Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp tăng cường công tác quản lý chi phí sản xuất kinh doanh tại công ty TNHH MTV khai thác thủy lợi thái nguyên

Khái ni m, phân lo i chi phí SXKD trong doanh nghi p ..... Chi phí hành chính s nghi p và chi khác ....

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n đ c hoàn thành là do s c g ng, n l c c a

b n thân, d a vào ki n th c đã h c trong tr ng và ki n th c th c t t i Công

ty TNHH MTV Khai thác th y l i Thái Nguyên K t qu nghiên c u trong

lu n v n đ m b o trung th c và ch a đ c công b trong b t c m t công trình khoa h c nào tr c đây

Công trình nghiên c u c a đúng tác gi và phù h p v i chuyên ngành đào t o S li u th c t d a vào các tài li u báo cáo c a Công ty TNHH MTV Khai thác th y l i Thái Nguyên

Hà N i, ngày tháng n m 2015

Tác gi lu n v n

Lê Qu nh Th

L I C M N

Trong quá trình nghiên c u và th c hi n đ tài, tác gi đã nh n đ c s quan tâm, h ng d n t n tình c a Th y giáo GS.TS D ng Thanh L ng, cùng nhi u ý ki n đóng góp c a các th y cô Khoa Kinh t và Qu n lý –

Tr ng i h c Th y l i

V i lòng kính tr ng và s bi t n sâu s c, tác gi xin chân thành c m n các th y cô phòng Qu n lý đào t o i h c và Sau đ i h c, các th y cô Khoa Kinh t và Qu n lý đã giúp đ tác gi trong quá trình h c t p t i Tr ng i

h c Th y l i c ng nh trong quá trình nghiên c u th c hi n đ tài lu n v n Tác gi xin trân tr ng c m n s giúp đ nhi t tình c a t p th lãnh đ o, CBCNV các ban phòng, phân x ng c a Công ty TNHH MTV Khai thác

th y l i Thái Nguyên đã t o đi u ki n đ tác gi hoàn thành lu n v n này

Do trình đ , kinh nghi m và th i gian nghiên c u h n ch nên lu n v n khó tránh kh i nh ng thi u sót Tác gi r t mong nh n đ c s đóng góp ý

ki n c a các th y cô đ lu n v n đ c hoàn thi n h n

Lu n v n đ c hoàn thành t i Khoa Kinh t và Qu n lý – Tr ng i

h c Th y l i

Tác gi lu n v n

Lê Qu nh Th

DANH M C CÁC HÌNH V

Hình 1.1: Quan h gi a chi phí b t bi n và kh i l ng s n ph m 6 Hình 1.2: Quan h gi a chi phí b t bi n và kh i l ng s n ph m 6 Hình 2.1: Công ty TNHH MTV Khai thác th y l i Thái Nguyên 37 Hình 2.2: S đ t ch c b máy qu n lý Công ty TNHH MTV Khai thác th y

l i Thái Nguyên 39 Hình 3.1: S đ xác đ nh s l ng d tr t i u 81 Hình 3.2: Xác đ nh s n l ng hoà v n c a TSC 83

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 2.1 K t qu th c hi n k ho ch tài chính n m 2013 51

B ng 2.2 K t qu th c hi n k ho ch tài chính n m 2014 51

B ng 2.3 K t qu th c hi n k ho ch SXKD n m 2013 52

B ng 2.4 K t qu th c hi n k ho ch SXKD n m 2014 53

B ng 2.5: Th ng kê lao đ ng và chi phí ti n l ng 3 n m g n nh t 57

B ng 2.6: Chi phí đi n n ng ph c v s n xu t 3 n m g n nh t 58

B ng 2.7: Chi phí s a ch a ph c v s n xu t 3 n m g n nh t 60

B ng 2.8: Chi phí n o vét bùn cát 3 n m g n nh t 61

B ng 2.9: Chi phí khác 3 n m g n nh t 63

B ng 3.1: K ho ch s n xu t, kinh doanh n m 2015 74

B ng 3.2: B ng k ho ch lao đ ng và ti n l ng n m 2015 84

B ng 3.3: B ng k ho ch d trù kinh phí b m n c n m 2015 85

B ng 3.4: B ng k ho ch d trù kinh phí s a ch a n m 2015 86

B ng 3.5: B ng k ho ch d trù kinh phí n o vét n m 2015 87

B ng 3.6: B ng k ho ch d trù kinh phí khác n m 2015 88

M C L C

M U

CH NG 1: C S LÝ LU N CHUNG V CHI PHÍ VÀ QU N LÝ CHI PHÍ S N XU T KINH DOANH TRONG DOANH NGHI P 1

1.1 Khái ni m, phân lo i chi phí SXKD trong doanh nghi p 1

1.1.1 Khái ni m chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p 1

1.1.2 Phân lo i chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p 2

1.2 Ý ngh a, vai trò c a công tác qu n lý chi phí SXKD trong doanh nghi p 7

1.2.1 Ý ngh a c a công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh 7

1.2.2 Vai trò c a công tác qu n lý chi phí SXKD trong doanh nghi p 8 1.3 N i dung và ph ng pháp qu n lý chi phí SXKD trong doanh nghi p 11

1.3.1 N i dung qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh 11

1.3.2 Ph ng pháp qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh 13

1.4 c đi m SXKD c a các doanh nghi p qu n lý khai thác công trình th y l i nh h ng đ n công tác qu n lý chi phí s n xu t 29

1.4.1 Phân lo i chi phí SXKD trong công ty qu n lý khai thác công trình th y l i 29

1.4.2 Các thành ph n chi phí s n xu t kinh doanh trong công ty qu n lý khai thác công trình th y l i 31

1.4.3 Nh ng y u t tác đ ng đ n qu n lý chi phí s n xu t trong công ty qu n lý khai thác công trình th y l i 32

K t lu n Ch ng 1 35

CH NG 2: TH C TR NG CÔNG TÁC QU N LÝ CHI PHÍ S N XU T KINH DOANH T I CÔNG TY TNHH M T THÀNH VIÊN KHAI THÁC TH Y L I THÁI NGUYÊN 36

2.1 Gi i thi u chung v Công ty TNHH MTV Khai thác th y l i Thái

Nguyên 36

2.1.1 L ch s hình thành và phát tri n c a Công ty 36

2.1.2 C c u t ch c qu n lý và ch c n ng nhi m v c a Công ty 38

2.2 Tình hình SXKD c a Công ty trong nh ng n m g n đây 42

2.2.1 Công tác qu n lý k thu t và b o v công trình 42

2.2.2 i v i công tác qu n lý n c 43

2.2.3 Công tác t ch c và qu n lý kinh doanh 45

2.2.4 T ch c khai thác và s d ng ngu n tài nguyên n c 47

2.2.5 Qu n lý tài chính c a các t ch c cung c p n c 48

2.2.6 K t qu s n xu t kinh doanh c a Công ty nh ng n m g n đây 48

2.3 Th c tr ng công tác qu n lý chi phí SXKD c a Công ty 53

2.3.1 Công tác s d ng và qu n lý chi phí kh u hao tài s n c đ nh 54

2.3.2 Công tác qu n lý s d ng lao đ ng và chi phí ti n l ng 55

2.3.3 Công tác qu n lý chi phí đi n n ng 58

2.3.4 Chi phí s a ch a th ng xuyên 59

2.3.5 Chi phí n o vét bùn cát và chi phí t o ngu n 60

2.3.6 Chi phí hành chính s nghi p và chi khác 62

2.4 ánh giá v k t qu đ t đ c và nh ng t n t i trong công tác qu n lý chi phí SXKD c a Công ty 64

2.4.1 M t s thành t u đ t đ c trong công tác qu n lý chi phí SXKD 64

2.4.2 Nh ng t n t i và nguyên nhân 67

K t lu n Ch ng 2 70

CH NG 3: M T S GI I PHÁP T NG C NG CÔNG TÁC QU N LÝ CHI PHÍ S N XU T KINH DOANH T I CÔNG TY TNHH MTV KHAI THÁC TH Y L I THÁI NGUYÊN 71

3.1 nh h ng và m c tiêu phát tri n SXKD c a Công ty 71

3.1.1 Qu n lý n c và công trình 71

3.1.2 Ho t đ ng s n xu t kinh doanh 72

3.1.3 Công tác khác 73

3.1.4 K ho ch Tài chính 73

3.2 Nh ng thu n l i và khó kh n c a Công ty trong công tác qu n lý chi phí SXKD 74

3.2.1 Thu n l i 74

3.2.2 Khó kh n 76

3.3 Nguyên t c đ xu t các gi i pháp 77

3.3.1 L p k ho ch và d toán chi phí s n xu t kinh doanh 78

3.3.2 T ch c tri n khai th c hi n 79

3.3.3 Ki m tra giám sát và đánh giá 79

3.3.4 Ra quy t đ nh 80

3.4 xu t m t s gi i pháp nh m t ng c ng công tác qu n lý chi phí SXKD t i Công ty 80

3.4.1 Công tác l p và ki m soát d toán chi phí s n xu t chi ti t 80

3.4.2 Công tác xây d ng đ nh m c chi phí và giao khoán n i b 88

3.4.3 Công tác giáo d c ý th c c a ng i dân 90

3.4.4 Công tác ki m tra, ki m soát 91

K t lu n Ch ng 3 92

K T LU N VÀ KI N NGH 93

TÀI LI U THAM KH O 94

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Theo xu th phát tri n c a th gi i, khi n n kinh t chuy n hoàn toàn sang n n kinh t th tr ng thì vi c s n xu t kinh doanh càng tr nên khó

kh n S c nh tranh c a các doanh nghi p càng tr nên gay g t và kh c li t,

vì v y đ t n t i và phát tri n đ c thì yêu c u đ t ra cho các doanh nghi p là

ph i s n xu t ra các s n ph m v i giá thành th p nh t và đi cùng v i đó là chi phí s n xu t th p nh t i u đó có ngh a là các doanh nghi p nói chung, các doanh nghi p qu n lý khai thác công trình th y l i nói riêng, c n ph i tính toán h p lý chi phí s n xu t và th c hi n quá trình s n xu t theo đúng m c tiêu đ ra Vì chi phí là ch tiêu quan tr ng đ ph n ánh hi u qu ho t đ ng

s n xu t c a doanh nghi p nên chi phí s n xu t s n ph m th p hay cao, gi m hay t ng ph n ánh k t qu c a vi c qu n lý, s d ng v t t lao đ ng ti n v n

c a doanh nghi p Do đó, chi phí là y u t đ m b o s t n t i và phát tri n

c a doanh nghi p nói riêng, t ng tr ng và phát tri n n n kinh t nói chung Doanh nghi p Qu n lý khai thác công trình th y l i là doanh nghi p Nhà

n c s n xu t và cung ng s n ph m, d ch v công ích nh ng tính ch t ho t

đ ng l i ph c t p, v a mang tính kinh t v a mang tính xã h i Khi các đ n v

s n xu t l y n c t công trình th y nông ph c v cho m c đích s n xu t kinh doanh thì ho t đ ng c a nó đ n thu n mang tính kinh t , nh ng khi cung c p

n c, tiêu thoát n c ph c v s n xu t nông nghi p, dân sinh kinh t - xã h i thì

ho t đ ng c a doanh nghi p th y nông g n nh hoàn toàn vì m c tiêu xã h i

Do ho t đ ng th y nông ph thu c vào r t nhi u y u t nh : đi u ki n

th i ti t, tình hình t ch c s n xu t nông nghi p, bi n đ ng c a giá c th

tr ng, chính sách kinh t v mô nên vi c xây d ng k ho ch ho t đ ng, tri n khai th c hi n, t ch c qu n lý s n xu t kinh doanh nói chung, qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh… không n đ nh và th ng xuyên ph i thay đ i,

b sung d d n đ n lãng phí và tiêu c c Vi c t ch c qu n lý hi u qu chi phí

s n xu t c a doanh nghi p góp ph n h giá thành s n ph m, t ng hi u qu

ph c v , t ng l i nhu n, phát tri n doanh nghi p, nâng cao đ i s ng cán b công nhân viên có m t ý ngh a vô cùng quan tr ng đ i v i các doanh nghi p

qu n lý khai thác công trình th y l i ó c ng chính là lý do đ tác gi l a

ch n đ tài “Nghiên c u đ xu t m t s gi i pháp t ng c ng công tác qu n

lý chi phí s n xu t kinh doanh t i Công ty TNHH MTV Khai thác th y l i Thái Nguyên” làm đ tài lu n v n t t nghi p c a mình v i k v ng đ c đóng góp nh ng ki n th c đã đ c h c t p, nghiên c u vào quá trình qu n lý

s n xu t kinh doanh c a đ n v mình

2 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a đ tài

Ý ngh a khoa h c: tài t ng h p c s lý lu n khoa h c v chi phí s n

xu t kinh doanh, qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh và nhân t nh h ng

đ n công tác này Các gi i pháp đ c đ xu t nh m t ng c ng công tác qu n

lý chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p d a trên nh ng lu n c khoa h c và bi n ch ng nên có th s d ng làm tài li u tham kh o cho công tác gi ng d y và h c t p

Ý ngh a th c ti n: Nghiên c u phân tích và nh ng gi i pháp đ xu t c a

đ tài là tài li u tham kh o h u ích mang tính h ng d n đ nh h ng cho công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh trong Công ty TNHH MTV Khai thác th y l i Thái Nguyên

3 M c đích c a đ tài

D a vào nh ng c s lý lu n v chi phí, qu n lý chi phí và nh ng t ng

k t t th c ti n ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a Công ty TNHH MTV Khai thác th y l i Thái Nguyên, lu n v n nghiên c u đ xu t m t s gi i pháp

nh m t ng c ng h n n a công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh, nh m góp ph n xây d ng doanh nghi p ngày càng phát tri n

4 Ph ng pháp nghiên c u

th c hi n nh ng n i dung nghiên c u, lu n v n s d ng các ph ng pháp nghiên c u nh : Ph ng pháp h th ng hóa; ph ng pháp nghiên c u

h th ng các v n b n pháp quy; ph ng pháp đi u tra thu th p s li u;

ph ng pháp t ng h p; ph ng pháp phân tích so sánh và m t s ph ng pháp nghiên c u k t h p khác

5 i t ng và ph m vi nghiên c u

* i t ng nghiên c u c a đ tài

i t ng nghiên c u c a đ tài là công tác qu n lý chi phí và các nhân

t nh h ng đ n ch t l ng công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh trong lo i hình doanh nghi p này

* Ph m vi nghiên c u c a đ tài

V m t không gian và n i dung nghiên c u, đ tài t p trung nghiên c u nhân t nh h ng chi ph i đ n chi phí s n xu t trong ho t đ ng s n xu t kinh doanh t i Công ty TNHH MTV Khai thác th y l i Thái Nguyên

V m t th i gian, lu n v n s t p trung nghiên c u, phân tích ho t đ ng

s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p t sau khi Chính ph ban hành Ngh

đ nh s 154/2007/N -CP ngày 15/10/2007 v Qu n lý khai thác công trình

th y l i, t đó đ xu t các gi i pháp cho th i gian t nay t i n m 2015

6 K t qu d ki n đ t đ c

H th ng hóa c s lý lu n v chi phí và nh n d ng các nhân t nh h ng

đ n công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh trong các doanh nghi p nói chung, các doanh nghi p qu n lý khai thác công trình th y l i nói riêng

Phân tích th c tr ng công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh trong Công ty TNHH MTV Khai thác th y l i Thái Nguyên trong quá trình xây

d ng và phát tri n, đánh giá nh ng k t qu đ t đ c c n phát huy và nh ng

t n t i, h n ch c n ph i kh c ph c nh m đ y m nh h n n a vi c phát tri n Doanh nghi p m t cách b n v ng

xu t m t s gi i pháp phù h p nh m góp ph n b sung, hoàn thi n,

t ng c ng công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh trong Công ty TNHH MTV Khai thác th y l i Thái Nguyên

7 N i dung c a lu n v n

Ngoài ph n m đ u, k t lu n và ki n ngh , Lu n v n đ c c u trúc v i

ba ch ng n i dung chính, g m:

Ch ng 1: C s lý lu n chung v chi phí và qu n lý chi phí s n xu t

kinh doanh trong doanh nghi p

Ch ng 2: Th c tr ng công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh t i

Công ty TNHH MTV Khai thác th y l i Thái Nguyên

Ch ng 3: M t s gi i pháp t ng c ng công tác qu n lý chi phí s n

xu t kinh doanh t i Công ty TNHH MTV Khai thác th y l i Thái Nguyên

CH NG 1: C S LÝ LU N CHUNG V CHI PHÍ VÀ QU N LÝ CHI PHÍ S N XU T KINH DOANH TRONG DOANH NGHI P 1.1 Khái ni m, phân lo i chi phí SXKD trong doanh nghi p

1.1.1 Khái ni m chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p

Quá trình s n xu t kinh doanh c a Doanh nghi p là quá trình bi n các

y u t đ u vào thành các y u t đ u ra nh m cung c p s n ph m hàng hóa,

d ch v tho mãn nhu c u c a khách hàng và thu đ c l i nhu n Doanh nghi p s n xu t là n i tr c ti p ti n hành các ho t đ ng s n xu t đ t o ra c a

c i v t ch t nh m đáp ng nhu c u c a xã h i B t k ho t đ ng s n xu t nào

c ng c n ph i k t h p ba y u t c b n và trong quá trình s n xu t ba y u t này s d n b tiêu hao đi đó là: đ i t ng lao đ ng (nguyên nhiên v t li u), t

li u lao đ ng (máy móc thi t b , nhà x ng) và s c lao đ ng (con ng i)

S k t h p và tiêu hao c a ba y u t c b n trên chính là b n ch t c a

quá trình s n xu t và c ng chính là các chi phí s n xu t c n b ra Có th nói

chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p là bi u hi n b ng ti n c a t t

c các hao phí v lao đ ng s ng và lao đ ng v t hóa mà doanh nghi p ph i

b ra đ s n xu t s n ph m trong m t th i k nh t đ nh Các chi phí này có

tính ch t th ng xuyên và g n li n v i quá trình s n xu t hàng hóa, d ch v

Do đ c đi m c a chi phí s n xu t là chi phí hàng ngày g n li n v i t ng v trí

s n xu t, t ng lo i s n ph m và t ng lo i ho t đ ng s n xu t kinh doanh Vi c

t ng h p, tính toán, chi phí s n xu t đ đ a ra các bi n pháp qu n lý t t nh t

c n đ c ti n hành trong t ng kho ng th i gian nh t đ nh không phân bi t các

s n ph m s n xu t đã hoàn thành hay ch a hoàn thành

Ngoài các chi phí có tính ch t th ng xuyên và g n li n v i quá trình s n

xu t s n ph m nh : chi phí nguyên nhiên v t li u, hao mòn máy móc trong quá trình s n xu t, ti n l ng c a ng i tham gia tr c ti p vào quá trình s n

xu t s n ph m, doanh nghi p còn ph i b ra các chi phí đ t ch c tiêu th

Ngoài ra, các doanh nghi p khi ti n hành kinh doanh đ u ph i n p các kho n thu gián thu cho nhà n c theo lu t đ nh nh : Thu giá tr gia t ng, thu thu nh p doanh nghi p, thu tài nguyên i v i doanh nghi p nh ng kho n thu đó là nh ng kho n doanh nghi p ph i b ra trong k kinh doanh, nên nó mang tính ch t là các kho n chi phí kinh doanh c a doanh nghi p

D i góc đ doanh nghi p chi phí kinh doanh là toàn b chi phí s n xu t, tiêu

th s n ph m, chi phí qu n lý mà doanh nghi p ph i b ra đ th c hi n các

ho t đ ng s n xu t kinh doanh trong m t th i k nh t đ nh

Nh v y, chi phí s n xu t là bi u hi n b ng ti n c a toàn b hao phí v lao đ ng s ng, lao đ ng v t hoá và các chi phí c n thi t khác mà doanh nghi p chi ra trong quá trình s n xu t m t th i k kinh doanh nh t đ nh Chi phí s n xu t phát sinh th ng xuyên trong su t quá trình t n t i và ho t đ ng

c a doanh nghi p, nh ng vi c t p h p và tính chi phí ph i phù h p v i t ng

th i k : hàng tháng, hàng quý, hàng n m ph i phù h p v i k báo cáo

1.1.2 Phân l o i chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p

Phân lo i chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p là vi c s p

x p chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p vào t ng lo i, t ng nhóm theo nh ng đ c tr ng nh t đ nh, ph c v cho công tác qu n lý, nghiên c u, tính toán

M t yêu c u quan tr ng trong công tác qu n lý, k ho ch hóa, ho ch toán và tính giá thành s n ph m là phân lo i chi phí m t cách khoa h c và h p

lý Tu theo các yêu c u và trình đ qu n lý m i doanh nghi p m i th i k

mà m c đ chi ti t c a các y u t có th khác nhau Toàn b chi phí s n xu t kinh doanh th ng đ c phân lo i theo các cách sau đây

1 Phân lo i theo y u t chi phí

Y u t chi phí nguyên li u, v t li u: Bao g m toàn b chi phí v đ i

t ng lao đ ng nh nguyên v t li u chính, nguyên v t li u ph , nhiên li u,

ph tùng thay th , công c d ng c , v t li u thi t b xây d ng c b n đ c

s d ng vào quá trình s n xu t kinh doanh (tr giá tr v t li u dùng không h t

nh p l i kho và ph li u thu h i)

Y u t chi phí nhiên li u, đ ng l c s d ng vào quá trình s n xu t kinh

doanh trong k (tr s dùng không h t nh p l i kho và ph li u thu h i)

Y u t ti n l ng và các kho n ph c p l ng: Ph n ánh t ng s ti n

l ng và ph c p mang tính ch t l ng ph i tr cho toàn b công nhân viên ch c

Y u t chi phí b o hi m xã h i (BHXH), b o hi m y t (BHYT), kinh phí công đoàn (KPC ): Ph n ánh ph n BHXH, BHYT, KPC trích theo t l

quy đ nh trên t ng s ti n l ng và ph c p ph i tr cho công nhân viên

Y u t chi phí kh u hao tài s n c đ nh (TSC ): Ph n ánh t ng s kh u

hao tài s n c đ nh ph i trích trong k c a t t c TSC s d ng cho s n xu t kinh doanh trong k

Y u t chi phí d ch v mua ngoài: G m các kho n chi phí ph i tr v các

d ch v mua ngoài, thuê ngoài cho ho t đ ng c a doanh nghi p nh d ng c cung c p v đi n n c, s a ch a TSC

Chi phí b ng ti n khác: Là toàn b chi phí b ng ti n chi cho ho t đ ng

c a doanh nghi p ngoài các y u t chi phí đã k trên

2 Phân lo i theo kho n m c chi phí trong giá thành s n ph m

Vi c t p h p toàn b chi phí đ tính giá thành s n ph m đ c phân chia theo các kho n m c c th d i đây

Chi phí nguyên li u, nhiên li u tr c ti p: Là chi phí ph n ánh toàn b chi

phí v nguyên li u chính, ph và nhiên li u tham gia tr c ti p vào quá trình

s n xu t t o ra s n ph m hàng hóa, d ch v

Chi phí n hân công tr c ti p: g m ti n l ng, ph c p l ng, các kho n

trích theo l ng

Chi phí s n xu t chung: Là nh ng chi phí phát sinh trong ph m vi phân

x ng s n xu t (tr chi phí v t li u và nhân công tr c ti p)

Chi phí bán hàng: G m toàn b chi phí phát sinh liên quan đ n qu n lý kinh doanh và qu n lý hành chính trong doanh nghi p

Chi phí qu n lý doanh nghi p: Bao g m nh ng chi phí phát sinh liên

quan đ n qu n lý kinh doanh, qu n lý hành chính trong doanh nghi p

3 P hân lo i chi phí theo m i quan h gi a chi phí s n xu t v i kh i l ng

s n xu t s n ph m

Chi phí c h i (Opportunity cost): Chi phí c h i là giá tr c a m t cái gì

đó đã b t b khi chúng ta quy t đ nh ti n hành m t ph ng án s n xu t kinh doanh nào đó

Chi phí c h i là giá tr kinh t th t s c a m t tài nguyên dùng đ s n

xu t ra m t lo i hàng hoá nào đó Giá tr đó bi u th b ng l i ích thu đ c n u

ta đem tài nguyên trên đ s n xu t ra m t lo i hàng hóa khác Ví d , thay vì làm h ch a ph c v t i chúng ta đi xây d ng m t nhà máy th y đi n Trong

c tính chi phí th i c , c n ph i phân ra hai lo i tài nguyên: tài nguyên có

th thay th đ c và tài nguyên không th thay th đ c

Có th phân thành hai nhóm giá c h i là giá có th tr ng và giá không

- Giá c h i không có th tr ng là giá c đ c tính toán cho lo i tài nguyên th hai Ví d , n u b n A ch n đi làm thay vì đi h c thì có th thu

đ c là 30 tri u đ ng/n m, nh ng n u đi h c thì s t n 22 tri u đ ng/n m

Nh v y chi phí th i c cho vi c đi h c là 52 tri u đ ng/n m

Chi phí l n (Sunk cost): Chi phí l n (chi phí chìm) là lo i chi phí đã x y

ra trong quá kh c a quá trình thay đ i l a ch n ph ng án và không th thu

h i l i đ c trong t ng lai

Chi phí chênh l ch (Differential cost): Xu t hi n khi so sánh chi phí g n

li n v i các ph ng án trong quy t đ nh l a ch n ph ng án t i u Chi phí chênh l ch đ c hi u là ph n giá tr khác nhau c a các lo i chi phí c a m t

ph ng án này so v i m t ph ng án khác

Chi ph í c đ nh (chi phí b t bi n) c a doanh nghi p trong m t th i đo n

nào đó (n m, quí, tháng) là lo i chi phí h u nh luôn luôn gi m t m c không

đ i trong su t th i đo n đó không ph thu c vào kh i l ng s n ph m làm ra trong th i đo n đó Chi phí b t bi n bao g m các lo i chi phí nh kh u hao c

b n, qu n tr hành chính, ti n tr lãi v n vay dài h n, thu v n s n xu t, ti n thuê đ t Tính b t bi n c a chi phí đây c ng ch là t ng đ i, vì trong th c

t , khi kh i l ng s n ph m b t ng lên trong n m quá l n, thì m c chi phí b t

bi n c ng ph i t ng lên t ng ng

C n nh r ng Chi phí b t bi n là lo i chi phí không đ i đ i v i toàn b

kh i l ng nh ng đ i v i m t đ n v kh i l ng thì nó l i là m t đ i l ng

bi n đ i (th hi n Hình 1.1a và 1.1b)

Chi phí bi n đ i: Chi phí bi n đ i (chi phí kh bi n) c a doanh nghi p là

lo i chi phí thay đ i, t l v i kh i l ng s n ph m làm ra trong th i đo n đang xét Chi phí kh bi n bao g m các lo i chi phí v v t li u, nhân công

h ng ch đ l ng khoán, chi phí n ng l ng L ng t ng lên c a t ng chi

s f

0 0

®

Hình 1.1: Quan h gi a chi phí b t bi n và kh i l ng s n ph m

(Ngu n: Bài gi ng Kinh t xây d ng - H Th y l i)

T ng t nh chi phí b t bi n, chi phí kh bi n là lo i chi phí bi n đ i

i v i công tác qu n lý doanh nghi p vi c phân lo i chi phí theo tiêu

th c trên có ý ngh a r t to l n Nó giúp cho nhà qu n lý tìm ra các bi n pháp

qu n lý thích ng v i t ng lo i chi phí c th đ h th p giá thành s n ph m

và c ng giúp cho vi c phân đi m hoà v n đ xác đ nh đ c kh i l ng s n

xu t nh m đ t hi u qu kinh t cao

Chi phí b t bi n và kh bi n h n h p: Chi phí b t bi n và kh bi n h n

h p là lo i chi phí có m t ph n là chi phí b t bi n và m t ph n là chi phí kh

bi n Ví d chi phí cho đi n bao g m m t ph n bi n đ i theo s gi đi n đã s

d ng th c t và m t ph n không đ i ph i tr cho c quan qu n lý đi n có liên quan đ n kh u hao c a các thi t b đi n theo qui đ nh

1.2 Ý n gh a, vai trò c a công tác qu n lý chi phí SXKD trong doanh nghi p

1.2.1 Ý ngh a c a công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh

V m t lý thuy t, chi phí kinh doanh là t ng s ti n t ng đ ng v i toàn

b hao phí v các ngu n l c mà công ty đã b ra trong m t giai đo n kinh doanh nh t đ nh Vi c qu n lý chi phí kinh doanh không ch đ n thu n là qu n

lý s li u ph n ánh t ng h p chi phí mà ph i d a trên c các y u t chi phí riêng bi t đ phân tích toàn b chi phí s n xu t c a t ng công trình, h ng m c công trình hay theo n i phát sinh chi phí D i các góc đ xem xét khác nhau, theo nh ng tiêu chí khác nhau thì chi phí kinh doanh c ng đ c phân lo i theo các cách khác nhau đ đáp ng yêu c u th c t c a qu n lý và h ch toán

Vi c phân tích chi phí s n xu t kinh doanh có ý ngh a r t quan qu n đ i

v i doanh nghi p B i vì, chi phí s n xu t là m t ch tiêu ch t l ng t ng h p

đ đánh giá tình hình ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

Qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh giúp cho doanh nghi p đánh giá m t cách chính xác, toàn di n và khách quan tình hình qu n lý và s d ng chi phí

s n xu t doanh nghi p Qua vi c phân tích các kho n m c chi phí s n xu t đ tìm ra nh ng m t còn t n t i b t h p lý trong vi c qu n lý và s d ng chi phí,

t đó xác đ nh đ c nh ng nguyên nhân khách quan c ng nh ch quan có nh

h ng t i s bi n đ ng c a chi phí, t đó đ ra các ph ng h ng và bi n pháp

kh c ph c nh m qu n lý chi phí s n xu t sao cho hi u qu h n

Phân tích chi phí s n xu t kinh doanh là c s đ đ ra các gi i pháp

qu n lý có c n c khoa h c và phù h p v i doanh nghi p M t trong nh ng

ph ng h ng quan tr ng c a vi c hoàn thi n qu n lý c a các doanh nghi p

là nâng cao tính có c n c c a các gi i pháp đ c ch p nh n B t k m t gi i pháp nào đ c đ a ra trong quá trình qu n lý chi phí s n xu t ch đ c ch p

nh n trên c s phân tích các thông tin có liên quan đ n chi phí s n xu t Nó giúp cho cho doanh nghi p có th đi sau vào quá trình s n xu t, phát hi n

nh ng kh n ng ti m tàng, l a ch n các ph ng án t i u c a các gi i pháp

Nh v y, đ qu n lý t t ho t đ ng s n xu t kinh doanh, đ nâng cao tính có

c n c c a các gi i pháp đ c ch p nh n c n thi t ph i ti n hành th ng xuyên và có ch t l ng công tác phân tích chi phí s n xu t

Qua phân tích chi phí s n xu t có th đánh giá t ng h p tình hình ho t

đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p làm đ c đi u này, c n thi t

ph i bi t đ c quá trình s n xu t kinh doanh đang di n ra nh th nào và k t

qu ra sao

Qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh doanh nghi p là m t công vi c không th thi u đ i v i ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

1.2.2 Vai trò c a công tác qu n lý chi phí SXKD trong doanh nghi p

Nhi u doanh nghi p ch a đánh giá đúng t m quan tr ng c a quá trình

s n xu t c ng nh vai trò c a vi c qu n lý chi phí s n xu t trong ho t đ ng

c a mình ang còn quá nhi u t n t i, làm gi m n ng l c c nh tranh c a doanh nghi p t v n đ này

Khi nói đ n chi n l c phát tri n kinh doanh c a doanh nghi p trong các ngành s n xu t, m i ng i th ng quan tâm các l nh v c phát tri n th ng

ch a? i vào các doanh nghi p chúng ta s d dàng phát hi n các lãng phí đang hi n di n v i m t m c đ nghiêm tr ng

- Và có bao nhiêu giám đ c doanh nghi p đã nhìn nh n đúng v vai trò c a

b máy s n xu t trong ho t đ ng c a doanh nghi p? Hay là giao khoán t t c

l nh v c này cho anh em cán b qu n lý s n xu t Mà trong s đó, có bao nhiêu cán b qu n lý s n xu t có ki n th c v qu n lý? a s xu t thân t các ngành

k thu t, ch a qua đào t o v qu n lý, đang qu n lý d a vào kinh nghi m

- Các ngu n l c v t ch t trong s n xu t đ c các doanh nghi p đ u t đã

đ c ho ch đ nh và s d ng hi u qu ch a? Có bao nhiêu doanh nghi p đánh giá đ c? ó chính là bài toán c n gi i nh m nâng cao n ng su t, c i thi n

ch t l ng s n ph m và gi m chi phí s n xu t, t đó nâng cao s c c nh tranh

c a doanh nghi p trên th tr ng

gi i quy t đ c các t n t i nêu trên, thi t ngh doanh nghi p c n quan tâm, đ u t nhi u h n vào vi c nâng cao n ng l c qu n lý cho cán b qu n lý

s n xu t, c ng nh cho cán b nghi p v liên quan, và b n thân các giám đ c doanh nghi p c ng c n đánh giá và nhìn nh n l i vai trò, v trí c a b máy s n

xu t trong doanh nghi p

Tóm l i, qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p có các vai trò c th nh sau:

- Phân tích đánh giá tình hình th c t d đoán chi phí s n xu t, làm c n

c đ l p báo cáo chi phí s n xu t theo y u t , l p k ho ch d trù v t t , k

- Phân lo i chi phí s n xu t theo m i quan h gi a chi phí s n xu t v i kh i

l ng s n ph m Phân tích đi m hoà v n và ph c v cho vi c ra quy t đ nh qu n

lý c n thi t đ h giá thành s n ph m t ng thêm hi u qu kinh doanh

- Phân lo i chi phí s n xu t theo ph ng pháp t p h p chi phí và m i quan h v i đ i t ng ch u chi phí có tác d ng đ i v i vi c xác đ nh ph ng pháp k toán t p h p và phân b chi phí cho các đ i t ng ch u chi phí m t cách đúng đ n h p lý

- Phân lo i chi phí s n xu t theo n i dung c u thành chi phí có tác d ng giúp cho vi c nh n th c t ng lo i chi phí trong vi c hình thành s n ph m đ

t ch c công tác k toán t p h p s n xu t thích h p v i t ng lo i

1.3 N i dung và ph ng pháp qu n lý chi phí SXKD trong doanh nghi p

1.3.1 N i dung qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh

Ho t đ ng s n xu t kinh doanh t n t i d i b t c hình th c nào c ng là quá trình tiêu hao các y u t : T li u lao đ ng, đ i t ng lao đ ng và m c lao

đ ng ó chính là các y u t đ u vào c a ho t đông kinh doanh

Bi u hi n c a vi c s d ng các y u t đ u vào là các kho n chi phí mà nhà s n xu t ph i b ra nh : Chi phí nguyên v t li u cho vi c s d ng nguyên

v t li u, chi phí ti n l ng cho vi c s d ng nhân công, chi phí kh u hao cho

vi c s d ng máy móc thi t b qu n lý chi phí s n xu t đ c hi u qu , đòi

h i vi c đ u tiên mà các nhà qu n lý ph i làm là xác đ nh đ i t ng h ch toán chi phí s n xu t

Trên th c t , ho t đ ng qu n lý chi phí đ c tách r i đ i v i công tác k toán th ng kê Qu n lý chi phí là t ng h p, phân tích, đánh giá th c tr ng v

vi c s d ng các ngu n v n và chi phí, t đó đ a ra nh ng quy t đ nh v các chi phí ng n h n c ng nh dài h n c a công ty

Nhu c u v n và chi phí cho s n xu t kinh doanh c a công ty luôn có

nh ng bi n đ ng nh t đ nh trong t ng th i k Vì v y, m t trong nh ng nhi m v quan tr ng c a qu n lý chi phí là xem xét, l a ch n c c u v n và chi phí sao cho ti t ki m, hi u qu nh t Qu n l ý chi phí bao g m:

- Ti n hành phân tích và đ a ra m t c c u chi phí và ngu n v n huy

đ ng t i u cho công ty trong t ng th i k

- Thi t l p m t chính sách phân chia chi phí cùng các m c l i nhu n m t cách h p lý đ i v i công ty, v a b o v đ c quy n l i c a ch công ty và các c đông, v a đ m b o đ c l i ích h p pháp, h p lý cho ng i lao đ ng; xác đ nh ph n l i nhu n còn l i t s phân ph i này đ đ a ra các quy t đ nh

v m r ng s n xu t ho c đ u t vào nh ng l nh v c kinh doanh m i, t o đi u

ki n cho công ty có m c đ t ng tr ng cao và b n v ng

quan đ ti n hành phân lo i, t ng h p, phân tích và đánh giá các kho n chi phí c a công ty, so sánh k t qu phân lo i c a k này v i k tr c c a công ty mình v i các công ty cùng ngành, l nh v c s n xu t, so sánh v i các chu n

m c c a ngành B ng các ch tiêu và s nh y bén mà b ph n qu n lý chi phí

có th ch ra nh ng m t m nh c ng nh nh ng thi u sót c a công ty trong k Ngoài ra, b ph n qu n lý chi phí còn giúp giám đ c ho ch đ nh chi n

l c chi tiêu ng n và dài h n c a công ty d a trên s đánh giá t ng quát c ng

nh t ng khía c nh c th các y u t chi phí có nh h ng quan tr ng t i s

t n t i c a công ty, bao g m: tham gia vào th tr ng ti n t , th tr ng v n,

th tr ng ch ng khoán; xác đ nh chi n l c tài chính cho các ch ng trình, các d án c a công ty là m r ng hay thu h p s n xu t

Vi c làm này xu t phát t yêu c u qu n lý, ki m tra và phân tích chi phí

s n xu t, yêu c u h ch toán kinh doanh n i b và theo đ c đi m t ch c s n

xu t, đ c đi m quy trình công ngh c a t ng doanh nghi p và yêu c u tính giá thành s n ph m theo đ n v tính giá thành quy đ nh

Qua nh ng phân tích trên chúng ta th y r ng vi c qu n lý chi phí s n

xu t là h t s c ph c t p và vô cùng quan tr ng đ i v i m i doanh nghi p

Mu n v y chúng ta ph i qu n lý chi phí s n xu t theo t ng n i dung c th , theo t ng đ i t ng t p h p chi phí, ph i ti n hành phân lo i chi phí m t cách khoa h c, th ng nh t theo nh ng tiêu chu n nh t đ nh

Nh đã phân tích trên đ qu n lý chi phí trong k chúng ta ph i phân tích rành m ch lo i đ c và lo i không đ c tính vào chi phí s n xu t kinh doanh,

đ m b o th ng nh t phân lo i chi phí t ch ng t h ch toán ban đ u đ n

th ng kê k toán Xác đ nh đúng đ n đ i t ng và ph ng pháp h ch toán chi phí s n xu t trong t ng đi u ki n c th c a m i doanh nghi p Vi c xác đ nh

đ i t ng h ch toán chi phí s n xu t th c t là xác đ nh n i gây ra chi phí và

đ i t ng ch u chi phí, c n c vào: Tính ch t s n xu t và quy trình công ngh

s n xu t s n ph m, lo i hình s n xu t, đ c đi m t ch c s n xu t, yêu c u và trình đ qu n lý c a doanh nghi p

Vi c qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh là vi c h t s c quan tr ng và c p thi t trong m i doanh nghi p, cho nên đòi h i ph i qu n lý ch t ch chi phí s n

xu t nh m ti t ki m chi phí, h giá thành và t ng l i nhu n c a doanh nghi p

1.3.2 Ph ng pháp qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh

1.3.2.1 L p k ho ch chi phí s n xu t kinh doanh

L p k ho ch chi phí s n xu t là vi c xác đ nh toàn b chi phí doanh nghi p chi ra đ s n xu t và tiêu th s n ph m c a k k ho ch Khi l p k

ho ch chi phí, doanh nghi p ph i tính toán tr c m i chi phí c th là xây

d ng k ho ch s d ng v n kinh doanh m t cách ti t ki m và hi u qu Thông qua vi c l p k ho ch, doanh nghi p có th ki m tra, đánh giá tình hình s d ng chi phí, phát hi n kh n ng ti t ki m chi phí đ thúc đ y c i ti n

Ki m tra th ng xuyên, phân tích, đánh giá s bi n đ ng c a chi phí trong

t ng th i k , doanh nghi p m i có c h i đ tìm tòi nh ng bi n pháp qu n lý

c th thích ng v i t ng th i k ho t đ ng c a doanh nghi p Có nh v y các bi n pháp này m i phát huy đ c h t tác d ng trong h th p chi phí và giá thành s n ph m

Do v y, d toán ph i đ c xây d ng cho toàn doanh nghi p và cho t ng

b ph n trong doanh nghi p, theo t ng y u t chi phí và có th l p cho nhi u

th i k (tháng, quý, n m)

Trong giai đo n này, vi c d toán chi phí s n xu t nh m xác đ nh toàn b chi phí đ s n xu t m t kh i l ng s n xu t đã đ c xác đ nh tr c Quá trình

s n xu t nào c ng luôn g n v i m t trình đ k thu t trong m t th i k nh t

đ nh Do v y khó có th có m t ph ng pháp d toán chung cho t t c m i lo i hình s n xu t s n ph m, d ch v khác nhau Trong ph n này chúng ta ch đ c p

đ n ph ng pháp t ng quát nh t Chi phí đ s n xu t s n ph m bao g m 3 kho n

m c là: Chi phí nguyên v t li u tr c ti p, chi phí nhân công tr c ti p và chi phí

s n xu t chung; nên d toán chi phí s n xu t ph i th hi n đ y đ ba lo i chi phí này Nhi m v đ t ra trong ph n này không ch xác đ nh chi phí s n xu t c th cho t ng lo i mà còn ph i chú ý đ n nhi m v c t gi m chi phí

D toán chi phí nguyên v t li u tr c ti p: D toán chi phí nguyên v t

li u tr c ti p ph n ánh t t c chi phí nguyên v t li u tr c ti p c n thi t đ đáp

ng yêu c u s n xu t đã đ c th hi n trên d toán kh i l ng s n ph m s n

xu t l p d toán nguyên v t li u tr c ti p c n xác đ nh:

- nh m c tiêu hao nguyên v t li u đ s n xu t m t s n ph m thi t

l p chi phí đ nh m c, ng i ta th ng s d ng các ph ng pháp sau:

+ Phân tích d li u l ch s : Ph ng pháp này đ c s d ng khi quá trình

s n xu t đã chín mu i, doanh nghi p đã có nhi u kinh nghi m trong quá trình

s n xu t, s li u v chi phí s n xu t trong quá kh có th cung c p m t c s

t t cho vi c d đoán chi phí s n xu t trong t ng lai Ta c n đi u ch nh l i chi phí l ch s cho phù h p v i tình hình hi n t i v giá c , hay s thay đ i v công ngh trong quá trình s n xu t M c dù s li u l ch s là m t c s t t đ xây d ng đ nh m c chi phí, ph ng pháp này có nh c đi m là không ph n

nh đ c s thay đ i v công ngh hay nh ng thay đ i trong quá trình s n

xu t Ho c khi doanh nghi p s n xu t m t s n ph m m i, chi phí l ch s không có s n.Trong tr ng h p này ph i s d ng ph ng pháp khác

+ Ph ng pháp k thu t: Quá trình s n xu t s n ph m đ c phân tích đ xác đ nh công vi c phát sinh chi phí Trong ph ng pháp k thu t nhân viên

k thu t, ng i am hi u công vi c nghiên c u th i gian, thao tác công vi c

nh m xác đ nh l ng nguyên v t li u và lao đ ng hao phí c n thi t đ s n

xu t s n ph m trong đi u ki n v công ngh , trình đ qu n lý và ngu n nhân

l c hi n t i c a doanh nghi p

+ Ph ng pháp k t h p: Các nhà qu n lý th ng k t h p c hai ph ng pháp là phân tích d li u l ch s và ph ng pháp k thu t trong quá trình xây

d ng chi phí đ nh m c

- n giá xu t nguyên v t li u: Bao g m giá mua nguyên v t li u, c ng

v i chi phí thu mua

- M c đ d tr nguyên v t li u tr c ti p vào cu i k d toán đ c tính toán trên c s lý thuy t qu n tr t n kho

Công th c xác đ nh:

vl vl

vl j i vl vl ij n

i m

j

- D toán cung c p nguyên v t li u: D toán cung c p nguyên v t li u

đ c l p cho t ng lo i nguyên v t li u c n thi t đ th c hi n quá trình s n

xu t trên c s s l ng nguyên v t li u d toán c n thi t s d ng và chính sách d tr t n kho c a doanh nghi p theo công th c sau:

t đ

t c vl mua

S ti n c n thi t ph i chu n b đ mua nguyên v t li u đ c tính toán

d a vào vi c d báo đ n giá mua nguyên v t li u và d toán mua nguyên v t

li u tr c ti p đ c xây d ng n giá nguyên v t li u là giá thanh toán v i nhà cung c p

vl mua vl tt

vl q D

Trong đó: tt

vl

g là d toán ti n mua nguyên v t li u tr c ti p

D toán mua nguyên v t li u còn tính đ n th i đi m, và m c thanh toán

ti n mua nguyên li u c n c vào chính sách bán hàng c a nhà cung c p

D toán chi phí nhân công tr c ti p: D toán chi phí nhân công tr c ti p

đ c xây d ng t d toán s n xu t D toán này cung c p nh ng thông tin

quan tr ng liên quan đ n quy mô c a l c l ng lao đ ng c n thi t cho k d toán M c tiêu c b n c a d toán này là duy trì l c l ng lao đ ng v a đ đ đáp ng yêu c u s n xu t, tránh tình tr ng lãng phí s d ng lao đ ng D toán lao đ ng còn là c s đ doanh nghi p l p d toán v đào t o, tuy n d ng trong quá trình ho t đ ng s n xu t

Chi phí nhân công tr c ti p (Cnc) th ng là bi n phí trong m i quan h

v i kh i l ng s n ph m s n xu t, nh ng trong m t s ít các tr ng h p chi phí nhân công tr c ti p không thay đ i theo m c đ ho t đ ng ó là tr ng

h p các doanh nghi p s d ng công nhân có trình đ tay ngh cao, không

th tr công theo s n ph m ho c theo th i gian l p d toán chi phí này, doanh nghi p ph i d a vào s l ng nhân công, qu l ng, cách phân ph i

l ng và nhi m v c a doanh nghi p

i v i bi n phí nhân công tr c ti p, đ l p d toán doanh nghi p c n xây d ng: nh m c lao đ ng đ s n xu t s n ph m; Ti n công cho t ng gi lao đ ng ho c t ng s n ph m n u doanh nghi p tr l ng theo s n ph m

Và chi phí nhân công tr c ti p c ng đ c xác đ nh t ng t :

nc j i nc nc ij n

i m

nh m c v l ng bao g m l ng th i gian c n thi t đ s n xu t m t

s n ph m xác đ nh th i gian c n thi t cho vi c s n xu t m t s n ph m,

ng i ta chia quá trình s n xu t thành các công đo n, xác đ nh th i gian đ nh

m c cho m i công đo n và th i gian đ nh m c cho vi c s n xu t s n ph m

đ c tính b ng t ng th i gian đ th c hi n các công đo n Nói khác đi, có th xác đ nh th i gian đ nh m c đ s n xu t s n ph m thông qua vi c quay phim,

ch p nh, b m gi t ng công đo n s n xu t c a b ph n s n xu t th Th i gian đ nh m c đ s n xu t s n ph m còn bao g m th i gian ngh gi i lao, th i gian lau chùi máy móc, và th i gian b o trì máy

nh m c v l ng th i gian đ s n xu t m t s n ph m có th đ c xác

đ nh: Th i gian c b n đ s n xu t m t s n ph m; Th i gian ngh ng i và th i gian dành cho nhu c u cá nhân; Th i gian lau chùi máy và th i gian ng ng vi c

nh m c v l ng th i gian đ s n xu t m t s n ph m

nh m c v giá gi công lao đ ng không ch bao g m ti n l ng, các kho n ph c p mà còn các kho n trích theo l ng c a ng i lao đ ng nh BHXH, BHYT, KPC Nh v y, đ nh m c v giá gi công lao đ ng có th

đ c xác đ nh bao g m: Ti n l ng c b n m t gi công; Ph c p; Các kho n trích theo l ng

nh m c đ n giá gi công: Nhi u doanh nghi p xây d ng đ n giá gi công chung cho t t c ng i lao đ ng trong m t b ph n ngay c đ n giá ti n

l ng c a ng i lao đ ng ph thu c vào k n ng và th i gian công tác M c đích c a vi c xây d ng chi phí đ nh m c này là cho phép nhà qu n tr theo dõi

vi c s d ng nhân công trong b ph n mình

Sau khi xây d ng đ c đ nh m c v l ng và giá gi công, đ nh m c chi phí nhân công tr c ti p đ c xác đ nh b ng đ nh m c l ng th i gian đ s n

xu t m t s n ph m nhân đ nh m c giá gi công

D toán chi phí s n xu t chung: Chi phí s n xu t chung là các chi phí

liên quan đ n ph c v và qu n lý ho t đ ng s n xu t, phát sinh trong phân

x ng Chi phí s n xu t chung bao g m c y u t chi phí bi n đ i và chi phí

c đ nh D toán chi phí s n xu t chung ph i tính đ n cách ng x chi phí đ

xây d ng m c phí d toán h p lý trong k C ng có th d toán chi phí s n

xu t chung theo t ng n i dung kinh t c th c a chi phí Tuy nhiên cách làm này khá ph c t p, t n nhi u th i gian Do v y ta ch quan tâm đ n vi c phân

bi t bi n phí và đ nh phí s n xu t chung trong d toán

D toán này các doanh nghi p th ng đ c xem là m t nhi m v c

b n nh m gi m th p chi phí và giá thành s n ph m Tuy nhiên v i xu h ng giá thành ngày càng gi m, vi c đ u tranh ch ng s t ng chi phí d n đ n nhi m v khá quan tr ng Các chi phí này th ng không liên quan tr c ti p

đ n s n ph m c th N u s d ng cách tính toán giá thành toàn b , vi c t ng

gi m c a các chi phí này thu c v trách nhi m c a nhà qu n tr t ng khu v c,

t ng trung tâm Các chi phí này th ng đ c l p t ng đ i v i m c đ ho t

đ ng, nó liên quan ch y u v i c u trúc c a phân x ng, ph i s d ng chi phí

h n h p và các k thu t tách bi t ph n bi n phí và đ nh phí Nh v y chi phí

s n xu t chung hoàn toàn có th ki m tra đ c

bp sx

đp sx

ti p) Tuy nhiên th ng cách làm này khá ph c t p, t n nhi u th i gian Do

v y khi d toán chi phí này, ng i ta th ng xác l p bi n phí s n xu t chung cho t ng đ n v ho t đ ng

sx

bp đv

bp

sx g q

Trong đó:

D toán đ nh phí s n xu t chung c n thi t ph i phân bi t đ nh phí b t bu c

và đ nh phí tùy ý i v i đ nh phí b t bu c, trên c s đ nh phí chung c n m chia đ u cho 4 quý n u là d toán quý, ho c chia đ u cho 12 tháng n u là d toán tháng Còn đ i v i đ nh phí tùy ý thì ph i c n c vào k ho ch c a nhà qu n

tr trong k d toán D toán đ nh phí h ng n m có th đ c l p d a vào m c đ

t ng gi m liên quan đ n vi c trang b , đ u t m i doanh nghi p

đp sx

đp sx

sx g TL

Trong đó: đp

sx

TL là t l % t ng (gi m) đ nh phí s n xu t chung theo d ki n

D toán chi phí bán hàng: Các lo i chi phí này đ c l p t ng t nh chi phí s n xu t chung Tuy nhiên, chi phí bán hàng có nh h ng nh t đ nh đ n

ho t đ ng tiêu th c a doanh nghi p và ng c l i, nên khi l p d toán chi phí bán hàng ph i tính đ n m i liên h v i s n l ng tiêu th c a doanh nghi p

D toán chi phí bán hàng ph n ánh các chi phí liên quan đ n vi c tiêu

th s n ph m d tính c a k sau D toán này nh m m c đích tính tru c và

t p h p các ph ng ti n ch y u trong quá trình bán hàng Khi xây d ng d toán cho các chi phí này c n tính đ n n i dung kinh t c a chi phí c ng nh

y u t bi n đ i và y u t c đ nh trong thành ph n chi phí

bp

đp g g

th thay đ i trong tr ng h p phát tri n thêm m ng phân ph i m i, thêm các

d ch v m i sau bán hàng, d ch v nghiên c u phát tri n th tr ng…

D báo các y u t này c n phân tích đ y đ các d li u quá kh c a doanh nghi p Thông th ng các mô hình h i quy cho phép ta tách bi t các thành ph n đ nh phí, và bi n phí bán hàng c a doanh nghi p, đ ng th i làm

c s tính toán t l thay đ i d ki n

đp bh bh

D toán bi n phí bán hàng: Các bi n phí bán hàng c a doanh nghi p có th

là bi n phí tr c ti p nh hoa h ng, l ng nhân viên bán hàng và bi n phí gián

ti p là nh ng chi phí liên quan đ n t ng b ph n bán hàng nh chi phí b o trì,

x ng d u, h tr bán hàng Và th ng đ c d toán trên c s s l ng bán hàng d toán ho c xác đ nh m t t l % theo th ng kê kinh nghi m

bp bh bh bp

D toán chi phí qu n lý doanh nghi p: D toán chi phí qu n lý th ng

ph thu c vào c c u t ch c c a doanh nghi p Chi phí này liên quan đ n toàn b doanh nghi p, mà không liên quan đ n t ng b ph n ho t đ ng nào

T ng t nh d toán bán hàng, vi c l p d toán bi n phí qu n lý này th ng

d a vào bi n phí qu n lý đ n v nhân v i s n l ng tiêu th d ki n

dt

bp đv bp

q : S n l ng tiêu th theo d toán

Còn đ nh phí qu n lý doanh nghi p th ng không thay đ i theo m c đ

ho t đ ng Các thay đ i c a lo i chi phí này ch y u do vi c trang b đ u t thêm cho b ph n qu n lý c a doanh nghi p L p d toán b ph n này c n

c n c vào d báo các n i dung c th c a t ng y u t chi phí đ xác đ nh chính xác đ nh phí theo d toán

D toán chi phí tài chính: D toán chi phí tài chính trong ph n này ta

c n quan tâm đ n chi phí lãi vay mà doanh nghi p ph i tr C s đ l p d toán chi phí tài chính là s ti n c n vay dài h n và ng n h n trong m i k l p

d toán c ng nh lãi su t vay ph i tr cho t ng kho n vay

1.3.2.2 Ki m soát chi phí s n xu t

Nh đã đ c p trên, ph ng pháp d toán chi phí không nh ng là c s

đ theo dõi chi phí d toán mà còn theo dõi chi phí th c t Chính vì v y, m t trong nh ng ng d ng c a ph ng pháp này là giúp ki m soát chi phí ch t

ch h n thông qua vi c phân tích nhân t chi phí s n xu t

1 Ki m soát chi phí nguyên v t li u tr c ti p

Chi phí nguyên v t li u tr c ti p bao g m các chi phí nguyên li u, v t

li u chính, v t li u ph hao phí cho t ng quá trình s n xu t Bi n đ ng c a chi

phí nguyên v t li u tr c ti p có th đ c ki m soát g n li n v i các nhân t giá và l ng có liên quan D i đây là m t s phân tích s bi n đ ng c a m t

s y u t c th

Bi n đ ng giá: Là s chênh l ch gi a giá nguyên v t li u tr c ti p k

th c t v i giá nguyên v t li u tr c ti p theo d toán đ s n xu t ra l ng s n

ph m nh t đ nh N u tính trên m t đ n v s n ph m thì nó ph n ánh giá c c a

m t đ n v nguyên v t li u đ s n xu t ra m t đ n v s n ph m đã thay đ i

nh th nào so v i d toán

vl dt vl tt vl giá = (D −D ) *q

nh h ng bi n đ ng v giá có th là âm hay d ng N u nh h ng là

âm ch ng t giá v t li u th c t th p h n giá v t li u d toán đ t ra Tình hình này đ c đánh giá t t n u ch t l ng v t li u đ m b o Ng c l i, nh h ng

d ng th hi n giá v t li u t ng so v i d toán và s làm t ng t ng chi phí s n

xu t c a doanh nghi p Xét trên ph ng di n các trung tâm trách nhi m thì

bi n đ ng v giá g n li n v i trách nhi m c a b ph n cung ng v t li u Khi

ki m soát bi n đ ng v giá, c n quan tâm đ n các nguyên nhân do bi n đ ng

c a giá v t li u trên th tr ng, chi phí thu mua, ch t l ng nguyên v t li u, thu và c các ph ng pháp tính giá nguyên v t li u

Bi n đ ng l ng: Là chênh l ch gi a l ng nguyên v t li u tr c ti p

k th c t v i l ng nguyên v t li u tr c ti p theo d toán đ s n xu t ra

l ng s n ph m nh t đ nh Bi n đ ng v l ng ph n ánh tiêu hao v t ch t

thay đ i nh th nào và nh h ng đ n t ng chi phí nguyên v t li u tr c ti p

ra sao Bi n đ ng v l ng đ c xác đ nh:

dt vl tt vl tt

vl q D

q ) * (

th c t nhi u h n so v i d toán; còn n u là k t qu âm th hi n l ng v t

li u s d ng ti t ki m so v i d toán Nhân t l ng s d ng th ng do nhi u nguyên nhân, g n li n v i trách nhi m c a b ph n s d ng v t li u ó có

th là do khâu t ch c s n xu t, m c đ hi n đ i c a công ngh , trình đ công nhân trong s n xu t Ngay c ch t l ng nguyên v t li u mua vào không t t

d n đ n ph li u ho c s n ph m h ng nhi u làm cho l ng tiêu hao nhi u Khi tìm hi u nguyên nhân c a bi n đ ng v l ng c ng c n xem đ n các nguyên nhân khách quan nh : Thiên tai, h a ho n, m t đi n

2 Ki m soát chi phí nhân công tr c ti p

Chi phí nhân công tr c ti p bao g m chi phí l ng và các kho n trích theo l ng tính vào chi phí, nh : KPC , BHXH, BHYT c a công nhân tr c

ti p v n hành t ng quá trình s n xu t Bi n đ ng c a chi phí nhân công tr c

ti p g n li n v i các nhân t giá và l ng liên quan

Nhân t giá: Là chênh l ch gi a giá gi công lao đ ng tr c ti p th c t

v i d toán đ s n xu t ra l ng s n ph m nh t đ nh Nhân t này ph n ánh

s thay đ i v giá c a gi công lao đ ng đ s n xu t s n ph m nh h ng đ n chi phí nhân công tr c ti p

tt lđ dt nc tt nc nc

đ m b o thì s bi n đ ng đó là t t và ng c l i

Nhân t l ng: Là chênh l ch gi a s gi lao đ ng tr c ti p th c t v i

d toán đ s n xu t ra l ng s n ph m nh t đ nh Nhân t này ph n ánh s thay đ i v s gi công đ s n xu t s n ph m nh h ng đ n chi phí nhân công tr c ti p hay g i là nhân t n ng su t nh h ng c a nhân t l ng th

hi n nh sau:

dt nc

dt lđ

tt lđ nc

D tg

tg ) * (

Bi n đ ng do giá th ng do các nguyên nhân g n li n v i vi c tr công lao đ ng nh : Ch đ l ng, tình hình th tr ng cung c u lao đ ng, chính sách

Nhân t n ng su t lao đ ng do nhi u nguyên nhân: Có th là trình đ và

n ng l c c a ng i lao đ ng thay đ i, do đi u ki n trang b máy móc thi t b , chính sách l ng c a doanh nghi p Bi n đ ng do nhi u nguyên nhân khác nhau tác đ ng đ n chi phí s n xu t có th do chính quá trình s n xu t c a doanh nghi p ho c vì bi n đ ng c a các y u t bên ngoài doanh nghi p Vi c phân tích bi n đ ng chi phí s n xu t theo các kho n m c và theo nhân t giá, nhân t l ng giúp ng i qu n lý phát hi n, xem xét các y u t đã gây ra bi n

đ ng nh m đ a ra bi n pháp đúng đ n và k p th i đ ch n ch nh ho c phát huy các nhân t đó theo h ng có l i nh t cho doanh nghi p

3 Ki m soát chi phí s n xu t chung

Chi phí s n xu t chung bi n đ ng là do s bi n đ ng bi n phí s n xu t chung và bi n đ ng c a đ nh phí s n xu t chung:

bp sxc

đp sxc sxc η η

Ki m soát bi n đ ng bi n phí s n xu t chung: Bi n phí s n xu t chung

g m nh ng chi phí gián ti p liên quan đ n ph c v và qu n lý ho t đ ng s n

xu t Chi phí này th ng thay đ i theo s bi n thiên c a m c đ ho t đ ng

s n xu t c a doanh nghi p bao g m chi phí v t t gián ti p, ti n l ng b

ph n qu n lý tr theo s n ph m gián ti p, chi phí n ng l ng thay đ i theo s

l ng s n ph m s n xu t

Bi n đ ng c a bi n phí s n xu t chung do nhi u nguyên nhân, nh ng v

ph ng pháp phân tích trong ki m tra, nó c ng đ c phân tích thành nh

h ng c a nhân t giá và nhân t l ng nh đ i v i chi phí nguyên v t li u

tr c ti p và chi phí nhân công tr c ti p

nh h ng c a nhân t giá đ n bi n phí s n xu t chung th ng do s thay đ i c a các m c chi phí đ c xem là bi n phí s n xu t chung Các m c này thay đ i th ng do nhi u nguyên nhân nh : đ n giá mua v t t gián ti p

c ng nh các chi phí thu mua thay đ i, s bi n đ ng giá c chung c a th

tr ng, nhà n c thay đ i m c l ng N u bi n phí s n xu t chung đ c xây

d ng chung cho nhi u y u t chi phí theo m c ho t đ ng thì nh h ng c a nhân t giá đ c xác đ nh:

tt bp dt

đp tt bp giá = (D −D ) *h

D h

h ) * (

D : n giá bi n phí s n xu t chung d toán

nh h ng c a nhân t l ng có th do các nguyên nhân nh : Tình hình thay đ i s n xu t theo nhu c u kinh doanh c a doanh nghi p, đi u ki n trang thi t b không phù h p ph i gi m s n l ng s n xu t ho c d n đ n n ng su t máy móc thi t b gi m

Ki m soát đ nh phí s n xu t chung: nh phí s n xu t chung là các

kho n chi phí ph c v và qu n lý s n xu t, th ng không thay đ i theo s

bi n thiên c a m c đ ho t đ ng trong ph m vi phù h p Ví d ti n l ng b

ph n qu n lý phân x ng tr theo th i gian, chi phí b o hi m, ti n thuê m t

b ng, kh u hao tài s n c đ nh là nh ng chi phí không thay đ i theo qui mô s n

xu t trong ph m vi ho t đ ng Bi n đ ng đ nh phí s n xu t chung th ng liên quan đ n vi c thay đ i c u trúc s n xu t c a doanh nghi p ho c do hi u qu s

4 Ki m soát chi phí bán hàng, chi phí qu n lý

Chi phí bán hàng là nh ng chi phí ph c v cho công tác tiêu th , công tác marketing c a doanh nghi p; còn chi phí qu n lý doanh nghi p là các chi phí qu n lý hành chính và các chi phí chung khác c a toàn doanh nghi p