Trong đó có quy định về hoạt động dạy thêm, học thêm, cụ thể như: Quyết định số 242/QĐ-TTg ngày 24/5/1993 của Thủ tướng Chính phủ về việc chấn chỉnh hoạt động dạy thêm đối với các trường
Trang 1MỤC LỤC
- Mục lục:
+ Những phương án và đề xuất, kiến nghị xử lý tình huống: 11
A - ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục và đào tạo giữ vai trò đạc biệt cần thiết đối với sự phát triển của mỗi con người và của xã hội Nhờ Giáo dục - Đào tạo mà mỗi con người trở nên có ích, có giá trị, có chất lượng, góp phần tăng trưởng kinh tế xã hội Ngày một nhiều những phát minh, công nghệ khoa học được ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống, nó làm cho năng xuất lao động của xã hội tăng lên vượt bậc, tạo ra nhiều của cải vật chất và văn hoá Muốn thực hiện được như vậy,
Trang 2trước tiên phải có nguồn nhân lực có trình độ văn hoá, chuyên môn do ngành Giáo dục đào tạo cung cấp Do đó có thể nói giáo dục, đào tạo có ý nghĩa quyết định đối với nền công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
Nền giáo dục đào tạo ở việt Nam rất đa dạng và phong phú, đã gặt hái được nhiều thành tựu rất đáng trân trọng và chúng ta có thể khẳng định với nhau rằng nền giáo dục nước ta có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của toàn xã hội Cho nên Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm chăm lo đến sự nghiệp giáo dục và đào tạo Có hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật đã được các cấp, các ngành ban hành nhằm cụ thể hoá chính sách của Đảng và Nhà nước đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo ở nước ta Trong đó có quy định
về hoạt động dạy thêm, học thêm, cụ thể như: Quyết định số 242/QĐ-TTg ngày 24/5/1993 của Thủ tướng Chính phủ về việc chấn chỉnh hoạt động dạy thêm đối với các trường phổ thông dân lập và Chỉ thị số 15/CT-BGD&ĐT ngày 13/9/1993 của Bộ Giáo dục & Đào tạo về các biện pháp cấp bách nhằm tăng cường quản lý hoạt động học thêm, dạy thêm Qua quá trình thực hiện, đến nay các văn bản này có một số điều không phù hợp, phạm vi áp dụng quá hẹp Bộ và hệ thống ngành dọc chưa thể hướng dẫn cụ thể, cũng như đề ra các biện pháp tích cực để quản lý Do vậy hoạt động học thêm và dạy thêm diễn ra
ở nhiều địa phương và nội dung của nó cũng không đồng nhất
Mục đích của việc học thêm, dạy thêm là nhằm củng cố lại, đào sâu thêm kiến thức mà học sinh đã được học trong chương trình chính khoá ở trường, nó là nhu cầu của một bộ phận không nhỏ học sinh và phụ huynh trong giai đoạn hiện nay Một phần do phụ huynh không có thời gian để kèm cặp con em mình, phần khác do chương trình học hiện nay của các em cao hơn, sâu hơn, rộng hơn kiến thức mà phụ huynh được học trước đó Và một phần không nhỏ những gia đình có điều kiện về kinh tế nhưng lại không muốn con em mình tự học ở nhà mà phải có thầy, cô giáo dạy kèm thì mới tốt, mới
Trang 3hay Kết quả học tập và thi cử của học sinh hiện nay được nâng cao, đó là hệ quả của hoạt động học thêm, dạy thêm Chủ trương không học thêm, dạy thêm tràn lan là đúng nhưng làm thế nào để quản lý công tác này và thực hiện chủ trương đó ra sao hiện vẫn còn đang là câu hỏi còn bỏ ngỏ cần được giải quyết
và có nên khuyến khích hoạt động học thêm, dạy thêm hay không?
Thời gian qua, công tác quản lý hoạt động dạy thêm học thêm theo Quyết định 242 của Thủ tướng Chính phủ được nhiều người đánh giá cao, nhiều bậc phụ huynh ở các tỉnh thành trong cả nước khi được hỏi về vấn đề dạy thêm, học thêm đã tỏ ý tạm hài lòng do tình hình phần nào đã được cải thiện, có nhận xét cho rằng: Hiện nay việc học thêm, dạy thêm có nhiều mặt tích cực cần phát huy để đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng của học sinh Nhưng bên cạnh đó vẫn còn có những trường hợp đã biến những buổi học thêm, dạy thêm thành buổi giảng bài chính khoá, hoặc lấy nội dung của các buổi học thêm làm đề kiểm tra chính khoá Dùng nhiều hình thức để bắt buộc các em phải đi học thêm làm cho hình ảnh của người cô, người thầy bị méo mó
Trước hiện tượng học thêm, dạy thêm đang diễn ra tràn lan như vậy, nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài ngành giáo dục đã quan tâm và đã có nhiều đề tài nghiên cứu rất có giá trị về mặt khoa học cũng như thực tiễn về vấn
đề học thêm, dạy thêm Để góp phần tôi cũng xin được tham gia và lựa chọn
tình huống " Giải quyết công tác quản lý hoạt động dạy thêm, học thêm tràn lan" trên địa bàn Thành phố Hà Giang - tỉnh Hà Giang để làm đề tài cuối
khoá lớp bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước chương trình chuyên viên khoá 6 năm 2012
B - GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I MÔ TẢ TÌNH HUỐNG:
Từ sau Quyết định 242/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc chấn chỉnh hoạt động dạy thêm, học thêm đối với các trường phổ thông công lập,
Trang 4nội dung quyết định này còn có một số điều bất cập như đã nêu ở phần trên
Do đó, khi thực hiện của các cấp quản lý giáo dục ở một số nơi còn có nhiều điểm khác nhau Việc vận dụng Quyết định này cũng rất đa dạng, do đó vấn
đề tiêu cực trong hoạt động học thêm, dạy thêm vẫn còn sảy ra ở nhiều nơi trong cả nước, trong đó có Thành phố Hà Giang - tỉnh Hà Giang
Để giải quyết triệt để, khắc phục mặt hạn chế, phát huy những mặt tích cực của Quyết định 242/QĐ-TTg Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chỉ thị
số 15/CT-BGD&ĐT ngày 13/9/1993 và các biện pháp cấp bách để quản lý hoạt động học thêm, dạy thêm và để tiếp tục quản lý hoạt động dạy thêm, học thêm phù hợp với tình hình hiện nay, đến ngày 31/1/2007 Bộ Giáo dục ban hành Quyết định số 03/2007/QĐ-BGD&ĐT về Quy định về dạy thêm, học thêm Đây là cơ sở pháp lý để các Sở Giáo dục và Đào tạo trong cả nước, trong
đó có tỉnh Hà Giang áp dụng vào thực tiễn, Sở Giáo dục - Đào tạo tỉnh Hà Giang đã có văn bản hướng dẫn các Phòng Giáo dục thực hiện Quyết định 242/QĐ-TTg, đồng thời yêu cầu các trường phổ thông công lập trong toàn tỉnh nghiêm túc thực hiện Chỉ thị 15 và Quyết định số 03 của Bộ Giáo dục & Đào tạo trong việc học thêm, dạy thêm
Tính đến hết tháng 6/2008 trên địa bàn Thành phố Hà Giang có 18 trường tiểu học, 16 trường THCS thuộc hệ thống công lập với 12.600 học sinh tiểu học và 14.500 học sinh THCS Trong số này có tới 15/18 trường tiểu học, 16/16 trường THCS có tổ chức hoạt động học thêm, dạy thêm, chiếm tới 91% tổng số trường học trong toàn huyện Số học sinh tham gia học thêm là 16.900
em, trong đó tiểu học là 8.554 em, THCS là 8.346 em chiếm 62,3% số học sinh cả 2 cấp trong toàn huyện
Theo số liệu của thanh tra phòng Giáo dục Thành phố Hà Giang thì trong số 16.900 học sinh học thêm, thì có:
- 5.105 học sinh yếu, kém, chiếm 30,8%
Trang 5- 4.901 học sinh khá, giỏi, chiếm 29,0%
- 6.793 học sinh trung bình, chiếm 40,2%
Rõ ràng theo Quyết định 242/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ và Chỉ thị số 15 của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì số học sinh không thuộc diện đi học thêm (số học sinh có học lực trung bình) là quá cao, chiếm tới 40,2%
Về số giáo viên cấp tiểu học tham gia dạy thêm có 120/212 có trình độ cao đẳng trở lên chiếm 56,6%, còn lại 43,4% là có trình độ trung học sư phạm trở xuống và trong số này thì có 60,0% số giáo viên chưa một lần được công nhận là giáo viên dạy giỏi cấp trường trở lên
Về giáo viên cấp THCS tham gia dạy thêm có 49/150 giáo viên tham gia dạy thêm có trình độ đại học chiếm 26,7%, còn 73,3% là có trình độ cao đẳng,
số giáo viên này hầu hết là cao tuổi, được đào tạo thời gian đã lâu lại không được bồi dưỡng đào tạo nên trình độ chuyên môn kém
Đa phần các lớp học thêm, dạy thêm được tổ chức ngay ở trong trường, một số giáo viên còn tổ chức ngay tại nhà để tăng thêm thu nhập cho gia đình Nhưng nhằm tránh sự kiểm tra của Phòng Giáo dục số giáo viên này viện ra rất nhiều lý do để mở lớp như: luyện chữ đẹp, trước kia dạy hàng chục em, thì nay chỉ nhận từ 4 - 6 em Có nhiều lớp học thêm dù ở trong hay ở ngoài nhà trường thì vẫn cứ là trò và thầy của các lớp học chính khoá ở trường, bởi lẽ đó phụ huynh không muốn cho con em mình đi học thêm thì cũng không được Riêng về học phí thì quả là tuỳ tiện, có trường (hoặc giáo viên) thu của học sinh từ 3.000, đ - 5.000, đ/buổi học, đối với học sinh tiểu học là từ 7.000,đ - 10.000, đ/buổi, đối với học sinh THCS cũng có giáo viên thu từ 150.000, đ - 200.000, đ/tháng/học sinh, tuỳ theo số lượng học sinh và môn học
Việc cấp phép cho nhà trường được tổ chức dạy thêm đã được Phòng Giáo dục thực hiện theo Quyết định 242/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Chỉ thị 15 và Quyết định số 03 của Bộ Giáo dục - Đào tạo nhưng chỉ là hình
Trang 6thức, về tổng số học sinh được đề nghị học thêm còn quá nhiều học sinh trung bình (không thuộc diện phải học thêm) được xếp cùng danh sách với học sinh yếu kém và giáo viên dạy giảng dạy thì tuỳ hiệu trưởng nhà trường bố trí (có
cả giáo viên yếu kém) mà phòng Giáo dục vẫn đăng ký duyệt Còn rất nhiều lớp được tổ chức tại nhà giáo viên, nhà thuê của dân thì tuyệt nhiên không ai xin cấp giấy phép và cũng không có cấp nào kiểm tra Còn cán bộ Phòng Giáo dục - Đào tạo cũng đã tự tổ chức vài ba lớp học thêm ngay trong nhà của mình, họ coi đây là chuyện bình thường, ai chẳng phải kiếm miếng cơm manh
áo, nên không cần phải xin phép ai cả, từ đó, có nhiều giáo viên trong huyện cũng đã làm theo và dần hình thành mô hình chuyển lớp từ trường về nhà để dạy thêm, vừa không phải xin phép, không chịu sự kiểm tra giám sát của ai, vừa không phải đóng phí phần trăm cho trường
Có lẽ hoạt động dạy thêm và học thêm ở Thành phố Hà Giang cứ diễn ra theo xu hướng bình thường và coi đó là nhu cầu tất yếu của những học sinh cần được bổ sung nâng cao kiến thức, còn người dạy thì được nâng cao thu nhập ổn định cuộc sống Bên cạnh đó, nhiều bậc phụ huynh mong muốn con
em mình sẽ được vào học ở trường chuyên, lớp chọn của huyện, vì ở đó có nhiều giáo viên dạy giỏi, trang thiết bị phục vụ cho công tác dạy và học cũng đầy đủ hơn nên việc học thêm, dạy thêm được nhà trường đưa ra nhằm kiểm tra kiến thức, nhằm tuyển chọn nhân tài cho Thành phố Còn học sinh cấp tiểu học thì thường xuyên được tuyển vào các lớp bán công, việc này xảy ra ở nhiều trường và cả ngoài nhà trường
Chúng ta có thể khẳng định là việc tổ chức học thêm, dạy thêm đối với học sinh tiểu học ở Thành phố Hà Giang như vậy là vi phạm Chỉ thị số 15/CT-BGD&ĐT và Quyết định số 03 của Bộ Giáo dục và đào tạo Phòng Giáo dục cần phải xem xét, xử lý vấn đề này như thế nào để giữ nghiêm kỷ cương, nhưng đồng
Trang 7thời cũng đảm bảo được nhu cầu chính đáng của phụ huynh và học sinh trong hoạt động dạy thêm, học thêm
Theo mục 1, điều 8 Chương III của Quyết định số 03/2007/QĐ-BGD&ĐT Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về dạy thêm, học thêm thì: Các giáo viên của trường phổ thông mở các lớp học thêm, dạy thêm ở trong hoặc ngoài nhà trường do hiệu trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp quản lý Người dạy phải đăng ký và được sự cho phép, chịu sự kiểm tra của cơ quan quản lý giáo dục địa phương Thế nhưng hiện nay đối với hoạt động học thêm, dạy thêm ở các trường THCS trong huyện mặc dù chưa được cho phép của các cấp
có thẩm quyền nhưng một số thầy cô giáo vẫn ngang nhiên dẫn trò về học tại
nhà mình “nếp“ cũ Theo dõi học sinh học thêm, chúng tôi thấy không yên
tâm về chất lượng như hiện nay, mặc dù các cháu lúc nào cũng quay cuồng với sách vở nhưng chất lượng giáo dục thì không cao và vẫn có những học sinh ngồi nhầm lớp Học sinh ít có thời gian để đầu tư, suy nghĩ tìm tòi những cái mới mà hầu hết các thầy cô giáo dạy thêm bằng cách đưa bài mẫu cho học sinh chép hoặc ôn lại những bài học chính khoá ở trường Cách giảng dạy như vậy sẽ làm cho học sinh bất lực trước những bài khi trong tay không có bài làm mẫu Việc xét điểm thi tốt nghiệp THCS để tuyển vào các trường PTTH trong huyện cũng là một yếu tố để học sinh tích cực đi học thêm một cách sôi động Nhiều giáo viên vẫn dạy thêm cho học sinh của chính mình trên lớp học chính khoá, điều đó đồng nghĩa với việc vi phạm quy định về đối tượng học thêm nhưng Phòng Giáo dục chưa có biện pháp chấn chỉnh, một số thu học phí cao so với quy định, thậm chí quá cao (so với thu nhập bình quân của người dân vùng nông thôn), đã gây ra những phản ứng của phụ huynh học sinh Còn có những bất cập đáng kể cho các nhà quản lý phải suy nghĩ đó là bắt buộc học sinh phải học thêm ở những thầy cô mà bản thân học sinh không muốn (có thể do dạy kém), nhưng theo quy định giáo viên không được dạy
Trang 8thêm cho học sinh của mình trong lớp học chính khoá dẫn đến tình trạng học sinh yếu kém, vô tình bị bỏ rơi là câu chuyện đang xảy ra trong Thành phố Hà Giang, con số này chiếm tới 20% học sinh trong toàn Thành phố Do không được học thêm các thầy cô dạy chính khoá trên lớp nên các em tự đi tìm giáo viên để học thêm, đến một thầy giỏi thì không được chấp nhận do học sinh khá giỏi đã đông rồi thì các giáo viên không có lý gì để ôm lấy những đối tượng này để làm giảm uy tín của mình, nên số học sinh yếu kém bị bỏ rơi là điều hiển nhiên Nhìn thấy điều đó nên một số hiệu trưởng đã tổ chức dạy thêm cho số học sinh yếu kém này tại trường, nhưng phần lớn các lớp học kiểu này đều tự động tan rã hoặc chất lượng không cao do học sinh yếu kém thường lười học, và đối tượng này thường là con nhà nghèo nên không có điều kiện để đóng đủ số học phí theo quy định
II MỤC TIÊU XỬ LÝ TÌNH HUỐNG:
Công tác quản lý hoạt động học thêm, dạy thêm luôn được đặt ra với tất cả ngành giáo dục Nhất là đối với Thành phố Hà Giang, một thành phố nhỏ của tỉnh
Hà Giang, con số học sinh các lớp học thêm quá nhiều Theo tiêu chí đề ra của Bộ
và Sở Giáo dục - Đào tạo thì nhiều trường, nhiều giáo viên không đủ điều kiện để
được cấp giấy phép “hành nghề“ nhưng họ vẫn cứ có giấy phép và vẫn hành nghề.
Mục tiêu quản lý việc học thêm, dạy thêm nhằm không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục, thực hiện xã hội hoá giáo dục, song phải có những tiêu chí, những quy định cụ thể cho giáo viên các trường các cấp về hoạt động học thêm, dạy thêm học sinh đi học trên cơ sở tự nguyện, những em thuộc diện yếu kém phải học thêm nhằm giúp các em vươn lên trung bình và khá Ngoài
ra các em có học lực khá, giỏi có nhu cầu bồi dưỡng để thi vào các trường chuyên, lớp chọn cũng cần được đáp ứng Việc tăng cường quản lý hoạt động dạy thêm ở Thành phố Hà Giang hiện nay không những là để tăng cường pháp chế, kỷ cương mà còn là để chấn chỉnh những biểu hiện lệch lạc, tiêu cực xảy
Trang 9ra bấy lâu nay trên địa bàn huyện, đã gây ra hậu quả đáng lo ngại, làm giảm lòng tin của nhân dân vào đội ngũ giáo viên và nhà trường
Ngoài ra, quản lý hoạt động học thêm, dạy thêm trên địa bàn Thành phố
là để đảm bảo lợi ích chính đáng của những học sinh có học lực yếu kém và khá giỏi được đi học thêm mà không bị thu tiền, cũng như phục vụ cho những đối tượng khác khi có nhu cầu cần đi học thêm nhưng phải trên tinh thần tự nguyện
III PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN VÀ HẬU QUẢ:
1 Nguyên nhân:
Hoạt động học thêm, dạy thêm như đã nêu ở Thành phố Hà Giang quả là đang rất nhức nhối, đã được các cấp quản lý trong và ngoài ngành giáo dục nêu ra trong nhiều hội nghị, cuộc họp nhằm chấn chỉnh lại hoạt động học thêm, dạy thêm
đi vào kỷ cương nền nếp và thực hiện nghiêm các quy định của ngành Xem xét vấn
đề này chúng tôi thấy rằng: Có nhiều biểu hiện chưa nghiêm túc của hoạt động học thêm, dạy thêm của Thành phố Hà Giang, trước tiên là công tác quản lý của Phòng Giáo dục, việc quy định các lớp học thêm, dạy thêm do giáo viên của trường phổ thông mở trong hoặc ngoài trường do hiệu trưởng chịu trách nhiệm quản lý, người dạy phải đăng ký và được sự cho phép cũng như phải chịu sự kiểm tra, giám sát của
cơ quan quản lý giáo dục địa phương Nhưng trên thực tế có những trường hiệu trưởng bố trí giáo viên dạy thêm có cả giáo viên có trình độ yếu, chưa hết thời gian tập sự (giáo viên mới được tuyển dụng), giáo viên hợp đồng hoặc là những giáo viên có thân quen với Ban giám hiệu Do vậy chất lượng của hoạt động dạy thêm không đảm bảo, gây ra hiệu ứng kêu ca, phàn nàn của phụ huynh học sinh Các lớp
do các cá nhân, tổ chức tự mở lớp để củng cố và nâng cao kiến thức phải được sự cho phép, chịu sự kiểm tra, giám sát của Phòng Giáo dục, nhưng từ nhiều năm nay Phòng chưa cấp giấy phép dạy thêm hay tổ chức kiểm tra bất kỳ một trường hợp nào Do đó ở trên địa bàn Thành phố Hà Giang hiện nay có khoảng 30 - 40 lò học
Trang 10kiểu như vậy, trong đó có khoảng 15 lò là của cán bộ Phòng Giáo dục đứng ra mở Ngoài ra Phòng Giáo dục Thành phố cũng chưa bao giờ đề ra một quy định nào quy định cụ thể về tiêu chuẩn trình độ, đạo đức của giáo viên mở lớp ra sao? Cơ sở vật chất của các lớp học như thế nào? Việc quản lý thu, chi học phí đối với các lớp học thêm vẫn còn nhiều điều bất cập, đặc biệt việc kiểm tra, giám sát đã quá ít, nhưng hoạt động kiểm tra ở một số trường có hiện tượng vi phạm cũng chưa được tiến hành và nếu có tiến hành thì cũng chỉ dừng lại ở hình thức nhắc nhở
Nguyên nhân dẫn đến việc dạy thêm, học thêm tràn lan như đã nêu trên là
do những văn bản quy phạm pháp luật còn rất nhiều bất cập, chưa cụ thể, không đáp ứng được nhu cầu chính đáng trong việc dạy thêm, học thêm, còn nhiều chỗ
sơ hở để cho các cấp quản lý giáo dục địa phương “lách luật“, hoặc vận dụng
không đủ, không đúng, đối với giáo viên cấp huyện thì chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể nào của Phòng Giáo dục Đối với Thành phố Hà Giang thì chỉ dừng lại ở hình thức sao chép công văn, chỉ thị của cấp trên mà thôi Mặt khác nhiều cán bộ giáo viên còn có biểu hiện tiêu cực, thiếu tinh thần trách nhiệm, cán bộ Phòng Giáo dục, Ban giám hiệu các trường tuy là người quản lý hoạt động dạy thêm, học thêm nhưng chỉ lo đến việc thu phí % mà không xem xét hết các điều kiện để đảm bảo chất lượng của các lớp dạy thêm, học thêm Trường nào xin dạy thêm Phòng Giáo dục cũng cấp phép, giáo viên nào đăng ký dạy thêm hiệu trưởng cũng đồng ý, giải quyết cho dạy Phần lớn các giáo viên có lớp dạy thêm đều không bằng hình thức này thì bằng hình thức khác yêu cầu học sinh mà mình dạy chính khoá phải học thêm ở lớp của mình, nếu không học hoặc học giáo viên khác thì sẽ bị trù úm Khi thu phí học thêm bao giờ cũng cao hơn những lớp ở trường khoảng 2 - 3 lần, đã gây ra những phản ứng mạnh cho phụ huynh học sinh Trong giờ học thì giáo viên ít củng cố và nâng cao kiến thức cho học sinh Đồng thời nhiều trường chưa làm tốt công tác tuyên truyền,