skkn GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG môn TOÁN ở lớp 6a2 THÔNG QUA PHƯƠNG PHÁP TRÒ CHƠI

Vì vậy, tôi nghiên cứu tìm ra giải pháp: “ sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học môn Toán” giúp các em yêu thích và hứng thú môn học này.. * Giả thuyết nghiên cứu: Việc sử dụng phươ

ĐỀ TÀI:

“GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔN TOÁN

Ở LỚP 6A2 THÔNG QUA PHƯƠNG PHÁP TRÒ CHƠI”

Người thực hiện: Phan Thị Thanh Hiền

Đơn vị: Trường THCS Phương Thịnh

I TÓM TẮT:

Dạy học Toán học không chỉ nhằm mục tiêu duy nhất là giúp họcsinh nhận thức một số kiến thức, kỹ năng cụ thể mà bằng cách dạy nào đógiúp các em phát huy tính tích cực, chủ động, phát triển năng lực sáng tạo.Với những môn học tự nhiên như Toán rất khô khan nên học sinh không hứngthú học dẫn đến chất lượng bộ môn thấp Như vậy để học sinh học tốt mônToán, đòi hỏi người giáo viên phải chú trọng đến phương pháp dạy học, phảitìm tòi, sáng tạo ra những hình thức dạy học sinh động, để học sinh say mê thật

sự Vì vậy, tôi nghiên cứu tìm ra giải pháp: “ sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học môn Toán” giúp các em yêu thích và hứng thú môn học này Tôi

tiến hành nghiên cứu từ sau khi có kết quả điểm khảo sát Nghiên cứu đượctiến hành trên hai nhóm tương đương ở hai lớp 6 của trường THCS PhươngThịnh Lớp 6A2 là thực nghiệm, lớp 6A3 là kiểm chứng Lớp thực nghiệmđược thực hiện giải pháp thay thế là áp dụng các trò chơi tích cực trong học tậpmôn Toán Kết quả cho thấy: Tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến sự hứngthú, thái độ và kết quả học tập của học sinh Lớp thực nghiệm đã đạt kết quảhọc tập cao hơn so với lớp đối chứng

II GIỚI THIỆU:

Môn Toán trung học cơ sở có hai phân môn: phân môn Đại Số và phânmôn Hình Học Ở mỗi phân môn lại được chia ra thành hai nội dung: Lí Thuyết

và Bài Tập Cùng với mỗi phân môn lại có những nét đặc trưng riêng biệt, chonên việc sử dụng các phương pháp dạy học cũng đòi hỏi phải linh hoạt theo từngphân môn và nội dung của từng bài học cụ thể

Toán là môn học với những hình và số rất khô khan, nhàm chán Do đó ởtrường THCS thì không phải em nào cũng có khả năng học tốt môn Toán Trongnhà trường cũng có một số ít các em thích học môn Toán Tuy nhiên thích làmột lẽ, nhưng học thì lại khác Đa số học sinh chưa thật sự quan tâm đến việchọc vì vậy ảnh hưởng không ít đến việc tiếp thu bài của các em Để thay đổihiện trạng trên đòi hỏi người giáo viên phải tìm ra những phương pháp dạy họchợp lí đối với từng phân môn cụ thể trong giảng dạy Toán nhưng phải đáp ứngđược yêu cầu vừa thu hút học sinh vừa nâng cao được hiệu quả, chất lượng giáodục Với học sinh THCS nói chung, các em học sinh khối 6 nói riêng thường cótâm lí thích chơi hơn thích học Do vậy, nhằm tạo không khí sinh động, thu hút

học sinh, giúp học sinh thoải mái trong học tập mà ta có thể trong quá trình họclồng ghép vào một số trò chơi mang tính chất học mà chơi, chơi mà học, vừachơi vừa tiếp thu kiến thức thông qua các trò chơi Đó là lí do tôi thực hiện

nghiên cứu“ Giải pháp nâng cao chất lượng môn Toán ở lớp 6A2 thông qua phương pháp trò chơi trong học dạy học”.

* Giả thuyết nghiên cứu:

Việc sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học môn Toán sẽ làm tănghứng thú, kết quả học tập học tập của học sinh

Minh họa bằng sơ đồ:

PPDH chưa thu hút; phát huy tính tích cực, chủ động của HS

HS ham chơi, lười học

Phụ huynh chưa quan tâm

Đồ dùng, điều kiện lớp học chưa đáp ứng

Lớp học đông

HS không có khả năng

HS học chưa tốt môn Toán

Hiện trạng Chọn nguyên nhân

Sơ đồ 1: Tìm và chọn nguyên nhân

Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học trong đó có sử dụng phương pháptrò chơi trong dạy học, đã có nhiều bài viết trong các hội thảo liên quan Ví dụ:

Sáng kiến kinh nghiệm: ” Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực” thông qua các trò chơi trong các tiết dạy học môn Toán của cô giáo PhanThị Thu Ba, trường THCS Ấn Tây

III PHƯƠNG PHÁP:

1 Khách thể nghiên cứu:

Tôi lựa chọn trường THCS Phương Thịnh , vì đây là nơi tôi đang côngtác, là nơi có điều kiện thuận lợi để tôi thực hiện nghiên cứu của mình Trườnggồm 11 lớp Và tôi được phân công trực tiếp giảng dạy môn Toán các lớp 6A2,6A3, 9A1

Tôi chọn nghiên cứu trên hai lớp 6 của trường do hai lớp này có tươngđồng về sĩ số, tỉ lệ giới tính

Học thông qua trò chơi

Trực quan sinh động (ĐDDH trực quan, minh hoạ trực quan)

Thực hành, luyện tập

Học theo nhóm

Nêu và giải quyết vấn đề

Thuyết trình vấn đáp

Một số PPDH tích cực áp dụng trong môn Toán

Giải pháp Chọn giải pháp

Sơ đồ 2: Tìm và chọn giải pháp

Về ý thức học tập: Tất cả học sinh ở hai lớp này đều tích cực, chủ động.

Về kết quả học tập: năm học trước hai lớp tương đương nhau về điểm sốcủa môn Toán

2 Thiết kế nghiên cứu:

Chọn hai lớp nguyên vẹn: Lớp 6A2 là nhóm thực nghiệm và lớp 6A3 lànhóm đối chứng Tôi dùng bài kiểm tra khảo sát đầu năm làm bài kiểm tra trướctác động Kết quả kiểm tra cho thấy: Điểm trung bình của hai nhóm có sự khácnhau Do đó tôi dùng phép kiểm chứng T-test để kiểm chứng sự chênh lệch giữađiểm số trung bình của hai nhóm trước khi tác động Có kết quả như sau:

Bảng 2: Kiểm chứng để xác định các nhóm tương đương:

Đối chứng(6A3) Thực nghiệm(6A2)

Tác động

Kiểm tra sau tác động

Thực nghiệm

Dạy học có sử dụng các phương pháptrò chơi để truyền tải kiến thức 03Đối chứng

3 Quy trình nghiên cứu:

- Tôi thực hiện tác động ở lớp thực nghiệm là trong các tiết học tùy theotừng phân môn mà áp dụng các trò chơi tích cực Còn đối với lớp đối chứng tôi

sử dụng các phương pháp dạy học như bình thường không áp dụng các phươngpháp trò chơi

- Tác động được kéo dài trong suốt quá trình học Cụ thể là bắt đầu từ tuầnhọc thứ 4 , sau khi trường tôi cho khảo sát đầu năm ở 2 lớp đến kết thúc học kì I

- Một số trò chơi điển hình trong tiết dạy học Toán như:

 Trò chơi “ Chung sức“.

 Trò chơi “ Thử tài thông minh“

 Trò chơi “ Cùng nhau leo núi“

 Trò chơi “ Ai thấy sai chỉ giúp“

 Trò chơi “ Ai tìm được nhiều hơn?“

 Trò chơi “ Từ điển Hán Việt“

 Trò chơi “ Nhà sáng tạo trẻ“

 Trò chơi “ Ai cao điểm hơn?“

 Trò chơi “ Thử tài trí nhớ“

 trò chơi “ Ai nhanh hơn“

4 Các phương pháp sử dụng trong đề tài:

Trong quá trình nghiên cứu tôi sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp quan sát : Sử dụng phương pháp này để nghiên cứu, quan

sát các hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh

- Phương pháp đối thoại : Trực tiếp trò chuyện với học sinh để cập nhật

những thơng tin phản hồi từ học sinh cho phương pháp điều tra

- Phương pháp điều tra: Đây là phương pháp chủ đạo nhằm thu thập

những số liệu, hiện tượng từ đó phát hiện ra vấn đề cần giải quyết thực hiệnphương pháp này dưới dạng câu hỏi đóng và câu hỏi mở trong phiếu điều tra đểlấy ý kiến học sinh về việc hứng thú học Toán, của học sinh ở trường THCStrong quá trình dạy học

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu : Để nghiên cứu tài liệu, sách báo có

liên quan đến đề tài

- Phương pháp đối chứng: Thông qua các bài kiểm tra để thấy được kết quả

của một qúa trình nghiên cứu của học sinh ở trường THCS có hiệu quả hay không

- Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng phương pháp này để xử lí các

số liệu đi đến kết luận phù hợp với giả thuyết khoa học

5 Đo lường và thu thập dữ liệu:

Bài kiểm tra trước tác động: Tôi lấy điểm bài kiểm tra khảo sát đầu năm.Bài kiểm tra sau tác động: Là kết quả trung bình môn Toán của học kì Inăm học 2011- 2012

Xây dựng thang đo hứng thú, thái độ trước và sau tác động với lớp thựcnghiệm và lớp đối chứng nhằm đánh giá hứng thú, thái độ học tập môn Toán củahai lớp Hình thức là phát phiếu thăm dò cho 2 lớp Học sinh chọn đáp án nào thìgạch chéo vào đáp án mình chọn

Bảng 4: Bảng câu hỏi đo hứng thú, thái độ trước và sau tác động của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng:

ý

Không đồng ý

1 Tôi chắc chắn tôi có khả năng học tốt môn Toán

2 Các tiết học Toán luôn làm tôi thấy thú vị

3 Tôi luôn tham gia xây dựng bài trong tiết học

4 Toán không quan trọng trong việc học của tôi

5 Tôi tin mình có thể giải được bất kì bài Toán nào

6 Kiến thức Toán không liên quan đến các môn học khác

7 Kiến thức về Toán sẽ giúp tôi giải quyết được một sốvấn đề trong cuộc sống

Chân thành cảm ơn sự hợp tác của các em! Chúc em mạnh khoẻ, học giỏi.

VI PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ:

Bảng 5: Phân tích kết qủa đạt được của nghiên cứu thông qua các bài kiểm tra sau tác động:

Như trên đã chứng minh rằng kết quả 2 nhóm trước tác động là tươngđương Sau tác động kiểm chứng chênh lệch điểm trung bình bằng T-Test chokết quả p = 0,00005624 < 0,05, cho thấy: sự chênh lệch giữa điểm trung bình

nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa, tức là chênh lệch kết quả

điểm trung bình nhóm thực nghiệm cao hơn điểm trung bình nhóm đối chứng làkhông ngẫu nhiên mà do kết quả của tác động

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn:

SMD = 6,602 5,50526316 0,96474417

1,13992588



 Điều đó cho thấy mức độ ảnh

hưởng của dạy học có “sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học môn Toán” đến TBC học tập của nhóm thực nghiệm là rất lớn.

0 2 4 6 8 10

Nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm

Hình 1 Biểu đồ so sánh ĐTB trước tác động và sau tác động

của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng

Từ đó: giả thuyết của đề tài: “sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học môn Toán“ sẽ làm tăng kết quả học tập của học sinh đã được kiểm chứng.

Bảng 6 : Tổng hợp kết quả đo lường về thái độ hứng thú học tập trong quá trình nghiên cứu.

T

Lớp đối chứng (6A3)

Lớp thực nghiệm

(6A2) Trước

TĐ

Sau TĐ

Trước TĐ

Sau TĐ

1 Tôi chắc chắn tôi có khả năng học tốt

môn Toán

9/3823,08%

11/3828,2%

11/4027,5%

25/4062,5%

2 Các tiết học Toán luôn làm tôi thấythú vị 15/38

38,49%

17/3843,6%

15/4037,5%

35/4087,5%

3 Tôi luôn tham gia xây dựng bài trongtiết học 8/38

20,5%

12/3830,8%

7/4017,5%

26/4065%4

Kiến thức về Toán sẽ giúp tôi giải

quyết được một số vấn đề trong cuộc

sống

12/3830,7%

13/3833,3%

17/4042,5%

21/4052,5%

5 Tôi tin mình có thể giải được giảiđược bất kì bài Toán nào. 8/38

20,5%

11/3828,2%

16/4040%

25/4062,5%

6 Kiến thức Toán không liên quan đếncác môn học khác. 27/38

69,2%

18/3846,2%

25/4062,5%

4/4010%

7 Toán không quan trọng trong việchọc của tôi 21/38

53,8%

15/3838,5%

28/4070%

3/407,5%

Qua so sánh, tỉ lệ phần trăm của lớp thực nghiệm chuyển biến tích cực sovới lớp đối chứng Ở 5 câu hỏi đầu là những tiêu chí tích cực, 2 câu còn lại làthể hiện thái độ tiêu cực Tỉ lệ phần trăm lớp đối chứng có tăng nhưng tăng ít thểhiện tính ngẫu nhiên Tỉ lệ phần trăm của lớp thực nghiệm có chuyển biến rõ rệt

Chứng minh rằng giả thuyết: “sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học

môn Toán“ sẽ làm tăng hứng thú học tập của học sinh là có ý nghĩa.

V BÀN LUẬN:

Kết quả của bài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm là trung bìnhcộng bằng 6,602 kết quả bài kiểm tra tương ứng của nhóm đối chứng là trung bìnhcộng bằng 5,50526316 Độ chênh lệch điểm số giữa hai nhóm là 1,09673684; Điều

đó cho thấy điểm trung bình cộng của hai lớp đối chứng và thực nghiệm đã có sựkhác biệt rõ rệt, lớp được tác động có điểm trung bình cộng cao hơn lớp đối chứng

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài kiểm tra là SMD =0,96474417 Điều này có nghĩa mức độ ảnh hưởng của tác động là rất lớn

Phép kiểm chứng T-test điểm trung bình sau tác động của hai lớp là p =0,00005624 < 0,05 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểm trung bình củahai nhóm không phải là do ngẫu nhiên mà là do tác động

Song song đó, tỉ lệ phần trăm thu được trước và sau tác động của lớp đốichứng và lớp thực nghiệm cho thấy lớp thực nghiệm có chuyển biến tích cực vềthái độ, hứng thú học tập nhiều hơn so với lớp đối chứng, chứng tỏ tác động đãlàm tăng hứng thú học tập của học sinh

Tóm lại, các kết quả trong nghiên cứu cho thấy việc “sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học môn Toán” là một hoạt động rất cần thiết, giúp

cho học sinh có nhiều hứng thú để học tập, làm tăng kết quả học tập của họcsinh Học sinh được tiếp cận kiến thức một cách vui vẻ, thoải mái Thông quacác trò chơi, các em vừa tiếp nhận được những kiến thức mới của bài học, vừanhư được giải trí sau những giờ học căng thẳng

* Hạn chế:

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp trò chơi áp dụng vào các tiết học

là một giải pháp khả thi Nhưng để đạt được hiệu quả, người giáo viên cần phải cónhiều thời gian đầu tư vào tiết dạy, lồng ghép kiến thức vào các trò chơi một cáchhợp lí, tránh tình trạng trò chơi hoàn toàn không liên quan đến kiến thực bài học,hoặc không sát kiến thức bài học, đồng thời phải sáng tạo được nhiều trò chơi lạ,hấp dẫn mà hiệu quả nhằm không gây nhàm chán đối với học sinh

VI KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ:

* Kết luận:

Việc sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học môn Toán đã nâng

cao hiệu quả học tập của học sinh Vừa tạo cho học sinh hứng thú học tập , vừanâng cao được chất lượng kết quả học tập của học sinh

* Khuyến nghị

Đối với các cấp lãnh đạo: Cần có hình thức khen thưởng đối với nhữnggiáo viên có thành tích trong giảng dạy cũng như có phương pháp dạy học mớimang lại hiệu quả cao

Đối với giáo viên: không ngừng tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độchuyên môn nghiệp vụ, tìm tòi sáng tạo những phương pháp dạy học đạt hiệuquả cao, có kĩ năng sử dụng thành thạo các trang thiết bị dạy học hiện đại để ápdụng vào quá trình dạy học Tăng cường nghiên cứu ra những trò chơi, đồ dùngdạy học trực quan nhằm tăng cường hứng thú học tập cho học sinh

Với kết quả của đề tài này, tôi mong rằng các bạn đồng nghiệp quan tâm,chia sẻ và đặc biệt là đối với giáo viên Toán có thể ứng dụng đề tài này vào việcdạy học để tạo hứng thú và nâng cao kết quả học tập cho học sinh

VII TÀI LIỆU THAM KHẢO:

- Tài liệu tập huấn: Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của Bộ giáo dụcđào tạo Dự án Việt - Bỉ, NXB ĐHSP

- Mạng Internet

- Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kỹ năng Toán môn Toán trung học

cơ sở; NXB GD Việt Nam

1 Bảng tổng hợp điểm kiểm tra:

11 Duy Khanh 3.5 4.1 3.8 5.3Duy Khánh 11

Lớp thực nghiệm

(6A2) Trước

TĐ

Sau TĐ

Trước TĐ

Sau TĐ

1 Tôi chắc chắn tôi có khả năng học tốtmôn Toán 9/38 11/38 11/40 25/40

2 Các tiết học Toán luôn làm tôi thấythú vị 15/38 17/38 15/40 35/40

3 Tôi luôn tham gia xây dựng bài trongtiết học 8/38 12/38 7/40 26/40

4

Kiến thức về Toán sẽ giúp tôi giải

quyết được một số vấn đề trong cuộc

sống

5 Tôi tin mình có thể giải được giảiđược bất kì bài Toán nào. 8/38 11/38 16/40 25/40

6 Kiến thức Toán không liên quan đếncác môn học khác. 27/38 18/38 25/40 4/40

7 Toán không quan trọng trong việchọc của tôi 21/38 15/38 28/40 3/40

Cho các đội thảo luận trao đổi trong 4 phút

Bốc thăm chọn ra 2 đội chơi

Khi có hiệu lệnh của giáo viên, lần lượt từng thành viên của hai đội lên bảng ghép đề bài và đáp án tương ứng vào phần bảng của đội mình cứ em này

về chỗ thì em khác lên bảng

Sau 3 phút giáo viên ra hiệu lệnh dừng cuộc chơi Giáo viên và cả lớp cùng chấm, đội nào có cặp đề bài- đáp án chính xác và nhiều hơn thì đội đó sẽ chiến thắng

Ví dụ:

Khi học xong bài:“ Luỹ thừa với số mũ tự nhiên Nhân hai luỹ thừa cùng

cơ số“, hoặc “ Chia hai luỹ thừa cùng cơ số“, giáo viên cho hai đội chơi bài toántính sau:

Học sinh các đội hội ý trong 3 phút.

Cho các đội cử người lên bảng ( hoặc đứng tại chỗ) đưa ra đáp án của độimình

Giáo viên đưa ra đáp án để quyết định sự thắng thua của các đội

c) Trò chơi “ Cùng nhau leo núi“:

Cách chơi:

Giáo viên sắp xếp bài toán dạng hình tháp, càng lên cao càng khó dần.Cho các đội bốc thăm chọn 2 đội chơi

Mỗi thành viên của mỗi đội lên giải 1 bài toán (giải từ dưới lên), sau đó

về chỗ để thành viên khác của đội mình lên giải tiếp

Đội nào “leo“ lên đỉnh sớm hơn và có số câu trả lời đúng nhiều hơn đội

đó thắng cuộc

Ví dụ:

Khi dạy bài: “ Luỹ thừa với số mũ tự nhiên Nhân hai luỹ thừa cùng cơsố“, giáo viên cho hai đội thực hiện “ Cùng leo núi“ với các bài toán có nội dungđược sắp xếp như sau: