Quản lý nhà nước trong công tác giải phóng mặt bằng ở dự án kè Hồ Tây

Đánh giá một cách khách quan thực tế hơn mười năm đổi mới vừa qua, nước ta đã thu được những thành tựu to lớn về các mặt kinh tế - chính trị - xã hội như: nền kinh tế nước nhà đã có nhữn

LỜI NÓI ĐẦU

Quản lý nhà nước ra đời cùng với sự xuất hiện của nhà nước Nó có vai trò quan trọng trong phát triển đời sống kinh tế xã hội Có nhà kinh tế học đã nói rằng nền kinh tế thị trường không có sự quản lý của nhà nước như là vỗ tay chỉ với một bàn tay Thật vậy, nền kinh tế thị trường với nhiều sắc thái và sức mạnh tiềm ẩn nó chứa trong mình cả những cơ hội và những thách thức cho mỗi quốc gia Thêm nữa, trong nền kinh tế mở với xu thế khu vực hoá, toàn cầu hoá như hiện nay, nước ta - một nước đang phát triển sẽ có điều kiện kế thừa kinh nghiệm của các nước phát triển nhưng đồng thời lại phải đứng trước những nguy cơ mới

đó là chịu sự phụ thuộc và tác động của các yếu tố biến động trên thị trường thế giới Trước những mâu thuẫn đó quản lý nhà nước và đặc biệt là quản lý hành chính nhà nước như là một cứu cánh hữu hiệu thể hiện tính tất yếu khách quan

Quan điểm của Đảng và Nhà nước ta là phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Vấn đề đặt ra là Nhà nước phải quản lý nền kinh tế như thế nào cho có hiệu quả nhất và quản lý như thế nào để giải quyết hài hoà các mối quan hệ lợi ích: lợi ích Nhà nước, lợi ích tập thể, lợi ích cá nhân Đây là những câu hỏi lớn luôn đặt ra yêu cầu Nhà nước phải trả lời mỗi khi ra các quyết định quản lý của mình

Đánh giá một cách khách quan thực tế hơn mười năm đổi mới vừa qua, nước ta đã thu được những thành tựu to lớn về các mặt kinh tế - chính trị - xã hội như: nền kinh tế nước nhà đã có những chuyển mình đáng kể, Đảng và Nhà nước kiên định đi lên con đường Chủ nghĩa xã hội, tăng trưởng kinh tế gắn liền với tiến bộ và trật tự công bằng xã hội… điều đó thể hiện vai trò tích cực và tính

hiệu quả của quản lý Nhà nước Nhưng bên cạnh đó còn bộc lộ không ít những yếu kém và hạn chế, cụ thể: Tình hình xã hội còn nhiều tiêu cực, kinh tế phát triển chưa ngang tầm với các nước trong khu vực, quản lý nhà nước về kinh tế còn yếu do hệ thống pháp luật và chính sách chưa đồng bộ, chưa nhất quán, việc thực hiện chưa nghiêm… Để khắc phục và giải quyết những vấn đề này không thể một sớm một chiều mà cần từng bước tìm ra nguyên nhân sâu xa để từ đó đề

ra những biện pháp đồng bộ và phù hợp

Bằng những kiến thức đã học trong chương trình bồi dưỡng kiến thức quản lý hành chính nhà nước chương trình Chuyên viên chính, trong tiểu luận này tôi xin được đề cập đến một tình huống thực tế đã diễn ra tại nơi tôi cư trú để

chứng tỏ một trong những vấn đề vừa nêu Đó là: “Quản lý nhà nước trong

công tác giải phóng mặt bằng ở dự án kè Hồ Tây”.

I NỘI DUNG TÌNH HUỐNG

1 Hoàn cảnh ra đời

Dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu vực xung quanh Hồ Tây còn gọi là

dự án kè Hồ Tây, có tổng mức đầu tư là 956 tỷ đồng do Uỷ ban nhân dân quận H làm chủ đầu tư Đây là một trong chín cụm công trình trọng điểm của Thủ đô Hà Nội chào mừng kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội đã được Chính phủ phê duyệt ngày 4/12/2000

Dự án này được nhân dân thủ đô hưởng ứng, đồng tình Nó không chỉ mang lại cảnh quan đẹp cho xã hội mà còn có lợi ích xát thực đối với người dân

vì đây là cơ hội để người dân tự quy hoạch cho mình trên khu đất thuộc quyền sở hữu Thế nhưng dự án đầy tính mỹ thuật đang trôi chảy thì bị chững lại mà nguyên nhân chỉ là một nét vẽ Trên thực tế, hơn hai mươi hộ dân cụm 3, thôn V, phường XL đã phải vô cùng bức xúc và khiếu kiện vì nét vẽ này

2 Diễn biến tình huống

Sự việc bắt đầu từ bản vẽ xác định chỉ giới đường và kè Hồ Tây Bản vẽ này thể hiện với tỷ lệ 1/500 được Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội phê duyệt ngày 22 tháng 11 năm 1997, theo đó thì chỉ giới đường và kè hồ được xác định theo nguyên tắc: “Tuyến đường được xác định trên cơ sở mép hồ hiện có, cố gắng hạn chế việc lấn hồ, thay đổi hình dạng hiện tại và giải phóng mặt bằng”

Để thực hiện dự án kè Hồ Tây, Uỷ ban nhân dân quận H đã thông báo cho các hộ dân sinh sống xung quanh hồ không được vi phạm chỉ giới làm kè và đường, cụ thể chỉ giới cách kè hồ là 10,5m và đã được cắm mốc cố định Hai nguyên tắc trên và thông báo của Uỷ ban nhân dân quận H đã được 23 hộ gia đình cụm 3 thôn V ủng hộ và chấp hành triệt để Tuy nhiên khi xem lại kỹ càng

hồ sơ thiết kế thì người ta không khỏi ngạc nhiên và bất đồng vì có một nét vẽ đang bám sát ven hồ thì đến đúng đoạn đi qua cụm 3 bỗng tách rời khỏi kè ven

hồ, xuyên thẳng vào khu dân cư Đường vẽ này buộc đơn vị thi công phải cắt bỏ khoảng 5.000m2 đất của 23 hộ dân đang sinh sống bình an Nét vẽ còn tiếp tục

đe doạ loại bỏ đi luôn những di tích lịch sử đã được xếp hạng như các chùa TS,

TN, VN có những cây đại thụ có đến hàng trăm năm tuổi để rồi sau đó con đường mới quay ra bám vào kè ven hồ

Người dân không khỏi băn khoăn trước đường đi kỳ quoặc của nét vẽ đó

Họ không biết những điều lợi hại đó ra sao, những ai có lợi và người nào bị hại

từ nét vẽ

Thứ nhất: Theo nguyên tắc do Uỷ ban nhân dân thông báo là đường và kè

phải bám sát bờ mặt hiện trạng thì nét vẽ này lại đi ngược lại

Thứ hai: Về mặt kiến trúc cảnh quan thì nét vẽ tạo nên đoạn đường loằng

ngoằng, gấp khúc, phản cảm

Thứ ba: Về mặt tài chính thì nó lại có hại hơn nhiều, theo tính toán của cơ

quan tư vấn thì nếu thức hiện đúng nét vẽ ấy, dự án sẽ phát sinh thêm kinh phí khoảng 30 tỷ đồng cho công tác đền bù, giải phóng mặt bằng

Thứ tư: Về phía những hộ dân sinh sống ở cụm 3, họ sẽ phải bỏ ra một

khoản tiền lớn mới có thể khả dĩ tái tạo được cơ ngơi và cuộc sống như hiện có, như vậy tổng số tiền thiệt nước hại dân có thể lên tới cả trăm tỷ đồng

Trong khi đó, người được lợi duy nhất là gia đình ông Nguyễn Văn A, giám đốc công ty tư vấn thiết kế giao thông công chính Hà Nội Đây là công ty trúng thầu lập báo cáo tiền khả thi, báo cáo khả thi và thiết kế kỹ thuật thi công

của dự án Con đường trong thiết kế sẽ đi qua nhà ông A đang sinh sống từ năm

1994 đến thời điểm đó

Ngày 14 tháng 7 năm 2003, 23 hộ dân sinh sống tại cụm 3 thôn Vệ Hồ cùng làm đơn khiếu nại lên Uỷ ban nhân dân quận Tây Hồ

Ngày 3 tháng 8 năm 2003, các hộ dân ở đây tiếp tục gửi đơn khiếu nại lên

Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội với mong muốn làm sáng tỏ sự việc

Ngày 4 tháng 9 năm 2003, Thanh tra Hà Nội đã có kết luận: “Thời điểm xây dựng cơ sở hạ tầng ven Hồ Tây được Bộ Xây dựng và Uỷ ban nhân dân Thành phố phê duyệt, công ty tư vấn thiết kế công trình giao thông công chính

do ông A làm giám đốc không liên quan đến công tác quy hoạch Năm

1997-1998 công ty do ông A làm giám đốc mới trúng thầu lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo khả thi và thiết kế kỹ thuật thi công dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật xung quanh Hồ Tây trên cơ sở quy hoạch đã được Bộ Xây dựng và

Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà nội phê duyệt Qua xem xét, công ty tư vấn thiết

kế giao thông công chính Hà Nội không có thẩm quyền liên quan đến xây dựng

và trình duyệt quy hoạch, do vậy không có việc nắn quy hoạch tuyến đường dạo ven Hồ Tây trước cửa nhà ông A ”

Tuy nhiên, 23 hộ dân nói trên vẫn không đồng tình với kết luận của Thanh tra thành phố và kiên quyết tiếp tục kiến nghị vì chuỗi sự kiện ngẫu nhiên vô lý

đó Họ cho rằng việc lập quy hoạch ban đầu chưa thể khảo sát và đưa ra phương

án tối ưu, chỉ khi tiến hành lập báo cáo tiền khả thi, báo cáo khả thi và thiết kế kỹ thuật thi công thì mới xác định được phương án cụ thể Do đó không thể nói là công ty tư vấn thiết kế giao thông công chính Hà Nội không có thẩm quyền liên quan

Ngày 11 tháng 12 năm 2003, khi nhận được đơn kiến nghị của 23 hộ dân cụm 3 thôn Vệ Hồ, Chính phủ đã có ý kiến chỉ đạo Uỷ ban nhân dân Thành phố

Hà nội xem xét và báo cáo Thủ tướng Chính phủ

Ngày 1 tháng 3 năm 2004, Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà nội đã tổ chức cuộc họp gồm các bên: Uỷ ban nhân dân quận Tây Hồ, vụ chuyên môn của Bộ Xây dựng, công ty tư vấn thiết kế giao thông công chính Hà Nội, đại diện của 23

hộ dân cụm 3 thôn Vệ Hồ Trong cuộc họp, các bên đã thống nhất sẽ tổ chức thăm hiện trường để có căn cứ điều chỉnh phương án (nếu cần thiết)

Ngày 16 tháng 3 năm 2000, các bên đã tổ chức khảo sát hiện trường, tuy nhiên vẫn chưa thống nhất được phương án cuối cùng, đồng thời Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội cũng chưa có ý kiến chính thức trình Thủ tướng về việc giải quyết bất đồng

Câu chuyện dần đi vào ngõ cụt, dự án vẫn dậm chân tại chỗ, người dân ở cụm 3 thôn Vệ Hồ vẫn hoang mang khi chưa biết mình sẽ dời đi hay tiếp tục ở lại

II PHÂN TÍCH, XỬ LÝ TÌNH HUỐNG

1 Cơ sở lý luận

Khái niệm quản lý hành chính Nhà nước

Quản lý Hành chính Nhà nước (QLHCNN) là hoạt động thực thi quyền hành pháp của Nhà nước, đó là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực pháp luật Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người do các cơ quan trong hệ thống Chính phủ từ Trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước nhằm duy trì

và phát triển cao các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật, thoả mãn các nhu cầu hợp pháp của con người trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Quy trình hoạt động chủ yếu của quản lý hành chính Nhà nước

Để thực hiện có hiệu quả những mục tiêu, nhiệm vụ của nền hành chính, các cơ quan hành chính, các viên chức lãnh đạo và công chức ở các ngành các cấp cần tuân thủ quy trình hành động gồm những vấn đề sau:

- Quy hoạch, kế hoạch

Trên cơ sở chiến lược phát triển kinh tế, xã hội đã được hoạch định trong đường lối của Đảng và được Quốc hội thông qua, Chính phủ, các Bộ ngành, chính quyền các địa phương phải xây dựng và chỉ đạo thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành, địa phương

- Tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước

Xây dựng bộ máy tinh gọn, đảm bảo sự điều hành tập trung, thống nhất, thông suốt, linh hoạt; giải quyết kịp thời, đúng thẩm quyền những vấn đề do Nhà nước đặt ra và nhân dân đòi hỏi

- Sắp xếp, bố trí đội ngũ cán bộ, công chức.

Thực hiện theo tiêu chuẩn chức danh, tiêu chuẩn hoá đội ngũ công chức Xây dựng đội ngũ công chức có uy tín về chính trị, có phẩm chất đạo đức, giỏi chuyên môn, có trách nhiệm khi thi hành công vụ

- Ra các quyết định quản lý hành chính và tổ chức thực hiên quyết định

Các quyết định QLHCNN phải đảm bảo tính hợp pháp và tính hợp lý Tính hợp pháp thể hiện các quyết định không trái luật, không vượt quá thẩm quyền, có lí do xác thực và được ban hành đúng hình thức và thủ tục do pháp

luật quy định Tính hợp lý thể hiện quyết định QLHCNN phải đảm bảo hài hoà lợi ích của Nhà nước, tập thể và cá nhân, phải có tính cụ thể và phù hợp với từng vấn đề, đảm bảo tính hệ thống toàn diện và quyết định QLHCNN phải đảm bảo

kỹ thuật lập qui như văn phong, ngôn ngữ, cách trình bày phải rõ ràng, dễ hiểu, ngắn gọn, chính xác, không đa nghĩa

- Phối hợp

Tạo sự đồng bộ trong hoạt động phân cấp, phân hệ của hệ thống hành chính Xây dựng một cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan

- Sử dụng nguồn tài lực có hiệu quả

Giám sát, kiểm tra, báo cáo, tổng kết, đánh giá

Cải cách hành chính Nhà nước

Cải cách hành chính Nhà nước (CCHCNN) là một quá trình liên tục theo định hướng nhất định nhằm làm cho hoạt động thực thi quyền hành pháp thích ứng với đòi hỏi của sự vận động phát triển kinh tế, xã hội của quốc gia một cách hiệu lực, hiệu quả

Trước thực trạng nền hành chính nước ta hiện nay cộng với sự vận động biến đổi không ngừng của thế giới khách quan thì thực hiện CCHCNN là một tất yếu Để CCHCNN đạt hiệu quả cần đánh giá được đầy đủ những mặt ưu khuyết điểm của nền hành chính, tìm hiểu nguyên nhân, xác định rõ nội dung cơ bản của CCHCNN từ đó đưa ra được các biện pháp phù hợp

Trong chương trình tổng thể CCHCNN giai đoạn 2001-2010 của Chính phủ đã chỉ ra rất rõ các yếu kém của nền hành chính Việt Nam như: chức năng

và nhiệm vụ QLNN của bộ máy hành chính chưa thật rõ ràng, phân công, phân cấp chưa rành mạch Hệ thống thể chế hành chính chưa đồng bộ, thủ tục hành chính rườm rà, phức tạp Tổ chức bộ máy cồng kềnh, nhiều tầng nấc đội ngũ cán

bộ, công chức còn nhiều điểm yếu về phẩm chất, tinh thần trách nhiệm, năng lực chuyên môn…Để khắc phục tình trạng đó thực hiện CCHCNN là cần thiết và phải được thực hiện trên bốn yếu tố:

- Cải cách thể chế

Xây dựng hoàn thiện thể chế Đổi mới quy trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật Bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật nghiêm minh của cơ quan Nhà nước, của cán bộ, công chức Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, thủ tục hành chính phải đảm bảo tính hợp lý, thống nhất, công khai, khoa học, rõ ràng, dễ thực hiện…

- Cải cách tổ chức bộ máy hành chính

Xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của bộ máy hành chính Khắc phục những chồng chéo, trùng lắp Phân cấp quản lý gắn với trách nhiệm Bố trí lại cơ cấu tổ chức của Chính phủ Điều chỉnh cơ cấu tổ chức bộ máy bên trong của các

Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quang trực thuộc Chính phủ Cải cách bộ máy chính quyền địa phương Từng bước hiện đại hoá nền hành chính

- Đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức

Đổi mới công tác quản lý Cải cách tiền lương và các chế độ chính sách đãi ngộ Đào tạo bồi dưỡng kiến thức, nghiệp vụ Nâng cao tinh thần trách nhiệm

và đạo đức cán bộ

- Cải cách tài chính công

Đổi mới cơ chế phân cấp quản lý tài chính và ngân sách Đổi mới công tác kiểm toán, kiểm tra, thanh tra…

2 Phân tích nguyên nhân vụ việc

Để làm rõ sự việc, cần phân định rõ chức năng quản lý của Nhà nước và phân cấp quản lý về đầu tư và xây dựng phù hợp với mục tiêu của dự án

- Bộ Xây dựng thực hiện chức năng quản lý nhà nước về xây dựng, nghiên cứu các cơ chế chính sách về quản lý xây dựng, quy hoạch xây dựng đô thị và nông thôn trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Trong trường hợp này, Bộ có trách nhiệm hướng dẫn nội dung, trình tự lập, thẩm định và quản lý dự án

- Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội trong phạm vi chức năng quyền hạn của mình, thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước đối với tất cả các tổ chức và

cá nhân liên quan đến dự án kè Hồ Tây theo quy định của pháp luật Uỷ ban nhân dân tổ chức lập quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội, quy hoạch tổng thể phát triển không gian đô thị

Như vậy việc Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội và Bộ xây dựng phối hợp với nhau trong việc quản lý dự án kè Hồ Tây là đúng nguyên tắc, tuy nhiên công tác triển khai dự án thì chưa đúng Uỷ ban nhân dân thành phố giao cho Uỷ ban nhân dân quận Tây Hồ là chủ đầu tư của dự án là hợp lý, trong công tác quản

lý cần có sự phân cấp, phân quyền, đảm bảo sát với thực tế vì Uỷ ban nhân dân quận là chính quyền sở tại Có 4 vấn đề cần làm sáng tỏ, đó là:

Thứ nhất: Công tác khảo sát thực tế chưa đúng, dẫn đến việc quy hoạch,

bản vẽ không phù hợp với tình hình thực trạng của hồ

Thứ hai: Khi Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội cùng với Bộ Xây dựng

4/12/2000 thì chưa thể có giải pháp chi tiết, do vậy chỉ khi báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi, và hồ sơ thiết kế kỹ thuật thi công được phê duyệt thì nét vẽ gây tranh cãi kia mới ra đời Kết luận của Thanh tra thành

phố cho rằng: “thời điểm xây dựng cơ sở hạ tầng ven Hồ Tây được Bộ Xây dựng

và Uỷ ban nhân dân Thành phố phê duyệt, công ty tư vấn thiết kế công trình giao thông công chính do ông A làm giám đốc không liên quan đến công tác quy hoạch Năm 1997-1998 công ty do ông A làm giám đốc mới trúng thầu lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo khả thi và thiết kế kỹ thuật thi công dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật xung quanh Hồ Tây trên cơ sở quy hoạch đã được Bộ Xây dựng và Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà nội phê duyệt Qua xem xét, công ty tư vấn thiết kế giao thông công chính Hà Nội không có thẩm quyền liên quan đến xây dựng và trình duyệt quy hoạch, do vậy không có việc nắn quy hoạch tuyến đường dạo ven Hồ Tây trước cửa nhà ông A ” là không đủ tính

thuyết phục Năm 1997 – 1998 là thời điểm công ty tư vấn thiết kế giao thông công chính Hà Nội trúng thầu tư vấn, sau đó đến tận năm 2000 mới có phê duyệt của Thủ tướng, như vậy có thể thấy rằng dự án được hình thành là từ sản phẩm của công ty do ông A làm giám đốc làm ra, không thể nói nó không liên quan đến lợi ích của gia đình ông

Thứ ba: Trách nhiệm của cơ quan công quyền ở đây là chưa cao Cơ quan

thanh tra đã kết luận sự việc một cách cảm tính chưa cụ thể và rõ ràng, chưa hoàn toàn phù hợp với các quy định về đầu tư xây dựng cơ bản, từ đó không đưa

ra được kết luận có tính thuyết phục Điều này khiến cho các cơ quan quản lý nhà nước lúng túng trong các tác nghiệp chỉ đạo làm dự án dậm chân tại chỗ, việc chậm trễ và kéo dài thời gian gây thiệt hại và tổn thất không đáng có cho cả

nhà nước và nhân dân Sau khi Chính phủ có ý kiến, tuy Uỷ ban nhân dân thành