao g m ph n t ng đ ng (t ng tr ng l c) đ t trên b đê mái nghiêng có chi u cao chi m quá n a t ng chi u cao đê
+ Công trình có k t c u d ng đ c bi t: C c ván thép, c c ng, phao ho c xà lan đánh chìm v.v
Khi l a ch n hình th c k t c u đ p m hàn c n xét đ n đi u ki n t nhiên (đ a hình, đ a ch t, th y v n), nhi m v công trình, đi u ki n thi công, kh n ng cung c p v t li u, kinh phí đ u t Có th l a ch n m t lo i hình k t c u cho toàn tuy n, c ng có th s d ng các lo i hình k t c u khác nhau cho các đo n khác nhau, phù h p v i đi u ki n đ a hình, đ a ch t t ng đo n
- Các n i dung tính toán: Tùy thu c vào lo i hình th c k t c u có các n i dung tính toán phù h p:
+ V i đê t ng đ ng d ng tr ng l c: C n tính n đ nh ch ng l t (quanh tr c đáy t ng và các khe n m ngang, khe r ng), n đ nh ch ng tr t theo đáy t ng
và theo các khe n m ngang trong đê kh i x p, n đ nh ch ng tr t theo đáy b đê,
s c ch u t i c a b đê, s c ch u t i c a đ t n n, tính lún c a đê;
+ V i đê t ng đ ng b ng c c c : Có các bài toán v n đ nh t ng th c a đê
nh s c gi c a các c c c (xác đ nh chi u sâu đóng c c), bài toán v đ b n c a
c c c và các c u ki n khác;
Trang 25+ V i đ p m hàn d ng mái nghiêng: Có các bài toán v tính tr ng l ng n
đ nh c a kh i ph mái nghiêng, tính n đ nh công trình mái nghiêng (đ i v i kh i
t ng đ nh, n đ nh c a đê và n n)
T i Vi t Nam, hi n nay công tác thi t k h th ng đ p m hàn đê bi n đang
áp d ng “Tiêu chu n k thu t thi t k đê bi n” ban hành theo Quy t đ nh s 1613/Q -BNN-KHCN ngày 9/7/2012 c a B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn Trong tiêu chu n này, vi c xác đ nh kích th c k t c u b o v mái đ p, kích th c
và tr ng l ng kh i ph mái đ p đ c h ng d n khá chi ti t N i dung b trí h
th ng (v tuy n, ph ng đ t tr c d c, chi u cao, kho ng cách gi a các đ p), tiêu chu n c ng đ a ra nh ng ch d n mang tính đ nh h ng và quy đ nh: Tr ng h p
d án có quy mô l n, ph i ti n hành th nghi m, t ch c quan tr c đ đi u ch nh thi t k cho phù h p
1.3 Các k t qu nghiên c u v đ p m hàn Vi t Nam và trên th gi i
1.3.1 Các nghiên c u v k t c u dòng ch y khu v c m hàn
K t c u dòng ch y khu v c m hàn trong công tác ch nh tr sông đ c nghiên
c u s m b i nhi u nhà khoa h c trên th gi i K t qu c a nh ng nghiên c u này
đ c trình bày trong các sách giáo khoa v công trình ch nh tr
i v i m hàn trong dòng sông, nguyên t c làm vi c c a đ p ph thu c vào
Trang 26- Khi ch a ng p, tác d ng ch y u c a đ p m hàn là thu h p dòng ch y, đ y
ch l u ra xa b nh s phân b l i l u t c trên th y tr c và trên chi u r ng m t
n c m t c t công trình (Hình 1.10);
- Khi ng p, tác d ng ch y u c a m hàn là h ng d n chuy n đ ng c a bùn cát nh tác d ng c a dòng xo n tr c ngang hình thành sau công trình (Hình 1.11)
Hi n nay, ch a có nh ng phát hi n gì m i v b n ch t hi n t ng
1.3.2 Các nghiên c u v di n bi n lòng sông khu v c m hàn
H xói đ u đ p m hàn s d ng trong công tác ch nh tr sông đ c s quan tâm c a nhi u nhà nghiên c u trên th gi i
Matveep sau khi xem xét toàn di n các nhân t nh h ng đ n chi u sâu h xói đ u đ p m hàn bao g m: L u t c, chi u dài đ p, đ d c, góc k p gi a h ng
n c ch y và tr c đ p, s hình thành lòng sông v.v đã đ ra công th c tính toán cho đ p không ng p theo công th c 1.1 [3]:
U gl
Trang 27Tr ng h p b xói l ít, chi u r ng sông n đ nh, Antunin đ ngh dùng công th c 1.4 đ tính toán chi u sâu dòng n c n i h xói đ u đ p m hàn không
Trang 28Trong công tác ch nh tr sông, nh ng đo n sông th ng, X.T.Altunin và I.A.Budunop đ a ra công th c tính kho ng cách gi a các m hàn (Hình 1.12) [3]
ax ( os sin cot )
Trong đó:
lp - Chi u dài làm vi c c a m hàn trong khu v c khu ch tán c a dòng ch y,
th ng l y lp=0,7l, trong đó l là chi u dài toàn b c a m hàn;
α - Góc gi a tr c m hàn và tr c đ ng l c, th ng gi thi t tr c đ ng h c song song v i đ ng b ;
β - Góc khu ch tán c a dòng ch y, ph thu c vào góc α, có th l y
Trang 29Trong các gi i pháp công trình gi m sóng gi bãi b bi n, nh m t quy lu t chung, các m hàn c ng th ng đ c xây d ng thành nhóm v i ý đ b o v b bi n
r ng h n Trong nhóm m hàn thì kho ng cách gi a chúng ph i đ c xác đ nh đ
hi u qu b o v đ l n, tránh đ c dòng ch y và sóng Theo tài li u “Các khuy n cáo c a y ban v các công trình b o v b bi n” (EAK (1993): Empfehlugen des Ausschusses für Küstenschutzwerke - Empfehlungen für Küsten – schutzwerke In: Kuratorium für Forschung im Küsteningenieurwesen (Hrsg.): Die Küste, Heft
55 Heide in Holstein: Boyens, Germany): Kho ng cách gi a các m hàn c ng v i chi u dài gi ng nhau đ t vuông góc v i b đ c xác đ nh theo công th c 1.7 (Hình 1.13) [17]:
2 .cot
n
Hình 1.13 Ph ng th c tính toán kho ng cách gi a các m hàn (EAK, 1993)
Tr ng h p nhóm m hàn đ c xây d ng v i các chi u dài khác nhau, ch ng
h n vùng chuy n ti p t i đo n không c n b o v c a b bi n, trong tài li u “S tay
k thu t b bi n” (HERBICH, J.B (1999): Handbook of Coastal Engineering Mc GRAW- ILL, USA), chi u dài ln và kho ng cách sn c a các m hàn đ c xác đ nh theo các công th c 1.8, 1.9, 1.10 (Hình 1.14) [17]
Trang 30s R l
đ c ti n hành, th nghi m và đ a vào s d ng r ng rãi, thay th , b sung cho các
gi i pháp truy n th ng [20]
- Công trình d ng Pa nô: Là lo i công trình xuyên n c, t o thành b i các
c u ki n bê tông c t thép d ng bình phong Lo i công trình này ti p thu đ c nh ng
u đi m c a các lo i công trình c c g và lo i công trình r đá, đ ng th i kh i
l ng duy tu nh , kiên c và b n Dùng công trình d ng Pa nô làm đ p d c, m hàn
đ u có tác d ng c n dòng gây b i, b o v bãi và lái dòng ch y
- Công trình c c ng bê tông c t thép: ây là lo i công trình s d ng các c c
ng bê tông c t thép đ t o thành thân m Lo i công trình này đã đ c ng d ng Trung Qu c và B ng la đét Quá trình v n hành th c t cho th y lo i công trình c c
ng này có tác d ng đ y dòng, đã kh ng ch m t cách c b n th sông và xu th s t
l b , có tác d ng c n dòng gây b i rõ r t
Trang 31Hình 1.15 p m hàn b ng hai hàng c c ng bê tông c t thép trên sông
Brahmaputra – Jamuna – Bangladet
- Công trình đ o chi u hoàn l u: Công trình làm vi c theo nguyên t c thi t b
t o hoàn l u Potapop nh ng tác đ ng theo chi u ng c l i: ón dòng n c m t có
đ ng n ng l n, đ y sang b đ i di n v i b l , đ dòng ch y đáy mang nhi u bùn cát bu c ph i đi vào b l đ l p h sâu ây là công trình nghiên c u c a Giáo s
L ng Ph ng H u và Phó giáo s L ng Ng c Bích cùng các c ng s , l n đ u tiên nghiên c u và đ c xây d ng ng d ng đ b o v b sông Dinh phía th xã Phan Rang (t nh Ninh Thu n) cho k t qu r t t t
Hình 1.16 Công trình b o v b sông Dinh – Phan Rang – Ninh Thu n b ng h
th ng công trình hoàn l u
- p m hàn ch G ng t quãng (Island groyne): ây là k t qu nghiên c u
m i nh t c a các nhà khoa h c Hà Lan và đã giành đ c gi i th ng Thi t k c nh tranh Hà Lan n m 2006 K t c u c a m hàn này d a trên c s m hàn ch L
nh ng có ng t quãng m t đo n gi a m i và thân m hàn Kho ng ng t này làm
gi m ph n dòng ch y b ch n và làm cho dòng ch y mang bùn cát d dàng v t qua thân m hàn, gây b i l ng ngay sau thân m hàn
Trang 32Hình 1.17 p m hàn ch G ng t quãng
- p m hàn b ng r , th m đá l i thép: R đá, th m đá đã đ c s d ng khá lâu trong công trình kè lát mái h b và đ p m hàn nh ng m i ch đóng góp vai trò là m t b ph n h chân, th m ch ng xói c a công trình Tuy nhiên, r đá,
th m đá c ng có r t nhi u u đi m và có th đ c l p t o thành m t công trình đ p
m hàn, đ p h ng dòng hoàn ch nh và có hi u qu nh các lo i công trình c ng truy n th ng
đ n công trình và ng c l i đ i v i di n bi n b i xói b bi n, nên m c dù cho đ n nay đã có khá nhi u nghiên c u v gi i pháp công trình này, v n t n t i m t s v n
đ sau:
Trang 331.4.1.1 Di n bi n b i xói bãi bi n khu v c đ p m hàn
Các nghiên c u v v n đ này h u h t là đ i v i đ p m hàn trong công tác
ch nh tr sông M c dù v y, b n ch t c a hi n t ng v n ch a đ c sáng t , các công th c tính toán v n là nh ng công th c kinh nghi m v i các h s hi u ch nh khác nhau Hi n t i, đ đ nh l ng h xói đ u đ p m hàn bi n, ch a có công
th c nào đ tính toán, ch m i th y nh ng nh n đ nh chung
1.4.1.2 B trí không gian các công trình trong h th ng đ p m hàn
Các tr ng h p th t b i ho c hi u qu không đ c nh mong mu n c a các
d án xây d ng h th ng đ p m hàn có nhi u nguyên nhân nh : B trí m t b ng, xác đ nh cao trình đ nh c a các công trình trong h th ng ch a h p lý; k t c u công trình, x lý n n không đ m b o ch u l c Trong đó, vi c xác đ nh v trí, chi u dài, góc đ và cao trình c a các công trình trong h th ng có ý ngh a quy t đ nh Vi c này đòi h i nh ng nghiên c u công phu v đ ng l c h c bi n, đ c bi t là c ch
di n bi n b bãi tr c và sau khi có công trình, nên không ph i d án nào c ng có
đ m b o yêu c u v k thu t và kinh t
Trang 34Ch ng 2 NH NG LÝ LU N C B N V B O V BÃI, GI M SÓNG
KHU V C VEN BI N 2.1 c đi m t nhiên vùng ven bi n
2.1.1 V trí đ a lý
Vùng b bi n Vi t Nam kéo dài theo đ ng b bi n t Móng Cái đ n Hà Tiên v i t ng chi u dài 3260 km Ph m vi m r ng c a vùng vào phía đ t li n tính theo nh h ng c a th y tri u trung bình t i 30 - 40 km, v phía bi n là vùng n c ven b , bao g m c vùng ng p tri u, có b r ng trung bình t i 50 km và l n h n Khái ni m th m l c đ a Vi t Nam trên bi n ông đ ng nhiên đã bao g m vùng
n c ven b và vùng lãnh h i và vùng đ c quy n kinh t theo quy đ nh c a Công
c Lu t Bi n c a Liên h p qu c
Các h i đ o c a Vi t Nam g m 2600 đ o l n nh phân b trên vùng ven b
bi n, th m l c đ a và trên bi n ông, trong đó các đ o ven b là ch y u v i g n
2500 đ o phân b trong v nh B c B , d c ven b mi n Trung, Nam Trung B và trong v nh Thái Lan Vùng qu n đ o Tr ng Sa v i trên 130 đ o và bãi ng m, n m
r i rác trên vùng ông Nam Á và Tây Nam bi n ông, vùng qu n đ o Hoàng Sa
v i 37 đ o và bãi ng m n m vùng Tây B c bi n ông [11]
2.1.2 c đi m đ a hình đ a m o
Ngoài m t s đ o có di n tích l n n m trong vùng ven b nh các đ o B ch Long V , Cô Tô, C n C , Cái B u, Cát Bà, Lý S n, Phú Quý, Côn o, Phú
Qu c , các đ o trong trong vùng qu n đ o Tr ng Sa và Hoàng Sa có kích th c
nh , chi u dài nh t th ng nh h n 1 km và đ a hình th p, đ cao trung bình 2 – 3
m trên m c n c bi n
Vùng ven b có đ a hình ph c t p và phân d trong vùng ông B c thu c
Qu ng Ninh và H i Phòng, đ a hình đáy bi n ph c t p v i hàng tr m đ o l n nh , chia c t vùng n c ven b thành các v nh nh v i các đ c đi m v t lý, h i v n r t khác nhau Vùng ven b t H i Phòng đ n à N ng có đ a hình đáy tho i đ sâu không l n nh ng bi n đ ng do tác đ ng c a dòng ch y ven b và các c a sông luôn làm thay đ i ch đ b i l ng phù sa Vùng ven b t à N ng đ n Phú Yên có đ a
Trang 35hình đáy d c đ ng, đ sâu t ng nhanh theo h ng ra xa b T Phú Yên đ n V ng Tàu, t V ng Tàu đ n Cà Mau và Cà Mau – Hà Tiên, đ a hình vùng ven b t ng
đ i tho i nh ng có c u trúc phân d , chia c t và bi n đ ng m nh ph thu c các h
th ng sông v i ch đ th y v n r t ph c t p
a hình vùng ven bi n (t b bi n vào đ t li n) c ng bi n đ i ph c t p v i các vùng khác nhau Vùng ven bi n ông B c (Qu ng Ninh – H i Phòng) có đ a hình d c tho i và đ sâu bi n đ ng liên quan v i các d i núi phát tri n d c b bi n theo h ng ông – ông B c cao trung bình đ ng b bi n trên 3m
a hình ven bi n t H i Phòng đ n à N ng và à N ng – Qu ng Ngãi
t ng đ i th p, tho i v i nhi u bãi b i, c a sông và ng p tri u khá r ng cao đ a hình trung bình 1 – 2 m
Vùng ven bi n Qu ng Ngãi – V ng Tàu có đ a hình ph c t p, chia c t và g n
v i nhi u đ i núi phát tri n t trong đ t li n ra phía bi n, đ cao trung bình c a
đ ng b t 2 – 3 m và l n h n
Vùng ven bi n t V ng T u đ n Cà Mau và Cà Mau – Hà Tiên có đ a hình tho i, th p v i nhi u bãi b i và c a sông l n [11]
2.1.3 c đi m đ a ch t, th nh ng
Vùng ven bi n và các h i đ o Vi t Nam n m trên các đ n v c u trúc đ a ch t
và ki n t o khác nhau và r t đa d ng Vùng ven bi n trên đ t li n liên quan v i các
c u trúc đ a ch t nh đ i u n n p Katazia ông B c (Móng Cái – H i Phòng), vùng
tr ng Kainozoi Hà N i (H i Phòng – Ninh Bình), vùng u n n p Mezozoit Trung B
Vi t Nam (Ninh Bình – à N ng), vùng đ a kh i Công Tum (Qu ng Nam – Phú Yên), vùng ria đ a kh i Indosinia (Khánh Hòa – V ng Tàu), vùng tr ng Kainozoi Mekong (V ng Tàu – Hà Tiên)
Vùng n c ven b theo h ng đi t phía B c vào Nam g n li n v i mi n ria
c a các b n tr m tích Kainozoi trên th m l c đ a Vi t Nam, nh b B c B , b sông
H ng, b Qu ng à, b Phú Khánh, b C u Long và s n Tây B c c a b Malay –
Th Chu
Trang 36D c theo đ ng b hi n t i t B c vào Nam có nhi u m khoáng s n, đ c
bi t là than vùng ven bi n ông B c và vùng đ ng b ng B c B , đ ng b ng Nam
B , các m sa khoáng d c ven bi n Trung B và Nam Trung B , các m kim lo i
nh s t, đ ng, chì, vàng d c ven bi n B c và Trung Trung B
Trên vùng ven bi n và th m l c đ a Vi t Nam phát tri n các b tr m tích Kainozoi có tri n v ng d u khí l n nh b sông H ng trên v nh B c B , b Phú Khánh d c ven bi n mi n Trung, b C u Long d c ven bi n Nam Trung B , b Nam Côn S n và b T Chính, V ng Mây th m l c đ a ông Nam và nhóm b các qu n đ o Tr ng Sa và Hoàng Sa [11]
2.1.4 c đi m khí t ng, th y v n
Vùng ven bi n Vi t Nam có ch đ th y v n ph c t p do t ng tác c a n c
bi n v i h th ng c a sông và các th y v c d c theo đ ng b c bi t phía B c
là các h th ng c a sông H ng, sông Thái Bình vùng mi n Trung là h th ng các
đ m phá, th y v c l n nh Tam Giang, Nha Phu, Ô Loan, Th N i, V n Phong phía Nam là h th ng các sông ng Nai, C u Long
Ch đ khí t ng, khí h u vùng ven bi n luôn bi n đ ng và mang đ c đi m khí h u nhi t đ i, gió mùa, ph thu c ch y u vào ch đ khí t ng th y v n trên
bi n ông S khác bi t đ c tr ng là các mùa gió ông B c trên ph n phía B c, mùa gió Tây Nam trên ph n phía Nam Vùng ven bi n mi n Trung t Ngh An đ n
V ng Tàu có ch đ khí h u kh c nghi t, khô nóng và th ng xuyên x y ra m a bão, l t l i do đ a hình đ i núi v i s n d c đ ng v phía b bi n t o nên dòng
gi i Vùng bi n Vi t Nam c ng có đ y đ các nét chung v phân b th y tri u c a
bi n ông
Trang 37Hình 2.1 Ch đ tri u d c b bi n Vi t Nam [14]
Phân b tri u d c theo b bi n Vi t Nam, ngoài s chi ph i chung c a ch
đ tri u bi n ông, còn có tính đ c thù c a vùng bi n và d i ven b B bi n Vi t Nam tr i dài trên nhi u v đ (t ng chi u dài h n 3260 km) có nhi u sông ngòi đ ra (đ c bi t là 2 h th ng sông thu c đ ng b ng B c B và Nam B ) ng b l i lõm, khúc khu u là nh ng tác nhân gây nên b c tranh phân b tri u đa d ng d c theo d i ven b
c tr ng tri u thay đ i d c theo d i ven b bi n có th nêu s l c nh sau:
- c tr ng th y tri u d c b bi n mi n B c:
Nét chung c a các đ c tr ng th y tri u d c b bi n mi n B c là s thay đ i
t B c xu ng Nam t ch đ nh t tri u đ u sang nh t tri u không đ u:
Vùng 1: T Qu ng Ninh đ n Thanh Hóa
Vùng này th y tri u thu c ch đ nh t tri u đ u, đi n hình là t i tr m Hòn
D u ( S n – H i Phòng) H u h t các ngày trong tháng (kho ng 25 ngày), m i
Trang 38ngày ch có m t l n n c l n, m t l n n c ròng l n th y tri u đây thu c vào
lo i l n nh t n c, vào kho ng 3 - 4 m vào k n c c ng
T i phía B c vùng này (Hòn Gai – Qu ng Ninh) hàng tháng ch có 1 - 3 ngày
có hai l n n c l n, hai l n n c ròng Còn phía Nam (Ninh Bình – Thanh Hóa) tính nh t tri u đ u kém thu n nh t S ngày có 2 l n n c l n, hai l n n c ròng đã
t ng lên kho ng 5 - 7 ngày
Vùng 2 t Thanh Hóa đ n Hà T nh
Vùng này th y tri u mang tính nh t tri u không đ u T i đây hàng tháng có
g n m t n a s ngày có 2 l n n c l n, hai l n n c ròng l n tri u đây h n 3m
- c tr ng th y tri u b bi n mi n Trung:
Ch đ th y tri u d c theo d i b mi n Trung thay đ i ph c t p T Hà T nh
đ n Qu ng Tr , ch đ tri u chuy n t bán nh t tri u không đ u (t i Ròn – Qu ng Bình) đ n bán nh t tri u đ u (t i Thu n An – Th a Thiên Hu ) Càng đi v phía Nam, đ l n th y tri u càng gi m d n Biên đ tri u th p nh t trong d i b bi n
mi n Trung, c ng nh trên toàn d i b bi n Vi t Nam, xu t hi n t i Thu n An, Hu ,
v i đ l n th y tri u ch còn kho ng 0,5 m
T Th a Thiên Hu đ n B c Qu ng Nam, th y tri u chuy n t bán nh t tri u
đ u sang bán nh t tri u không đ u, và đ l n th y tri u c ng t ng d n T Qu ng Nam, tính ch t nh t tri u t ng d n đ n Phan Thi t, Kè Gà, n i có ch đ nh t tri u
đ u T đây đ n Nam Trung B , tính ch t nh t tri u l i gi m d n
- c tr ng th y tri u b bi n mi n Nam:
Do bán đ o Cà Mau nhô ra v nh Thái Lan nên ch đ tri u và đ cao tri u phía ông và phía Tây Nam B khác nhau rõ r t Có th chia thành hai vùng sau:
Vùng 1: T Bà Ra đ n Cà Mau ( ông Nam B )
T i lân c n hai đi m ranh gi i c a vùng (Bà R a – V ng Tàu và Cà Mau)
th y tri u ch đ nh t tri u không đ u D ch d n vào mi n gi a c a vùng, tính
ch t bán nh t tri u t ng rõ r t H u h t s ngày trong tháng có hai l n tri u lên và hai l n tri u xu ng Có s chênh l ch đáng k c a hai đ l n th y tri u trong ngày
Trang 39Do nh h ng c a đ a hình vùng c a sông, tính ch t tri u di n bi n ph c t p h n
T i vùng này đ l n tri u kho ng 3 - 4 m, vào lo i l n nh t n c
Vùng 2: T Cà Mau đ n Hà Tiên (Tây Nam B )
Ch đ tri u đây ph n l n là nh t tri u đ u, đ l n tri u đây ch kho ng 1m T i R ch Giá h u h t s ngày trong tháng có ch đ bán nh t tri u nh ng càng
xa khu v c này v Cà Mau c ng nh v Hà Tiên và ra kh i thì tính ch t nh t tri u càng rõ nét l n th y tri u vùng này không l n, vào nh ng ngày tri u c ng ch
đ t t i 1 m [14]
2.1.5.2 N c dâng b bi n Vi t Nam
Trong tính toán thi t k các công trình ven bi n thì s bi n đ i m c n c do
hi n t ng n c dâng do bão đ c quan tâm r t nhi u N c dâng nói chung, có th xem nh s bi n đ i m c n c có chu k dài d i tác đ ng c a gió, khí áp lên m t khu v c c th (khác v i sóng gió có chu k ng n, v i sóng th n đ c hình thành
do tác đ ng c a đ a ch n, khác v i th y tri u hình thành d i tác đ ng c a l c hút các thiên th )
- N c dâng do gió mùa
b bi n Vi t Nam, ngoài n c dâng do bão, thì hi n t ng n c dâng do
nh h ng c a gió mùa là đáng k nh t, nó bao g m 2 h ng chính, t ng ng v i
2 h th ng gió mùa chi ph i b bi n Vi t Nam là gió mùa ông B c và gió mùa Tây Nam
Gió mùa ông B c th ng x y ra t tháng 10 n m tr c đ n tháng 3 n m sau, đ l n c a gió gi m d n theo chi u t B c vào Nam Theo s li u quan tr c t i
tr m Hòn D u – H i Phòng, n i ch u nh h ng m nh c a gió mùa ông B c, đ cao n c dâng do gió mùa ông B c ch vào kho ng 30 - 40 cm Gió mùa Tây Nam
th ng b t đ u vào tháng 5 và kéo dài t i tháng 10 hàng n m Ng c v i gió mùa ông B c, gió mùa Tây Nam l i có đ l n gi m d n t Nam ra B c C ng nh gió mùa ông B c, gió mùa Tây Nam ch gây ra hi n t ng n c dâng v i đ l n vào kho ng 30 - 40 cm, th m chí còn nh h n Tóm l i, n c dâng do nh h ng c a gió mùa vùng bi n Vi t Nam là không đáng k
Trang 40th lên t i 56 m/s Theo th ng kê, s c n bão gây n c dâng l n (> 200 cm) đo n
b này chi m t i 11% T i đây đã ghi đ c m c n c dâng k l c là 360 cm (c n bão DAN-1989 đ b vào C a H i – Ngh An)
Mi n Trung: T v đ 17°N - 11°N:
Do đ c đi m xu th gi m d n v t n su t và c ng đ bão t B c vào Nam nên n c dâng do bão gây ra d i b này không l n nh mi n B c, đ l n c a
n c dâng c ng theo xu th gi m d n t B c vào Nam cao n c dâng đo n b
t 15°N - 17°N có th lên t i 200 cm ho c h n, đo n b t 16°N tr vào đ cao
n c dâng l n nh t ch kho ng 100 - 150 cm
Mi n Nam: D i b còn l i
Theo B ng 2.1, su t d i b t V ng Áng đ n Hà Tiên, t n su t bão so v i d i
b c n c ch chi m 4,8% H n n a bão đ b vào d i b này th ng không
m nh, ch m nh ngoài và y u d n khi đi vào b cao n c dâng do bão l n
nh t ghi nh n đ c kho ng 100 cm (bão Linda, 1997) [14]
- S bi n đ i m c n c trong th i đo n dài: M i m t công trình đ c đ u t xây d ng đ u có vòng đ i (tu i th ) ph thu c vào m c đ thi t h i v ng i, c s
h t ng, tài s n trong vùng đ c b o v và t ng m c đ u t Gi i pháp công trình
c n đ c xem xét trong toàn b vòng đ i c a nó v i các đi u ki n biên t ng ng
S nóng lên toàn c u là r t rõ ràng v i nh ng bi u hi n c a s t ng nhi t đ không khí và đ i d ng, s tan b ng di n r ng và qua đó là m c t ng m c n c bi n trung bình toàn c u N m 2012, B Tài nguyên và Môi tr ng đã xây d ng và công b
K ch b n bi n đ i khí h u, n c bi n dâng cho Vi t Nam [2] Theo đó, đ n cu i th
k 21, trung bình toàn Vi t Nam, n c bi n dâng trong kho ng t 49 đ n 64 cm