Áp dụng các phương pháp quản lý kinh tế trong các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay

Để thực hiện có hiệu quả phương pháp lãnh đạo, quản lý đòi hỏi cả chủthể lãnh đạo, quản lý người lãnh đạo và khách thể lãnh đạo quản lý người bịlãnh đạo phải nêu cao tinh thần trách nhiệ

LỜI NÓI ĐẦU

Quản lý là một trong những hoạt động cơ bản nhất của con người, đâycũng là một hoạt động có ý nghĩa quyết định, mang tính chất sống còn của cácchủ thể tham dự vào các hoạt động xã hội nói chung, mang tính chất sống còncủa các doanh nghiệp tham gia vào môi trường kinh doanh Để tồn tại được cácdoanh nghiệp cần phải có các phương pháp quản lý đúng đắn và kết hợp linhhoạt các phương pháp đó Muốn vậy, các nhà quản lý doanh nghiệp cần phảinắm vững về các phương pháp quản lý

Nhận thức được vấn đề trên, tôi chọn đề tài “Áp dụng các phương pháp quản lý kinh tế trong các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay” làm tiểu luận với

mong muốn góp một phần nhỏ bé vào việc hoàn thiện và nâng cao phần lý luận

và thực tiễn về các phương pháp quản lý

Tiểu luận gồm hai phần:

Phần I: Lý luận cơ bản về các phương pháp quản trị kinh doanh

Phần II: Phân tích có phê phán các phương pháp quản trị kinh doanh vậndụng trong các đoanh nghiệp nước ta hiện nay Một số ý kiến đề xuất

thực hiện của khách thể lãnh đạo, quản lý “Phương pháp quản lý là tổng thể

các cách thức tác động có thể có và có chủ đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý (cấp dưới và tiềm năng có được của hệ thống) và khách thể quản

lý (các hệ thống khác, các ràng buộc của môi trường ) để đạt được các mục tiêu đề ra trong điều kiện biến động của môi trường”

Như vậy, phương pháp lãnh đạo, quản lý không có một công thức địnhsẵn như trong toán học, mà nó luôn thay đổi cùng với sự thay đổi của cơ chếquản lý của những điều kiện khách quan và chủ thể, của ý chí, nghệ thuật lãnhđạo, quản lý Điều đó cho thấy, phương pháp lãnh đạo, quản lý rất đa dạng vàmỗi một chủ thể lãnh đạo, quản lý có một phương pháp lãnh đạo, quản lý riêng

+ Tạo ra tâm lý phấn khởi, thoải mái cho người quản lý, nếu môi trường

và điều kiện làm việc tốt và ngược lại Qua đó mà phương pháp lãnh đạo, quản

lý của chủ thể được phát huy hay hạn chế

+ Xây dựng được niềm tin, sự đoàn kết nhất trí trong các tổ chức, tập thể

và cá nhân

+ Phát huy được sức mạnh tổng hợp trong từng tổ chức, tập thể và ngườilao động

+ Cơ chế quản lý, nội quy, quy chế, quy định

Cơ chế quản lý, nội quy, quy chế, quy định là những khuôn khổ pháp lý

để người lãnh đạo, quản lý dựa vào đó thực hiện phương pháp lãnh đạo, quản lýcủa mình Cơ chế quản lý, nội quy, quy chế, quy định được chặt chẽ, phù hợp sẽtạo điều kiện nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý của người lãnh đạo cũng như

sự tuân thủ, chấp hành và thực thi nhiệm vụ của người bị lãnh đạo

2.2 Nhân tố chủ quan

- Trình độ, năng lực của người lãnh đạo, quản lý

- Phương pháp lãnh đạo, quản lý sẽ không đạt được hiệu quả cao nếungười lãnh đạo, quản lý không đủ trình độ và năng lực chuyên môn, năng lựclãnh đạo, quản lý Điều này có liên quan đến việc giao việc cho cán bộ là phảilựa chọn những người lãnh đạo có đủ đức, đủ tài, vừa hồng, vừa chuyên

- Tinh thần trách nhiệm, tính tự giác, năng động, sáng tạo và ý thức chấphành của người lãnh đạo và người bị lãnh đạo

Để thực hiện có hiệu quả phương pháp lãnh đạo, quản lý đòi hỏi cả chủthể lãnh đạo, quản lý (người lãnh đạo) và khách thể lãnh đạo quản lý (người bịlãnh đạo) phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, tính tự giác, năng động, sáng tạotrong bất cứ một công việc gì dù lớn hay nhỏ, dù thuận lợi hay khó khăn, khôngđược đẩy trách nhiệm cho nhau Người lãnh đạo phải gương mẫu trong côngviệc, nói đi đôi với làm để làm gương cho cấp dưới noi theo

- Quyền uy, uy tín của người lãnh đạo, quản lý

+ Quyền uy thể hiện vị thế của người lãnh đạo, quản lý đối với người bịlãnh đạo, quản lý Không có quyền uy hoặc lạm dụng quyền uy để "bắt nạt"người khác đều làm giảm hiệu lực và hiệu quả của phương pháp lãnh đạo, quản

lý Đương nhiên, quyền uy của người lãnh đạo, quản lý phải dựa trên cơ sở chứcnăng, nhiệm vụ được giao thì mới phát huy được tác dụng trong thực tế Nếukhông tuân thủ điều đó thì quyền uy sẽ bị vô hiệu hoá Uy tín của người lãnhđạo, quản lý có ảnh hưởng rất lớn đến phương pháp lãnh đạo, quản lý Ngườilãnh đạo có uy tín cao không chỉ tạo được sự tin tưởng, kính trọng đối với cấpdưới mà còn nâng cao được uy tín cho cơ quan, đơn vị, địa phương mình côngtác Nhờ đó mà các chủ trương, nhiệm vụ đề ra được mọi người hưởng ứng vàtích cực thực hiện

- Phương pháp lãnh đạo, quản lý chịu tác động to lớn của nhu cầu và động

cơ làm việc của người bị tác động xét theo thời gian và không gian diễn ra sựlãnh đạo, quản lý

3 Vai trò của phương pháp lãnh đạo quản lý:

Phương pháp lãnh đạo, quản lý là nhằm đạt được mục đích của người lãnhđạo, quản lý đối với công việc được giao trong những điều kiện và môi trườngnhất định Vì vậy, nó có các vai trò sau:

3.1 Đảm bảo thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ của người lãnh đạo, quản lý đối với công việc được giao:

Suy cho cùng mọi phương pháp lãnh đạo, quản lý cùng nhằm đạt đượcmục đích nào đó của người lãnh đạo, quản lý, cụ thể là thực hiện chức năng,nhiệm vụ của người lãnh đạo, quản lý trong những điều kiện và môi trường nhấtđịnh, chẳng hạn:

- Đối với các đơn vị sản xuất, kinh doanh, phương pháp lãnh đạo, quản lýcủa người đứng đầu đơn vị là làm thế nào động viên được tinh thần thi đua củangười lao động, tích cực, hăng hái sản xuất kinh doanh, phát huy sáng kiến, cảitiến kỹ thuật, làm việc có năng suất, chất lượng, hiệu quả, hoàn thành và hoànthành vượt mức các chỉ tiêu về sản phẩm, chất lượng, hiệu quả, hoàn thành và

hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu về sản phẩm, về giá trị hàng hoá, về doanh thu

và lợi nhuận, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người laođộng

- Đối với các đơn vị hành chính, sự nghiệp, phương pháp lãnh đạo, quản

lý của người đứng đầu cơ quan là tạo ra được không khí làm việc dân chủ thoảimái, phấn khởi đối với công nhân, viên chức, phát huy tính tích cực, tự giác, ýthức tổ chức, kỷ luật, tính năng động, sáng tạo của mọi người đối với công việcđược giao, phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị

- Không để xảy ra mất đoàn kết, bè phái, tham ô, lãng phí, thực hành tiếtkiệm, chống lãng phí

- Chịu trách nhiệm trước cấp trên, trước tập thể và những công việc đượcgiao trong công tác lãnh đạo, quản lý

3.2 Phương pháp lãnh đạo, quản lý góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác của các tập thể và cá nhân, nâng cao năng lực, uy tín của người lãnh đạo, quản lý

- Người lãnh đạo, quản lý có phương pháp lãnh đạo, quản lý tốt sẽ tập hợpđược đông đảo quần chúng dưới quyền mình thực hiện tốt các kế hoạch, chủtrương công tác của người lãnh đạo đề ra Quy tụ được đội ngũ, tạo được sựđoàn kết nhất trí, sự đồng thuận trong cán bộ, công chức, viên chức đối với côngviệc được giao Nhờ đó mà chất lượng, hiệu quả công tác của tập thể và cá nhânđược nâng cao Ngược lại, người lãnh đạo, quản lý không có phương pháp lãnhđạo, quản lý tốt, không những làm yếu đi sức mạnh của tập thể, mà còn ảnhhưởng đến chất lượng và hiệu quả công tác của tập thể và cá nhân, tạo tâm lý lolắng đối với mọi người, làm cho người lao động an tâm, phấn khởi trong laođộng và học tập, không toàn tâm, toàn ý với công việc được giao

- Thông quan phương pháp lãnh đạo, quản lý tốt hoặc không tốt mà nănglực, uy tín của người lãnh đạo, quản lý sẽ được nâng cao hoặc giảm sút Điều đóthể hiện ở kết quả và hiệu quả của công tác lãnh đạo, quản lý, ở kết quả hoạt

động của từng tập thể và cá nhân trong công tác chuyên môn, nghiệp vụ, trongviệc thực hiện kế hoạch, chủ trương công tác của người lãnh đạo, quản lý.

3.3 Nâng cao khả năng cung cấp, tiếp nhận và xử lý thông tin giữa người lãnh đạo và người bị lãnh đạo:

- Người lãnh đạo có phương pháp lãnh đạo, quản lý tốt sẽ làm cho mốiquan hệ giữa người lãnh đạo, quản lý và người bị lãnh đạo, quản lý ngày càngchặt chẽ, gắn bó hơn, cấp trên tin tưởng vào cấp dưới và ngược lại Nhờ đó màkhả năng cung cấp, tiếp nhận và xử lý thông tin được nâng cao Đây chính làđiều kiện thuận lợi để người lãnh đạo, quản lý nắm bắt thông tin được kịp thời,chính xác, thường xuyên từ cơ sở, từ các tập thể và cá nhân, trên cơ sở đó sánglọc, xử lý thông tin phục vụ cho công tác lãnh đạo, quản lý của mình Mặt khác,người bị lãnh đạo, đồng thời tiếp nhận những thông tin từ người lãnh đạo, quản

lý về những điều mình quan tâm đối với công việc chung cũng như đối vớinhững vấn đề có liên quan đến bản thân mình

- Chính việc nâng cao khả năng cung cấp, tiếp nhận và xử lý thông tingiữa người lãnh đạo, quản lý và người bị lãnh đạo, quản lý càng làm cho cácmối quan hệ giữa các tập thể và cá nhân ngày càng chặt chẽ, thân thiện và hiểubiết nhau hơn, tạo được sự thông cảm, gần gũi, gắn bó nhau trong công tác vàtrong cuộc sống; tạo được sự đoàn kết, nhất trí, sự đồng thuận trong cơ quan,đơn vị

3.4 Khơi dậy và phát huy được sức mạnh của mỗi tập thể và cá nhân, chống bệnh quan liêu, cửa quyền, thiếu trách nhiệm giữa người lãnh đạo, quản

lý và người bị lãnh đạo, quản lý:

- Người lãnh đạo, quản lý có phương pháp lãnh đạo, quản lý đúng, phùhợp, được mọi người đồng tình ủng hộ thì sẽ khơi dậy và phát huy được sứcmạnh của mỗi tập thể và cá nhân Bởi lẽ, phương pháp lãnh đạo, quản lý đó tạođược sự đồng sức, đồng lòng của mọi người cùng phấn đấu vì một mục tiêu vàlợi ích chung, ngoài ra không có mục đích và động cơ nào khác, giữa cái chung

và cái riêng có sự thống nhất, hài hoà

- Từ đó sẽ chống được bệnh quan liêu, cửa quyền, thiếu trách nhiệm giữangười lãnh đạo và người bị lãnh đạo, thông qua uy tín trách nhiệm cá nhân vàthông qua phê bình, tự phê bình, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ đối vớimọi người và đối với mọi người, nâng cao được trách nhiệm của người lãnh đạo

lý con người có hai cách dùng ân và dùng uy Dùng ân thì vững bền nhưng khókhăn và dễ trở thành phù phiếm, dùng uy thì nhanh chóng nhưng dễ mất tìnhngười, cho nên quản lý trước hết phải dùng uy sau đó mới tính đến việc dùng ân

Vai trò của các phương pháp hành chính trong quản trị kinh doanh:

- Xác lập trật tự kỷ cương làm việc trong doanh nghiệp

- Là khâu nối các phương pháp quản trị khác

- Giải quyết các vấn đề đặt ra trong doanh nghiệp rất nhanh chóng

- Tác động hành chính có hiệu lực ngay từ khi ban hành quyết định

Các phương pháp hành chính tác động vào đối tượng quản trị theo haihướng:

- Tác động về mặt tổ chức

- Tác động điều chỉnh hành vi của đối tượng quản trị

Sử dụng các phương pháp hành chính đòi hỏi các cấp quản lý phải nắmvững những yêu cầu chặt chẽ sau:

- Một là, quyết định hành chính chỉ có hiệu quả cao khi quyết định có căn

cứ khoa học, được luận chứng đầy đủ về mọi mặt

- Hai là, khi sử dụng các biện pháp hành chính phải gắn chặt quyền hạn vàtrách nhiệm của người ra quyết định

- Ba là, trong mọi trường hợp, cần tránh những hình thức quản lý mệnhlệnh tuyệt đối, xem nhẹ nhân cách của người chấp hành

Tóm lại, các phương pháp hành chính là hoàn toàn cần thiết, không cóphương pháp hành chính thì không thể quản lý hiệu quả Nhưng cũng cần lưu ýrằng không nên tuyệt đối hoá phương pháp hành chính vì nó sẽ dẫn đến quản lýhành chính mệnh lệnh quan liêu, duy ý chí và nôn nóng vội vàng sẽ gây ra hậuquả xấu

2 Các phương pháp kinh tế

- Các phương pháp kinh tế là các phương pháp tác động vào đối tượngquản lý thông qua các lợi ích kinh tế, để cho đối tượng bị quản trị tự lựa chọnphương án hoạt động có hiệu quả nhất trong phạm vi hoạt động có hiệu quả nhấttrong phạm vi hoạt động của họ

- Các phương pháp kinh tế tác động thông qua các lợi ích kinh tế, các đònbẩy kích thích kinh tế, các định mức kinh tế kỹ thuật Đó thực chất là sự vậndụng các quy luật kinh tế

Đặc điểm của các phương pháp kinh tế là tác động lên đối tượng quản trịkhông bằng cưỡng bức hành chính mà bằng lợi ích, tức là nêu mục tiêu nhiệm

vụ phải đạt được, đưa ra những điều kiện khuyến khích về kinh tế, nhữngphương tiện vật chất có thể huy động để thực hiện nhiệm vụ Chính các tập thểlao động (với tư cách đối tượng quản trị) vì lợi ích thiết thân, phải tự xác định vàlựa chọn phương án giải quyết vấn đề Các phương pháp kinh tế chấp nhận cóthể có những giải pháp kinh tế khác nhau cho cùng một vấn đề

Chủ doanh nghiệp tác động vào đối tượng bằng các phương pháp kinh tếtheo những hướng sau:

- Định hướng phát triển doanh nghiệp bằng các mục tiêu, nhiệm vụ phùhợp với điều kiện thực tế của doanh nghiệp, bằng những chỉ tiêu cụ thể cho từngthời, từng phân hệ của doanh nghiệp.

- Bằng chế độ thưởng phạt vật chất, trách nhiệm kinh tế chặt chẽ để điềuchỉnh hoạt động của các bộ phận các cá nhân, xác lập trật tự kỷ cương, xác lậpchế độ trách nhiệm cho mọi bộ phận, mọi phân hệ cho đến từng người lao độngtrong doanh nghiệp

Ngày nay phương pháp kinh tế đang được áp dụng rộng rãi trong nhiềulĩnh vực quản lý Để áp dụng tốt phương pháp này cần phải chú ý đến một sốvấn đề quan trọng sau đây:

- Một là, việc áp dụng các phương pháp kinh tế luôn luôn gắn với việc sửdụng đúng các đòn bẩy kinh tế như giá cả, lợi nhuận, lãi suất, tín dụng, tiềnlương, tiền thưởng… Nói cách khác, việc sử dụng các phương pháp kinh tế gắnvới việc sử dụng các phạm trù kinh tế, nhất là các quan hệ hàng hoá- tiền tệ Đểnâng cao hiệu quả sử dụng các phương pháp kinh tế phải hoàn thiện hệ thốngcác đòn bẩy kinh tế trên cơ sở nâng cao nhận thức và năng lực vận dụng cácquan hệ hàng hoá- tiền tệ, quan hệ thị trường

- Hai là, để áp dụng phương pháp kinh tế phải thực hiện sự phân cấp đúngđắn giữa các cấp lãnh đạo, quản lý Bởi vì, khi quá trình phân công lao độngđược mở rộng và ngày càng trở nên sâu sắc thì mối quan hệ trong đời sống kinh

tế càng trở nên phức tạp hơn, việc quản lý sẽ phức tạp và kết quả sẽ đạt tốt nhất

ở nơi nào việc áp dụng các phương pháp kinh tế được mở rộng Khi sử dụngrộng rãi các phương pháp kinh tế, các cơ quan cấp dưới không chỉ là người thựchiện mà họ còn có trách nhiệm với công việc của mình Có những vấn đề trướcđây do cơ quan cấp trên giải quyết, bây giờ do chính cơ quan cấp dưới tự giảiquyết Như vậy việc mở rộng quyền hạn cho cấp dưới không chỉ còn là hìnhthức mà còn trở thành hiện thực có hiệu quả

- Ba là, sử dụng phương pháp kinh tế đòi hỏi cán bộ quản lý kinh tế phải

có trình độ và năng lực về nhiều mặt Bởi vì sử dụng các phương pháp kinh tế

đòi hỏi cán bộ lãnh đạo, quản lý phải hiểu biết và thông thạo nhiều loại kiếnthức và kinh nghiệm quản lý, đồng thời phải có bản lĩnh và tính tự chủ cao.

3 Các phương pháp giáo dục, động viên:

Các phương pháp giáo dục là cách tác động vào nhận thức và tình cảmcủa con người trong hệ thống nhằm nâng cao tính tự giác và nhiệt tình lao độngcủa họ trong việc thực hiện các nhiệm vụ

Các phương pháp giáo dục có ý nghĩa lớn trong quản lý vì đối tượng củaquản lý là con người - một thực thể năng động, là tổng hoà của nhiều mối quản

hệ Tác động vào con người không chỉ có hành chính, kinh tế, mà còn có tácđộng tinh thần, tâm lý - xã hội,

Các phương pháp giáo dục dựa trên cơ sở vận dụng các quy luật tâm lý.Đặc trưng của các phương pháp này là tính thuyết phục, tức là làm cho conngười phân biệt được phải - trái, đúng - sai, lợi - hại, đẹp - xấu, thiện - ác, từ đónanag cao tính tự giác làm việc và sự gắn bó với hệ thống

Các phương pháp giáo dục thường xuyên sử dụng kết hợp với các phươngpháp khác một cách uyển chuyển, linh hoạt, vừa nhẹ nhàng vừa sâu sát đến từngngười lao động, đây là một trong những bí quyết thành công của nhiều nhà lãnhđạo

* Nội dung giáo dục:

- Giáo dục, vận động, tuyên truyền giải thích cho mọi người trong hệthống hiểu rõ mục tiêu, ý đồ, chủ trương, chiến lược phát triển của hệ thống; có

ý nghĩa cao đẹp mà hệ thống thực hiện; để từ đó giúp cho con người quyết tâmphấn đấu thực hiện các mục tiêu, ý đồ, chủ trương, chiến lược của hệ thống

- Vạch rõ các khó khăn trở ngại mà hệ thống phải chấp nhận để mọi ngườitrong hệ thống không dao động trước mọi biến động của thời cuộc, không biquan chán nản lúc khó khăn

- Giáo dục tổ chức kỷ luật, sự hoà đồng hỗ trợ và bảo vệ lẫn nhau giữa cáccon người trong hệ thống