CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN VỚI TRẺ BỊ SANG CHẤN DO BỊ LẠM DỤNG

NHỮNG LÝ THUYẾT ÁP DỤNG VÀO TRỊ LIỆU CHO TRẺ BỊ SANG CHẤN DO BỊ LẠM DỤNG III.. Các dạng sang chấn ở trẻ em do bị lạm dụng-Lạm dụng thể xác: bóc lột sức lao động, làm việc quá khả năng c

Công tác xã hội cá nhân

CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN VỚI TRẺ

BỊ SANG CHẤN DO BỊ LẠM DỤNG

Nội dung báo cáo:

I KHÁI QUÁT VỀ TRẺ EM BỊ SANG CHẤN TÂM LÝ DO BỊ LẠM DỤNG

II NHỮNG LÝ THUYẾT ÁP DỤNG VÀO TRỊ LIỆU CHO TRẺ BỊ SANG CHẤN DO BỊ LẠM DỤNG

III PHƯƠNG PHÁP CAN THIỆP

III PHƯƠNG PHÁP CAN THIỆP

IV CÁC KỸ NĂNG VẬN DỤNG VÀO CAN THIỆP

IV CÁC KỸ NĂNG VẬN DỤNG VÀO CAN THIỆP

V CÁC KỸ THUẬT TRONG QUÁ TRÌNH TRỊ LIỆU

V CÁC KỸ THUẬT TRONG QUÁ TRÌNH TRỊ LIỆU

I KHÁI QUÁT VỀ TRẺ EM BỊ SANG CHẤN TÂM

LÝ DO BỊ LẠM DỤNG

1 Khái niệm

 Khái niệm trẻ em:

 Hiệp ước về Quyền Trẻ em của Liên hiệp quốc định nghĩa một đứa trẻ là

"mọi con người dưới tuổi 18 trừ khi theo luật có thể áp dụng cho trẻ em, tuổi trưởng thành được quy định sớm hơn."

 Theo Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em 2005 của Việt Nam : “trẻ em qui định trong luật này là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi”.

Khái niệm sang chấn

 Từ “sang chấn” – “trauma” (chấn thương, tổn thương, sang chấn về cảm xúc gây tác hại lâu dài) xuất phát từ thuật ngữ ‘wound´ (vết thương, thương tích) trong tiếng Hy Lạp Các sự kiện gây căng thẳng hay sợ hãi cao độ có thể gây ra một vết thương về mặt tâm

lý – sau khi trải qua, nó gây khó khăn trong cuộc sống Từ sang chấn (trauma) bao hàm

nhiều loại tình huống gây ra cho con người.

 Từ điển Robert đưa ra ba định nghĩa:

 Định nghĩa y học: Là toàn bộ những rối loạn về thể chất hoặc tâm lý gây ra cho cơ thể con người do một chấn thương

 Định nghĩa tâm lý học và thường dùng: Sang chấn tâm lý là toàn bộ những rối loạn do một sốc cảm xúc mãnh liệt gây ra

 Định nghĩa phân tâm học: Sự kiện phát động ở đương sự một luồng dồn dập các kích thích vượt quá ngưỡng dung nạp của bộ máy tâm trí.

2 Các dạng sang chấn ở trẻ em do bị lạm dụng

-Lạm dụng thể xác: bóc lột sức lao động, làm việc quá khả năng của

trẻ,đánh đập, lợi dụng trẻ để chuộc lợi

-Lạm dụng về tinh thần: mắng mỏi, và lạm dụng tình dục tại gia đình, trường học hay những nơi công cộng, cơquan chăm sóc trẻ, lạm dụng hôn nhân và lạm dụng chất gây nghiện

- Lạm dụng tình dục: LDTD thông qua lời nói, cử chỉ, phương tiện

truyền thông, hành động quan hệ…

Các hình thức lạm dụng tình dục

- Lạm dụng tình dục: LDTD thông qua lời nói, cử chỉ, phương tiện truyền thông, hành động quan hệ…

 a) Hành vi sờ mó trực tiếp: bao gồm các hành vi như

 Hôn hít, ôm ấp quá mức

 Sờ mó cơ thể, đặc biệt sờ mó vào ngực hay bộ phận sinh dục của trẻ

 Bắt trẻ sờ mó vào bộ phận sinh dục của mình

 Dụ trẻ chơi các trò chơi kích dục

 Giao hợp với trẻ qua bộ phận sinh dục, miệng, hậu môn.

 Mại dâm trẻ em

 b) Hành vi không sờ mó: bao gồm các hành vi như

 Phô bày bộ phận sinh dục của mình để trẻ nhìn thấy

 Nhìn trộm, chụp hình khi trẻ không mặc quần áo (khi trẻ tắm, thay quần áo)

 Dùng lời nói để kích dục trẻ

 Nhìn trẻ bằng ánh mắt không bình thường khiến trẻ bối rối

 Cho trẻ xem tranh ảnh, sách báo, băng hình, phim khiêu dâm…

 Các hành vi không sờ mó kể trên được quy vào hành vi quấy rối tình dục Quấy rối tình dục cũng là một hình thức lạm dụng tình dục

Ảnh hưởng đến

TRẺ

3.1 Sang chấn gây tổn thương về mặt sinh lý

(thể chất)

 - Cơ thể mỏi mệt, đi lại hoặc ngồi khó khăn

 - Tổn thương, sưng tấy ở bộ phận sinh dục hay hậu môn

 - Mang thai ngoài ý muốn (đối với em gái)

 - Mắc các bệnh lây qua đường tình dục

 - Nhiễm trùng tiết niệu

 - Ngoài ra có thể bị đau bụng, đau đầu, mất ngủ, thay đổi khẩu vị,…

 - Thương tổn nặng dẫn đến băng huyết, ung thư hoặc vô sinh…

3.2 Sang chấn gây tổn thương về mặt nhận thức, cảm xúc và hành vi

- Trải nghiệm lại các sự kiện gây sang chấn: Người bệnh có những hồi tưởng khó cưỡng lại được về các biến cố gây sang chấn

- Lẩn tránh các kích thích liên quan đến biến cố sang chấn

- Nhạy cảm quá mức: Họ trở nên nhạy cảm hơn với các kích

thích, dễ giật mình, khó đi vào giấc ngủ và dễ mất ngủ Giận

dữ với người khác bởi những việc không đáng Các vấn đề về cảm xúc khác như có cảm giác tuyệt vọng, trầm cảm, mặc cảm tội lỗi

- Những biểu hiện của sự phát triển thụt lùi / ấu thơ hóa (ví dụ

mút tay, đái dầm…), rối loạn giấc ngủ, chán ăn, xấu hổ, mặc

cảm tội lỗi, rối loạn về ứng xử

3.2 Sang chấn gây tổn thương về mặt nhận thức, cảm xúc, hành vi (tiếp)

 - Nếu tình trạng lo lắng ở mức độ cao có thể dẫn

đến những hành vi tự hủy hoại cơ thể như nghiện rượu, nghiện ma túy,… có những cơn hốt hoảng, sợ hãi bị tấn công uy hiếp, những rối loạn lo âu ở một tình huống đặc trưng nào đó, mất ngủ.

 - Lệch lạc về tình dục: Hiểu biết hoặc có quan tâm không đúng mực về giới và tình dục; Thủ dâm, mại dâm hoặc có xu hướng quan hệ bừa bãi với nhiều người hoặc lại đi xâm hại tình dục người khác Và rất nhiều người gặp rất nhiều khó khăn khi kết bạn

và trong đời sống tình dục sau này.

3.2 Sang chấn gây tổn thương về mặt tâm

lý, hành vi (tiếp)

 - Một số trẻ bị lạm dụng tình dục có thể có hiệu ứng người ngủ (sleeper effects), tức là ngay sau khi bị

lạm dụng tình dục, trẻ không có biểu hiện rối loạn gì, nhưng có thể những trẻ này e sợ thể hiện cảm xúc thật sự của chúng hoặc chúng có thể phủ nhận cảm xúc thật của mình như là một cơ chế phòng vệ

Chúng có thể cảm thấy không bị ảnh hưởng xấu gì trong ngắn hạn, nhưng sẽ gặp vấn đề trầm trọng

hơn về sau

 Trẻ em là nạn nhân xâm hại tình dục sau này có

nguy cơ cao là lại tiếp tục trở thành nạn nhân của

hiếp dâm hoặc bị ngược đãi về mặt thể chất.

Lý thuyết nhu cầu

nhu cầu, các quyền mình có và đáp ứng các nhu cầu đó

quan trọng nhất với từng dạng, trước khi đáp ứng các nhu cầu tiếp theo

của chính quyền và chính sách XH, Pháp luật

quyền đó bị xâm phạm như thế nào

+Các thể chế chính sách, gia đình, XH hỗ trợ được gì?

+ Tìm kiếm các nguồn lực hỗ trợ và kết nối nguồn lực

Thuyết phân tâm

Liệu pháp trị liệu: Nội thị và trị liệu

hiểu được những động cơ vô thức đã kiềm giũ \không cho trẻ thay đổi

- Cơ sở : dựa trên sự phát triển của mối tương quan đặc biệt giữa nhà trị

liệu và trẻ

- Kỹ thuật : chủ yếu sử dụng liên tường tự do và phân tích giấc mộng

+ Có thể gợi ý 1 số kinh nghiệm để thân chủ tham khảo

+ Lưu ý: để thân chủ tự lựa chọn và tự chủ xác định vấn đề bản thân

Thuyết thân chủ trọng tâm

- Giúp thân chủ khám phá và hiện thực hóa cái ngã

chưa được khám phá (tiềm năng)

- Mang tính chất không hướng dẫn

- Phát triển khả năng tự xem xét và tự đánh giá những

ưu điểm của mình

- Tạo môi trường thuận lợi

- NVXH cần tập trung vào MQH trị liệu hơn là kỹ thuật trị liệu

Mô hình can thiệp tập trung vào giải pháp

Tập trung vào điều muốn cải thiện hơn là tập trung vào vấn đề là gì (tức

Mô hình can thiệp cấu trúc gia

Khi tiến hành trị liệu cho trẻ:

+ Lôi kéo sự tham gia của cả gia đình

+ Giúp thành viên nhận thức đúng vấn đề, loại bỏ những quan điểm,

cách thức chưa phù hợp

+ Thay đổi mối quan hệ chủ yếu gây sang chấn cho trẻ

Mô hình học tập xã hội

viên trong gia đình

thành viên trong gia đình

III.PHƯƠNG PHÁP CAN THIỆP

 Phương pháp chính: Công tác xã hội cá nhân

Được thực hiện theo 7 bước:

1.Tiếp nhận ca và xác định vấn đề ban đầu

2 Thu thập thông tin

3.Chẩn đoán vấn đề

4.Lập kế hoạch giải quyết vấn đề.

5.Triển khai kế hoạch

6.Lượng giá theo dõi

IV CÁC KỸ NĂNG VẬN DỤNG VÀO CAN THIỆP

Kỹ năng truyền thông giao tiếp

Kỹ năng lắng nghe

Kỹ năng quan sát

Kỹ năng phản hồi và đặt câu hỏi

Phân loại và phản ánh cảm xúc, kỹ năng thấu cảm

Kỹ năng phân tích - đánh giá vấn đề

Kỹ năng can thiệp - giải quyết vấn đề

IV CÁC KỸ NĂNG VẬN DỤNG VÀO CAN THIỆP (tiếp)

Kỹ năng bảo vệ lợi ích thân chủ

Kỹ năng tham vấn.

Ghi chép hồ sơ cá nhân

Kỹ năng đối đầu

Kỹ năng thương lượng - từ chối

Kỹ năng xử lý – can thiệp khủng hoảng

Kỹ năng kết nối nguồn lực

V.CÁC KỸ THUẬT TRONG QUÁ TRÌNH TRỊ LIỆU

* Thuyết phân tâm

-Chuyển dịch vai (chuyển dịch xuôi, chuyển dịch ngược )

- Phân tích giấc mơ

- Liên tưởng tự do

- Nhạy cảm với những phản ứng của thân chủ

V.CÁC KỸ THUẬT TRONG QUÁ TRÌNH TRỊ LIỆU (tiếp)

 ** Nhận thức hành vi:

 - Làm mẫu

 - Kỹ thuật quản lý bản thân

 - Điều kiện hóa

 - Củng cố bằng thưởng – phạt

V.CÁC KỸ THUẬT TRONG QUÁ TRÌNH TRỊ LIỆU (tiếp)

**Thuyết thân chủ trọng tâm:

- Phân loại và phản ánh cảm xúc

- Phản hồi nội dung

** Mô hình can thiệp tập trung vào giải pháp

- Chiếc cốc đầy 1 nửa

- Câu hỏi kì diệu

- Khái quát hóa

V.CÁC KỸ THUẬT TRONG QUÁ TRÌNH TRỊ LIỆU (tiếp)

* Mô hình lựa chọn giải pháp

• - Bài tập “ tưởng tượng”

• - Phân tích lựa chọn

* Triển khai giải pháp:

• - Sắm vai

• - Làm mẫu

Xin chân thành cảm ơn!