Những nguyên nhân dẫn đến bạo lực gia đình và biện pháp nhằm hạn chế, xóa bỏ hiện tượng bạo lực trong gia đình

Bạo lực gia đình gây ảnh hưởng sâu sắc về mặt tinh thần củangười phụ nữ khiến phụ nữ không yên tâm làm việc, hoặc luôn có cảm giác lo sợ,buồn bã, muốn tự tử và là một trong những nguyên

MỤC LỤC

Trang

A ĐẶT VẤN ĐỀ 2

B NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẠO LỰC GIA ĐÌNH 3

1.1 Khái niệm bạo lực gia đình 3

1.2 Các hình thức của bạo lực gia đình 4

1.3 Chu kỳ bạo lực gia đình 6

1.4 Tình trạng bạo lực gia đình trên thế giới và ở Việt nam 7

1.5 Hậu quả của bạo lực gia đình 9

1.5.1 Tác động tới sức khỏe và nhân phẩm của người phụ nữ 10

1.5.2 Tác động tới nhân cách trẻ em 11

1.5.3 Hậu quả đối với cộng đồng 12

CHƯƠNG 2 NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN BẠO LỰC GIA ĐÌNH 12

2.1 Nhóm nguyên nhân về tâm lý và nhận thức 12

2.2 Nhóm nguyên nhân xuất phát từ lối sống và hoàn cảnh sống 13

2.3 Nhóm nguyên nhân từ môi trường quản lý xã hội 14

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP NHẰM HẠN CHẾ, XÓA BỎ HIỆN TƯỢNG BẠO LỰC TRONG GIA ĐÌNH 14

3.1 Nhóm giải pháp thay đổi nhận thức của các gia đình và cá nhân 15

3.2 Nhóm giải pháp thay đổi lối sống, hoàn cảnh sống của các gia đình và cá nhân 15

3.3 Nhóm giải pháp về quản lý môi trường xã hội 16

C KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 18

1 Kết luận 18

2 Khuyến nghị 18

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong những năm gần đây bạo lực gia đình (BLGĐ) đã trở thành một trongnhững vấn đề được quan tâm hàng đầu trong các nghiên cứu khoa học xã hội và nhânvăn Các nghiên cứu khoa học cho thấy BLGĐ xảy ra khá phổ biến, hầu như ở đâucùng có, từ xã hội phương Tây đến xã hội phương Đông, từ thành thị đến nông thôn,

từ nhóm có trình độ văn hóa thấp đến nhóm có trình độ văn hóa cao, từ nhóm không

có việc làm đến nhóm có việc làm ổn định Có thể nói BLGĐ đã trở thành một vấn đề

xã hội nghiêm trọng, phổ biến và có tính toàn cầu BLGĐ, cho dù diễn ra dưới bất cứhình thức nào, thì hậu quả của nó cũng hết sức trầm trọng Nạn nhân của BLGĐ chủyếu là phụ nữ và trẻ em, đặc biệt sự xói mòn, suy đồi về đạo đức, nhân cách của thànhviên nào đó trong gia đình khiến nạn nhân của BLGĐ có xu hướng gia tăng ở ngườigià hay những người mất khả năng lao động

Bạo lực gia đình gây ra những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đối với phụ nữ Nókhông những làm tổn thương về thể xác, tinh thần mà còn liên quan chặt chẽ đến sựkiểm soát đời sống tình dục cũng như vị trí, vai trò của phụ nữ trong hoạt động chínhtrị - kinh tế - văn hóa Bạo lực gia đình gây ảnh hưởng sâu sắc về mặt tinh thần củangười phụ nữ khiến phụ nữ không yên tâm làm việc, hoặc luôn có cảm giác lo sợ,buồn bã, muốn tự tử và là một trong những nguyên nhân lớn dẫn đến tan vỡ gia đình.Theo thống kê chưa đầy đủ ở Mỹ, cứ 100 vụ ly hôn thì có trên 90% là nguyên nhân dobạo hành, tỷ lệ này ở Thái Lan là 76%, Hà Nội là 51%, TP Hồ Chí Minh là 56%.Bạo lực gia đình làm cho quan hệ gia đình bị sứt mẻ, có thể dẫn tới ly hôn Trẻ

em sống trong các gia đình có bạo lực bị ảnh hưởng tiêu cực như học hành sa sút, dễtrở thành nạn nhân của bạo lực hoặc khi lớn lên dễ sử dụng bạo lực đối với ngườikhác Bạo lực gia đình đã khiến cho các giá trị truyền thống của gia đình Việt Nam bịlung lay và bị suy giảm Bạo lực gia đình làm xói mòn đạo đức, mất tính dân chủ xãhội và ảnh hưởng đến thế hệ tương lai Ở nhiều gia đình, thế hệ con đã lặp lại hành vibạo lực gia đình mà khi còn nhỏ, chúng được chứng kiến Bạo lực gia đình đang lànguy cơ gây tan vỡ và suy giảm sự bền vững của gia đình Việt Nam

BLGĐ là một trong những hành vi vi phạm pháp luật cần được loại trừ, nhất làtrong xã hội hiện đại văn minh Để ngăn chặn, đẩy lùi hành vi BLGĐ, đòi hỏi phải cónhững nghiên cứu toàn diện, sâu sắc làm cơ sở khoa học cho các cấp, các ngành, các tổchức, cá nhân và từng gia đình đưa ra những giải pháp tích cực phòng chống có hiệuquả BLGĐ, tiến tới xóa bỏ hoàn toàn hiện tượng nghiêm trọng này

Chính những lý do đó đã dẫn tôi tới việc chọn chủ đề: “Những nguyên nhân dẫn đến bạo lực gia đình và biện pháp nhằm hạn chế, xóa bỏ hiện tượng bạo lực trong gia đình” cho bài tiểu luận cuối kì của mình Việc tìm hiểu chủ đề này không

nhằm ngoài mục đích vạch ra các nhóm nguyên nhân chủ yếu dẫn đến bạo lực giađình, từ đó có những biện pháp thiết thực nhằm hạn chế, xóa bỏ hiện tượng gây nhứcnhối cho các gia đình và toàn thể xã hội này

B NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẠO LỰC GIA ĐÌNH

1.1 Khái niệm bạo lực gia đình

Cũng giống như khái niệm gia đình, hiện có nhiều định nghĩa khác nhau về bạolực gia đình (BLGĐ) Tuy nhiên một định nghĩa có tính pháp lý về BLGĐ lại chưađược ban hành BLGĐ thông thường được hiểu là sự ứng xử bằng vũ lực hoặc khôngbằng vũ lực do những người trong gia đình thực hiện chống lại những người khác cùngtrong gia đình đó

Bộ luật của Bang Georgia (Mỹ) số 19-13-1 định nghĩa bạo lực trong gia đình làmột số hành vi tội phạm thực hiện giữa những người có quan hệ với nhau Các hìnhthức tội phạm bao gồm hành hung, doạ nạt, rình rập, phá hoại tài sản mang tính tộiphạm, câu thúc bất hợp pháp, xâm nhập mang tính tội phạm, và bất cứ tội hình sự nàokhác Các hành vi diễn ra giữa những con người có liên hệ với nhau như vợ chồngtrong hiện tại hay quá khứ, là cha mẹ chung của cùng một đứa trẻ, cha mẹ và con cái,cha mẹ kế và con kế hoặc ngay cả những người ngoài hiện đang hoặc đã sống chungtrong một gia đình

BLGĐ là ngược đãi bằng tình cảm, thể xác hay tình dục của thành viên gia đìnhbằng một thành viên khác ( Jhon Macionis, 2004)

BLGĐ là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gâytổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình (Luậtphòng, chống BLGĐ của Việt Nam, 2007)

Định nghĩa BLGĐ của Liên hợp quốc thông qua năm 1993 được các tổ chức

cũng như nhà khoa học trên thế giới chấp nhận rộng rãi Theo đó, BLGĐ là bất kỳ

hành động bạo lực nào dẫn đến hoặc có thể dẫn đến những tổn thất về thân thể, tâm lý hay tình dục hay những đau khổ của người trong gia đình, bao gồm cả sự đe dọa có những hành động như vậy, việc cưỡng bức hay tước đoạt sự tự do (United nations,

1995)

Hình 1 Bạo lực gia đình (giữa chồng với vợ)

Qua một số định nghĩa về bạo lực gia đình, có thể hiểu hành vi bạo lực bao gồm:+ Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc cố ý khác xâm hại đến sức khỏe, tính mạng

+ Lăng mạ, hoặc có hành vi cố ý khác cố ý xúc phạm danh dự, nhân phẩm.

+ Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậu quả nghiêmtrọng

+ Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữa vợ vàchồng, cha mẹ và con

+ Cưỡng ép quan hệ tình dục

+ Chiếm đoạt, hủy hoại, đập phá hoặc có hành vi khác cố ý làm hư hỏng tài sảnriêng của thành viên khác trong gia đình hoặc tài sản chung của các thành viên tronggia đình

+ Cưỡng ép thành viên của gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quá khảnăng của họ, kiểm soát thu nhập của thành viên nhằm tạo ra tình trạng về tài chính.+ Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở

1.2 Các hình thức của bạo lực gia đình

Phân loại các loại hình BLGĐ là một vấn đề phức tạp, tuy nhiên lại là vấn đề hếtsức quan trọng bởi nó cho phép mô tả đa diện thực trạng vấn đề để tìm ra phương cáchhữu hiệu cho phép khắc phục thực trạng vấn đề Dựa theo kết quả các nghiên cứu vềthực trạng BLGĐ có thể nói đến các hình thức bạo lực cơ bản sau đây

+ Theo phương thức ứng xử: Có sử dụng vũ lực hay không bằng vũ lực có thể

phân BLGĐ thành hai loại hình chính: bạo lực thể chất và bạo lực tinh thần

Bạo lực thể chất: là những hành vi bạo lực mà người gây ra bạo lực thường sử

dụng súc mạnh cơ bắp( tay, chân) hoặc công cụ ( thậm chí vũ khí) đối với nạn nhân.Những hình thức phổ biến của bạo lực thể chất thường là : đánh, đập, tát, đấm đá,cưỡng bức tình dục…Những hành vi bạo lực này ngoài việc gây đau đớn về thể xác và

để lại dấu vết trên thân thể nạn nhân còn gây đau đớn về tinh thần, tình cảm

Trong bạo lực thể chất có thể chia ra các cấp độ sau:

- Đối xử tồi tệ về thể chất: bất kỳ hành vi nào sử dụng sức mạnh thể lực đối với

nạn nhân cho dù có để lại thương tích hay không, bao gồm các hành động cấm đoán,kiểm soát, xô đẩy thô bạo, đánh đập…Đối xử tồi tệ về thể chất còn bao gồm cả việcngăn cấm phụ nữ tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cũng như ngăn họ tiếp cậncác nhu cầu vật chất của mình: ăn, uống, nghỉ ngơi

- Bạo lực/ lạm dụng tình dục: là cưỡng bức, ép buộc một phụ nữ phải làm những

công việc liên quan đến tình dục trái với mong muốn của họ; bàn luận những bộ phậntrên cơ thể của nữ, đòi hỏi tình dục,cưỡng hiếp, giam cầm và sử dụng các công cụ tìnhdục; xem phụ nữ như là một đối tượng của tình dục

Bạo lực tinh thần/ tình cảm: là loại hình bạo lực không sử dụng vũ lực, tác động

lên tinh thần của nạn nhân như chì triết, lắm điều, mắng chửi, lăng mạ, tỏ thái độ lạnhlùng, không quan tâm, bỏ rơi, không nói chuyện, … Trong loại hình bạo lực này đángchú ý là loại bạo hành ngôn ngữ Nhưng hành vi bạo lực này không dễ phát hiện vàpháp luật khó can thiệp

Trong bạo lực tinh thần người ta có thể chia ra:

- Đe dọa, hăm dọa: bằng cách nhìn chằm chằm hoặc bằng các hành động, lời nói

với tính chất đe dọa hoặc có tính chất khiêu khích

- Gán nhãn: là hành vi gán cho phụ nữ những từ ngữ thiếu tôn trọng như ngu

ngốc, điên dồ, vô dụng, không có giá trị…hoặc quy gán cho phụ nữ không có khả nănglàm mẹ, làm người nội trợ

Bạo lực tinh thần không để lại dấu vết, thương tích trên người nạn nhân, cộngđồng không nhìn thấy và pháp luật khó can thiệp vì thiếu chứng cứ, nhưng nó gây ranhững vết thương tâm lý, tình cảm khó lành và hậu quả không thể lường trước được

+ Theo quan hệ của các đối tượng: BLGĐ có thể phân chia thành một số hình

thức bạo lực sau: bạo lực giữa vợ chồng với nhau (bạo hành hôn nhân); bạo lực giữacác thành viên lớn tuổi; bạo lực của người lớn đối với trẻ em; bạo lực ngược- ngườinhỏ tuổi với người lướn tuổi

Bạo lực giữa vợ chồng với nhau (bạo hành hôn nhân): là loại BLGĐ phổ biến,

được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm Trong loại hình BLGĐ này người ta phân biệtmột số hình thức chính: cưỡng bức thân thể, cưỡng bức tình dục; cưỡng bức tâm lý,tình cảm; cưỡng bức về xã hội; cưỡng bức về tài chính

- Cưỡng bức thân thể: thượng cẳng chân, hạ cẳng tay nhằm gây thương tích cho

nạn nhân như đấm đạp,xô đẩy, tát, nắm tóc, kéo lê, vặn cổ tay, làm gãy xương, đâmbằng dao; hạn chế các nhu cầu thiết yếu ( ăn, uống, ngủ) bằng cách giấu dược phẩm,thực phẩm, nước uống; pha rối không cho ngủ hoặc ép dung rượu, cần sa, ma túy; bỏrơi nơi đường vắng vẻ nguy hiểm

- Cưỡng bức tình dục: ép bạn đời làm tình và xem hình ảnh khiêu dâm; ép “chăn

gối” sau khi đánh đập; cố tình dày vò bộ phận sinh dục, không cho dung thuốc ngừathai, làm tình hậu môn ; cưỡng hiếp khi bạn đời ngủ, đau ốm; coi người phối ngẫu nhưmột thứ đồ chơi, chê bai cách làm tình…

- Cưỡng bức tâm lý, tình cảm: Bắt bạn đời sống trong bầu không khí sợ hãi;

khủng bố nạn nhân đến hoảng loạn tâm thần như nhục mạ trước công chúng; dùng lời

lẽ chỉ trích quá đán( so sánh với vợ, chồng người khác bằng những lời lẽ mạt sát, gọingười phối ngẫu là “ vợ, chồng tồi”, “mẹ cha tồi”…); dùng lời đường mật hứa hẹn cho

hy vọng rồi nút lời; liên tục truy hỏi, nói nặng lời dể hạ nhân phẩm; làm mất tự trọng,

kể lại một cách giễu cợt những vụ tình ái riêng tư

- Cưỡng bức về xã hội: cắt đứt mối quan hệ giữa vợ ( chồng) và người thân trong

gia đình, với bạn bè thân hữu, đe dọa họ; cô lập bạn đời bằng nhốt trong nhà , cắt điệnthoại, không cho đi đâu và giao tiếp với bất kỳ ai

- Cưỡng bức tài chính: bao vây kinh tế; kiểm soát tiền bạc; bắt bạn đời lệ thuộc

về tiền nong, không cho giữ tiền và đi làm, bắt phải hỏi xin tiền và chứng minh mọimua sắm chi tiêu lớn nhỏ

Bạo lực giữa các thành viên lớn tuổi trong gia đình: là bạo lực giữa các anh chị

em, mẹ chồng nàng dâu, em chồng chị dâu…

Bạo lực của người lớn đối với trẻ em: là loại bạo lực của cha mẹ đối với con cái;

ông bà với cháu; anh chị đối với em

Bạo lực ngược- người nhỏ tuổi với người lớn tuổi hơn: con cái bạo lực cha mẹ,

cháu ngược đãi ông bà, em hành hạ anh chị…

+ Phân loại theo giới (trên cơ sở giới): là cách tiếp cận thường gặp trong các

nghiên cứu về BLGĐ Theo cách này người ta nói đến bạo hành phụ nữ trong gia đình,

và ít thường xuyên hơn, nạn bạo hành ngược - phụ nữ bạo hành nam giới Trong mỗitiểu loại này lại có thể thấy sự có mặt các loại hình BLGĐ đã nói ở trên Theo Quỹ dân

số Liên Hợp Quốc (UNFPA): "Bạo lực trên cơ sở giới là bạo lực giữa nam giới và phụ

nữ, trong đó phụ nữ thường là nạn nhân và điều này bắt nguồn từ các mối quan hệ quyền lực bất bình đẳng giữa nam giới và phụ nữ Bạo lực thường nhằm vào phụ nữ vì

họ là phụ nữ, hoặc ảnh hưởng lớn đến phụ nữ Bạo lực trên cơ sở giới bao gồm, những tổn hại về thân thể, tình dục và tâm lý (bao gồm cả sự đe doạ, gây đau khổ, cưỡng bức, và/ hoặc tước đoạt sự tự do xảy ra trong gia đình hoặc trong cộng đồng), nhưng nó không hạn chế chỉ ở những dạng này Bạo lực trên cơ sở giới bao gồm cả bạo lực do Nhà nước gây ra hoặc bỏ qua”.

1.3 Chu kỳ bạo lực gia đình

Bạo lực gia đình có vẻ như không dự báo được, chỉ đơn giản là sự bộc phát đúnglúc và đúng hoàn cảnh trong cuộc đời của những người liên quan Tuy nhiên, trên thực

tế, bạo lực gia đình luôn có dạng tiêu biểu, bất kể xảy ra khi nào hoặc có ai liên quan.Kiểu mẫu - hay chu kỳ - sẽ lập đi lập lại, và mỗi lần như vậy mức độ bạo lực lại có thểtăng thêm Ở mọi giai đoạn của chu kỳ, kẻ hành hung đều hoàn toàn tự chủ và cố gắngđiều khiển rồi làm suy yếu nạn nhân Việc thấu hiểu chu kỳ bạo lực và ý nghĩ của kẻhành hung sẽ giúp người bị hành hung nhận thức được là họ không có lỗi đã gây rabạo hành mà mình phải chịu, và kẻ hành hung chính là người chịu trách nhiệm Chu kỳbạo hành gồm sáu giai đoạn khác biệt: gài bẫy, bạo hành, kẻ hành hung cảm thấy "cólỗi" và sợ bị trả thù, hắn giải thích duy lý, hắn chuyển sang không bạo hành hoặc có cảhành vi rất tốt, hắn mộng tưởng và hoạch định cho lần bạo hành kế tiếp

Hình 2 Mô hình chu kì BLGĐ

Bạo hành: Có thể là xúc phạm tình cảm, thể chất, tình dục và xã hội

Tội lỗi: Người không bạo hành cảm thấy có lỗi rất khác với kẻ hành hung Người

không bạo hành cảm thấy có lỗi đối với nạn nhân (lỗi với nạn nhân) Còn kẻ hànhhung thấy có lỗi với chính mình Hắn không cảm thấy có lỗi hay hối tiếc vì đã xúcphạm nạn nhân Hắn có thể xin lỗi vì hành vi của mình, nhưng sẽ biện bạch sao chokhông phải chịu hậu quả hay trách nhiệm Mục đích giai đoạn này là hắn tự đoan chắcrằng sẽ không bị bắt hay chịu hậu quả

Giải thích duy lý: Kẻ hành hung xin lỗi và đổ tội cho nạn nhân về hành vi của

hắn Lời bào chữa phổ biến thường xoay quanh việc hắn bị say sưa hay ngược đãi khicòn nhỏ Điều này rất có ý nghĩa với đa số mọi người Tuy vậy, uống rượu và bị ngượcđãi hồi còn nhỏ không làm cho kẻ bạo hành trở nên hung hãn Những phát biểu đổ lỗithường tập trung vào hành vi của nạn nhân Thí dụ: "Nếu cô chịu lau sạch nhà cửa thìtôi đánh cô để làm gì" hay "Nếu cô sửa soạn bữa tối đúng giờ thì tôi chẳng có gì đểđánh cô." Mục đích giai đoạn này là chối bỏ trách nhiệm đối với hành vi của hắn

Hành vi " bình thường": Đây là giai đoạn phức tạp Sau khi hành hung, hắn có thể

trở lại là người ân cần, duyên dáng, có nghĩa và tử tế mà nạn nhân từng yêu thương.Hắn có thể đưa cô ra quán ăn tối, mua hoa tặng và thuyết phục là hắn sẽ sửa đổi Nếunạn nhân bị thương tích dễ thấy thì cô ấy sẽ phải giải thích tại sao lại có Điều nàynhằm duy trì quan hệ bình thường Mục đích giai đoạn này là giữ vững quan hệ vớinạn nhân và tỏ vẻ như là bình thường

Hoặc kẻ hành hung có thể xử sự như không có gì xảy ra cả - mọi thứ đều bìnhthường Điều này làm nạn nhân tức điên lên

Mộng tưởng và hoạch định: Việc đánh đập đã được định trước Trong những

giai đoạn đầu tiên, kẻ bạo hành tưởng tượng hoặc có hình ảnh trong đầu về lần hànhhung kế tiếp đối với nạn nhân Trong giai đoạn mộng tưởng và hoạch định, hắn là tài

tử, đạo diễn, chỉ đạo lẫn thủ vai chánh Kẻ bạo hành thử nghiệm quyền lực của mìnhkhi thực hiện mộng tưởng Giai đoạn hoạch định mô tả tỉ mỉ những gì mà hắn cần có

Theo số liệu điều tra năm 2001, hơn 1/2 triệu phụ nữ Mỹ (588.490 phụ nữ) chết

do BLGĐ bởi người chồng của họ Có khoảng 85% nạn nhân của bạo lực gia đình (n =588.490) là nữ, chỉ có xấp xỉ 15% (n = 103.220) nạn nhân là nam Trong năm 2001,bạo lực gây tội nghiêm trọng của chồng đối với vợ tăng 20%, số vụ bạo lực của vợ đốivới chồng tăng 3% trong tổng số những vụ nghiêm trọng đối với đàn ông Trung bìnhmỗi ngày có hơn 3 phụ nữ bị giết bởi người chồng hoặc bạn trai của họ Năm 2000, có1.247 phụ nữ bị giết bởi chồng mình [Family Violence Prevention Fund, 2004 (tríchtheo Thân Trung Dũng: Bạo lực gia đình – vấn đề xã hội nghiêm trọng và phổ biến,VNAD, ngày 25/6/2007)]

Ở Pháp, điều tra mới đây cũng cho thấy tỷ lệ phụ nữ bị chồng ngược đãi là 2,5%tức là khoảng 1,5 triệu người Theo “Liên đoàn đoàn kết phụ nữ quốc gia Pháp” nhậnđịnh: “Chỉ riêng tại Paris, kinh đô ánh sáng của văn minh nhân loại, 60 phụ nữ bị

chồng hay người tình đánh giết mỗi năm” Trên cả nước Pháp có 450 phụ nữ chết dobạo hành thể xác hay bạo hành tinh thần trong gia đình.

Trong tài liệu được công bố tại Hội nghị châu Âu lần thứ nhất về Phòng chốngthương tích và Nâng cao an toàn, tại Viên, Áo từ ngày 25 đến 27 tháng 6 năm 2006cũng đưa ra những số liệu đáng quan tâm về nạn BLGĐ - bạo lực giữa các đôi lứachiếm 40-70% các vụ án mạng ở phụ nữ; cứ 4 phụ nữ thì có 1 người (tỷ lệ này ở nam

là 1 trên 20) đã từng bị bạo lực tình dục trong cuộc đời; 4-6% người già sống trong giađình đã từng bị đối xử tệ

Các số liệu cho thấy BLGĐ thực sự là một vấn đề có tính toàn cầu và đòi hỏi mộtcách tiếp cận đa ngành để giải quyết triệt để

Ở Việt Nam

Ở Việt Nam, cho đến thời điểm hiện tại chưa có các cuộc khảo sát trên toàn quốc

về tình trạng BLGĐ Tuy nhiên, các số liệu thống kê của một số ban ngành liên quan

và kết quả của các nghiên cứu điểm cũng cho phép phác họa bức tranh chung của vấn

Cũng theo báo cáo của Tòa án Nhân dân tối cao, từ ngày 1- 1-2000 đến ngày 12-2005 các tòa án địa phương trong cả nước đã thụ lý và giải quyết sơ thẩm 352.047

31-vụ việc về lĩnh vực hôn nhân gia đình Trong đó có tới 39.730 31-vụ ly hôn do bạo lực giađình chiếm tới 53,1% tổng số vụ ly hôn

Riêng năm 2005, có tới 39.730 vụ ly hôn trong tổng số 65.929 vụ án về hôn nhângia đình chiếm tỷ lệ là 60,3% Trên địa bàn Hà Nội từ tháng 1-2000 đến tháng 9-2002,Trung tâm Cảnh sát 113 Hà Nội đã nhận được 517 tin tố cáo, cầu cứu của các nạnnhân bị bạo lực gia đình (Thân Trung Dũng, tài liệu đã trích dẫn)

Trong 8 năm gần đây có tới 11.630 vụ bạo lực gia đình được chính quyền canthiệp giải quyết Cao nhất là các tỉnh Hà Tây 1.484 vụ, Kiên Giang 2.005 vụ Trênbáo chí hàng ngày đã đăng tải nhiều vụ bạo lực rất dã man trong gia đình như: Bài

“Khống chế, đổ thuốc diệt cỏ vào miệng vợ!?” Báo Thanh niên - số 186 ra ngày 2003; “Kẻ giết vợ dã man”, “Hình phạt chung thân vì hành xử vợ bằng búa” - BáoPhụ nữ Việt Nam ra ngày 8-9-2003; “Đổ xăng đốt vợ” - Báo Công an nhân dân rangày 7-12-2002 Những bài báo đã mô tả những hành động tội ác dã man, vô nhântính của người chồng đối với vợ mình và rút ra những bài học sau những vụ bạo lực

5-7-đó

Bên cạnh những hành động bạo lực dã man và thô bạo, một loại bạo lực gia đìnhkhá phổ biến đang phát triển ở Việt Nam hiện nay là sự ép buộc vợ quan hệ tình dục.Dạng bạo lực này ngày càng gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với phụ nữ Tuynhiên, dạng bạo lực này không mấy ai biết và chú ý đến bởi vì nó được ngụy trang một

cách kín đáo dưới vỏ bọc là “quan hệ tình cảm” giữa hai vợ chồng Mặt khác, đây làvấn đề tế nhị cho nên chị em thường giấu giếm vì không muốn “vạch áo cho ngườixem lưng” Những điều này góp phần làm cho bạo lực về tình dục ngày một phát triển

và gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với phụ nữ

Ngoài ra, còn rất nhiều dạng bạo lực khác làm tổn thương lớn đến phụ nữ nhưkhông quan tâm, bỏ rơi, không nói chuyện theo kiểu “chiến tranh lạnh”, chửi bới thậmchí còn là những hành vi quản lý tiền nong chi tiêu trong gia đình Theo số liệu thống

kê, những năm gần đây, nạn BLGĐ ở nước ta đang diễn ra phức tạp, tính chất nghiêmtrọng, đối tượng thực hiện hành vi bạo lực rất đa dạng Trong 5 năm (2001-2005) tại

29 tỉnh, thành phố có 775 vụ án liên quan đến bạo lực gia đình đã được xét xử, trong

đó số vụ án “ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con cháu, người cócông nuôi dưỡng” chiếm 43%, số vụ án vi phạm chế độ một vợ, một chồng chiếm46% Cũng theo con số thống kê cho thấy, phần lớn các vụ tranh chấp dân sự đều cónguyên nhân sâu xa từ bạo lực gia đình Các vụ án tranh chấp tài sản có giá trị lớnchiếm phần lớn trong tổng số vụ án dân sự có liên quan đến BLGĐ Còn theo Tổ chức

Y tế thế giới, trong năm 2005 cho thấy, 66% các trường hợp ly hôn ở nước ta có liênquan đến bạo lực

Các số liệu điều tra mới đây cũng cho thấy tình trạng bạo lực gia đình ở ViệtNam khá phổ biến Có 7,4% số người được hỏi cho biết từng chứng kiến bạo lực thểchất tại cộng đồng, 25% số gia đình từng xảy ra tình trạng bạo lực tinh thần; gần 30%

số gia đình được hỏi cho biết có tình trạng bạo lực tình dục Tuy nhiên, theo đánh giácủa nhóm nghiên cứu về bạo lực gia đình của Vụ các vấn đề xã hội thuộc Ủy ban vềcác vấn đề xã hội của Quốc hội, những con số này còn có thể cao hơn nếu người dânhiểu biết hơn về các khái niệm bạo lực gia đình

Nhân Ngày Gia đình Việt Nam (28-6), Hội Liên hiệp Phụ nữ TPHCM phối hợpvới Công ty Ứng dụng Khoa học Tâm lý Hồn Việt tổ chức hội thảo “Vì một gia đìnhkhông bạo lực” Tại hội thảo, các đại biểu đã được nghe 8 tham luận của các cơ quanban ngành, cá nhân xoay quanh vấn đề bạo hành và cả những nhân chứng sống, đãkhái quát thực trạng đáng báo động của vấn nạn này Trong xã hội công nghiệp đangphát triển, với những thay đổi xã hội về mọi mặt, nạn bạo hành không những khônggiảm mà chuyển biến dưới nhiều hình thức phức tạp và nguy hiểm hơn Theo một sốcông trình nghiên cứu về tình trạng bạo lực gia đình Việt Nam, có ít nhất từ 20% -30% phụ nữ đã trở thành nạn nhân của bạo hành gia đình suốt cả cuộc đời; có 66% vụ

ly hôn liên quan đến bạo lực gia đình

1.5 Hậu quả của bạo lực gia đình

Kết quả khảo sát của Uỷ ban Các vấn đề xã hội của QH tại 8 tỉnh, thành phố chothấy, năm 2005 hơn 60% vụ ly hôn là do BLGĐ; hàng năm có 2,3% gia đình có cáchành vi bạo lực về thể chất (đánh đập), 25% gia đình có hành vi bạo lực tinh thần và30% cặp vợ chồng xảy ra hiện tượng ép buộc quan hệ tình dục (Bị truy cứu tráchnhiệm hình sự nếu bạo hành gia đình, VietNamNet, 29/9/2006)

Về đặc điểm của BLGĐ, qua khảo sát cho thấy nhóm gia đình có trình độ văn hoá

thấp, việc làm không ổn định thì bạo lực gia đình thường diễn ra dưới hình thức bạo

lực thể chất; nhóm gia đình có trình độ văn hoá cao, việc làm ổn định, bạo lực gia đìnhthường diễn ra dưới hình thức bạo lực tinh thần Dù bất cứ hình thức nào thì BLGĐphần lớn cũng do người đàn ông (chồng) gây ra cho phụ nữ (vợ) và các thành viênkhác trong gia đình Bạo lực gia đình xảy ra ở tất cả các nhóm xã hội cơ bản như nôngthôn, thành thị, trong các gia đình khá giả cũng như gia đình nghèo, trong các gia đìnhcủa các cặp vợ chồng có học vấn cao cũng như có học vấn thấp Người gây ra bạo lựctrong gia đình thường là đàn ông, còn trẻ em và phụ nữ là nạn nhân Tuy nhiêm cũngtồn tại những trường hợp mà nạn nhân là nam giới (bạo hành ngôn ngữ, lắm điều…).

Hậu quả của BLGĐ hết sức đa dạng, từ bị nhục mạ, thương tật, tổn thương tinh

thần dẫn đến li hôn, li thân, thậm chí thiệt hại đến tín mạng, tài sản trong đó trẻ emchịu thiệt thòi, nhiều em phải sống xa cha hoặc mẹ, hoặc cả hai, các em phải bỏ học,lang thang, rơi vào tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật (Bạo lực – Nỗi đau của mỗi giađình, Ủy ban dân số, Gia đình và Trẻ em Long An, 30/7/2007)

Bạo lực gia đình gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, làm tổn thương đến sứckhoẻ và thể xác, gây rối loạn trật tự an toàn xã hội và tổn thương tâm lý, tinh thần chonạn nhân và những người xung quanh Nghiêm trọng hơn, bạo lực gia đình đã vi phạmđến quyền con người, danh dự, nhân phẩm và tính mạng của mỗi cá nhân, đặc biệt làphụ nữ và trẻ em Thậm chí, nó còn làm xói mòn đạo đức, mất tính dân chủ xã hội vàảnh hưởng xấu đến thế hệ tương lai Đây cũng là nguy cơ gây tan vỡ và suy giảm sựbền vững của gia đình Việt Nam

1.5.1 Tác động tới sức khỏe và nhân phẩm của người phụ nữ

Bạo lực gia đình gây ra những hậu quả rất nghiêm trọng đối với phụ nữ Nókhông những làm tổn thương về thể xác, tinh thần mà còn liên quan chặt chẽ đến sựkiểm soát đời sống tình dục cũng như vị trí, vai trò của phụ nữ trong hoạt động chínhtrị - kinh tế - văn hóa Bạo lực gia đình gây ảnh hưởng sâu sắc về mặt tinh thần củangười phụ nữ khiến phụ nữ không yên tâm làm việc, hoặc luôn có cảm giác lo sợ,buồn bã, muốn tự tử và là một trong những nguyên nhân lớn dẫn đến tan vỡ gia Theothống kê chưa đầy đủ ở Mỹ, cứ 100 vụ ly hôn thì có trên 90% là nguyên nhân do bạohành, tỷ lệ này ở Thái Lan là 76%, Hà Nội là 51%, TP Hồ Chí Minh là 56%

Những hậu quả trực tiếp của BLGĐ –đối với sức khỏe sinh sản và sức khỏe tìnhdục của phụ nữ là rất lớn,dẫn tới bệnh tật và đôi khi dẫn đến cái chết Bạo lực thân thể,lạm dụng tình dục và quấy rối tình cảm làm cho phụ nữ có nguy cơ mang thai ngoài ýmuốn, mang thai bị những rủi ro cao, nguy cơ lây nhiễm HIV/AIDS, các bệnh lâytruyền qua đường tình dục, nạo phá thai không an toàn và nạo phá thai nhiều lần Bạo hành gia đình hiện nay không đơn thuần là bạo hành về thể xác, người phụ

nữ phải chịu những trận đòn roi oan nghiệt của chồng, để lại những vết thương trên dathịt Đó là cách của kẻ “phàm phu tục tử” Đối với những ông chồng “học rộng tàicao” thì lại có cách “dạy vợ” văn minh hơn, kín tiếng nhưng lại vô cùng thâm thuý Đó

là bạo hành về tinh thần, chửi bới, lăng mạ, xỉ nhục, gây ức chế…nó không để lại vếtthương trên cơ thể, nhưng lại làm cho người phụ nữ tê liệt về tinh thần, bị trầm cảmkéo dài, tổn hại nghiêm trọng đến thần kinh và thể xác

Không ít phụ nữ sau đó đã phải điều trị lâu dài tại các bệnh viện tâm thần, tốnkém thời gian, tiền bạc mà khả năng hoàn toàn bình phục là rất khó, khả năng tái phátbệnh là rất cao Nhưng có lẽ nặng nề nhất và phổ biến hiện nay là bạo hành toàn diện,tức là người phụ nữ vừa bị tổn thương về mặt thể chất, vừa bị tổn thương về mặt tinhthần

1.5.2 Tác động tới nhân cách trẻ em

Bạo lực gia đình đối với trẻ em dẫn đến nhiều hậu quả khác nhau Theo số liệucủa Tổ chức Cứu trợ trẻ em Thụy Điển, 43,6% trẻ sợ hãi hốt hoảng khi bị đánh,24,9% trẻ bị đánh cảm thấy bình thường như không có gì xảy ra, 19,1% trẻ khi bị đánh

tỏ ra lầm lì không phản ứng Bạo lực gia đình với trẻ em còn có thể dẫn đến tử vonghoặc tự sát Hành vi tự sát là một trong những giải pháp (giải pháp tiêu cực) của nạnnhân bạo lực gia đình Nghiên cứu của Tiến sỹ Hoàng Bá Thịnh, trườngĐHKHXH&NV về bạo lực gia đình tại 6 tỉnh, thành phố năm 2007 cho thấy, ở địa bànnào cũng có những trường hợp tự tử liên quan đến bạo lực gia đình, có địa phương sốtrường hợp tự tử lên đến hàng trăm ca mỗi năm như trường hợp huyện Lấp Vò tỉnhĐồng Tháp Có trường hợp cha chửi mắng con, nguyền rủa con khiến con mình tự vẫnchỉ vì nghi con lấy 5.000đ

Bạo lực gia đình tác động xấu tới trẻ em Những tác động này bao gồm: sự gâyhấn, sợ hãi, mất ngủ, thiếu tự tin, thất vọng, rối nhiễu tâm lý và trầm cảm Bạo lực giađình có thể ảnh hưởng xấu tới kết quả học tập, kỹ năng giải quyết vấn đề của trẻ em.Bạo lực gia đình nghiêm trọng và xảy ra thường xuyên thường dẫn tới các hiện tượngbất ổn tinh thần sau chấn thương như: tê liệt cảm giác hoặc bị ám ảnh bởi những hành

vi bạo lực mà trẻ em là nạn nhân

Trẻ em khi nhỏ thường xuyên hoặc thỉnh thoảng chứng kiến cảnh cha đánh chửi

mẹ thì với bé trai dần dần sẽ hình thành nhận thức rằng làm đàn ông có quyền đánhđập phụ nữ và rồi khi trở thành chồng thì chàng trai cũng có cách ứng xử như vậy đốivới vợ Với các bé gái, chứng kiến cảnh mẹ bị cha mắng chửi, đánh đập thì có thể saunày cô gái cũng sẽ cam chịu cảnh bạo lực nếu có hoặc sẽ có ác cảm với đàn ông Theocác chuyên gia tâm lý, những người chứng kiến cảnh bạo lực hoặc chính họ là nạnnhân của bạo lực sẽ ít nhiều tiếp nhận hành vi bạo lực đó trong tâm trí Với trẻ emsống trong gia đình có hành vi bạo lực, lớn lên ra ngoài xã hội có thể sẽ rụt rè, sợ hãingười khác, không dám bày tỏ suy nghĩ của mình nhưng cũng có thể sử dụng bạo lực

để giải quyết những mâu thuẫn nảy sinh trong cuộc sống.Trong nhiều nước các nhàkhoa học nghiên cứu tâm lý trẻ em đã kết luận nếu cha mẹ hay xung đột thì con cái cónguy cơ dẫn đến hành vi bạo lực sau này là 60%.trưòng hợp trẻ em chứng kiến cảnhtượng cha mẹ đánh đập, chửi mắng, nguyền rủa Những cảnh tượng ấy để lại cho trẻnhững hậu quả cực kỳ nghiêm trọng về sau, trong tâm lý học người ta thường gọi là

"hiệu ứng ám ảnh”

Mỗi khi cha mẹ xung đột và có thể là dùng bạo lực đều để lại cho các em nhữngsang chấn tâm lý nhất định, đó là những "vết hằn" Những lời quát tháo và thái độhung hãn của cha mẹ đều để lại dấu ấn trên vỏ não, có những vết thương chẳng baogiờ có thể phai mờ Đặc biệt khi nảy sinh bạo lực càng dễ làm trẻ hình thành những