Nghiên cứu giải pháp cải thiện môi trường nước làng nghề dệt nhuộm nha xá xã mộc nam huyện duy tiên tỉnh hà nam

đây th công ch là ngh ph đ t ng thu nh p mà thôi... xu t thì tính chuyên môn hóa càng cao... Vì quá nhi u nhân.

h i mà còn t o ra nh ng giá tr v n hóa tinh th n sâu s c

Làng ngh d t nhu m Nha Xá, xã M c Nam, huy n Duy Tiên là m t trong

nh ng làng ngh d t nhu m truy n th ng đi n hình c a đ ng b ng B c B nói chung và t nh Hà Nam nói riêng V i 23 c s s n xu t, ngày nay làng ngh Nha Xá

cung c p cho th tr ng kho ng 100.000m v i d t nhu m/tháng c tr ng s n xu t

c a các làng ngh là các c s n xu t th ng n m xen k trong khu dân c nên vi c thu gom, x lý ch t th i cho t ng c s g p nhi u khó kh n Hi n nay, h th ng h

t ng k thu t và x lý ô nhi m môi tr ng đây còn r t l c h u Hàng ngày, các c

s t y nhu m làng ngh đã x ra môi tr ng bên ngoài m t l ng n c th i l n kho ng 200 m3/ngày, v i hàm l ng các ch t ô nhi m cao nh đ màu lên t i 420 Pt-Co, BOD5là 250mg/l, COD là 460mg/l,… đã và đang làm ô nhi m môi tr ng

n c m t t i đ a ph ng, theo th i gian s nh h ng làm ô nhi m đ t và ngu n

n c ng m Tình tr ng ô nhi m môi tr ng đã gây nh h ng x u đ n c nh quan môi tr ng xã M c Nam và tác đ ng tiêu c c rõ r t đ n s c kh e c ng đ ng ây là nguyên nhân khi n hàng lo t các c n b nh trong làng nh b nh hô h p, ngoài da, tiêu hóa… t ng nhanh trong m t vài n m tr l i đây

Theo quy đ nh t i Kho n 1, i u 4, Thông t s 46/2011/TT-BTNMT các c

s làng ngh d t nhu m Nha Xá, xã M c Nam là đ i t ng thu c nhóm B “Các c

s thu c lo i hình s n xu t có m t ho c m t s công đo n s n xu t có ti m n ng gây ô nhi m môi tr ng cao, không đ c phép thành l p m i nh ng công đo n này trong khu dân c ; n u đang ho t đ ng thì ph i đ u t , áp d ng các bi n pháp x lý

n c th i t i ch ho c ph i di d i vào khu s n xu t t p trung đ đ u t h th ng x

lý n c th i đ t Quy chu n QCVN 13:2008/BTNMT và QCVN 40:2011/BTNMT”

Vì v y, đ phát tri n s n xu t b n v ng đi đôi v i b o v môi tr ng c n ph i di d i

các c s s n xu t làng ngh Nha Xá vào khu s n xu t t p trung đ đ u t xây d ng

tr m x lý n c th i, đ m b o n c th i sau x lý đ t tiêu chu n

Do đó, “Nghiên c u gi i pháp c i thi n môi tr ng n c làng ngh d t

nhu m Nha Xá – xã M c Nam – huy n Duy Tiên – t nh Hà Nam” là m t b c đi

đúng đ n và c n thi t hi n nay

2 M c đích c a đ tài

ánh giá hi n tr ng môi tr ng n c và đ xu t các gi i pháp x lý ô nhi m;

c i thi n môi tr ng n c các khu v c đã b ô nhi m t i làng ngh d t nhu m Nha Xá

3 Ph m vi và đ i t ng nghiên c u

Ph m vi nghiên c u: T p trung ch y u vào ph n gianh gi i đ a lý c a làng

ngh d t nhu m Nha Xá, xã M c Nam, huy n Duy Tiên

i t ng nghiên c u: Nh ng tác đ ng c a ô nhi m môi tr ng n c làng

ngh Nha Xá t i kinh t , xã h i và s c kh e c ng đ ng

4 P h ng pháp nghiên c u

- Ph ng pháp thu th p, phân tích và t ng h p s li u

Thu th p, t ng h p t t c các s li u liên quan đ n qu n lý môi tr ng làng

ngh , khu v c nghiên c u Các thông tin có th thu th p t các c quan ch c n ng,

qua sách báo, qua ngu n tra c u trên internet k t h p v i vi c đi u tra th c đ a

Trên c s các k t qu có đ c do thu th p, phân tích đánh giá t ng h p các

- Ph ng pháp phân tích, th ng kê

Qua quá trình t ng h p s li u, đi u tra, kh o sát th c đ a ti n hành phân tích, th ng kê nh ng s li u quan tr ng và có liên quan t i làng ngh Nha Xá T đó làm c s ti n hành các ph ng pháp ti p theo

- Ph ng pháp k th a

tài đã k th a và phát tri n các k t qu nghiên c u tr c đây đã có đ đ

xu t, l a ch n các gi i pháp x lý ô nhi m, c i thi n môi tr ng n c làng ngh d t nhu m Nha Xá

5 N i dung c a lu n v n

(1) T ng quan v làng ngh và ô nhi m làng ngh t i Vi t Nam

(2) Gi i thi u làng ngh d t nhu m Nha Xá và đánh giá hi n tr ng môi

tr ng n c làng ngh d t nhu m Nha Xá

(3) Nghiên c u, đ xu t gi i pháp c i thi n môi tr ng n c làng ngh d t nhu m Nha Xá

C H NG 1:

NGH T I VI T NAM 1.1 T ng quan v làng ngh và ô nhi m môi tr ng làng ngh t i Vi t Nam 1.1.1 Làng ngh v i phát tri n kinh t xã h i t i Vi t Nam

Quan ni m th nh t: Làng ngh là mô hình s n xu t đ c thù trong nông

thôn, n i mà h u h t m i ng i trong làng đ u ho t đ ng cho ngh y và l y đó làm ngh s ng ch y u Nh ng v i quan ni m nh v y thì làng ngh đó hi n nay không còn nhi u Ví d nh ngh G m ch có Ph Lãng (B c Ninh), Bát Tràng (Hà

N i), ông Tri u (Qu ng Ninh)… ó là nh ng làng thu n nh t không làm ru ng, còn đ i đa s là v a làm ru ng v a làm ngh đây th công ch là ngh ph đ

t ng thu nh p mà thôi

Quan ni m th hai: Làng ngh là c truy n làm ngh th công, đây không

nh t thi t t t c dân làng đ u s n xu t hàng th công Ng i th th công nhi u khi

c ng là ng i làm nông nghi p Nh ng do yêu c u chuyên môn hoá cao đã t o

nh ng ng i th chuyên môn s n xu t th công truy n th ng ngay t i làng ngh hay ph ngh n i khác V i quan ni m nh v y ch a đ vì không ph i b t c làng nào có vài gia đình làm ngh nào đó đ u là làng ngh xác đ nh làng đó có ph i

là làng ngh hay không c n xem xét t tr ng lao đ ng hay s h làm ngh so v i toàn b lao đ ng và h làng hay t tr ng thu nh p t ngành ngh so v i thu nh p

c a làng

T các quan ni m trên, trong tài c p B “M t s chính sách ch y u phát tri n b n v ng Vi t Nam” c a Vi n Nghiên c u qu n lý kinh t Trung ng

n m 2010 đã rút ra đ nh ngh a nh sau: Làng ngh là m t thi t ch kinh t xã h i,

là m t c m ho c nhi u c m dân c sinh s ng trong m t thôn (làng), có m t hay

m t s ngh đ c tách ra kh i nông nghi p đ s n xu t kinh doanh đ c l p và t n

t i trong m t không gian đ a lý nh t đ nh Thu nh p t các ngh chi m t tr ng cao trong t ng giá tr s n ph m c a toàn làng

 Khái ni m làng ngh truy n th ng

Quan ni m th nh t: Làng ngh truy n th ng là m t c ng đ ng dân c c

trú trong m t ph m vi m t đ a bàn t i các vùng nông thôn tách r i kh i s n xu t nông nghi p, cùng làm m t ho c nhi u ngh th công truy n th ng lâu đ i, đ s n

xu t ra m t ho c nhi u lo i s n ph m bán ra th tr ng đ thu l i

Quan ni m th hai: Làng ngh truy n th ng là nh ng làng có tuy t đ i b

ph n dân s làm ngh c truy n, nó đ c hình thành, t n t i và phát tri n lâu đ i trong l ch s , đ c n i ti p t th h này sang th h khác ki u cha truy n con n i

ho c ít nh t cùng t n t i hàng ch c n m Trong làng s n xu t mang tính t p trung, có nhi u ngh nhân tài hoa ng th i s n xu t ra nh ng s n ph m mang tính tiêu bi u

đ c đáo, tinh s o, n i ti ng, đ m nét v n hoá dân t c

Nhìn chung các quan đi m v làng ngh truy n th ng nói trên ch a đ y đ Các quan ni m m i th hi n đ c y u t truy n th ng lâu đ i nh ng ch a đ c p đ n

nh ng làng ngh m i nh ng tuân th các y u t truy n th ng c a vùng hay c a khu

v c

T vi c ti p c n trên, làng ngh truy n th ng đ c hi u nh sau: Làng ngh truy n th ng là làng ngh có l ch s phát tri n lâu đ i có m t hay nhi u ngh th công đ c truy n t đ i này qua đ i khác, tr i qua th i gian c a l ch s nó v n

đ c b o t n gìn gi và phát tri n Có s n xu t t p trung, có nhi u ngh nhân, có quy trình công ngh nh t đ nh S n ph m làm ra tinh x o có tính m thu t n i tr i,

ch a đ ng các y u t v t ch t và y u t tinh th n và tr thành hàng hoá có giá tr

đ c thù trên th tr ng

( Ngu n: tài c p B “M t s chính sách ch y u phát tri n b n v ng

Vi t Nam” c a Vi n Nghiên c u qu n lý kinh t Trung ng n m 2010)

 Tiêu chí công nh n làng ngh

Theo Thông t s 116/2006/TT-BNN ngày 18/12/2006 c a B NN&PTNT,

làng ngh đ c công nh n ph i đ t 3 tiêu chí sau:

- Có t i thi u 30% t ng s h trên đ a bàn tham gia các ho t đ ng ngành ngh nông thôn

- Ho t đ ng s n xu t kinh doanh n đ nh t i thi u 2 n m tính đ n th i đi m

V phát tri n kinh t :

- T ng tr ng kinh t làng ngh có th nhanh, nh ng ph i mang tính n đ nh;

- Luôn nâng cao hàm l ng tinh x o trong giá tr s n ph m;

- Có s g n k t c ng đ ng gi a các đ n v kinh t trong làng ngh ( h gia đình, doanh nghi p, h p tác xã ) theo m t th ch S n ph m s n xu t ra có th

t ng nhanh v s l ng, nh ng ch t l ng, m u mã ph i gi đ c tính nét v n hóa truy n th ng c a làng

V xã h i:

- Xã h i làng ngh ph i h ng t i v n minh, n n p và lành m nh;

- Các ho t đ ng sinh ho t xã h i trong làng ngh đ c g n v i tôn vinh các giá tr s n ph m đ c tr ng c a làng;

- T o t o c h i bình đ ng đ m i ng i dân trong làng ngh đ c ti p c n

vi c làm c a làng, xóa b đói nghèo và làm giàu; m i ng i dân đ u đ c tham gia

h ng l i t các d ch v công nh : đào t o nâng cao k n ng, tay ngh , tham gia các ho t đ ng xã h i, v n hoá, chính tr di n ra trong làng

V b o v tài nguyên môi tr ng:

- S d ng h p lý, ti t ki m các ngu n nguyên li u đ u vào, các ngu n nhiên,

v t li u trong s n xu t ra các s n ph m, s d ng các nguyên li u tái t o;

- Khai thác và s d ng h p lý, ti t ki m tài nguyên đ t, n c, khoáng s n;

- Có h th ng x lý ch t th i cho các ho t đ ng s n xu t c a làng ngh

1.1.1.2 c đi m chung c a làng ngh

Theo Báo cáo môi tr ng làng ngh 2008- B tài nguyên và Môi tr ng,

m i làng ngh tuy bao gi c ng có s khác nhau v quy mô s n xu t, quy trình công ngh , tính ch t s n ph m nh ng đ u có chung m t s đ c đi m sau:

- L c l ng lao đ ng trong làng ngh đa s là ng i dân s ng trong làng Các ngành ngh phi nông nghi p trong làng s t o ra s n ph m giúp cho ng i dân

t ng thu nh p trong lúc nông nhàn

- H gia đình là đ n v c b n c a s n xu t v i ngu n nhân l c t thành viên trong gia đình và c s h t ng t có Nh vào nhân l c đã t o ra cho các h gia đình kh n ng thu nh p không phân bi t l a tu i và gi i tính vì nó đáp ng nhu c u chung c a các thành viên trong gia đình Do đó, nó có th huy đ ng m i ng i trong gia đình tham gia tích c c vào vi c t ng s n ph m s n xu t c a gia đình

- C s s n xu t d ch v t i làng xã là n i có nhi u h gia đình cùng tham gia i u này t o nên tính ch t riêng bi t c a làng ngh , d n đ n xu th đ c quy n

nh ng ngh nghi p, s n ph m

- Tính chuyên môn hóa và s ph thu c l n nhau trong các làng ngh r t rõ

r t M t s tr ng h p, s phân chia lao đ ng trong làng ngh ph thu c vào t ng khâu trong quy trình s n xu t Ngh càng ph c t p, càng có nhi u công đo n s n

xu t thì tính chuyên môn hóa càng cao S phân chia này không ch trong m t làng

mà còn có th m r ng trong nhi u làng

Ph n l n k thu t-công ngh c a làng ngh còn l c h u, ch y u v n s d ng các thi t b th công, bán c khí ho c đã đ c c i ti n m t ph n, đa s mua l i t các c s công nghi p qu c doanh, các thi t b này đã c , không đ ng b , không

đ m b o tiêu chu n k thu t và đi u ki n làm vi c cho ng i lao đ ng

- Bi t t n d ng nguyên v t li u và nhân l c thông qua k n ng lao đ ng và

s khéo léo đ t o thu nh p trong đi u ki n thi u v n

1.1.1.3 S l ng, c c u và phân b làng ngh

Làng ngh là m t trong nh ng th c th kinh t -xã h i đ c thù c a nông thôn

Vi t nam, nhi u s n ph m đ c s n xu t tr c ti p t i các làng ngh đã tr thành

th ng ph m hàng hóa có giá tr , góp ph n c i thi n đ i s ng ng i dân và cung

c p hàng hóa tiêu dùng cho xã h i a s các làng ngh đã tr i qua l ch s phát tri n hàng tr m n m, song song v i quá trình phát tri n kinh t , xã h i và v n hóa

c a các vùng nông thôn c n c Làng ngh phân b trên không đ ng đ u trên đ a bàn nông thôn c n c

Hình 1.1: Hi n tr ng phân b làng ngh trên c n c

Ngu n: Báo cáo Môi tr ng làng ngh 2008, B Tài nguyên Môi tr ng

Theo s li u đi u tra c a C c Ch bi n,Th ng m i nông lâm th y s n và ngh mu i – B Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn và t ch c Jica Vi t Nam có

2017 làng ngh s n xu t ra các s n ph m khác nhau và đ c phân b r ng kh c c

n c nh ng không đ u S làng ngh truy n th ng chi n kho ng 15% t ng s làng ngh c n c còn l i là các ngh m i hình thành

th ng, phát tri n làng ngh truy n th ng k t h p du l ch ây c ng là khu v c này

có r t nhi u doanh nghi p t nhân c ng nh doanh nghi p nhà n c tham ra phát tri n ngành ngh th công nh khu công nghi p Ch ng M ( Hà n i) , CCN làng ngh B c Ninh

Vùng B c Trung b là khu v c có s làng ngh đ ng th hai v i 341 làng ngh chi m 16,9 % t ng s làng ngh c n c B c Trung B có nhi u khoáng s n quý , đ c bi t là đá vôi nên có đi u ki n phát tri n ngành khai thác khoáng và s n

xu t v t li u xây d ng Ngoài ra vùng còn có các ngành khác nh ch bi n g , c khí, d t may, ch bi n th c ph m, nh ng phân b không đ ng đ u

Vùng tây B c là n i t p trung các s n ph n th công m ngh đ c s c mang

b n s c v n hóa c a đ ng bào các dân t c trong vùng, là vùng đúng th ba v s

l ng v i 247 làng ngh , chi m 12,2% t ng s làng ngh c a c n c Tuy nhiên các làng ngh c a khu v c này m i phát tri n do tr c đó ng i dân trong vùng ch

làm ra các s n ph m ph c v cho nhu c u tiêu dùng cá nhân, m t ph n d th a thì mang đi bán, ch a h ng đ n vi c t o ra hàng hóa đ trao đ i m t ph n do c s

h ng t ng đ ng giao thông vùng này th p kém, đi l i khó kh n

ng b ng sông C u Long là khu v c có s làng ngh đ ng th t c n c

v i 211 làng ngh chi m 10,5 % t ng s làng ngh c n c, là khu v c t p trung nhi u doanh nghi p s n xu t kinh doanh hàng th công ho t đ ng do có nhi u thu n l i trong vi c ti p c n th tr ng trong n c, th tr ng ngoài n c nên các doanh nghi p này ch y u s n xu t các m t hàng xu t kh u Các t ch c cung c p

d nh v phát tri n kinh doanh c ng hình thành và phát tri n v i s l ng l n t o ra

m ng l i xu t kh u hàng th công m nh thúc đ y s l ng ngành ngh và làng ngh phát tri n

r u, làm bánh đa nem, đ u ph , mi n dong, bún, bánh đ u xanh, bánh gai, v i nguyên li u chính là g o, ngô, khoai, s n, đ u và th ng g n v i ho t đ ng ch n nuôi quy mô gia đình

Nhóm làng ngh d t nhu m, m t , thu c da: chi m 17 % t ng s làng

ngh nhi u làng có t lâu đ i, có các s n ph m mang tính l ch s , v n hóa, mang

đ m nét đ a ph ng nh ng s n ph m nh l a t t m, th c m, d t may, không

ch là nh ng s n ph m có giá tr mà còn là nh ng tác ph m ngh thu t đ c đánh giá cao T i các làng ngh nhóm này, lao đ ng ngh th ng là lao đ ng chính (chi m t l cao h n lao đ ng nông nghi p)

Nhóm làng ngh s n xu t v t li u xây d ng và khai thác đá: chi m 5% t ng s

làng ngh , hình thành t hàng tr m n m nay, t p trung vùng có kh n ng cung c p nguyên li u c b n cho ho t đ ng xây d ng Lao đ ng g n nh th công hoàn toàn, quy trình công ngh thô s , t l c khí hóa th p, ít thay đ i Khi đ i s ng đ c nâng cao, nhu c u v xây d ng nhà c a, công trình ngày càng t ng, ho t đ ng s n xu t v t

li u xây d ng phát tri n nhanh và tràn lan các vùng nông thôn

Nhóm làng ngh tái ch ph li u: Chi m 4% t ng s làng ngh , ch y u là

các làng ngh m i hình thành, s l ng ít, nh ng l i phát tri n nhanh v quy mô và

lo i hình tái ch (ch t th i kim lo i, gi y, nh a, v i đã qua s d ng) Ngoài ra các làng ngh c khí ch t o và đúc kim lo i v i nguyên li u ch y u là s t v n, s t thép

ph li u c ng đ c x p vào lo i hình làng ngh này a s các làng ngh n m phía b c, công ngh s n xu t đã t ng b c đ c c khí hóa

Nhóm làng ngh th công m ngh : bao g m các làng ngh g m, sành s

th y tinh m ngh ; ch m kh c đá, s n xu t mây tre đan, đ g m ngh , s n mài,

d t chi u… ây là nhóm làng ngh chi m t tr ng l n v s l ng (g n kho ng 39% t ng s làng ngh ), có truy n th ng lâu đ i, s n ph m có giá tr cao, mang đ m nét v n hóa, và đ c đi m đ a ph ng, dân t c Quy trình s n xu t ít thay đ i, lao

đ ng th công đòi h i tay ngh cao, chuyên môn hóa, t m và sáng t o

Các nhóm ngành khác: chi m 15% t ng s làng ngh , bao g m các làng ngh

ch t o nông c thô s nh cày b a, cu c x ng, li m hái, m c gia d ng, đóng thuy n,

làm qu t gi y, dây th ng, đan vó, đan l i, làm l i câu,… nh ng làng ngh nhóm này xu t hi n t lâu, s n ph m ph c v tr c ti p cho nhu c u sinh ho t và s n xu t

c a đ a ph ng lao đ ng ph n l n là th công v i s l ng và ch t l ng n đ nh

1.1.1.5 Vai trò c a làng ngh trong quá trình CNH, H H Vi t Nam

Trong công cu c công nghi p hóa hi n đ i hóa nông nghi p nông thôn các làng ngh không ch là n i s n xu t kinh doanh mà là n i t ch c các ho t đ ng

tr ng bày s n ph m ngành ngh truy n th ng lâu đ i c a t ng dòng h Làng ngh

m i đang gi a vai trò n ng c t phát tri n công nghi p đ a ph ng và phát tri n v n hóa c ng đ ng, du l ch sinh thái,…

(1) Các làng ngh góp ph n s d ng hi u qu ngu n l c lao đ ng, ti n

v n, nguyên li u… và gia t ng giá tr s n ph m hàng hoá c a n n kinh t

V n đ v n đ u t đ i v i các làng ngh thông th ng không đòi h i quá

l n, b i nhi u ngh ch c n công c th công, thô s mà nh ng ng i th trong các làng ngh có th t s n xu t ho c ch t o đ c M t khác, s n xu t trong các làng ngh là quy mô nh , c c u v n và lao đ ng ít nên r t phù h p v i kh n ng huy

đ ng v n và các ngu n l c v t ch t khác c a các h gia đình C ng t đ c đi m

c a làng ngh là các nguyên li u s n có k c vi c t n d ng các lo i ph li u, ph

th i… nên chúng đ c s d ng hi u qu nh t Các làng ngh n i s n xu t c ng là

n i c a h nên l c l ng lao đ ng đ c t n d ng và thu hút t i đa nhi u lo i lao

đ ng trong, trên, d i đ tu i lao đ ng, t n d ng lao đ ng th i v này nhàn, tranh

k cho n n kinh t qu c dân nói chung và t ng đ a ph ng nói riêng

Làng ngh đã t o ra đ i ng lao đ ng có kh n ng thích ng v i quá trình

CNH, H H nông nghi p, nông thôn và t o c s v tinh cho phát tri n các doanh nghi p hi n đ i Hi n các làng ngh đang gi i quy t vi c làm cho kho ng 11 tri u lao đ ng, bao g m c lao đ ng th ng xuyên và lao đ ng không th ng xuyên Làng ngh phát tri n s gi i quy t vi c làm cho nông thôn; gìn gi và phát tri n

v n hóa truy n th ng; đ c bi t t o ra b m t TH m i cho nông thôn đ nông dân

ly nông nh ng không ly h ng và làm giàu trên quê h ng mình Ngoài ra, khu

v c kinh t làng ngh , đ c bi t là các ngh truy n th ng, còn có m t ý ngh a khác

là s d ng đ c lao đ ng già c , khuy t t t, tr em mà các khu v c kinh t khác không nh n

Làng ngh phát tri n s thu hút l c l ng lao đ ng l n và đ ng th i c ng s

t o ra m t đ i ng lao đ ng có tay ngh cao và l p ngh nhân m i Chính thông qua các l c l ng này đ ti p thu nh ng ti n b khoa h c k thu t, công ngh vào

s n xu t, t ng ch t l ng s n ph m, gi m giá thành nâng cao kh n ng c nh tranh trên th tr ng Và khi đó tác phong công nghi p, tính t ch c, tính k lu t… c a

đ i ng lao đ ng c ng đ c c i thi n thích ng v i đi u ki n và k thu t m i Chính vì v y, có th th y, làng ngh đóng vai trò r t quan tr ng nông thôn, tr c ti p gi i quy t vi c làm cho ng i lao đ ng trong lúc nông nhàn, góp

ph n t ng thu nh p, nâng cao ch t l ng cu c s ng cho ng i lao đ ng Trên th c

t , quy mô làng ngh nhìn chung th ng nh , ch a th c hi n đ c c ch thu hút lao đ ng có tay ngh cao, đ i v i các làng ngh s n xu t theo th i v thì th ng

ch s n xu t vào lúc nông nhàn

(2) Các làng ngh góp ph n t o l p c s v t ch t k thu t và chuy n d ch c

c u kinh t nông thôn theo h ng CNH, H H

S phát tri n c a làng ngh trong nh ng n m g n đây đã và đang góp ph n đáng k trong chuy n d ch c c u kinh t đ a ph ng, c i thi n và nâng cao đ i

s ng c a ng i dân làng ngh i b ph n dân c làm ngh th công nh ng v n tham gia s n xu t nông nghi p m t m c đ nh t đ nh T i nhi u làng ngh , trong

c c u kinh t đ a ph ng, t tr ng công nghi p và d ch v đ t t 60 - 80% và ngành nông nghi p ch đ t 20- 40%

Trong quá trình v n đ ng và phát tri n, các làng ngh đã có vai trò tích c c trong vi c góp ph n t ng t tr ng c a công nghi p, ti u th công nghi p và

d ch v , thu h p t tr ng c a nông nghi p, chuy n lao đ ng t s n xu t nông nghi p

có thu nh p th p sang ngành ngh phi nông nghi p có thu nh p cao h n Th c t trong l ch s , s ra đ i và phát tri n các làng ngh ngay t đ u đã làm thay đ i c

c u kinh t nông thôn S tác đ ng này đã t o ra m t n n kinh t đa d ng nông thôn, v i s thay đ i v c c u, phong phú, đa d ng v lo i hình s n ph m Làng ngh không ch cung c p t li u s n xu t cho khu v c nông nghi p mà còn có tác

d ng chuy n d ch c c u trong n i b ngành nông nghi p Ch ng h n khi ngành ngh ch bi n phát tri n, yêu c u nguyên li u t nông nghi p ph i nhi u h n, đa

d ng h n và ch t l ng cao h n Do v y, trong nông nghi p hình thành nh ng khu

v c nông nghi p chuyên môn hoá, t o ra n ng su t lao đ ng cao và nhi u s n ph m hàng hoá

(3) Làng ngh góp ph n xóa đói gi m nghèo và xây d ng nông thôn m i

Vi c c i thi n đ i s ng nhân dân ch có th th c hi n đ c trên c s n

đ nh làm vi c và nâng cao thu nh p Th c t cho th y, đ a ph ng nào có làng ngh thì m c s ng c a ng i dân n i đó th ng m c khá Thu nh p c a ng i lao đ ng làng ngh hi n ph bi n kho ng 600.000 - 1.500.000 đ ng, cao h n nhi u so v i l i nhu n t làm ru ng, Làng ngh Tân l ( Thái Bình) có t l h khá

S phát tri n m nh m c a làng ngh hi n nay nó cùng t đòi h i ph có k t

c u h t ng kinh t và xã h i đ m b o Vì v y, phát tri n làng ngh không ch t o

đi u ki n mà còn là nhân t kích thíc s phát tri n c s v t ch t k thu t và nâng cao dan trí nông thôn, thúc đ y xã h i nông thôn ti n lên v n minh hi n đ i, thu

h p kh ng cách gi thành th và nông thôn

1.1.2 Th c tr ng v làng ngh Vi t Nam hi n nay

1.1.2.1 V phát tri n kinh t

Các làng ngh hi n nay đang chuy n mình trong th i k h i nh p kinh t

Nh ng thay đ i này v a mang l i nh ng thu n l i v a t o ra thách th c đ i v i các làng ngh trong quá trình phát tri n M c a, h i nh p, các làng ngh có c h i gi i thi u s n ph m c a mình v i khách n c ngoài ó là nh ng m t hàng xu t kh u

m nh c a n c ta trong nhi u n m qua, mà ph n nhi u có xu t x t các làng ngh truy n th ng trong c n c, nh th công m ngh , thêu ren, g m s Theo th ng

kê, hi n hàng hóa c a các làng ngh n c ta đã có m t h n 100 n c trên th gi i

v i kim ng ch xu t kh u ngày càng t ng N u nh n m 2000 kim ng ch xu t kh u

m i đ t 273,7 tri u USD, thì n m 2008 đã t ng lên h n 850 tri u USD, s b n m

Cu c kh ng ho ng tài chính M t cu i n m 2007 đã nhanh chóng lan r ng

ra các n n kinh t l n đã tác đ ng đ n kinh t Vi t Nam và làng ngh c ng không

là ngo i l , hàng lo t các làng ngh t i Hà N i, Thái Bình, Qu ng Nam, ng nai,

Ðà N ng, B c Ninh đang r i vào tình tr ng khó kh n Nhi u h s n xu t, doanh

nghi p trong làng ngh ph i b ngh , m t s chuy n sang s n xu t đ th công đ n thu n đ c m c ví d nh : Làng ngh th công m ngh g Bình Minh (Ð ng Nai) t 100 h làm ngh g tinh x o nh làm thuy n bu m, máy bay, tranh ghép

xu t kh u, gi i quy t vi c làm cho h n m t nghìn lao đ ng, nay ch còn 20 h làm

c m ch ng Nhi u doanh nghi p t i làng ngh đóng bàn gh g TP Biên Hòa,

Ð ng Nai đang đ ng bên b v c phá s n do hàng không tiêu th đ c, nguyên li u

đ ng

1.1.2.2 V xã h i

Hi n ngay các làng ngh Vi t Nam s d ng lao đ ng th công là chính Do k thu t công ngh còn thô s , l c h u h u h t các công đo n trong quá trình s n xu t

đ do lao đ ng th công đ m nhi m k c các công đo n n ng nh c và đ c h i M t

khác do s n ph m c a nhi u làng ngh đòi h i trình đ k thu t, m thu t cao,

đ ng nét t m , có trình đ k thu t cao và tay ngh khéo léo

B ng 1.2: K t qu đi u tra v ngành ngh t i 14 t nh

1 Lao đ ng bình quân /c s 2,31 2,41 2,41 2,26 2,35 2,22

2 Lao đ ng tham gia (%)

- Lao đ ng chuyên môn 37,98 31,38 20,16 38,69 37,16 22,94

Ghi chú: H 1: Nhóm ngành ngh ch bi n b o qu n nông lâm th y s n;

H 2: S n xu t VLXD, đ g , gôm s d t may c khí; H 3: X lý ch bi n nguyên

li u ph c v s n xu t ngành ngh nông thôn; H 3: S n xu t hàng th công m ngh ; H 5: Gây tr ng và kinh doanh sinh v t c nh; H 6: xây d ng v n t i trong

n i b xã và các d ch v s n xu t đ i s ng dân c nông thôn

Trong các làng ngh truy n th ng, vai trò c a các ngh nhân r t quan tr ng,

đ c coi là nòng c t c a các quá trình s n xu t và s n ph m t o ra Chính ngh nhân là nh ng ng i d y ngh , truy n ngh tr c ti p cho các thành viên trong gia đình và dòng h Vi c d y ngh đ c th c hi n theo ph ng th c truy n ngh t

đ n này sang đ i khác ó là bí quy t riêng mà m i thành viên ph i có trách nhi m gìn gi

1.1.2.3 V môi tr ng

Trong nh ng n m qua, làng ngh Vi t Nam đã đóng góp cho xã h i m t s n

l ng l n v s n ph n hàng hóa, gi i quy t công n vi c làm và t ng thu nh p cho

hàng tri u lao đ ng tuy nhiên bên c nh nh ng m t tích c c thid ho t đ ng s n xu t đang gây nh h ng x u đ n môi tr ng, s c kh a c ng đ ng

Qua đi u tra kh o sát 52 làng ngh c a B tài nguyên và Môi tr ng môi

tr ng t nhiên t i h u h t các làng ngh đang b suy thoái tr m tr ng t p trung vào

7 lo i hình làng ngh đ c tr ng (ch bi n l ng th c, th c ph m , v t li u xây d ng,

d t nhu m, tái ch gi y, tái ch nh a, tái ch kim lo i, th công m ngh ) K t Qu cho th y 24 làng ngh b ô nhi m n ng (chi m 46,2%) 14 làng ngh ô nhi m v a chi m 26, 9% và 14 làng ngh ô nhi m nh chi m 28,9% Ch t l ng môi tr ng

t i các làng ngh đ u không đ t tiêu chu n , ng i lao đ ng t i các làng ngh ph i

ti p xúc tr c ti p v i các nguy c cho s c kh e, trong đó có 95% là t b i, 85,9% t nhi t và 59,6% t hóa ch t

Nguyên nhân là ngh b ô nhi m do s phát tri n t phát và s d ng nh ng công ngh s n xu t l c h u, quy mô s n xu t nh l phân tán H u h t n c th i đ u

th i tr c ti p ra môi tr ng không qua x lý Bên c nh đó ngu n ch t th i r n và khí

đ c h i trong quá trình s n xu t c ng h u nh không đ c s lý, trong khi đó công

tác tri n khai quy ho ch làng ngh t i các đ a ph ng ch m Qua trình th c hi n chính sách v b o v môi tr ng còn v ng m c c ch và gi i pháp ( v c p đ t,

v n xây d ng c s h t ng, t i các khu làng ngh t p trung) Chi phí cho vi c kh c

ph c ô nhi m môi tr ng làng ngh nh hi n nay là khá khiêm t n, làm t ng giá thành và gi m kh n ng c nh tranh Do v y, b o v môi tr ng làng ngh là công

vi c khó kh n, đòi h i ph i có s h tr c a chính sách nhà và s tham gia tích c

c a c ng đ ng và các c p chính quy n

1.1.3 Các v n đ t n t i trong các làng ngh hi n nay

Bên c nh m t tích c c, s phát tri n ho t đ ng s n xu t t i làng ngh c ng mang l i nhi u b t c p, đ c bi t v v n đ môi tr ng và xã h i Nh ng t n t i t nhi u n m qua trong quá trình phát tri n làng ngh có th coi là m t trong nh ng nguyên nhân nh h ng không nh không ch t i s phát tri n s n xu t b n v ng làng ngh , mà c a c n n kinh t đ t n c ó là:

(1) H u h t các làng ngh có quy mô nh và v a Các làng ngh có quy mô

nh chi n 60% , s l ng làng ngh có quy mô v a chi m 36%, còn l i s làng ngh có quy mô l n chi m kho ng 4% trên t ng s làng c a Vi t nam Trong các c

s s n xu t, kinh doanh c a làng ngh , chi m ph n l n là các h gia đình (kho ng trên 80%), còn l i là các t s n xu t và h p tác xã (kho ng 16%); s công ty và doanh nghi p t nhân không nhi u (kho ng 4%) Quy mô s n xu t nói chung là nh

bé (ph n r t l n c s có quy mô d i 50 lao đ ng); doanh thu th p và không đ ng

đ u, khó phát tri n vì m t b ng s n xu t ch t h p xen k v i khu v c sinh ho t S n

xu t càng phát tri n thì nguy c l n chi m khu v c sinh ho t, phát th i ô nhi m t i khu dân c càng l n, d n đ n ch t l ng môi tr ng khu v c càng x u đi

(2) V n đ u t c a các c s s n xu t t i các làng ngh quá th p, khó có đi u

ki n phát tri n ho c đ i m i công ngh theo h ng thân thi n v i môi tr ng S n

xu t mang tính t phát, không có k ho ch lâu dài, nên khó huy đ ng tài chính và

v n đ u t l n t các ngu n khác (qu tín d ng, ngân hàng)

(3) Công ngh s n xu t và thi t b ph n l n trình đ l c h u ch p vá, ki n th c tay ngh không toàn di n d n t i tiêu hao nhi u nhiên nguyên li u, làm t ng phát th i nhi u ch t ô nhi m môi tr ng n c, đ t, khí nh h ng t i giá thành s n ph m và

ch t l ng môi tr ng Trình đ k thu t các làng ngh ch y u là th công, bán c khí Hoàn toàn ch a có làng ngh nào có áp d ng t đ ng hoá

(4) N p s ng ti u nông c a ng i ch s n xu t nh có ngu n g c nông dân đa

nh h ng m nh t i s n xu t t i làng ngh , làm t ng m c đ ô nhi m môi tr ng Không nh n th c đ c tác h i lâu dài c a ô nhi m, ch quan tâm đ n l i nhu n tr c

m t, các c s s n xu t t i làng ngh th ng l a ch n quy trình s n xu t thô s t n

d ng nhi u s c lao đ ng, trình đ th p H n th , nh m h giá thành s n ph m,

t ng tính c nh tranh, nhi u c s s n xu t còn s d ng các nhiên li u r ti n, hoá

(1) N i l c s n xu t, trong đó đóng vai trò quan tr ng là: ng i đ ng đ u c s

s n xu t, c s v t ch t và m t b ng, công ngh s n xu t, nguyên nhiên li u, b n s c

v n hóa, v n và n ng l c kinh doanh c a m t c s s n xu t trong làng ngh

(2) Chính sách Nhà n c, bao g m các th ch và chính sách c a các c p qu n

lý t TW đ n đ a ph ng, nh t ch c hi p h i, chính sách thu , h tr v n, h u thu n c a các c quan qu n lý đ a ph ng

(3) Tác đ ng c a th tr ng và v n đ h i nh p qu c t

(4) Y u t xã h i nh t o công n vi c làm, đa d ng hóa lo i hình kinh t , b o

t n giá tr v n hóa

(5) Y u t môi tr ng nh tác h i c a ô nhi m t i s c kh e c ng đ ng, c nh quan gây t n th t kinh t , xã h i

Các y u t này đ c l ng hóa b ng đánh giá c a các chuyên gia trong nhi u

l nh v c, s cho bi t xu th phát tri n c a các lo i hình làng ngh Vì quá nhi u nhân

t khó có th l ng tr c đ c nên k t qu d đoán s ch là xu th trong m t t ng lai g n v i m t gi thi t nh t đ nh

B ng 1.3: Xu th phát tri n làng ngh Vi t Nam t i các vùng

Vùng kinh t

D t nhu m,

m t , thu c da

Ch bi n LT-TP,

(Ngu n: Báo cáo môi tr ng qu c gia 2008)

K t qu phân tích xu th phát tri n làng ngh đ c trình bày trong b ng, có

th nh n th y s l ng các làng ngh các vùng nói chung có xu h ng t ng lên,

tr ngành VLXD có xu th gi m 1 chút do b c nh tranh nhi u v i s n ph m công nghi p S l ng làng ngh các khu v c đ ng b ng sông H ng, Trung B và Nam

B có xu h ng t ng nhi u h n so v i các khu v c ông B c và Tây B c

Khu v c đ ng b ng sông H ng có s l ng làng ngh l n nh t (kho ng g n 60% t ng s làng ngh c n c) và v n ti p t c t ng tr ng nên khu v c này s

đ c coi là đ i di n cho xu th phát tri n làng ngh trong các d u báo ti p theo và

t i l ng m c đ ô nhi m môi tr ng

1.2 T ng quan v làng ngh d t nhu m t i Vi t Nam

1.2.1 S l ng và phân b làng ngh d t nhu m t i Vi t Nam

Các làng ngh truy n th ng, trong đó có ngh d t nhu m, đóng vai trò r t quan tr ng trong s phát tri n ngh và làng ngh nói chung t i Vi t Nam Theo

tài c p B “M t s chính sách ch y u phát tri n b n v ng Vi t Nam” c a Vi n

Nghiên c u qu n lý kinh t Trung ng n m 2010, c n c hi n có 173 làng ngh

d t nhu m, chi m kho ng 20% t ng s làng ngh Các làng ngh d t nhu m t p trung nhi u nh t phía B c, chi m t i 85,5% s làng ngh d t nhu m S n La và

Hà Tây là hai t nh có s làng ngh d t nhu m nhi u nh t là 46 làng và 22 làng Công ngh đ c s d ng t i các làng ngh d t nhu m khá phong phú T i các vùng,

mi n khác nhau, th ng có công ngh s n xu t và m t hàng truy n th ng khác nhau, mang nét đ c tr ng riêng Có th k tên m t s làng ngh d t nhu m n i ti ng

nh : Làng d t l a V n Phúc - Hà ông, nhu m s i ch Tân Tri u - Hà N i, d t nhu m kh n m t Thái Ph ng - Thái Bình, d t nhu m Hòa H u - Lý Nhân-Hà Nam, m t C Ch t - Nam nh hay d t nhu m T ng Giang - B c Ninh…

1.2.2 c tr ng ô nhi m t i làng ngh d t nhu m

T i m i vùng mi n khác nhau, s n ph m d t nhu m s có nh ng nét truy n

th ng khác nhau Tuy nhiên, quy trình s n xu t c ng nh đ c tr ng v ngu n th i

t i các làng ngh d t nhu m t i Vi t Nam là g n gi ng nhau Theo Báo cáo môi

tr ng làng ngh n m 2008 c a B TN&MT, đ c tr ng ô nhi m t s n xu t c a làng ngh d t nhu m nh sau:

i v i n c th i: Do quá trình s n xu t có s d ng nhi u n c, hóa ch t, thu c nhu m nên thành ph n các ch t ô nhi m trong n c th i làng ngh d t nhu m bao g m: các t p ch t t nhiên (tách ra t s i v i), ch t b n, d u, sáp, h p ch t ch a nit , pectin (trong quá trình n u t y), chu i t và các hóa ch t (s d ng trong quy trình x lý v i nh h tinh b t, NaOH, H2SO4, HCl, Na2CO3,) các lo i thu c nhu m, ch t t y gi t Kho ng 10 - 30% l ng thu c nhu m và hóa ch t s d ng b

th i ra ngoài cùng v i n c th i, gây ô nhi m môi tr ng ây là v n đ môi tr ng

l n nh t đ i v i các làng ngh d t nhu m

i v i khí th i: các làng ngh này ch y u là b i và h i hóa ch t B i bông sinh ra trong quá trình giàn s i, đánh ng, xe s i, d t v i H i hóa ch t phát sinh trong quá trình n u, t y, nhu m do s d ng hóa ch t nhi t đ cao và h u h t các thi t b s n xu t đ u là thi t b h H i hóa ch t ch y u là baz , HCl, Cl2,

CH3COOH, ch t t y gi t Khí th i lò đ t ch a nhi u thành ph n ô nhi m môi

tr ng không khí nh CO2, SO2, CO, NOx và b i

i v i ch t th i r n: Bao g m b i, bông, v i v n t xe s i, d t, c t may; bã

kén t m t , kéo s i; x than, bao bì, thùng đ ng hóa ch t, ph li u…Tuy nhiên

l ng ch t th i không l n và t i các làng ngh này, ch t th i r n đ c t n d ng t i

m c t i đa, ph n còn l i có th mang đi chôn l p ho c đ t th công (Ví d : làng ngh m t – B o L c – Lâm ng)

Các d ng ô nhi m khác: Ô nhi m ti ng n, đ m, … Do c s h t ng k

thu t t i các vùng làng, nông thôn còn l c h u, kinh t còn h n ch

1.2.3 Tác h i c a ô nhi m môi tr ng làng ngh d t nhu m đ n s c kh e c ng

đ ng và kinh t xã h i

(1) i v i s c kh e c ng đ ng:

T i các làng ngh d t nhu m, m t ti ng n, b i, n c th i ch a Javen và các hóa ch t đ c h i là các y u t gây ô nhi m môi tr ng và có nguy c gây nh

h ng t i s c kh e con ng i M t s c n b nh th ng g p đ i v i ng i dân s ng trong khu v c làng ngh là b nh v hô h p, ngoài da, đau đ u, b nh v m t, b nh tiêu hóa… M t k t qu đi u tra t i làng ngh d t l a V n Phúc (Hà N i) v t l

ng i m c b nh c p và mãn tính v v n đ ô nhi m môi tr ng là khá cao Trong s các b nh c p tính thì b nh đau đ u, m t ng , suy nh c th n kinh chi m t l cao

nh t 41% Và trong s các b nh mãn tính thì b nh hô h p c ng chi m t l cao nh t

32 %

- Ô nhi m môi tr ng gây tác đ ng x u t i s c kh e ng i lao đ ng và c ng

đ ng s ng trong làng Gia t ng chi phí khám ch a b nh, gi m n ng su t lao đ ng do ngh b nh t t và ch t non

- Ô nhi m môi tr ng làm gi m quá trình phát tri n kinh t , gi m n n su t

s n xu t nông nghi p t i các làng ngh Nhi u ao h , sông ngòi, đ ng ru ng…nay

đ u b hoang do ô nhi m n c th i, khí th i t i các làng ngh

- Ô nhi m môi tr ng làng ngh làm gi m s c thu hút đ i v i du l ch, gi m

l ng khách du lich d n đ n các thi t h i v kinh t

Nguyên nhân ô nhi m môi tr ng làng ngh :

Vi c QLMT t i các làng ngh c a các c quan ch c n ng còn l ng l o, ch a chú tr ng t i v n đ BVMT làng ngh

Làng ngh th ng t p trung ch y u các n i dân c đông đúc, g n các đô

th , d c theo b sông hay g n đ ng giao thông nên thi u m t b ng s n xu t Quy

mô s n xu t nh , không t p trung, mang tính t phát nên công tác qu n lý, giám sát,

x lý ô nhi m khó kh n

Các c s s n xu t n m xen k trong khu dân c gây khó kh n cho vi c b trí thu gom và x lý ch t th i

Công ngh s n xu t l c h u, ch t th i ph n l n làng ngh ch a qua khâu x

lý đã th i tr c ti p vào môi tr ng gây nh h ng nghiêm tr ng đ n môi tr ng t nhiên và s c kh e c a ng i dân trong khu v c làng ngh

Dân trí t i các làng ngh còn th p, kinh t ng i dân còn eo h p Công tác tuyên truy n, giáo d c v b o v môi tr ng làng ngh trong khu v c còn r t y u kém, d n đ n ng i dân trong khu v c làng ngh không có ý th c BVMT

Trình đ h c v n và chuyên môn th p: t i các làng ngh ch có kho ng 7%

th gi i, trên 55 % lao đ ng không có chuyên môn (Báo cáo môi tr ng làng ngh 2008)

1.2.4 Hi n tr ng qu n lý môi tr ng làng ngh d t nhu m t i Vi t Nam

Hi n nay, qu n lý làng ngh thu c v ch c n ng và nhi m v c a c p Huy n,

xã C ng nh công tác qu n lý môi tr ng làng ngh nói chung thì các chính sách phát tri n b n v ng làng ngh d t l a t t m ch a đ c chú tr ng Vi c các v n b n pháp lu t, chính sách v qu n lý môi tr ng làng ngh d t nhu m ch a đ c ki n toàn, d n đ n quá trình tri n khai c a các c quan Nhà n c t i các c p huy n, xã, làng ngh còn r t h n ch

i v i các c p Huy n, xã, làng ngh : Công tác tuyên truy n, giáo d c v

b o v môi tr ng làng ngh trong khu v c ch a đ c tri n khai m t cách c th và

r ng kh p D n đ n vi c ng i dân không bi t và không có ý th c BVMT

Quá trình s n xu t và phát tri n c a các làng ngh đ u mang tính k th a qua các th h , các h t ng k thu t s n xu t còn r t thô s , l c h u Kh n ng kinh t

c a nhi u làng, nhi u h còn y u (ít v n) nên ch a s d ng đ c các công ngh m i

và v n ch a đ c s đ u t đúng m c t Nhà n c

Trình đ v n hóa c a ng i lao đ ng trong làng ngh th p nên h n ch kh

n ng xây d ng k ho ch c ng nh qu n lý, kh n ng ki m soát th tr ng, ti p thu cái m i, nên n ng su t, ch t l ng th p, d b r i ro, lãng phí

Ô nhi m môi tr ng làng ngh n c ta hi n nay v n đang là v n đ n i

c m Trong nh ng n m qua, do s phát tri n mang tính t phát l i thi u quy ho ch, không có các gi i pháp k thu t v môi tr ng nên tình tr ng ô nhi m môi tr ng các làng ngh r t ph bi n

V m t qu n lý, nhà n c đã ban hành các v n b n đ b o v môi tr ng làng ngh nh :

(1) Lu t B o v môi tr ng n c C ng hòa Xã h i ch ngh a Vi t Nam n m 2005

T i i u 38 Ch ng V c a Lu t B o v môi tr ng 2005 đã ch rõ v h ng quy ho ch xây d ng, c i t o và phát tri n làng ngh g n li n v i b o v m i tr ng; trách nhi m, ch c n ng c a các c quan chính quy n có liên quan c ng nh ng i dân trong v n đ b o v môi tr ng làng ngh

(2) Lu t Tài nguyên n c n m 2012

T i i u 37 Ch ng III B o v Tài nguyên n c đã quy đ nh v vi c “X

n c th i vào ngu n n c” : Quy ho ch đô th , khu đô th , khu dân c t p trung nông thôn, khu du l ch, khu vui ch i gi i trí, khu công nghi p, khu kinh t , khu ch

xu t, c m công nghi p t p trung, làng ngh ph i có h th ng thu gom, x lý n c

th i phù h p v i quy mô x n c th i, kh n ng ti p nh n n c th i c a ngu n

n c và ph i đ c c quan qu n lý nhà n c v tài nguyên n c có th m quy n

ch p thu n tr c khi trình phê duy t

T ch c, c s s n xu t, cá nhân x n c th i vào ngu n n c ph i đ c c quan nhà n c có th m quy n quy đ nh t i i u 73 c a Lu t này c p gi y phép x

- T ng c ng các ho t đ ng tuyên truy n, ph bi n, v n đ ng ng i dân th c

hi n t t các quy đ nh v v sinh môi tr ng và phòng ch ng ô nhi m làng ngh

- Th ng kê, đánh giá m c đ ô nhi m môi tr ng làng ngh trên đ a bàn và có

k ho ch gi i quy t tình tr ng ô nhi m môi tr ng làng ngh

- T ch c di d i c s s n xu t gây ô nhi m môi tr ng nghiêm tr ng ra kh i khu dân c , đ c bi t là các c s gây ô nhi m b i các hóa ch t ch a H2SO4, H2S,

NH3,HCl, ; các kim lo i n ng nh Pb, Hg, As; Các h p ch t ch ua SO2, CO2, CO

- H tr đ u t c i t p, nâng c p ho c xây d ng m i h th ng thu gom, x lý

n c th i, ch t th i t p trung Xây d ng đ ng b h th ng c p n c cho s n xu t và

h th ng x lý n c th i t i các làng ngh t p trung

- H ng d n áp d ng công ngh m i ít gây ô nhi m môi tr ng t i các làng ngh Xây d ng khu t p k t ch t th i r n thông th ng, ch t th i nguy h i, đ u t trang thi t b đáp ng nhu c u thu gom, phân lo i ch t th i đ không nh h ng t i môi tr ng và s c kh e ng i dân

- y m ng công tác ki m tra môi tr ng láng ngh , k p th i phát hi n nh ng

y u t gây nguy h i t i môi tr ng và s c kh e ng i dân, đ c bi t là lao đ ng các c s s n xu t t i làng ngh

toàn qu c, ng n ch n vi c phát sinh các làng ngh ô nhi m môi tr ng m i; T ng

b c kh c ph c, c i thi n tình tr ng ô nhi m môi tr ng t i các làng ngh , b o v

s c kh e và nâng cao ch t l ng cuôc s ng dân c , góp ph n phát tri n kinh t - xã

h i khu v c nông thôn m t cách b n v ng

B Tài nguyên và Môi tr ng c ng đã xác đ nh các nhi m v ph i th c hi n

đ hoàn thành m c tiêu đ ra là: (1) Hoàn thi n c ch , chính sách v BVMT làng ngh ; (2) Th c thi có hi u qu các ông c qu n lý môi tr ng; (3) Tri n khai các

mô hình công ngh , các bi n pháp k thu t nh m đ nh h ng cho vi c x lý ô nhi m môi tr ng làng ngh trên quy mô toàn qu c; (4) T ng c ng công tác truy n thông, đào t o và nâng cao n ng l c BVMT làng ngh

K T LU N CH NG 1

Trong ch ng 1, lu n v n đã khái quát t ng quan v làng ngh truy n th ng

t i Vi t Nam và các v n đ ô nhi m n i b t c a làng ngh hi n nay Khái quát v

nh ng tác đ ng c a làng ngh t i quá trình phát tri n kinh t , xã h i và đ a ra xu

th phát tri n làng ngh đ n n m 2015 Bên c nh đó, lu n v n c ng đã đ a ra đ c

t ng quan v làng ngh d t nhu m t i Vi t Nam D a trên các quá trình khái quát trên, lu n v n s l y đó làm c s đ đánh giá hi n tr ng khu v c nghiên c u

th ng v i các đ a ph ng khác b ng đ ng th y và đ ng b Ngoài ra, huy n còn có th tr n ng V n n m trên tr c đ ng qu c l 1A và tuy n đ ng s t B c-Nam, Hi n nay, khu công nghi p t p trung c a t nh đ c đ u t xây d ng đ a bàn

th tr n ng V n và m t ph n c a các xã Duy Minh, B ch Th ng đã c b n xây

d ng xong c s h t ng và đi vào ho t đ ng s n xu t, đem l i hi u qu kinh t cao

Hình 2.1: V trí đ a lý xã M c Nam thu c huy n Duy Tiên

Hình 2.2: V trí đ a lý làng ngh Nha Xá

2 a hình, th nh ng

Xã M c Nam có đ a hình b ng ph ng, thành ph n đ t ch y u là đ t phù sa, thành ph n c gi i nhé, đ t t i x p Nhìn chung đ t đai c a xã thu c lo i có đ phì nhiêu cao, thích h p cho tr ng rau màu, cây n qu , có đi u ki n phát tri n trang trai M t khác r t thích h p cho nông nghi p vì không b ng p úng khi m a nhi u

Mùa hè b t đ u t tháng 5 k t thúc vào tháng 10, s gi n ng trong n m kho ng 1300 gi n ng Nhi t đ trung bình n m 24oC, nhi t đ cao nh t lên đên 39,8oC Ch đ m a Hà Nam thay đ i nhi u trong n m, m a t p trung vào mùa hè (mùa m a), t ng l ng m a trung bình trong n m là 1582mm m trung bình

n m kho ng 82,42%

2.1.2 c đi m kinh t - xã h i

1 t và tình hình s d ng đ t

Hi n nay, xã M c Nam có t ng di n tích đ t t nhiên là: 811,11 ha Trong đó

đ t nông nghi p là 577,31 ha chi m trên 71% t ng di n tích đ t t nhiên, đ t nông nghi p gi m so v i n m 2005 là 40,23 ha (do quá trình đô th hóa chuy n m c đ ch

đ t nông nghi p sang đ t chuyên dùng), đ t th c là 60,57 ha chi m 7,4% t ng

di n tích đ t t nhiên

Di n tích đ t chuyên dùng t ng m nh t 105,2 ha n m 2005 lên 143,79 ha

n m 2011 Di n tích đ t chuyên dùng t ng ch y u vào m c đích đ t s n xu t kinh doanh phi nông nghi p

Nh v y, tình hình s d ng đ t c a đ a ph ng trong th i gian qua r t phù

h p v i chi n l c chuy n d ch c c u kinh t nông thôn theo h ng t nông nghi p sang phi nông nghi p

h ng nhi m v phát tri n kinh t xã h i n m 2012” thì t c đ t ng tr ng kinh t

là 13%

Hình 2.3 : C c u kinh t c a xã M c Nam n m 2011

Ngành ngh ch y u c a xã là d t nhu m bông, v i s i, kh n… Hi n làng ngh Nha Xá có 7 công ty, xí nghi p d t nhu m, 20 t s n xu t, kinh doanh v i doanh thu hàng n m lên t i hàng tr m t đ ng; thu nh p bình quân đ u ng i trên 8 tri u đ ng/n m

T ng giá tr s n xu t nông nghi p, ti u th công nghi p, ngành ngh d ch v ,

h kinh t gia đình đ t 40 t đ ng Thu nh p bình quân đ u ng i đ t 14tri u/n m,

b ng 103,7% so v i k ho ch

T ng s máy d t l a đ i c a toàn xã là 435 máy, trong đó H p tác xã Nha Xá

có 283 máy, trong đó s máy d t l a hoa và máy ki m là 108 máy

H th ng giao thông trong xã có kho ng 35 km v i 5km tr c liên huy n đ u

đã đ c gi i nh a Apphan H th ng giao thông nông thôn 100% đ c bê tông hóa Tuy nhiên do t c đ công nghi p hóa khu v c, l u l ng xe ô tô tr ng t i l n càng ngày càng cao (kho ng 800 l t xe m i ngày) đã gây ra tình tr ng xu ng c p nghiêm tr ng cho nhi u đo n đ ng trong khu v c

N ng l ng đi n: hi n t i toàn xã có 4 tr m bi n áp v i công su t 4.700KVA, m i n m đ c cung c p 15,7 tri u KW H th ng đi n đã đ c đ u t

c i ti n liên t c nh ng vào th i đi m cao đi m l ng tiêu th trên đ a bàn l n nên

th ng x y ra tình tr ng quá t i

H th ng th y l i: H th ng t i tiêu c a xã đã đ c đ bê tông v i chi u dài là 16km H th ng thoát n c, c ng rãnh đ c xây d ng kiên c t 3 n m tr c đây, nh ng hi n nay do s phát tri n quy mô s n xu t l n h n nhi u nên tình tr ng

ùn t c, đ ng x y ra th ng xuyên, nhi u khi tràn lên m t đ ng gây ô nhi m môi

tr ng Ngoài ra, vi c đ u t cho h th ng này không đ c đ ng b , mang tính ch t

ch p vá đã làm cho h th ng b xu ng c p nhanh chóng ây chính là đi m c n quan tâm gi i quy t vì nó có s nh h ng r t l n t i v n đ môi tr ng trong xã

u t , phát tri n đ i s ng dân sinh khác: Các công trình phúc l i c a xã đã

và đang góp nh ng ph n tích c c cho quá trình phát tri n kinh t - xã h i c a đ a

ph ng Các tr ng h c đã đ c đ u t m r ng đ m b o đ y đ nh ng đi u ki n

h c hành t t nh t cho h c sinh Tr m y t xã g n trung tâm xã t o đi u ki n đ

m i ng i dân đ n khám ch a b nh đ c thu n l i nh t Xã có m t tr m phát thanh trung tâm và m i thôn xóm đ u có m t loa phóng thanh Ngoài ra, xã đã xây d ng nhà v n hóa v i di n tích trên 100m2, các thôn xóm c ng đã có nhà v n hóa ây là

n i di n ra m i ho t đ ng v n hóa v n ngh c a làng

nh 1: Làng ngh d t nhu m Nha Xá

2.2 Làng ngh d t nhu m Nha Xá

2.2.1 Quy mô s n xu t

Theo th ng kê c a phòng đ a chính - UBND xã M c Nam, tr c đây làng Nha Xá có 26 – 28 h làm ngh d t nhu m Tuy nhiên, t n m 2008 – 2010 do

kh ng ho ng kinh t , vi c tiêu th s n ph m có ph n ch ng l i, m t s h v i quy

mô x n xu t nh đã không còn duy trì ho t đ ng và đã không làm ngh d t nhu m

n a M c dù v y, nh ng n m tr l i đây, cùng v i đà phát tri n chung c a toàn xã,

d t nhu m Nha Xá đã phát tri n tr l i Không nh ng th , ho t đ ng s n xu t d t nhu m t i làng ngh Nha Xá đã m r ng ra c thôn Lãnh Trì Theo k t qu đi u tra,

hi n nay có 19 h đang ho t đ ng s n xu t d t nhu m t i làng ngh Nha Xá và 4 h

t i thôn Lãnh Trì Quy mô s n xu t và l ng n c c p c a các c s s n xu t nh sau:

Báng 2.1 : K t qu đi u tra các h d t nhu m t i làng ngh Nha Xá, xã M c Nam

9 Ph m Th Doãn Thôn Nha Xá 100 10

(Ngu n: Phòng đ a chính - UBND xã M c Nam n m 2012)

Theo b ng trên, làng ngh có 23 c s s n xu t v i quy mô s n xu t kho ng 3.750m2 Trong đó có kho ng 3 c s quy mô s n xu t l n 300m2, các c s còn l i

có quy mô v a và nh h n t 100-250m2 L ng n c s d ng t i các c s s n

xu t có quy mô l n kho ng 20-30m3/ngày/c s , các c s nh kho ng

7-10m3/ngày/c s Vì v y, trung bình m t ngày các c s s n xu t s d ng kho ng 300m3/ngày đêm Trong đó t 60 – 70% l ng n c c p sau quá trình s n xu t tr thành n c th i Do đó, t ng l ng n c th i hàng ngày t s n xu t c tính kho ng 170 – 198 m3/ngày đêm 02 h s d ng kh i n c c p lên t i 30 m3

/ngày đêm là h bà Lê Th Mùi và ông Lê Thanh S n ây c ng là 2 h có quy mô x ng

s n xu t l n nh t là 300m2

D báo, theo quy mô phát tri n làng ngh Nha Xá đ n n m 2015, l u l ng

n c th i phát sinh hàng ngày kho ng 200 m3/ngày đêm Do đó, n u đ u t xây

d ng HT XLNT t p trung cho làng ngh thì HT ph i có công su t x lý là 200

m3/ngày đêm

nh 2: X ng s n xu t nhà ông Lê Thanh S n

nh 3: X ng s n xu t nhà bà Lê Th Mùi