LÀM VIỆC VỚI THÂN CHỦ CÓ VẤN ĐỀ BẠO HÀNH TRONG GIA ĐÌNH ĐỀ BẠO HÀNH TRONG GIA ĐÌNH

Thông thường nạn nhân là:  Người đồng hôn phối thường là người vợ  Người tình thường là nữ  Người già có thể là cha hoặc mẹ của kẻ gây bạo hành  Một đứa trẻ có thể con của kẻ gây bạo

Phòng khám Đa khoa Tân Định Hội thảo về Biện pháp Phòng chống Bạo hành Gia đình

LÀM VIỆC VỚI THÂN CHỦ CÓ VẤN

ĐỀ BẠO HÀNH TRONG GIA ĐÌNH

BVC: BS Nguyễn Minh Tiến

Tp Hồ Chí Minh, ngày 22 tháng 3 năm 2008

Phần 1: Khái niệm chung

Bạo hành gia đình là một hình thức xâm hại mà một người này gây ra cho một người khác và việc đó xảy ra bên trong gia đình.

Thông thường nạn nhân là:

 Người đồng hôn phối (thường là người vợ)

 Người tình (thường là nữ)

 Người già (có thể là cha hoặc mẹ của kẻ gây bạo hành)

 Một đứa trẻ (có thể con của kẻ gây bạo hành)

Bạo hành gia đình là một vấn đề nghiêm trọng, là

nguyên nhân khá phổ biến gây thương tích cho phụ nữ

Nạn nhân có thể vừa bị những tổn thương cơ thể vừa có những sang chấn về tinh thần

Khó biết được chính xác bạo hành xảy ra như thế nào vì hầu hết nạn nhân đều không thông báo điều này cho

người khác biết

Không có mẫu nạn nhân “điển hình” Mỗi trường hợp là một tình huống độc nhất.

Bạo hành gia đình có thể xảy ra với mọi lứa tuổi , mọi

nền văn hóa

Thuật ngữ

Domestic violence: Bạo hành gia đình

Physical abuse Xâm hại thể xác

Emotional abuse Xâm hại về tinh thần, tình cảm

Hầu hết thủ phạm đều là người thân quen

Thường là:

* một người đàn ông ngược đãi bạn gái;

* chồng ngược đãi vợ;

* cha, mẹ hoặc một người chăm sóc khác ngược đãi trẻ em;

* con cái ngược đãi cha mẹ già…

Các loại bạo hành

Phân chia theo thể loại bạo hành

Bạo hành thể xácBạo hành tình dụcBạo hành tinh thầnBạo hành xã hội (hoặc bỏ bê trong trường hợp trẻ

em, người già, người thiểu năng…)

Phân chia theo thể loại nạn nhân

Bạo hành với bạn tình hoặc người đồng hôn phối

(partner/spouse abuse)

Phần 2: Thực trạng tại Việt Nam

được thực hiện vào năm 2005 tại 16 huyện, thị thuộc 8 tỉnh, thành ở Việt Nam cho thấy: hơn 60% số vụ ly hôn có liên quan đến bạo hành

ra hành vi đánh đập, ngược đãi trực tiếp dẫn đến ly hôn

60%) liên quan đến BHGĐ

(đánh đập), 25% gia đình có hành vi bạo lực tinh thần và 30% cặp vợ chồng xảy ra hiện tượng ép buộc quan hệ tình dục

Năm 2005, ở đồng bằng sông Cửu Long có 1.319 ca nhập viện

do bạo hành gia đình Trong đó khoảng 1.000 ca tự tử, và 30

trường hợp tử vong

Khảo sát cũng cho thấy 60% trường hợp bạo hành liên quan đến rượu (nghiện rượu, lạm dụng rượu) Các yếu tố khác: ngoại tình, khó khăn kinh tế…

Theo bà Nguyễn Thị Hoài Thu: cứ 2-3 ngày có 1 người chết vì BHGĐ Trong năm 2005, có 1.113 vụ giết người thì 14% số đó là BHGĐ

Các nghiên cứu cho thấy có 10% số vụ BHGĐ dẫn đến những thương tích nặng, gây tàn tật, giảm khả năng lao động Một số

vụ dẫn đến tử vong do đánh đập, đầu độc, sử dụng hung khí…

Khía cạnh Luật pháp:

 Hiện Luật Hôn nhân Gia đình qui định: phải có tỷ lệ

thương tật trên 10% và có đơn tố cáo thì mới tiến hành thủ tục buộc tội.

 Từ 9/2006, Dự thảo luật Phòng Chống Bạo Hành đã

được Quốc Hội xem xét, bàn luận và trưng cầu ý kiến

Một số chuyển biến và thuận lợi

chống BHGĐ đã được thực hiện như: Dự án chống BHGĐ của Trung tâm Tư vấn TLGD và Tình yêu-Hôn nhân-Gia đình

TpHCM, Dự án “Ngôi nhà Bình Yên” của Trung tâm Phụ nữ và Phát triển

được triển khai ở một số địa phương dưới sự tài trợ, giúp đỡ chuyên môn của các tổ chức nước ngoài

truyền thông đại chúng thời gian gần đây đã đưa vấn đề

BHGĐ ra dư luận công khai để phân tích, tranh luận và thu nhận phản hồi từ rất nhiều những vụ bạo hành được phát

hiện

cứu, thảo luận sâu và nhận được nhiều sự quan tâm từ dư luận

Một số yếu tố không thuận lợi:

 Vẫn còn nhiều niềm tin sai lầm tồn tại trong công chúng

về BHGĐ và vấn đề cho đến nay vẫn còn được xem nhẹ hoặc được coi là việc riêng của các gia đình

 Các cơ quan chức năng chưa làm hết trách nhiệm và

chưa quyết liệt trong xử lý

 Còn đang giai đoạn hoàn chỉnh về luật

 Thiếu các cơ sở hỗ trợ và nhân viên làm chuyên môn

Theo điều phối viên Claudia Garcia Moreno của

WHO:

Bạo hành gia đình chỉ có thể được ngăn chặn khi chính phủ và cộng đồng kiên quyết

chống lại tệ nạn này

Theo TS Robin Harr, chuyên gia ngành pháp luật tội phạm và tội phạm học, Trường ĐH miền tây bang Arizona (Mỹ) :

Phụ nữ Châu Á thường thiếu nội lực để từ bỏ cuộc hôn

nhân có bạo hành , thiếu nội lực để sống độc lập và nếu ly hôn họ sẽ phải đối mặt với vấn đề kinh tế và nhà ở Người phụ nữ thường cho rằng nhà là tài sản của người chồng, nếu ly hôn thì họ sẽ không có nhà để ở

Lý do nữa là các dịch vụ phúc lợi xã hội dành cho phụ nữ

bị hành hung, ly hôn và con cái rất thiếu phụ nữ ly hôn ít được hỗ trợ học nghề, việc làm, nhà ở, nuôi con và ít được

tư vấn Luật và các nguồn hỗ trợ pháp lý cho nạn nhân bị bạo hành còn thiếu

Đối với nhiều nước ở Châu Á , người phụ nữ không dám ly hôn vì sợ mất mặt, sợ xã hội đàm tiếu và từ đó sẽ mất các nguồn hỗ trợ

Phần 3: Các dấu hiệu giúp phát hiện BHGĐ

Bạo hành thể xác

Mức độ có thể từ nhẹ cho đến rất nặng

Thờ ơ

Ngắt véo gây đau

Đánh đau, gây thương tích ở khu vực khó phát hiện

Xô đẩy, kềm xiết

Giật, kéo, lắc mạnh; kéo, rứt tóc

Tát, cắn

Đấm đá

Bóp cổ, ném đồ vật vào nạn nhân

Bạo hành thể xác

Mức độ có thể từ nhẹ cho đến rất nặng

Đánh đập nặng, gây thương tích (gãy xương, chấn

thương nội tạng) Quăng ném nạn nhân

Đánh đá vùng bụng gây sẩy thai hoặc sinh non

Sử dụng hung khí có sẵn trong nhà tấn công nạn nhânGây thương tích nặng, không cho nạn nhân chữa trịDùng phương tiện có dự định (dao, súng, )

Hủy hoại, làm biến dạng hình thể (acid, cắt xẻo )

Giết

Bạo hành tình dục

Đùa cợt về phụ nữ và về tình dục trước mặt nạn nhânXem phụ nữ như một đồ vật để thỏa mãn

Ghen tuông bệnh hoạn

Làm mất cảm xúc và nhu cầu sinh lý của nạn nhân

Sờ mó khi nạn nhân không đồng ý

Từ chối tình dục, âu yếm

Dùng từ thô tục để gọi nạn nhân

Ép buộc quan hệ tình dục để làm nhục, gây đau

Buộc cởi y phục trước con cái, công chúng

Cố tình lăng nhăng với phụ nữ khác (cho nạn nhân biết)Buộc nạn nhân nhìn thủ phạm làm tình với người khácQuan hệ tình dục sau khi đánh đập

Sử dụng đồ vật để làm tình

Bạo dâm, cắt xẻo

Giết nạn nhân sau khi quan hệ

Bạo hành tinh thần

Mắng nhiếc, chê bai, xỉ nhục nạn nhân

Hạ thấp giá trị trước mặt người khác

Chửi mắng, nạt nộ vô cớ

Chửi rủa, mang tên bố mẹ nạn nhân ra nguyền rủa

Bạo hành về xã hội

Theo dõi, kiểm soát sinh hoạt của nạn nhân

Kiểm soát thư từ, điện thoại

Cô lập nạn nhân, ngăn trở các mối quan hệ xã hội

Kiểm soát tài chính

Khiến nạn nhân sống phụ thuộc không tự quyết định được

Chu kỳ bạo lực

Bạo hành đối với trẻ em là một vấn đề nghiêm trọng

Các dấu hiệu để phát hiện thường khó khăn hơn ở người lớn

Chỉ thấy một dấu hiệu vẫn chưa đủ để nói rằng có bạo hành

Nhưng cần nghiêm túc nghĩ đến có bạo hành nếu dấu hiệu này

có khuynh hướng lập đi lập lại, hoặc có nhiều dấu hiệu xảy ra cùng lúc.

Các dấu hiệu chung về bạo hành trẻ em

Thay đổi đột ngột về hành vi hoặc học lực giảm sút

Thái độ cảnh giác, dò xét, lo sợ điều gì đó

Vẻ phục tùng, thụ động, thu rút

Ít quan tâm con cái

Phủ nhận các vấn đề của con hoặc quy trách nhiệm cho trẻYêu cầu giáo viên kỷ luật nặng với con

Xem con như gánh nặng, của nợ

Đòi hỏi con thực hiện những việc quá sức

Hiếm khi xúc chạm hoặc nhìn nhau

Dùng lời tiêu cực để nói về quan hệ của họ

Dấu hiệu nghi ngờ bạo hành cơ thể ở trẻ em

Thái độ thu rút, lùi lại khi có người lớn đến gần

Có một người lớn trong gia đình thông báo trẻ bị đánh đập

Giải thích một cách mâu thuẫn, không thuyết phục về những vết thương của trẻ

Mô tả trẻ là đứa xấu xa hoặc bằng những lời lẽ tiêu cực

Kỷ luật khắc khe, thô bạo đối với trẻ

Có thể có tiền sử bị ngược đãi từ thuở bé

Dấu hiệu nghi ngờ bạo hành tình dục ở trẻ em

Khó khăn khi ngồi hoặc đi

Từ chối thay quần áo tập thể dục, từ chối hoạt động thể lực

Bảo vệ trẻ quá đáng, ngăn trẻ tiếp xúc trẻ khác, người khác

Là người giữ kẽ, khó tiếp xúc

Có tính ghen tuông, kiểm soát người khác trong gia đình

Dấu hiệu nghi ngờ có sự bỏ bê, không chăm sóc

Thường hay nghỉ học

Hay xin hoặc lấy cắp thức ăn và tiền

Có biểu hiện thiếu sự chăm sóc sức khỏe: răng miệng, chủng ngừa, thị lực (kính đeo)

Người dơ bẩn, có mùi hôi

Mặc không đủ ấm khi trời lạnh

Sớm sử dụng rượu, ma túy

Nói rằng không có ai ở nhà để chăm sóc

Tỏ vẻ bàng quan, xa cách trẻ

Có vẻ hờ hững hoặc trầm uất

Ứng xử kỳ quặc hoặc phi lý

Sử dụng rượu, ma túy

Phần 4: Hỗ trợ nạn nhân bị bạo hành (tức thời)

quả nghiêm trọng

nhân, nhất là phụ nữ, trẻ em và người già

tại các trung tâm dịch vụ hỗ trợ chống bạo hành gia đình

thậm chí tạm bắt giữ thủ phạm gây bạo hành

chính quyền và đoàn thể tại địa phương phối hợp cùng làm việc để bảo đảm an toàn tức thời cho các nạn nhân

tế, nâng đỡ tâm lý, can thiệp khủng hoảng; giải quyết chỗ ở, thực phẩm, bảo tồn quan hệ với người thân, nhất là quan hệ

mẹ con (trừ trường hợp mẹ bạo hành với con)

Phần 4: Hỗ trợ nạn nhân bị bạo hành (lâu dài)

ly hôn, quyền nuôi con, quyền lợi về tài chính trong gia đình, quyền thừa kế, quyền lợi trong công việc hoặc khi xin việc

làm, xem xét trợ cấp, người giám hộ thay thế trong trường

hợp nạn nhân là trẻ em )

tật nặng, giám định sức khỏe, phục hồi di chứng cho nạn

nhân Hoặc điều trị cai nghiện rượu, ma túy (nếu có)

điều trị thuốc hoặc tâm lý trị liệu khi cần thiết, kể cả tâm lý trị liệu gia đình

và nâng cao các kỹ năng ứng phó cho cuộc sống sau này

Bạo hành có thể xảy ra mọi nơi

Xảy ra mọi lúc

Từ những nạn nhân là phụ nữ

Cho đến trẻ em

Và người già yếu

Thủ phạm của bạo hành thường là một người thân quen

Có loại bạo hành thể xác: đánh đập

Có loại bạo hành tinh thần: mắng nhiếc, xỉ nhục

Bạo hành thể xác có thể gây ra

các thương tích

Thương tích có thể từ nhẹ cho đến rất nặng Thậm chí tử vong

Bạo hành là một nguyên nhân quan trọng gây thương tích và tử vong ở phụ nữ

Sang chấn tinh thần cũng là những hậu quả không kém phần nặng nề

Ở trẻ em, bạo hành ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển tâm lý

Từ những thương tích trên cơ thể

Đến sự tổn thương tinh thần do bị hành hạ bằng lời nói

Và trẻ sống không yên, cả lúc thúc

Lẫn trong giấc ngủ

Đến cả hình vẽ của trẻ cũng mang nội dung bạo hành

Lạm dụng ma túy Những hệ quả có thể có

Vào đời sớm

Phạm pháp

Cần những nguồn lực hỗ trợ sẵn có và hiệu quả

Gọi ngay cho những

dịch vụ hỗ trợ khủng hoảng

và có chức năng đặc trách chống bạo hành

Nhà tạm lánh như một giải pháp tức thời

Dự án “Ngôi nhà bình yên”

 Một số thông tin có sẵn bằng tiếng Việt trên internet,

đặc biệt là các tư liệu truyền thông về bạo hành gia đình được phổ biến tại các cộng đồng người Việt ở nước

ngoài có thể được tham khảo

 Truy cập www.tamlytrilieu.com

Xin chân thành cảm ơn