Cùng với chiều dài lịch sử phát triển của đất nước và ngành ngoại giao Việt Nam, bộ máy tổ chức và đội ngũ cán bộ nhân viên của Vụ Trung Đông – châu Phi không ngừng được củng cố, tăng cư
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
Được thành lập từ năm 1960, Vụ Trung Đông – châu Phi là một trong những đơn vị chức năng đầu tiên của Bộ Ngoại giao nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Cùng với chiều dài lịch sử phát triển của đất nước và ngành ngoại giao Việt Nam, bộ máy tổ chức và đội ngũ cán bộ nhân viên của
Vụ Trung Đông – châu Phi không ngừng được củng cố, tăng cường nhằm đảm bảo hoàn thành tốt mọi chức năng, nhiệm vụ được Đảng và Nhà nước giao phó
Trong bối cảnh tình hình thế giới đang chuyển biến nhanh chóng; khu vực Trung Đông – châu Phi có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường; đất nước
ta, sau nhiều năm đổi mới, vị thế quốc tế được nâng cao và đang “tích cực, chủ động hội nhập quốc tế”; đội ngũ cán bộ công chức nhà nước được đào tạo bài bản và có những bước trưởng thành nhất định Thuận lợi và thách thức đan xen, đòi hỏi ngành ngoại giao nói chung, và Vụ Trung Đông – châu Phi nói riêng, phải không ngừng hoàn thiện bộ máy tổ chức và nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ công chức nhằm kịp thời đáp ứng những nhiệm vụ, yêu cầu của công tác đối ngoại trong tình hình mới
Theo tinh thần đó, đề án này được xây dựng là nhằm định hướng, góp phần hoàn thiện bộ máy tổ chức và nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ nhân viên Vụ Trung Đông – châu Phi, Bộ Ngoại giao giai đoạn
2012 – 2015
Trang 2Phần I CƠ SỞ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN
Đề án tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ nhân viên
Vụ Trung Đông – châu Phi, Bộ Ngoại giao giai đoạn 2012 – 2015 được xây dựng dựa trên 4 nhân tố chủ yếu sau:
1 Tình hình khu vực Trung |Đông – châu Phi
Trung Đông – châu Phi là một địa bàn rộng lớn có diện tích khoảng 37 triệu km2 và dân số trên 1,2 tỷ người, gồm 15 quốc gia ở khu vực Tây Á và
55 quốc gia ở châu Phi, cùng 15 tổ chức quốc tế thuộc khu vực
Đây là một khu vực giàu tài nguyên thiên nhiên, chiếm khoảng 70% trữ lượng dầu thế giới, 90% cô-ban, 90% pla-tin, 50% vàng, 98% crom, 64% măng-gan, 33% u-ra-ni-um và 20% trữ lượng khí đốt thế giới1; có tốc độ tăng trưởng thuộc hàng cao trên thế giới với trên 5%/năm trong giai đoạn từ 2005 – 2010 và có nhiều tiềm năng trong hợp tác với ta2 Bên cạnh đó, với đông đảo thành viên tại các tổ chức quốc tế lớn (LHQ, WTO…), Trung Đông – châu Phi ngày càng có tiếng nói quan trọng tại các diễn đàn đa phương
Tuy nhiên, đây cũng là khu vực tồn tại nhiều điểm “nóng”, phức tạp nhất trên thế giới (chiếm khoảng 70% thời lượng các chương trình nghị sự của Hội đồng Bảo an LHQ) như xung đột A-rập – Ít-xra-en, bất ổn tại Trung Đông – Bắc Phi “Mùa Xuân A-rập”, vấn đề hạt nhân I-ran, nghèo đói và dịch bệnh ở châu Phi…; là nơi các nước lớn, đặc biệt là Mỹ, Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Nhật, Nga, Ấn Độ… đang tích cực mở rộng thị trường, cạnh tranh ảnh hưởng
Tiềm năng cũng như những diễn biến phức tạp, khó lường ở khu vực Trung Đông – châu Phi đòi hỏi chúng ta phải thường xuyên theo dõi, nghiên cứu để kịp thời tham mưu, đề xuất chủ trương và đối sách phù hợp nhằm đảm bảo lợi ích tốt nhất cho đất nước
1 The Middle East and North Africa 2004, London, Europa Publication limited, tr 116-140.
2 Định hướng chiến lược hợp tác Việt Nam – châu Phi giai đoạn 2011 – 2020, Vụ Trung Đông-châu Phi, Bộ Ngoại giao 2011.
Trang 32 Nhu cầu thúc đẩy quan hệ và tăng cường hội nhập của ta.
Quan hệ hợp tác giữa Việt Nam với các nước khu vực Trung Đông – châu Phi gần đây được đẩy mạnh Với Trung Đông, ta đang triển khai “Đề án phát triển quan hệ Việt Nam – Trung Đông giai đoạn 2008-2015”, trong đó tập trung thúc đẩy hợp tác với các đối tác nhiều tiềm năng như các nước vùng Vịnh (A-rập Xê-út, Cô-oét, Các Tiểu Vương quốc A-rập Thống nhất, Ca-ta)
và một số nước Tây Á (Thổ Nhĩ Kỳ, Ít-xra-en) Đối với châu Phi, ta đã xây dựng “Định hướng chiến lược hợp tác Việt Nam – châu Phi giai đoạn 2011-2020”, trong đó ưu tiên đẩy mạnh quan hệ với một số đối tác chính ở Bắc Phi (An-giê-ri, Ai-cập) và miền Nam châu Phi (Nam Phi, Ăng-gô-la, Mô-dăm-bích); tập trung vào các lĩnh vực ta và các nước này có nhiều tiềm năng như chính trị-ngoại giao, năng lượng, nông nghiệp, thương mại-đầu tư, cơ sở hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực…
Hiện nay, ta có 17 cơ quan đại diện (CQĐD) ở Trung Đông – châu Phi
và 19 nước khu vực có CQĐD tại Việt Nam Đồng thời, nhằm tạo khuôn khổ pháp lý và cơ chế thúc đẩy quan hệ, ta và các nước trong khu vực đã ký được nhiều hiệp định hợp tác, thiết lập 19 uỷ ban liên chính phủ…
3 Chức năng, nhiệm vụ của Vụ.
Theo Quyết định số 1186/2008/QĐ-BNG ngày 14/5/2008 của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Vụ Trung Đông – châu Phi có chức năng tham mưu, tổng hợp giúp Bộ trưởng Bộ Ngoại giao thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đối ngoại trong quan hệ với các nước và tổ chức quốc tế thuộc khu vực Trung Đông – châu Phi; với các nhiệm vụ chính là:
- Xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực do Vụ phụ trách;
- Xây dựng chủ trương, chính sách và chương trình, kế hoạch đối ngoại;
Trang 4- Tổ chức triển khai các hoạt động chính trị đối ngoại;
- Ký kết, gia nhập và thực hiện các điều ước, thoả thuận quốc tế;
- Nghiên cứu, tổng hợp, báo cáo và đề xuất các chính sách, dự báo có tính chiến lược;
- Công tác ngoại giao phục vụ kinh tế, văn hoá, tuyên truyền đối ngoại;
- Tham gia quản lý các CQĐD Việt Nam ở khu vực và CQĐD các nước khu vực tại Việt Nam;
- Quản lý, sử dụng cán bộ công chức của Vụ…
Vụ được tổ chức thành 03 Tổ chuyên môn, gồm Tổ Trung Đông – Bắc Phi, Tổ châu Phi Nam Sahara, Tổ Tổng hợp và Bộ phận văn thư; Lãnh đạo
Vụ gồm 01 Vụ trưởng, 03 Phó Vụ trưởng Vụ làm việc theo chế độ thủ trưởng, kết hợp với nguyên tắc tập trung dân chủ Vụ trưởng chịu trách nhiệm trước Bộ trưởng Bộ Ngoại giao về mọi mặt công tác của Vụ3
Theo Quyết định số 1960/QĐ-BNG ngày 30/7/2011 của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Vụ Trung Đông – châu Phi được giao định mức biên chế năm
2012 là 25 biên chế hành chính4
4 Thực tiễn đội ngũ cán bộ nhân viên của Vụ.
Do đặc thù và yêu cầu của công tác đối ngoại, lãnh đạo và cán bộ nhân viên của Vụ Trung Đông – châu Phi thường phải tham gia các khoá đào tạo hoặc luân chuyển công tác tại các CQĐD Việt Nam ở ngoài nước, nên đội ngũ cán bộ nhân viên của Vụ thường bị hẫng hụt, xáo trộn Hiện tại, biên chế của Vụ chỉ có 23 người, gồm 01 Vụ trưởng, 02 Phó Vụ trưởng, và 20 cán bộ nhân viên thừa hành Trong số cán bộ nhân viên của Vụ, trên 70% là cán bộ trẻ (sinh sau năm 1975) với hơn một nửa là cán bộ mới có 2 đến 4 năm kinh
3 Quyết định số 1186/2008/QĐ-BNG của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, 5/2008
4 Quyết định số 1960/QĐ-BNG của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, 7/2011.
Trang 5nghiệm công tác; thiếu đội ngũ cán bộ tiếng địa phương (tiếng A-rập và tiếng
Bồ Đào Nha) đủ năng lực đáp ứng yêu cầu công việc5
Trước thực tế khối lượng công việc ngày càng nhiều, bộ máy tổ chức, biên chế của Vụ Trung Đông – châu Phi còn thiếu và đang tồn tại một số bất cập, đòi hỏi Vụ phải sớm có quy hoạch về lãnh đạo, đội ngũ kế cận; củng cố
bộ máy tổ chức và tăng cường công tác đào tạo, nhất là đối với số cán bộ trẻ mới vào ngành, về nghiệp vụ chuyên môn, kinh nghiệm công tác cũng như trình độ ngoại ngữ, gồm cả tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng địa phương, nhằm góp phần triển khai một cách tốt nhất đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước trong tình hình mới
5 Báo cáo tình hình biên chế Vụ Trung Đông-châu Phi, Bộ Ngoại giao, 3/2012.
Trang 6Phần II MỤC TIÊU CỦA ĐỀ ÁN
1 Mục tiêu chung:
Đề án được xây dựng nhằm từng bước hoàn thiện bộ máy tổ chức và nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ nhân viên Vụ Trung Đông – châu Phi, xây dựng Vụ Trung Đông – châu Phi thành một trong những đơn
vị vững mạnh của Bộ Ngoại giao, có nhiều đóng góp tích cực trong việc triển khai đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta đối với các nước và đối tác thuộc khu vực Trung Đông – châu Phi
2 Mục tiêu cụ thể:
Đề án nhằm 3 mục tiêu cụ thể là:
Một là, xây dựng quy hoạch cán bộ quản lý, đội ngũ kế cận, và cơ cấu
tổ chức của Vụ Trung Đông – châu Phi giai đoạn 2012 – 2015 cho phù hợp với tình hình mới;
Hai là, xây dựng lộ trình, kế hoạch tuyển dụng, luân chuyển, và đào tạo
đội ngũ cán bộ nhân viên của Vụ nhằm nâng cao chất lượng chuyên môn, trình độ ngoại ngữ, bản lĩnh chính trị; nêu cao tinh thần trách nhiệm… đảm bảo hoàn thành một cách tốt nhất mọi nhiệm vụ được giao
Ba là, góp phần cải thiện điều kiện làm việc, xây dựng cơ chế chính
sách phù hợp nhằm động viên cán bộ nhân viên của Vụ hăng say công tác, yêu nghề và gắn bó lâu dài với khu vực
Trang 7Phần III NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA ĐỀ ÁN
Trong bối cảnh tình hình và quan hệ của ta với các nước khu vực hiện nay, trước thực tiễn khối lượng công việc của Vụ ngày càng tăng, trên cơ sở các mục tiêu và yêu cầu đề ra, trong giai đoạn 2012 – 2015, Vụ Trung Đông – châu Phi cần tập trung triển khai các nội dung cơ bản sau:
1 Tổ chức bộ máy, biên chế.
1.1 Lãnh đạo Vụ: gồm Vụ trưởng và 03 Phó Vụ trưởng
1.2 Vụ gồm 03 Tổ và 01 Bộ phận với các chức năng, nhiệm vụ sau: a) Tổ Trung Đông – Bắc Phi: phụ trách 26 nước và 27 CQĐD (ta có 12 CQĐD ở khu vực và các nước khu vực có 15 CQĐD ở Việt Nam); có chức năng tham mưu, tổng hợp giúp Lãnh đạo Vụ xử lý các vấn đề liên quan đến khu vực Trung Đông – Bắc Phi, với các nhiệm vụ cụ thể là:
- Theo dõi tình hình chính trị, an ninh, kinh tế và quan hệ đối ngoại của các nước trong khu vực và tình hình chung của khu vực;
- Theo dõi, thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam với các nước khu vực;
- Phối hợp, tổ chức hoạt động trao đổi đoàn các cấp, các uỷ ban hỗn hợp;
- Phối hợp, hỗ trợ hoạt động của các CQĐD ta ở khu vực và CQĐD của các nước khu vực ở Việt Nam;
- Làm đại sự ký, công tác hồ sơ, tư liệu về khu vực
b) Tổ châu Phi Nam Sahara: phụ trách 44 nước và 09 CQĐD (ta có 05 CQĐD ở khu vực và các nước khu vực có 04 CQĐD ở Việt Nam); có chức năng tham mưu, tổng hợp giúp Lãnh đạo Vụ xử lý các vấn đề liên quan đến khu vực châu Phi Nam Sahara, với các nhiệm vụ thể là:
- Theo dõi tình hình chính trị, an ninh, kinh tế và quan hệ đối ngoại của các nước trong khu vực và tình hình chung của khu vực;
Trang 8- Theo dõi, thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam với các nước khu vực;
- Phối hợp, tổ chức hoạt động trao đổi đoàn các cấp, các uỷ ban hỗn hợp;
- Phối hợp, hỗ trợ hoạt động của các CQĐD ta ở khu vực và CQĐD của các nước khu vực ở Việt Nam;
- Làm đại sự ký, công tác hồ sơ, tư liệu về khu vực
c) Tổ Tổng hợp: phụ trách 15 tổ chức khu vực, công tác nghiên cứu, ngoại giao kinh tế, ngoại giao văn hoá của Vụ; có chức năng tham mưu, tổng hợp giúp Lãnh đạo Vụ xử lý các vấn đề chung của Vụ, với các nhiệm vụ cụ thể là:
- Theo dõi tình hình, nghiên cứu, tổng hợp xây dựng các báo cáo tổng kết, chương trình công tác chung của Vụ;
- Xây dựng định hướng, chiến lược hợp tác ngắn, trung và dài hạn với khu vực Trung Đông – châu Phi;
- Theo dõi các tổ chức, cơ chế hợp tác đa phương của khu vực; làm đầu mối phối hợp ngang có tính tổng hợp của Vụ;
- Giúp lãnh đạo Vụ xử lý các vấn đề về công tác nội bộ…
d) Bộ phận Văn thư: có chức năng, nhiệm vụ giúp Lãnh đạo Vụ quản lý công văn, giấy tờ, hệ thống an ninh mạng, in ấn tài liệu phục vụ các hoạt động đối ngoại, chế độ chính sách và cơ sở vật chất của Vụ
Các Tổ nêu từ điểm a) đến c) đều có Tổ trưởng và Tổ phó do Vụ trưởng chỉ định6
1.3 Biên chế của Vụ: duy trì ở định mức 25 biên chế hành chính như
Bộ đã giao cho năm 2012, gồm:
- Vụ trưởng: phụ trách chung;
6 Quy chế làm việc, chức năng, nhiệm vụ của các bộ phận thuộc Vụ Trung Đông – châu Phi, Bộ Ngoại giao, 8/2009
Trang 9- 03 Phó Vụ trưởng: trực tiếp phụ trách 03 Tổ chuyên môn;
- 21 biên chế còn lại được phân bổ như sau: 08 biên chế thuộc Tổ Trung Đông – Bắc Phi; 06 biên chế thuộc Tổ châu Phi Nam Sahara; 05 biên chế thuộc Tổ Tổng hợp; và 02 biên chế thuộc Bộ phận Văn thư
2 Luân chuyển, quy hoạch cán bộ.
Từ nay đến năm 2015, trong số 23 cán bộ nhân viên hiện đang công tác tại Vụ Trung Đông – châu Phi, một số cán bộ sẽ nghỉ hưu hoặc đi công tác luân chuyển tại các CQĐD Việt Nam ở nước ngoài (nhiệm kỳ 03 năm), như vậy Vụ sẽ tiếp tục có sự thiếu hụt và cần bổ sung như sau:
- Lãnh đạo Vụ: Vụ trưởng và 01 Phó Vụ trưởng sẽ đi công tác nhiệm
kỳ; khuyết 01 vị trí Vụ trưởng và 02 vị trí Phó Vụ trưởng.
- Cán bộ nhân viên: 01 cán bộ đến tuổi nghỉ hưu và 03 cán bộ sẽ đi
công tác nhiệm kỳ; khuyết 05 biên chế hành chính
3 Công tác tuyển dụng, đào tạo cán bộ.
3.1 Về tuyển dụng:
Từ nay đến năm 2015, để thay thế cho số cán bộ nghỉ hưu hoặc đi công tác luân chuyển (06 người) và đảm bảo số lượng định biên cần thiết cho Vụ
(25 biên chế), Vụ Trung Đông – châu Phi cần bổ sung và tuyển dụng 08 thêm
cán bộ nhân viên, trong đó cần:
- Lãnh đạo Vụ: 03 cán bộ;
- Tổ Trung Đông – Bắc Phi: 02 cán bộ (01 tiếng A-rập, 01 tiếng Anh);
- Tổ châu Phi Nam Sahara: 02 cán bộ (01 tiếng Pháp, 01 tiếng Bồ Đào Nha);
- Tổ Tổng hợp: 01 cán bộ (tiếng Anh)
3.2 Về đào tạo và nâng cao năng lực cán bộ:
Trang 10Do đa số cán bộ nhân viên của Vụ Trung Đông – châu Phi còn trẻ, mới vào ngành nên Vụ đã và sẽ tiếp tục quan tâm tới công tác này, trong đó tập trung chủ yếu vào các lớp học nâng cao như:
- Năng lực chuyên môn: nghiên cứu, tổng hợp, báo cáo; xử lý động thái, tổ chức sự kiện; tham mưu, kiến nghị chính sách…
- Trình độ ngoại ngữ: tiếng Anh, Pháp, tiếng A-rập và Bồ Đào Nha
- Đào tạo sau đại học về quan hệ quốc tế; luật pháp, kinh tế quốc tế…
- Các lớp về lý luận chính trị, ngạch bậc chuyên viên (chuyên viên chính, chuyên viên cao cấp)…
4 Cơ sở vật chất, trang thiết bị.
4.1 Về trụ sở, văn phòng:
Trong khi chờ hoàn thiện trụ sở mới của Bộ Ngoại giao đang xây dựng tại khu Mỹ Đình, toàn thể cán bộ nhân viên Vụ Trung Đông – châu Phi tiếp tục làm việc tại 44 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội; các Tổ chuyên môn tiếp tục làm việc tại các phòng, khu vực như đã được bố trí
4.2 Về trang thiết bị:
máy tính, điện thoại, bàn ghế…
- Lãnh đạo Vụ: Vụ trưởng có phòng làm việc, tiếp khách riêng; mỗi lãnh đạo Vụ được trang bị 01 bộ máy tính nối mạng, 01 tủ hồ sơ, điện thoại…
- Cán bộ nghiên cứu: 04 người/1 phòng, phân khu vực theo Tổ chuyên môn; mỗi người 01 bộ máy tính, trong đó có máy nối mạng và máy không nối mạng (để soạn thảo văn bản mật); điện thoại; tủ hồ sơ chung…
- Văn thư: 01 phòng riêng, có máy tính nối mạng, và 02 máy photocopy…
- Trang bị đủ bàn làm việc, nghế, tủ hồ sơ… cho mọi cán bộ nhân viên
Trang 12Phần IV GIẢI PHÁP THỰC HIỆN ĐỀ ÁN
Để thực hiện hiệu quả những nội dung nêu trong đề án, xin đề xuất các giải pháp sau:
1 Về tổ chức bộ máy, biên chế.
a) Lãnh đạo Vụ: để lấp vào 03 vị trí lãnh đạo Vụ bị khuyết trong thời gian tới, đề nghị Lãnh đạo Bộ xem xét:
- Đối với vị trí Vụ trưởng, đề bạt 01 Phó Vụ trưởng của Vụ làm Vụ trưởng; hoặc đề bạt, điều động 01 lãnh đạo cấp Vụ từ đơn vị khác về Vụ
- Đối với 02 vị trí Phó Vụ trưởng, đề bạt 01 trong số 03 Tổ trưởng các
tổ chuyên môn của Vụ làm Phó Vụ trưởng; vị trí còn lại sẽ do 01 cán bộ nguyên là Phó Vụ trưởng của Vụ sắp sửa kết thúc nhiệm kỳ về nước đảm nhiệm
Chúng tôi cho rằng, đề bạt cán bộ trưởng thành từ Vụ Trung Đông – châu Phi lên làm Vụ trưởng hoặc Phó Vụ trưởng của Vụ là tốt nhất vì anh em
đã công tác ở đơn vị, gắn bó với khu vực lâu năm nên sẽ có kinh nghiệm hơn; đồng thời, làm như vậy không chỉ động viên được những người có nhiều đóng góp mà còn khích lệ được anh em khác trong đơn vị phấn đấu
b) Định biên: Để đảm bảo định mức 25 biên chế cho Vụ Trung Đông – châu Phi, ngoài 01 cán bộ nguyên là Phó Vụ trưởng của Vụ từ nước ngoài về
và 02 cán bộ của Vụ cũng sẽ kết thúc nhiệm kỳ về nước, Vụ cần bổ sung và tuyển dụng thêm 05 biên chế
Nguồn cán bộ về công tác tại Vụ Trung Đông – châu Phi, đề nghị Lãnh đạo Bộ xem xét cho tuyển dụng đặc cách một số trường hợp học tập xuất sắc, thông thạo tiếng địa phương (tiếng A-rập và tiếng Bồ Đào Nha) từ nước ngoài
về và một số trường hợp, tốt nghiệp Học viện Ngoại giao Việt Nam, mới trúng tuyển vào Bộ; hoặc vừa cho tuyển dụng mới, vừa điều động cán bộ từ đơn vị khác về làm việc tại Vụ Trung Đông – châu Phi…