Nghiên cứu đánh giá hiệu quả hoạt động của hệ thống thu gom và xử lý nước thải chăn nuôi lợn tập trung tại xã ngọc lũ, huyện bình lục, hà nam và đề xuất một số giải pháp cải thiện

ng Th Thanh Huy n và PGS.TS... ng Th Thanh Huy n và PGS.TS... Ph ng pháp chuyên gia ..... Quy trình khép kín c a mô hình VAC ...

Tên tôi là : Di p Th Thu Th y

Tôi xin cam đoan quy n lu n v n đ c chính tôi th c hi n d i s h ng d n

c a TS ng Th Thanh Huy n và PGS.TS Bùi Qu c L p v i đ tài nghiên c u trong lu n v n “Nghiên c u đánh giá hi u qu ho t đ ng c a h th ng thu gom

và x lý n c th i ch n nuôi l n t p trung t i xã Ng c L , huy n Bình L c, Hà Nam và đ xu t m t s gi i pháp c i thi n”

ây là đ tài nghiên c u m i, không trùng l p v i các đ tài lu n v n nào

tr c đây, do đó không có s sao chép c a b t kì lu n v n nào N i dung c a lu n

v n đ c th hi n theo đúng quy đ nh, các ngu n tài li u, t li u nghiên c u và s

có th hoàn thành lu n v n t t nghi p này, ngoài nh ng c g ng c a b n thân, tôi còn nh n đ c s quan tâm giúp đ c a các th y cô, b n bè, trong tr ng

và các cá nhân, t p th trên đ a bàn nghiên c u

Tôi xin g i l i c m n sâu s c t i giáo viên TS ng Th Thanh Huy n và PGS.TS Bùi Qu c L p đã tr c ti p h ng d n tôi xây d ng lu n v n, luôn gi ng

gi i, ch d n, góp ý sâu sát m t cách t n tình

Tôi c ng xin g i l i c m n chân thành nh t đ n các th y, các cô thu c Khoa Môi Tr ng tr ng i h c Th y L i, các th y cô là nh ng ng i đã truy n th cho tôi nh ng ki n th c, ý t ng trong su t quá trình tôi đ c h c t p t i tr ng,

t o m i đi u ki n t t nh t đ tôi có th hoàn thành lu n v n t t nghi p này

Trong th i gian kh o sát th c đ a, tôi xin c m n ch Nguy n Th H ng - Chi

c c B o v môi tr ng Hà Nam, anh Nguy n Thành Nam - S Tài nguyên và Môi

tr ng Hà Nam, ng i dân thôn đ i 1, xã Ng c L đã ng h , t o đi u ki n cho

vi c thu th p tài li u c ng nh vi c l y phi u đi u tra đ c di n ra thu n l i

M t l n n a tôi c m n t t c nh ng th y cô, b n bè, t p th , ban ngành vì

nh ng giúp đ quý báu trong su t th i gian qua, tôi s luôn ghi nh

Vì nh ng kinh nghi m và ki n th c c a b n thân còn h n ch , lu n đ c hoàn thành trong th i gian có h n nên không tránh kh i nh ng thi u sót Tôi mong s

M C L C

DANH M C CH VI T T T

DANH M C HÌNH V

DANH M C B NG BI U

M U 1

1.Tính c p thi t c a đ tài 1

2 M c đích nghiên c u c a đ tài lu n v n 2

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 3

3.1 i t ng nghiên c u 3

3.2 Ph m vi nghiên c u 3

4 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u 3

4.1 Cách ti p c n 3

4.2 Ph ng pháp nghiên c u 3

4.2.1 Ph ng pháp k th a 3

4.2.2 Ph ng pháp thu th p, t ng h p và phân tích s li u 4

4.2.3 Ph ng pháp đi u tra, kh o sát thu th p thông tin 4

4.2.4 Ph ng pháp đánh giá nhanh có s tham gia c a c ng đ ng 4

4.2.5 Ph ng pháp chuyên gia 4

Ch ng 1: T NG QUAN CÁC V N NGHIÊN C U 5

1.1 T ng quan v ngành ch n nuôi l n Vi t Nam 5

1.1.1 Gi i thi u chung 5

1.1.2 Tình hình thu gom n c th i ch n nuôi l n trên th gi i và Vi t Nam 7

1.1.3 M t s gi i pháp x lý n c th i ch n nuôi l n trên th gi i và Vi t Nam 8

1.1.3.1 Trên th gi i 8

1.1.3.2 T i Vi t Nam 12

1.1.3.3 T i Hà Nam 17

1.2 T ng quan v xã Ng c L , huy n Bình L c, t nh Hà Nam 18

1.2.1 i u ki n t nhiên 18

1.2.1.1 V trí đ a lý 18

1.2.1.2 c đi m đ a hình 19

1.2.1.3 c đi m khí h u 19

1.2.1.4 Ch đ th y v n sông h 20

1.2.2 i u ki n kinh t - xã h i 21

1.2.2.1 Kinh t - lao đ ng 21

1.2.2.2 Xã h i 21

1.2.2.3 Hi n tr ng s d ng đ t 21

1.2.2.4 S n xu t nông nghi p 22

1.2.2.5 C s h t ng giao thông, th y l i 22

1.2.3 Th c tr ng ngành ch n nuôi l n t nh Hà Nam và xã Ng c L 23

1.2.3.1 Th c tr ng ch n nuôi l n c a t nh Hà Nam 23

1.2.3.2 Th c tr ng ngành ch n nuôi l n c a huy n Bình L c 25

1.2.3.3 Th c tr ng ngành ch n nuôi l n c a xã Ng c L 26

1.2.4 Tác đ ng c a làng ngh ch n nuôi l n t i h sinh thái c nh quan môi tr ng .27

1.2.4.1 Tác đ ng t i h sinh thái sông Châu Giang 27

1.2.4.2 Tác đ ng t i h sinh thái nông nghi p 27

1.2.4.3 Tác đ ng t i c nh quan thiên nhiên, giá tr v n hóa th m m 28

1.2.4.5.Tác đ ng t i môi tr ng không khí và s c kh e ng i dân 29

Ch ng 2: ÁNH GIÁ HI U QU HO T NG C A H TH NG THU GOM VÀ X LÝ N C TH I CH N NUÔI L N T P TRUNG T I XÃ NG C L 30

2.1 H th ng thu gom và x lý n c th i ch n nuôi l n t p trung t i xã Ng c L 30

2.1.1 H th ng thu gom 30

2.1.2 H th ng x lý 32

2.1.2.1 c đi m hi n tr ng h th ng x lý t i thôn 1, xã Ng c L 32

2.1.2.2 S đ công ngh x lý 32

2.1.2.3 Mô t công ngh 33

2.1.2.4 Các công trình đ n v trong h th ng x lý hi n tr ng 35

2.1.2.5 Quy trình v n hành c a tr m x lý 37

2.1.3 Hi n tr ng ho t đ ng c a h th ng 38

2.2 ánh giá hi u qu ho t đ ng c a h th ng thu gom và x lý n c th i ch n nuôi l n t p trung t i xã Ng c L 41

2.2.1 Hi u qu v k thu t 41

2.2.1.1 Hi u qu k thu t c a h th ng thu gom 41

2.2.1.2 Hi u qu k thu t c a tr m x lý n c th i 43

2.2.2 Hi u qu v môi tr ng 49

2.2.3 Hi u qu v kinh t 50

2.2.4 Hi u qu v xã h i 54

2.3 Các v n đ còn t n t i c a h th ng thu gom và x lý n c th i ch n nuôi l n t p trung xã Ng c L 55

2.3.1 V qu n lý v n hành 55

2.3.2 V công ngh x lý 57

2.3.3 V c s h t ng, trang thi t b k thu t 58

Ch ng 3: XU T M T S GI I PHÁP NH M NÂNG CAO HI U QU C A H TH NG THU GOM VÀ X LÝ N C TH I CH N NUÔI L N T I XÃ NG C L 60

3.1 C s /c n c đ xu t gi i pháp 60

3.2 Gi i pháp v c ch chính sách 61

3.3 Gi i pháp v nâng cao n ng l c qu n lý 64

3.4 Gi i pháp v nâng cao nh n th c c ng đ ng 68

3.5 Gi i pháp k thu t 69

3.5.1 Gi i pháp v x lý t i h gia đình 69

3.5.2 Gi i pháp x lý t p trung 73

3.5.2.1 Gi i pháp ng n h n 73

3.5.2.2 Gi i pháp dài h n 74

3.5.2.3 Gi i pháp v quy ho ch đi m x lý t p trung 78

K T LU N VÀ KI N NGH 83

TÀI LI U THAM KH O 85

PH L C 89

DANH M C CH VI T T T

1 BASTAFAT-F B x lý n c th i t i ch ch t o s n ki u môđun

2 BNNPTNT B Nông nghi p và phát tri n Nông thôn

22 UASB H th ng x lý y m khí v i dòng h ng lên qua m t

DANH M C HÌNH V

Hình 1.1 Mô hình qu n lý ch t th i r n ch n nuôi trên th gi i 7

Hình 1.2 C vetiver tr ng cánh đ ng l c (wetland) 9

Hình 1.3 H m biogas n p c đ nh 10

Hình 1.4: H th ng Reed bed dòng ch y ngang 11

Hình 1.5 H th ng Reed bed dòng ch y d c 11

Hình 1.6 B l c sinh h c 12

Hình 1.7 B biogas d ng vòm 14

Hình 1.8 B biogas d ng b nhi u ng n n p kín 15

15

Hình 1.9 C u t o h ph b t 15

Hình 1.10 C u t o b UASB 16

Hình 1.11 Mô hình x lý ch t th i k t h p h m biogas và h sinh h c 17

Hình 1.12 S đ v trí và m i liên h vùng xã Ng c L 19

Hình 1.13 S n l ng th t l n h i xu t chu ng qua các n m 26

Hình 1.14 N c th i ch n nuôi l n ch a qua x lý th i ra các rãnh trong làng 28

Hình 2.1 S đ thu gom n c th i ch n nuôi t i thôn 1, xã Ng c L 31

Hình 2.2: Rãnh thu gom n c th i ch n nuôi l n g n h th ng x lý n c th i t i thôn 1, Ng c L 31

Hình 2.3: S đ quy trình công ngh x lý n c th i 33

Hình 2.5 Nhà đi u hành h th ng x lý n c th i ch n nuôi l n t i xã Ng c L 39

Hình 2.6 Các công trình c a tr m b cây d i m c kín 39

Hình 2.7 ánh giá c a ng i dân v hi n tr ng ho t đ ng c a h th ng (%) 41

Hình 2.8: L ng thu gom n c th i ch n nuôi l n t i xã Ng c L (%) 42

Hình 2.9: N ng đ các ch t ô nhi m trong n c th i ch n nuôi l n tr c và sau x lý 47

Hình 2.10 ánh giá c a ng i dân v hi u qu ho t đ ng c a tr m x lý(%) 48

Hình 2.11 ánh giá c a ng i dân v hi u qu c i thi n môi tr ng c a tr m x lý n c th i 49

Hình 2.12 Các v n đ t n t i c a h th ng thu gom và x lý n c th i t p trung t i thôn 1, xã Ng c L 55

Hình 3.1 Các gi i pháp c i thi n 61

Hình 3.2 Quy trình khép kín c a mô hình VAC 70

Hình 3.3 Mô hình VACB 72

Hình 3.4 S đ dây chuy n công ngh x lý n c th i ch n nuôi c i t o 74

Hình 3.5 M t s dây chuy n công ngh đ xu t thay th 74

Hình 3.6 S đ công ngh b BASTAFAT k t h p bãi l c tr ng cây 77

Hình 3.7 B x lý n c th i ch t o s n ki u môđun BASTAFAT-F 77

Hình 3.2 Quy ho ch các đi m x lý n c th i ch n nuôi l n xã Ng c L 80

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1 c tr ng n c th i ch n nuôi l n 6

B ng 1.2: Tình hình ch n nuôi gia súc, gia c m t nh Hà Nam 24

B ng 1.3: S n l ng ngành ch n nuôi qua các n m c a t nh Hà Nam 25

B ng 1.4 Tình hình ch n nuôi c a huy n Bình L c qua các n m 25

B ng 2.1 V trí l y m u n c th i 43

B ng 2.2 K t qu phân tích n c th i ch n nuôi l n xã Ng c L tr c x lý và sau x lý 43

B ng 2.3 Phân b kinh phí theo các n i dung ho t đ ng 50

B ng 2.4 M c thu phí đ i v i n c th i tính theo ch t gây ô nhi m 51

B ng 2.6 Ti n phí n c th i sau khi có tr m x lý 52

B ng 2.7 Giá bán buôn đi n cho khu v c nông thôn t nh Hà Nam 53

B ng 2.8 Các s c x y ra do quá trình v n hành 56

B ng 3.1 So sánh dây chuy n công ngh c (thôn 1) và dây chuy n công ngh đ xu t 78

B ng 3.2 S l ng đàn l n và l ng n c th i c a t ng thôn t i xã Ng c L 79

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Vi t Nam là đ t n c mà ph n l n dân s s ng d a vào s n xu t nông nghi p (tr ng tr t và ch n nuôi) Trong đó, ch n nuôi là ngành kinh t quan tr ng c a Vi t Nam, là ngu n cung c p th c ph m ch y u cho ng i dân ây c ng là ngành kinh

t giúp cho nông dân t ng thu nh p, gi i quy t đ c nhi u công n vi c làm cho

ng i lao đ ng Hi n nay ngành ch n nuôi đã đ c quan tâm và đ u t đúng m c

đã đem l i hi u qu kinh t và góp ph n gi i quy t v n đ công n vi c làm, xóa đói

gi m nghèo nhi u đ a ph ng

T nh Hà Nam cách Th đô Hà N i 56 km trên tuy n đ ng giao thông xuyên

B c Nam Nh ng n m qua, kinh t - xã h i c a Hà Nam đã có nh ng b c ti n v t

b c và đ t đ c nh ng thành t u quan tr ng T c đ t ng tr ng t ng s n ph m GDP c a t nh t ng bình quân 11,1%/n m, cao h n so v i t c đ t ng tr ng c a c

n c và m t s t nh trong vùng Theo báo cáo c a S K ho ch và u t t nh Hà Nam thì trong 6 tháng đ u n m 2014, GDP bình quân đ u ng i đ t 16,2 tri u

đ ng, b ng 44% k ho ch n m, t ng 15,6% so v i cùng k ; c c u kinh t : Nông, lâm nghi p, th y s n 17,9%, Công nghi p - xây d ng 53%, D ch v 29,1% N m

2012, c c u giá tr s n xu t ngành ch n nuôi đ t 34,5% c c u giá tr s n xu t nông nghi p v i s l ng đàn l n là 359.800 con

Xã Ng c L , huy n Bình L c, t nh Hà Nam là đ a ph ng làm n kinh t gi i

đã t nhi u n m nay Kinh t h gia đình trong xã đang ngày càng đ c c i thi n,

ch t l ng cu c s ng ngày càng đ c nâng cao Có đ c s thay đ i nh ngày hôm nay ch y u là nh vào ngh ch n nuôi l n

Tuy nhiên m t trái c a vi c phát tri n đó là m t h qu tác đ ng tiêu c c r t

l n t i ch t l ng môi tr ng xung quanh N c th i, ch t th i r n và mùi hôi phát sinh trong ch n nuôi là m t v n đ c c k nghiêm tr ng, nh h ng r t l n đ n ch t

l ng môi tr ng c a l u v c các dòng sông Theo m t s tài li u v ch n nuôi thì

trung bình m t con l n phát sinh kho ng 30 lít n c th i/ngày Nh v y v i s

l ng đàn l n th t toàn xã dao đ ng t 50.000 - 60.000 con thì l ng n c th i t

ch n nuôi l n t i xã Ng c L r t l n kho ng 1.500 m3 đ n 1.800 m3 n c th i m t ngày

Trong nh ng n m qua t nh Hà Nam đã áp d ng nhi u ch ng trình ng d ng

ti n b Khoa h c và Công ngh đ gi m thi u ô nhi m môi tr ng trong các l nh

v c công nghi p, nông nghi p và sinh ho t đ phát tri n kinh t theo h ng b n

v ng Mô hình d ng h m khí Biogas b ng túi ni lon và d ng vòm c đ nh x lý ch t

th i cho ch n nuôi gia súc đã đ c áp d ng nhi u n i trong t nh Tuy nhiên, đa s các h m biogas t i các h gia đình đ u quá t i, hi u qu x lý không đ t i u đó làm cho ch t l ng môi tr ng t i Ng c L đang b ô nhi m n ng n , vi c x lý

nh l , không t p trung b ng các ph ng pháp đ n gi n không phát huy đ c tác

d ng Vì v y, d án “Xây d ng mô hình x lý n c th i ch n nuôi l n góp ph n

b o v môi tr ng l u v c sông Nhu - áy” do Trung tâm t v n và công ngh môi tr ng thu c T ng c c Môi tr ng th c hi n đã đ c ti n hành và áp d ng t i thôn 1, xã Ng c L , huy n Bình L c N c th i t làng ngh ch n nuôi l n đ c thu gom và x lý t p trung trong m t h th ng v i đ y đ quy trình v n hành và b o

d ng Song h th ng thu gom và x lý này v n ch a đem l i hi u qu nh mong

đ i

Do đó, tôi l a ch n v n đ : “Nghiên c u đánh giá hi u qu ho t đ ng c a h

th ng thu gom và x lý n c th i ch n nuôi l n t p trung t i xã Ng c L , huy n Bình L c, Hà Nam và đ xu t m t s gi i pháp c i thi n” nh m đánh giá đ c

nh ng hi u qu và nh ng v n đ còn t n t i c a h th ng x lý này; t đó đ xu t

m t s gi i pháp đ nâng cao hi u qu c a h th ng thu gom và x lý n c th i

ch n nuôi l n t i thôn 1, xã Ng c L , huy n Bình L c, t nh Hà Nam

2 M c đích nghiên c u c a đ tài lu n v n

- ánh giá đ c hi u qu ho t đ ng c a h th ng thu gom và x lý n c th i

ch n nuôi l n t p trung t i xã Ng c L , huy n Bình L c, t nh Hà Nam d a trên các

ch tiêu: k thu t, môi tr ng, kinh t và xã h i

- Xác đ nh nh ng v n đ còn t n t i c a h th ng thu gom và x lý n c th i

ch n nuôi l n c a xã Ng c L

- xu t đ c m t s gi i pháp đ nâng cao hi u qu c a h th ng thu gom

và x lý n c th i ch n nuôi l n t p trung t i xã Ng c L , huy n Bình L c, t nh Hà Nam

- Ti p c n h th ng: các v n đ liên quan đ n môi tr ng, ch t l ng cu c

s ng và phát tri n kinh t t i xã Ng c L , huy n Bình L c

- Ti p c n t ng h p: các gi i pháp v thu gom và x lý n c th i ch n nuôi

l n ph i đ ng b t chính sách, t ch c qu n lý, công ngh , k thu t và s tham gia

4.2.2 Ph ng pháp thu th p, t ng h p và phân tích s li u

Thu th p t t c các s li u v đi u ki n t nhiên, kinh t xã h i c a xã Ng c

L ; các s li u v th c tr ng ngành ch n nuôi l n, s li u v th c tr ng thu gom và

x lý n c th i ch n nuôi l n t i xã Ng c L

4.2.3 Ph ng pháp đi u tra, kh o sát thu th p thông tin

Thu th p thông tin thông qua các phi u h i và ph ng v n ph c v đánh giá

hi n tr ng ho t đ ng c a h th ng: công tác qu n lý, v n hành và b o d ng h

th ng; đánh giá hi u qu c a h th ng Th c hi n l y phi u đi u tra t i 30 h gia đình t i xã Ng c L v quy mô ch n nuôi l n, l ng ch t th i và hi n tr ng ho t

đ ng c a h th ng x lý n c th i t p trung t i thôn 1, xã Ng c L

4.2.4 Ph ng pháp đánh giá nhanh có s tham gia c a c ng đ ng

T vi c đi u tra, ph ng v n ng i dân t i đ a ph ng s đánh giá nhanh đ c

hi n tr ng và hi u qu ho t đ ng c a h th ng thu gom và x lý n c th i ch n nuôi

l n t i xã Ng c L

4.2.5 Ph ng pháp chuyên gia

Tham th o ý ki n các chuyên gia thông qua vi c trao đ i, th o lu n v i giáo viên h ng d n

Ch ng 1: T NG QUAN CÁC V N NGHIÊN C U

1.1 T ng quan v ngành ch n nuôi l n Vi t Nam

1.1.1 Gi i thi u chung

Ch n nuôi l n đóng vai trò quan tr ng trong phát tri n ngành ch n nuôi c a

Vi t Nam H u h t các vùng c a Vi t Nam đ u phát tri n ch n nuôi l n Th t l n

v n là lo i hình đ c a chu ng nh t so v i các lo i th t gia súc, gia c m khác nh trâu, bò, gà Giai đo n 1991 - 2002, t tr ng th t l n luôn t ng trong khi t tr ng

th t gia c m, trâu, bò đ u gi m đi n n m 2002, th t l n chi m 77% trong c c u tiêu dùng th t c a Vi t Nam, gia c m 15,8%, trâu 2,4%, bò 4,8% Giá tr s n xu t

c a ngành ch n nuôi n m 2010 là 135.137,1 t đ ng; n m 2011 là 199.171,8 t

đ ng; n m 2012 là 200.849,8 t đ ng; n m 2013 là 196.955,1 t đ ng [19]

T ng đàn l n c a c n c hi n có g n 30 tri u con, v i t c đ t ng tr ng bình quân 1,8%/n m [32] Bên c nh ch n nuôi h gia đình v i quy mô nh , ch n nuôi l n theo hình th c trang tr i, công nghi p đang phát tri n h u kh p các đ a

ph ng Tuy nhiên, theo ông Nguy n V n Tr ng, Phó C c tr ng C c Ch n nuôi,

ch n nuôi l n n c ta ph bi n là quy mô nh , chi m 70% v đ u con và 60% v

s n l ng, phân tán trong nông h v i trên 4 tri u h ; trong đó ch có 1% s h nuôi

t 50 con tr lên, 12,7% s h nuôi 10-50 con S h nuôi 1-2 con chi m t i 51,8%… d n t i n ng su t ch n nuôi th p, giá thành đ u vào cao Trong khi tr ng

l ng bình quân xu t chu ng các n c phát tri n là 110-120 kg/con, Thái Lan kho ng 100 kg/con thì tr ng l ng l n bình quân xu t chu ng c a Vi t Nam m i

đ t 67 kg/con [32]

Theo k t qu đi u tra s b t i th i đi m 1/4/2014 c a T ng c c Th ng kê, c

n c có 26,39 tri u con l n, t ng nh (0,3%) so v i cùng k Hi n t i ch n nuôi l n khá thu n l i do giá l n h i t ng và d ch l n tai xanh không x y ra đã kích thích

ng i ch n nuôi đ u t tái đàn S n l ng th t l n h i xu t chu ng 6 tháng đ u n m

c tính đ t 1963,3 nghìn t n, t ng 1,65% so v i cùng k n m tr c [20]

Cùng v i s phát tri n c a ngành ch n nuôi nói chung và ch n nuôi l n nói riêng thì v n đ x lý ch t th i ch n nuôi c ng là m t đi u đáng quan tâm Ch t th i

ch n nuôi đ c phát sinh ch y u t : ch t th i t b n thân gia súc nh phân, n c

ti u, lông ; n c th i t quá trình t m gia súc, r a chu ng hay r a d ng c và thi t

b ch n nuôi, n c làm mát hay t các h th ng d ch v ch n nuôi ; th c n

th a [8] Theo kh o sát trên 1000 tr i nuôi l n quy mô v a và nh m t s t nh phía Nam do Tr ng Thanh C nh và c ng s th c hi n n m 2006 cho th y c 1kg

ch t th i ch n nuôi do l n th i ra đ c pha thêm v i t 20 đ n 49 kg n c L ng

n c này có ngu n g c t các ho t đ ng t m cho gia súc hay đ r a chu ng hàng ngày [3] N u tính trung bình l n th i ra 0,8 kg ch t th i/ngày thì trung bình trang

tr i ch n nuôi s d ng 16 - 39,2 lít/đ u l n/ngày Trung bình 27,6 lít/đ u l n/ngày [13] Nh v y trung bình l ng n c th i t ch n nuôi l n là h n 7,2 tri u m3

/ngày

Ch t th i ch n nuôi l n ch a nhi u thành ph n có kh n ng gây ô nhi m môi tr ng

nh : các ch t hòa tan h u c hay vô c , trong đó nhi u nh t là các h p ch t ch a Nit và Photpho, vi sinh v t, ký sinh trùng, n m, n m men và các y u t gây b nh khác [8]

Do đó v i kh i l ng ch t th i nhi u nh v y n u không đ c x lý t t s gây ô nhi m môi tr ng nghiêm tr ng

1.1.2 Tình hình thu gom n c th i ch n nuôi l n trên th gi i và Vi t Nam

T i các n c phát tri n, vi c thu gom n c th i ch n nuôi l n đã đ c nghiên

c u và th c hi n t cách đây hàng ch c n m các n c phát tri n, quy mô trang

tr i hàng tr m hecta, trong trang tr i ch n nuôi l n quy mô l n (trên 10.000 con

l n), phân l n và ch t th i c a l n đ c thu gom và ch y u làm phân vi sinh và

n ng l ng Biogas cho máy phát đi n, n c th i ch n nuôi đ c s d ng cho các

m c đích nông nghi p [13]

Hình 1.1 Mô hình qu n lý ch t th i r n ch n nuôi trên th gi i [13]

T mô hình qu n lý ch t th i ch n nuôi đ c th hi n trên hình (1.1) cho th y,

t i các n c phát tri n, h th ng thu gom ch t th i ch n nuôi l n đ c tách riêng dòng n c th i và dòng ch t th i r n Vi c tách riêng n c th i và ch t th i r n đ

thu gom giúp cho vi c x lý v sau d dàng và đ t hi u qu cao h n, đ ng th i tái

th i ch n nuôi Ch t th i (bao g m c n c th i và phân th i) v n th i ra ngoài môi

tr ng qua các rãnh h , không có n p đ y kín, gây mùi hôi th i Vì v y, m t v n đ

c p thi t c n ph i làm hi n nay là nghiên c u và xây d ng h th ng thu gom ch t

th i ch n nuôi cho các vùng ch n nuôi đ x lý và c i thi n ch t l ng môi tr ng

1.1.3 M t s gi i pháp x lý n c th i ch n nuôi l n trên th gi i và Vi t Nam

1.1.3 1 Trên th gi i

a) S d ng c vetiver

Trung Qu c là n c nuôi nhi u l n nh t trên th gi i X lý n c th i các

tr i l n là m t trong nh ng v n đ b c xúc nh t nh ng khu v c đông dân c N m

1998, t nh Qu ng ông có t i 1.600 tr i nuôi l n, trong đó h n 130 tr i s n xu t

h n 10.000 con l n th t m i n m M i tr i l n này x ra 100 - 150 t n n c th i m i ngày, k c phân l n t p trung t các lò m , ch a r t nhi u d ng ch t T o ra các vùng đ t ng p n c đ c coi là bi n pháp hi u qu nh t nh m tiêu gi m c v

l ng n c th i c ng nh v các d ng ch t th i ra t các tr i l n Ng i ta đã ti n hành th nghi m c vetiver cùng v i 11 gi ng c khác đ xem gi ng nào thích h p

nh t cho vùng đ t ng p n c K t qu cho th y, nh ng gi ng c có hi u qu nh t là vetiver, Cyperus alternifolius và Cyperus exaltatus Tuy nhiên, ti p t c th nghi m cho th y gi ng Cyperus exaltatus t i mùa thu thì b tàn l i, chuy n sang tr ng thái

ng đông cho t i mùa xuân n m sau m i m c l i, trong khi v n đ x lý n c th i đòi h i ph i th c hi n quanh n m Do v y, ch có c vetiver và Cyperus alternifolius là thích h p tr ng đ t ng p n c đ x lý n c th i t các tr i nuôi

l n [16]

Hình 1.2 C vetiver tr ng cánh đ ng l c (wetland) [27]

C ng Trung Qu c, ch t dinh d ng và kim lo i n ng th i ra t các tr i l n là

nh ng ch t ch y u nh t gây ô nhi m ngu n n c, v i n ng đ N, P và c Cu, Zn

v n r t cao trong th c n t ng tr ng K t qu th nghi m cho th y, c vetiver có

kh n ng làm s ch n c th i r t cao Nó có th h p th và l c Cu và Zn t i trên 90%; As và N t i trên 75%; Pb trong kho ng 30 - 71% và P trong kho ng 15 - 58%

Có th s p x p th t hi u qu thanh l c kim lo i n ng và các ch t N, P c a c

Vetiver đ i v i n c th i t tr i l n nh sau: Zn>Cu>As>N>Pb>Hg>P [28]

b) X lý n c th i ch n nuôi b ng công ngh biogas

Biogas là m t lo i khí đ t sinh h c đ c t o ra khi phân h y y m khí phân

th i ra c a gia súc Các ch t th i c a gia súc đ c cho vào h m kín (hay túi ), đó các vi sinh v t s phân h y chúng thành các ch t mùn và khí, khí này đ c thu l i qua m t h th ng đ ng d n t i lò đ đ t, ph c v sinh ho t c a gia đình Các ch t

th i ra sau quá trình phân h y trong h m kín (hay túi ) g n nh s ch và có th th i

ra môi tr ng, đ c bi t n c th i c a h th ng biogas có th dùng t i cho cây

tr ng [21]

Th y i n là qu c gia đ u tiên Châu Âu tri n khai d án thí đi m “Thành

ph biogas” T n m 2008, t t c các ph ng ti n công c ng nh xe bus, taxi ho t

đ ng trong thành ph s d ng biogas T i đây, c 10 tr m b m nhiên li u thông

N c th i t các chu ng gia súc tr c tiên cho ch y vào b l ng, đ ch t th i r n

l ng xu ng đáy Sau vài ngày cho n c th i trong ch y vào b m có bèo l c bình

M t n c trong b đ c cây che ph Bèo l c bình phù h p v i th i ti t m Kích

c c a b tu thu c vào l ng n c th i c n đ c x lý Trong m t thí nghi m x

lý n c th i b ng bèo l c bình đ c th c hi n b i Nofal Abdel Gabbar Al-Masry (khoa k thu t - Tr ng đ i h c Baghdad) cho k t qu nh sau: hi u qu lo i b amoni t (81-84%), nitrat (75-87%) và phosphate (71-77%); t l lo i b BOD và

tr m tích là 60-80% và 73-79% [26]

d) X lý n c th i ch n nuôi l n b ng cây s y

H th ng x lý n c th i ch n nuôi b ng s y (h th ng Reed bed) d a trên nguyên t c sinh h c N c th i đ c d n cho ch y vào h th ng Reed bed T i đây,

n c b n s th m qua b r cây, h vi sinh v t có trong đ t s ho t đ ng và làm

gi m các ch t có trong n c th i Sau đó, n c ti p t c th m qua các l p v t li u

l c r i ch y xu ng nh ng ng thoát n m phía d i và th i ra t nhiên N c th i

sau khi x lý s b o đ m các thông s ô nhi m đ u n m trong m c gi i h n cho phép v l ng pH, BOD5, COD, ch t r n l l ng, coliforms [21]

Hình 1.4: H th ng Reed bed dòng ch y ngang (WEDC; 2002)

Chú thích: Inlet: đ u vào; Reeds: cây s y; Level surface: m c đ b m t; Inlet stone distributor: phân ph i đá đ u vào; Gravel: đá s i; Sloped base: đ d c c s ; Outlet: đ u ra

Hình 1.5 H th ng Reed bed dòng ch y d c (WEDC; 2002)

Chú thích: Perforated pipe: ng đ c l ; Sharp sand: cát; Layers of gravel of increasing size: l p s i có kích th c ngày càng t ng

1.1.3 2 T i Vi t Nam

N c th i ch n nuôi th ng đ c x lý b ng các gi i pháp c h c, hóa lý và sinh h c, v i các công trình đ n v t ng ng

a) X lý n c th i ch n nuôi l n b ng ph ng pháp c h c

M c đích c a x lý c h c là nh m lo i b ch t r n, c n, phân ra kh i n c

th i Ph ng pháp này có th áp d ng các quá trình nh : Sàng l c, tách c h c, tr n khu y, l ng, l c đ lo i b c n thô, t o đi u ki n thu n l i cho các công trình x lý

n c th i ch n nuôi Tuy nhiên chi phí xây d ng và v n hành cao nên không hi u

qu v m t kinh t , th ng ch áp d ng đ i v i khu v c có quy mô ch n nuôi nh

và yêu c u ch t l ng n c th i ra ngu n cao

c) X lý n c th i ch n nuôi l n b ng ph ng pháp sinh h c

 Các công trình x lý n c th i sinh h c hi u khí:

• B l c sinh h c

Hình 1.6 B l c sinh h c

H th ng l c sinh h c là m t b hình tr g m ph n ch a các v t li u l c là

ch t r n (nh s i, cát, vòng s , g m, đá granit…) N c th i đ c phun t bên trên

và ch y nh gi t qua b hay tháp l c ch a v t li u l c trên đó có các VSV bám vào Quá trình phân h y ch t th i x y ra khi n c th i ch y qua l p l c [10]

• S d ng các lo i h sinh h c

H sinh h c là các h có ngu n g c t nhiên ho c nhân t o, còn đ c g i là h oxy hóa hay h n đ nh n c th i Trong h sinh h c di n ra các quá trình oxy hóa sinh hóa các ch t h u c nh các lo i vi khu n, t o và các th y sinh v t khác Tùy theo b n ch t quá trình x lý n c th i và đi u ki n cung c p oxy cho nó ng i ta chia h sinh h c thành các lo i [10]: h sinh h c k khí; h sinh h c k hi u khí và

h sinh h c hi u khí

• S d ng bãi l c tr ng cây hay bãi l c ng p n c - Wetlands

Các h th ng x lý n c th i trên đ t bão hòa n c, có th c v t sinh s ng và các

ch t th i đ c lo i tr b i t h p các quá trình v t lý, hóa h c, sinh h c Có th phân bi t 2 lo i: bãi l c ng p n c t nhiên (Natural wetlands) và bãi l c ng p n c nhân t o (Constructed wetlands) [10]

K t qu nghiên c u t i t nh H u Giang trong th i gian 9 tháng n m 2010 trong

đ tài Hi u qu x lý n c th i ch n nuôi b ng cây rau ng và cây l c bình cho

th y: hi u su t x lý n c th i c a rau ng đ i v i đ đ c là 96,94%; COD là 44,97%; Nit t ng là 53,60%, phospho t ng là 33,56% Hi u su t x lý n c th i

c a l c bình đ i v i đ đ c là 97,79%; COD là 66,10%; Nit t ng là 64,36%, phosphat t ng là 42,54% Nghiên c u đã kh ng đ nh h th ng ao x lý có tr ng rau

ng và l c bình có th đ c thi t k phù h p v i mô hình ch n nuôi l n quy mô h gia đình ho c trang tr i nh v i chu trình khép kín “ch n nuôi gia súc - nuôi cá -

b và tránh thoát khí qua đ ng n c

Hình 1.7 B biogas d ng vòm

Công ngh này hi n nay r t ph bi n v i quy mô nh , áp d ng cho các h dân

ch n nuôi t 10 - 100 con K t qu nghiên c u c a V ình Tôn và c ng s , ti n hành t i 12 trang tr i ch n nuôi l n c a ba t nh H i D ng, H ng Yên và B c Ninh cho th y hi u qu s d ng b biogas gi m thi u đáng k n ng đ BOD và COD đ t

t 75,0 – 80,8% N ng đ nit t ng gi m t 10,1 – 27,46% [18]

• B biogas d ng b nhi u ng n n p kín

Nguyên lý ho t đ ng c a b d a trên nguyên t c phân h y d ng b ph t N c

th i đ c d n vào ng n đ u tiên c a b có tác d ng nh là m t b đi u hòa n ng đ

và l ng các c n vô c T i đây b t đ u x y ra quá trình lên men y m khí H n h p bùn và phân ti p t c ch y sang các ng n ti p theo đ th c hi n quá trình phân h y,

c n không có kh n ng phân h y đ c l ng d n xu ng đáy các ng n Ph n khí liên

t c đ c sinh ra t các ng n đ c thu gom qua ng d n t n p b

Hi u qu x lý tính theo COD c a công trình đ t t 60 – 80,3% Hi u qu thu khí c a công trình t ng đ i th p đ t t 0,05 – 0,13 m3

/m3 b [6]

Theo nghiên c u c a Nguy n Th Hoa Lý (1994) thì n c th i sau khi qua b biogas có BOD gi t 79 -87%, Coliform gi m t 98 - 99%, tr ng giun sán gi m t 95,6 – 97% [12]

Hình 1.8 B biogas d ng b nhi u ng n n p kín

• H biogas ph b t (h CIGAR - Covered In Ground Anaerobic Reactor)

Công ngh này hi n nay m i đ c áp d ng t i Vi t Nam cho m t s lo i hình x lý

ch t th i công nghi p th c ph m nh : Ch bi n s n, b t m chính, s n xu t r u

…v i quy mô l n t 1.000 - 50.000 m3/h

Hình 1.9 C u t o h ph b t

Kh n ng sinh biogas c a h th ng ph b t nh a HDPE đ c Thành Nam

- i h c Nông lâm TP H Chí Minh (2008) nghiên c u khi x lý n c th i ch n nuôi l n quy mô 9,68 m3/ngày cùng v i l ng phân 882,5 kg/ngày b ng h th ng biogas ph b t HDPE có th tích 299,2 m3 cho th y hi u qu x lý COD đ t t 20.810 mg/l xu ng 959 mg/l đ t 95,4% Ch t r n l l ng (SS) gi m t 3.746 mg/l

xu ng còn 507 mg/l, hi u su t đ t 86,5% Hi u qu sinh gas đ t 0,223 lít biogas/lít

h m [14]

• B UASB (Upflow Anaerobic Sludge Blanket)

Nguyên lý ho t đ ng c a b UASB là n c th i đ c đ a vào t đáy, ch y

ng c lên qua l p đ m bùn đ c t o b i sinh kh i và vi khu n ho t đ ng S phân

h y ch t h u c x y ra khi n c th i ch y qua l p đ m bùn này Khí CH4 và CO2

t o thành kéo các h t bùn n i lên, va vào thành b tách pha r n - khí d ng nón l t

ng c, các b t khí đ c gi i phóng, các h t bùn l i r i tr l i l p đ m bùn duy trì l p đ m bùn, t c đ dòng n c th i ph i m c 0,6 - 0,9 m/h B UASB có u

đi m là hi u su t lo i ch t h u c cao, th i gian l u th y l c (HRT) ng n t 0,5 - 1 ngày, yêu c u n ng l ng ít và không c n v t li u bám cho vi sinh v t Song nó

c ng có nh c đi m là khó ki m soát tr ng thái và kích th c h t bùn [10]

Hình 1.10 C u t o b UASB

Hình 1.11 Mô hình x lý ch t th i k t h p h m biogas và h sinh h c [8]

Mô hình này khá đ n gi n, d xây d ng, áp d ng cho h ch n nuôi nông thôn, trang tr i ch n nuôi quy mô nh hay khu v c có ao sinh h c Hi u qu x lý khi qua

b biogas đ i v i BOD và COD đ t t 75 - 80,8%, n ng đ nit t ng gi m t 10,1 - 27,46%, th i gian l u t 10 - 15 ngày [6]

1.1.3.3 T i Hà Nam

Trong nh ng n m qua t nh Hà Nam đã áp d ng nhi u ch ng trình ng d ng

ti n b KH&CN đ gi m thi u ô nhi m môi tr ng trong các l nh v c công nghi p, nông nghi p và sinh ho t đ phát tri n kinh t theo h ng b n v ng C th t n m 1998-1999, đ c s h tr c a Ban Ch đ o Qu c gia v n c s ch v sinh môi

tr ng nông thôn, huy n Kim B ng đã tri n khai 30 mô hình d ng h m khí Biogas

b ng túi ni lon và d ng vòm c đ nh x lý ch t th i cho ch n nuôi gia súc Trong quá trình s d ng, c 2 lo i h m này đ u b c l khá nhi u nh c đi m và ch sau

m t th i gian s d ng m t s h m b h ng ho c không phát huy đ c tác d ng [21]

N m 2001, Ban ch đ o ch ng trình m c tiêu qu c gia v n c s ch - v sinh môi tr ng c a t nh đã khuy n cáo và h tr nông dân xây d ng mô hình

H n h p n c

th i

H m biogas

H sinh h c (Ao cá) Khí đ t S n ph m (cá) Nhà b p

Biogas c i ti n d ng vòm c u c đ nh, do Vi n N ng l ng nghiên c u, thi t k giao cho Trung tâm N c sinh ho t và V sinh môi tr ng nông thôn ch u trách nhi m tri n khai xu ng các đ a ph ng Tuy nhiên, các lo i h m Biogas đang s

d ng v n còn b c l nh ng t n t i nh t đ nh Theo đánh giá c a Trung tâm N c

s ch và V sinh môi tr ng nông thôn t nh có kho ng 10% - 12% s mô hình h m Biogas có tr c tr c k thu t ho c không phát huy tác d ng [21]

Hi n nay, vi c s d ng đ m lót sinh h c đang là h ng đi b n v ng cho ngành

ch n nuôi Theo C c ch n nuôi hi n t nh Hà Nam đang đ ng đ u c n c v s

l ng mô hình, t ng di n tích đ m lót sinh h c và chính sách đi kèm khuy n khích các c s ch n nuôi l n áp d ng quy trình ch n nuôi trên đ m lót sinh h c T n m

2010 đ n tháng 4/2013, Hà Nam đã xây d ng đ c 1.120 mô hình v i t ng di n tích đ m lót sinh h c là 17.750 m2 cho ch n nuôi l n Hi n t nh đang h tr 100% chi phí làm đ m lót cho các h ch n nuôi áp d ng ch ph m làm đ m lót sinh h c

- Phía ông giáp xã B

- Phía Tây giáp xã H ng Công

- Phía Nam giáp xã B i C u và xã B

- Phía B c giáp xã Nhân Chính và xã Nhân Ngh a huy n Lý Nhân

Xã Ng c L có đ a hình t ng đ i b ng ph ng, khu v c nghiên c u quy ho ch

ch y u là di n tích đ t ru ug 2 v , m ng, ao và v n t p a hình trong khu dân

c cao h n khu đ ng ru ng t 0,6m đ n 1m

1.2.1.3 c đi m khí h u [5]

Xã Ng c L n m trong vùng khí h u nhi t đ i gió mùa, nóng m, nhi u n ng

và có mùa đông l nh Trong th i k đ u c a mùa đông khí h u t ng đ i khô, n a

cu i m t h n do m a phùn; mùa h nóng m, nhi u m a

Nhi t đ :

- Nhi t đ không khí trung bình n m t 23oC đ n 24 oC;

- Nhi t đ không khí trung bình mùa hè: 23oC đ n 38oC;

- Nhi t đ không khí trung bình mùa đông :18,9oC

H ng gió chính: Mùa Hè: ông Nam;

Mùa ông: ông B c

1.2.1.4 Ch đ th y v n sông h [5]

Xã Ng c L đ c bao b c su t t phía B c đ n phía ông b i sông Châu Giang (còn có tên g i là sông Ph Lý) - là m t con sông thu c h th ng sông ch y qua đ a ph n t nh Hà Nam, cho nên ch đ th y v n c a xã ch u nh h ng c a ch

đ th y v n sông Châu Giang Sông Châu Giang là m t sông thu c h th ng sông

H ng - sông Thái Bình, có v trí quan tr ng trong l u v c sông Nhu - áy

Sông Châu Giang đ c tách ra t sông áy theo h ng Tây B c ch y t i thành ph Ph Lý, b t đ u t i đ a ph n thành ph Ph Lý sông ch y theo h ng ông đ n đ a ph n xã Tiên Phong (huy n Duy Tiên) đ i h ng ch y theo h ng

B c, đ n đ a ph n xã H p Lý (huy n Lý Nhân) sông ti p t c đ i h ng ch y theo

h ng ông đ ra và h p l u v i sông H ng t i v trí cách c u Yên L nh kho ng 3

km v h ng Nam Sông có chi u dài 35 km và n m tr n trong đ a ph n t nh Hà Nam, đi qua và làm ranh gi i t nhiên gi a các đ a ph ng nh thành ph Ph Lý, các huy n Duy Tiên, Bình L c, Lý Nhân

b C c u lao đ ng: t ng lao đ ng c a xã là 4.040 lao đ ng

- Lao đ ng trong l nh v c nông nghi p: 2.828 lao đ ng chi m t l 70%

- Lao đ ng trong l nh v c công nghi p, ti u th công nghi p: 404 lao đ ng chi m t

l 10%

- Lao đ ng trong l nh v c d ch v : 606 lao đ ng chi m t l 15%

- Lao d ng làm ngh khác 202 lao đ ng chi m t l 5%

Hàng n m có 25 - 30% s lao đ ng trong đ tu i đi làm vi c ngoài đ a ph ng

Th m nh phát tri n kinh t c a xã Ng c L là nông nghi p (chi m 50,2% c

c u kinh t c a xã) Di n tích đ t t nhiên c a xã là 542,88 ha, trong đó di n tích

đ t nông nghi p chi m 78,69%

Quy mô trang tr i, gia tr i là 115, khu ch n nuôi t p trung t i x đ ng S c tr t

t đã đ c c p trên phê duy t v i 2,41ha T ng s n l ng l ng th c bình quân 2.245 t n/n m; bình quân l ng th c trên đ u ng i đ t 300 kg/ng i/n m Bình quân s n l ng th c ph m hàng n m đ t 1.000 - 1.200 t n, đàn l n h ng n c phát tri n m nh, đàn gia c m phát tri n khá ch y u là đàn gà, ngan Di n tích nuôi th

cá đ t 70,18 ha, di n tích ao, h đ m đ c t n d ng đ nuôi th cá [5]

Hi n nay t i xã, ngh nuôi l n c ng đang đ c đ nh hình nh là m t gi i pháp

c i thi n kinh t h gia đình, v i s l ng đàn l n th t duy trì m c 49.000 - 53.000 con/l a, t ng s n l ng th t l n h i xu t chu ng trung bình đ t trên 10.000

t n/n m

1.2.2.5 C s h t ng giao thông, th y l i [5]

a Giao thông

• Giao thông đ i ngo i:

- ng tnh: xã có đ ng t nh T 496 c ch y qua, đi m đ u giáp xã H ng Công, đi m cu i giáp xã B , chi u dài 1,935 km hi n đã xu ng c p

- ng huy n: xã có đ ng huy n H 04 ch y qua, đi m đ u Ngã ba Ngân hàng (giáp T 496), đi m cu i giáp xã B , chi u dài 2,45 km, hi n đã xu ng

- H th ng tr m b m: xã qu n lý 4 tr m b m đi n g m 6 t máy t ng công

su t 10.200 m3/h, có nhi m v t i tiêu cho 198,7 ha

- H th ng kênh m ng: ch y u v n là kênh m ng đ t ch a đ c kiên c hóa T ng s kênh m ng trên đ a bàn do xã qu n lý là 16,89 km

- H th ng c ng thoát n c: ch y u là c ng xi m ng đúc s n, kh u đ t D40

- D80, không có b ph n đi u ti t n c; h u nh không có h th ng thoát n c th

c trong khu dân c

k ho ch n m, t ng 15,6% so v i cùng k ; c c u kinh t : Nông, lâm nghi p, th y

s n 17,9%, Công nghi p - xây d ng 53%, D ch v 29,1%; giá tr s n xu t nông nghi p c đ t 1.285,2 t đ ng, b ng 64% k ho ch n m, t ng 3% so v i cùng k ;

ch s s n xu t công nghi p t ng 9,75% so v i cùng k n m 2013 (tính theo giá tr

s n xu t: c đ t 7.305,5 t đ ng, b ng 42,3% k ho ch n m, t ng 17,7% so v i cùng k ); thu cân đ i ngân sách Nhà n c c đ t 1.283,119 t đ ng, t ng 1% so

v i cùng k và đ t 47% d toán Trung ng giao, 44% d toán đ a ph ng; kim

B ng 1.3: S n l ng ngành ch n nuôi qua các n m c a t nh Hà Nam

So v i các huy n trong t nh thì Bình L c là huy n có s đàn l n và đàn gia súc

l n nh t t nh Ch n nuôi c a huy n Bình L c phát tri n theo h ng công nghi p và bán công nghi p

B ng 1.4 Tình hình ch n nuôi c a huy n Bình L c qua các n m

T ng đàn gia súc có xu h ng gi m d n và t ng d n đàn gia c m t n m 2008

đ n 2012 T ng s n l ng th t h i xu t chu ng n m 2012 đ t 18,004.1 t n, b ng 101,74% so v i cùng k n m 2011 (17.969 t n)

1.2.3.3 Th c tr ng ngành ch n nuôi l n c a xã Ng c L

Ng c L là m t trong nh ng xã Bình L c có ngh ch n nuôi l n khá phát tri n C xã có kho ng 1.600 h ch n nuôi l n, trong đó ch n nuôi quy mô nh d i

20 con/l a là 343 h T 20 - 100 con/l a là g n 700 h Ch n nuôi có quy mô trên

100 con là h n 200 h Có nh ng h ch n nuôi l n quy mô đ n 1.300 con/l a T ng đàn l n 1 n m toàn xã dao đ ng t 50.000 - 60.000 con [5] S n l ng th t l n h i

l n hàng ngày th i ra 30 lít n c th i thì c tính l ng n c th i ch n nuôi l n th i

ra m i ngày t i xã Ng c L kho ng 750 m3 n c th i Tuy nhiên s h xây d ng

h m biogas m i đ t 50%, còn ph n ch t th i không thu gom đ c đ u đ ch y tràn

ra kh p các c ng rãnh trong thôn xóm, gây mùi hôi th i và ô nhi m môi tr ng nghiêm tr ng

1.2.4 Tác đ ng c a làng ngh ch n nuôi l n t i h sinh thái c nh quan môi

tr ng

1.2.4.1 Tác đ ng t i h sinh thái sông Châu Giang

S phát tri n c a làng ngh ch n nuôi l n mang l i nhi u l i ích kinh t cho

ng i dân n i đây Tuy nhiên m t trái c a s phát tri n đó là tình tr ng ô nhi m môi

tr ng ngày càng tr nên nghiêm tr ng Phân l n cùng v i n c th i ch n nuôi

ch y tràn d c các kênh r ch trong thôn xóm, nhi u n i còn ch y tràn ra c đ ng làng ngõ xóm c bi t là n c th i ch n nuôi c a làng ngh tr c ti p đ xu ng

r ch, c ng trong làng r i đ ra sông Châu Giang - m t nhánh c a sông áy, làm cho

ch t l ng sông Châu Giang ngày càng x u đi Vào th i đi m tháng 5 n m 2010, r t nhi u h nuôi cá trên sông Châu Giang đã ph i ch u thi t h i n ng n do cá ch t hàng lo t mà nguyên nhân là do n c sông châu Giang có hàm l ng COD và amoni cao, v t nhi u l n so v i tiêu chu n cho phép Vì v y, hi n nay ng i ta không còn nuôi cá trên nh ng đo n sông b ô nhi m n a [21]

H sinh thái th y sinh khu v c xã Ng c L khá phong phú v i các loài cá (mè, trôi, tr m, chép, trê lai ), tôm, cua và m t s loài nhuy n th nh c, trai, h n Bên c nh đó, h sinh thái th y sinh c a xã còn có m t s loài th c v t th y sinh

nh : rong đuôi ch n vòng, rong đuôi ch n, rong đuôi chó, khoai n c, bèo cái, bèo

t m; đ ng v t n i có Giáp xác chân chèo, Giáp xác râu ngành, Trùng bánh xe Hi n nay vi c ô nhi m trên sông Châu Giang đo n ch y qua xã c ng đã nh h ng đ n

h sinh thái th y sinh c a xã [21]

1.2.4.2 Tác đ ng t i h sinh thái nông nghi p

Hi n nay làng ngh ch n nuôi l n chính là ngu n gây ô nhi m môi tr ng nghiêm tr ng đ i v i h sinh thái nông nghi p c a xã Do các h ch n nuôi ch y u theo ki u t phát, không có h th ng x lý n c th i nên n c th i ch n nuôi đ c

x tr c ti p ra các kênh m ng, đ ng ru ng, nh h ng đ n n ng su t và s n l ng

cây tr ng M t s gi ng lúa, hoa màu đã m t đi do không thích ng v i môi tr ng

đ t, n c b ô nhi m S loài (hay s cá th ) côn trùng có l i cho đ u tranh sinh h c

gi m 52 - 75%, các loài thiên đ ch t i các vùng tr ng lúa suy gi m 23 loài, 52 - 78

s l ng Các loài đ ng v t có ích cho đ u tranh sinh h c bi n m t kho ng 40 - 50% Ngu n l i cá và các th y s n gi m sút nhanh chóng trên các sông và các

th y v c khác M t s loài sinh v t l xu t hi n và l n át các loài b n đ a nh bèo tây, c b u vàng, rùa tai đ , sáo đá S bùng phát c a các d ch côn trùng và đ ng

v t có h i cho s n xu t nông nghi p Vì v y h sinh thái nông nghi p b bi n đ i theo chi u h ng d n m t đi ngu n gen b n đ a quý c a cây tr ng và suy gi m các loài sinh v t có ích trong nông nghi p làm gia t ng nguy c m t cân b ng sinh thái nông nghi p [21]

1.2.4.3 Tác đ ng t i c nh quan thiên nhiên, giá tr v n hóa th m m

Ngh ch n nuôi đã mang l i nhi u l i ích kinh t cho ng i dân xã Ng c L , tuy nhiên bên c nh đó c ng mang l i nhi u t n n, làm m t đi v yên bình c a làng quê Ng c L Ô nhi m môi tr ng do n c th i ch n nuôi l n c ng nh h ng tr c

ti p đ n c nh quan thiên nhiên xã Ng c L Các con kênh, m ng và sông Châu Giang ch y qua xã đ c tr ng b i màu n c đen c a n c th i ch n nuôi không

đ c x lý, làm m t đi v đ p th m m c a xã Ô nhi m do mùi hôi th i t ch n nuôi l n, phân l n làm nh h ng đ n s c kh e con ng i và gi m ti m n ng du

l ch, giá tr v n hóa th m m c a xã

Hình 1.14 N c th i ch n nuôi l n ch a qua x lý th i ra các rãnh trong làng

1.2.4 5.Tác đ ng t i môi tr ng không khí và s c kh e ng i dân

Tình tr ng phân l n cùng v i n c th i t ch n nuôi l n không qua x lý th i

tr c ti p ra môi tr ng qua các rãnh th i kh p trong các thôn, b c mùi hôi th i n ng

n c N ng đ khí H2S và NH3 t i khu v c ch n nuôi l n cao h n m c cho phép kho ng 30 - 40 l n [1]

Vào mùa m a, n c th i ch n nuôi hòa l n v i n c m a ch y tràn ra kh p các thôn xóm trong xã gây nhi u nguy c b nh t t cho ng i dân N c th i ch n nuôi l n có ch a vi sinh v t gây b nh, khi th i ra môi tr ng, nhi m vào trong

n c, đ t, trong th c ph m s gây ra các b nh v đ ng tiêu hóa nh : t , l , đ ng

ru t cho con ng i khi s d ng T l ng i m c các b nh đau m t đ , t , l , tiêu

ch y trong ng i dân đ c bi t là tr em ngày càng t ng nh t là vào mùa hè [30]

K T LU N CH NG 1

1 Trong ch ng 1, lu n v n đã khái quát v ngành ch n nuôi l n c a Vi t Nam; tình hình thu gom và m t gi i pháp x lý n c th i ch n nuôi l n trên th gi i

và Vi t Nam T đó cho th y đ c vi c thu gom và x lý n c th i ch n nuôi t i

Vi t Nam v n ch a hoàn thi n, còn nhi u v n đ c n nghiên c u gi i quy t

2 Lu n v n đã trình bày khái quát v đi u ki n t nhiên và đi u ki n kinh t xã

h i c a xã Ng c L Tình hình ch n nuôi l n t i xã Ng c L hi n nay luôn m c

n đ nh t 50.000 – 60.000 con, mang l i l i ích kinh t cho ng i dân Ng c L Tuy nhiên kéo theo đó là các v n đ ô nhi m môi tr ng do n c th i ch n nuôi l n tác đ ng đ n ch t l ng môi tr ng xung quanh và s c kh e con ng i